up
Search      menu
زمین شناسی,جغرافیا :: مقاله يزد PDF
QR code - يزد

يزد

شهر «ترين» هاي ايران

