up
Search      menu
جانور شناسی :: مقاله يوزپلنگ PDF
QR code - يوزپلنگ

يوزپلنگ

توصيف يوزپلنگ آسيايي

دست و پاهاي بلند، بدني باريک و کشيده، سينه فراخ و شکم بالاي او شبيه تازي است ولي بر خلاف سگ سانان سر کوچک و گرد، پوزه اي کوتاه و گوش هايي کوچک و گرد دارد. به طور کلي مي توان آن را به سگي با کله گربه تشبيه نمود. رنگ پشت زردکمرنگ تا زرد متمايل به قرمز و زير بدن سفيد است. خالهايي گرد، سياه و توپر و موهايي زبر و نسبتا کوتاه دارد.
در بالغين خال هاي روي دم تدريجا در نيمه انتهايي به حلقه هايي بدل مي شود که سياه رنگ اند و آخرين حلقه پهن تر است. سر يوزپلنگ کوچک و گرد است و چشمانش در بالاي کاسه سر قرار دارد. خط سياه شکيلي معروف به خط اشکي از گوشه چشمان يوزپلنگ تا اطراف بيني و دهانش امتداد دارد که احتمالا چشمان او را از آفتاب مصون مي دارد و در شکار به او کمک مي کند. جانور بالغ ناخن هايي کند و نيمه تورفته دارد که برخلاف ساير گربه سانان جمع نمي شوند.( هرچند بچه ها تا ۶ ماهگي قادرند ناخن ها را جمع کنند.)
▪ اندازه:
طول سر و بدن يوزپلنگ بالغ بر ۱۱۲ تا ۱۳۷ سانتيمتر، طول دم ۶۴ تا ۸۶ سانتيمتر و بلندي شانه هايش ۷۱ تا ۸۴ سانتيمتر است و وزن حيوان به ۳۴ تا ۵۴ کيلوگرم ميرسد. جنس نر يوز اندکي بزرگتر از جنس ماده است.( اين اندازه ها مربوط به نمونه هاي جمعيت آسيايي است)
▪ خصوصيات:
برخورداري از ستون فقرات انعطاف پذير، کبد و قلب بزرگ، سوراخ بيني گشاد، ظرفيت بالاي ريه، بدن عضلاني و باريک، يوزپلنگ را تيزروترين شکارچي جهان ساخته است. آنها قادرند با سرعتي معادل ۱۱۰ کيلومتر در ساعت بدوند.
▪ زيستگاه:
يوزپلنگ در دشت هاي بازو تپه ماهورهاي واقع در مناطق استپي و بياباني نيمه کويري و زيستگاههاي باز ديگري که طعمه در آن وجود داشته باشد ديده مي شود. در ايران تعداد معدود يوزپلنگ آسيايي باقيمانده در مناطق حاشيه اي کوير مرکزي يافت مي شوند
▪ عادت و رفتار :
يوزپلنگ از نظم اجتماعي منحصربه فردي برخوردار است. در ايران مطالعاتي درباره يوزپلنگ صورت نگرفته است، اما مطالعات انجام شده در آفريقا نشان مي دهد که يوزپلنگ ماده به استثناي زمان مراقبت از توله ها به تنهايي زندگي مي کند و يوز پلنگ نر در مراقبت از بچه ها نقشي بر عهده ندارد. توله ها به مدت هجده ماه در کنار مادرشان مي مانند و طي اين دوره که از اهميتي بالا در در زندگي توله ها برخوردار است، چگونگي شکار و گريز از گزند شکارچيان ديگر مانند پلنگ، کفتار و گرگ را مي آموزند.
در ۱۸ ماهگي توله ها از مادر جدا مي شوند.
از اين پس ممکن است توله ها با هم شيران خود حتي تا ۶ ماه به سر برند. در دو سالگي هم شيران مادهْ بقيه را ترک مي کنند و نرهاي جوان با هم مي مانند.در واقع نرها به تنهايي يا همراه با برادران خوني خود زندگي مي کنند اما ماده ها به جز زمان بچه داري، تنها زندگي مي کنند. برخي از اين گروهها براي خود حوزه اي تعيين ميکنند تا يوزپلنگ ماده را براي جفت گيري جلب کنند.
اين حوزه ها اغلب در جاهايي است که در آن طعمه و آب کافي وجود داشته باشد. در فصل جفت گيري هر نر براي خود قلمروي را انتخاب مي کند، در اين فصل نزاع هاي خشني ميان نرهاي گروه در دفاع از حدّ و مرز قلمرو شان صورت مي گيرد.
يوزپلنگ ها معمولاً صبح زود يا غروب به شکار مي روند، پس از انتخاب طعمه که معمولا حيوانات ضعيف تر مي باشند به صورت غير محسوس به آنها نزديک شده و پس از رسيدن به فاصله حدود ۱۰ تا ۳۰ متر حمله ناگهاني خود را شروع مي کنند، پس از به زمين انداختن طعمه گلوي او را با دندان هايش فشار مي دهد تا خفه شود. تعقيب طعمه معمولا ۲۰ ثانيه و به ندرت بيش از يک دقيقه بطول مي انجامد و در اين زمان بيش از ۵۰۰ متر شکارش را دنبال نمي کند. قريب به نيمي از تعقيب ها موفق آميزند.
برخي اوقات شکارچيان ديگر نظير گرگ طعمه او را از چنگش بيرون مي آورند. يوزپلنگ مانند پلنگ قادر به پنهان کردن طعمه اش از دسترس ساير گوشتخواران نيست و به همين دليل بعد از خوردن يک وعده غذا در بيشتر اوقات باقيمانده را از دست مي دهد.
▪ توليدمثل:
بلوغ جنسي در حدود ۲۰ ماهگي رخ مي دهد. زمان بارداري ۹۵ روز و تعداد توله ها ۱ تا ۶ و معمولا ۴ تا ۵ عدد است. توله ها در هنگام تولد حدود ۳۰۰ گرم وزن و ۳۰ سانتيمتر طول دارند. رنگ آنها خاکستري تيره است و موهاي بلندي بر پشتشان دارند. اين موها چند فايده دارد، از جمله استتار آنها در ميان بوته زار هاي خشک و پنهان نگاهداشتن آنها از ديدرس شکارچيان ديگر. اين موها همچنين توله يوز را به رودک که حيوان مهاجمي است شبيه مي کند، که نوعي جنبه دفاعي دارد. بچه ها به دليل جمع شدن ناخنها تا شش ماهگي قادرند از درخت بالا بروند.
▪ تغذيه:
يوزپلنگ در ايران عمدتاً از جبير، آهو، قوچ و ميش، کل و بز و خرگوش وحشي تغذيه مي کند.

دست و پاهاي بلند، بدني باريك و كشيده، سينه فراخ و شكم بالاي او شبيه تازي است ولي بر خلاف سگ سانان سر كوچك و گرد، پوزه اي كوتاه و گوش هايي كوچك و گرد د ...

● تاريخچه يوز در آسيا: در اواخر دوره پليستوسن (حدود ۲۰۰ هزار سال قبل) تمامي يوزهاي قديم رو به کاشه گذاشته و باقيمانده تکامل يافته آن ها تحت نام Acinon ...

● تاريخچه يوز در آسيا: در اواخر دوره پليستوسن (حدود ۲۰۰ هزار سال قبل) تمامي يوزهاي قديم رو به کاشه گذاشته و باقيمانده تکامل يافته آن ها تحت نام Acinon ...

نسل يوزپلنگ آسيايي در تنها زيستگاهش ايران در حال انفراض است خبر جديدي نيست اما اين خبر در ايران به جز تعدادي علاقمند به محيط زيست واکنشي را در مردم بر ...

گربه سانان (Felidae) گوشتخواراني هستند که براي شکار استعداد و مهارتهاي زيادي پيدا کرده اند. معمولا در شکار از روش پنهان شدن استفاده مي کنند و گاهي از ...

● شير ايراني گونه اي منقرض شده شير از نيرومندترين و مشهورترين پستانداران ايران و جهان ، مدتي است که نسلش در سرزمين ايران از ميان رفته است با اميد به ا ...

افرادي که با قطار به سمت انديمشک سفر مي کنند شايد خبر نداشته باشند که در نزديکي آنها غارنشين کوري در زير زمين براي زنده ماندن و حفظ بقاي نسل خود با نا ...

خرس سياه از گونه هاي زيبا و نادري است که در ايران مورد بي توجهي و شايد ظلم قرار گرفته است. متاسفانه تا امروز مطالعه و تحقيق خاصي روي اين گونه صورت نگر ...

دانلود نسخه PDF - يوزپلنگ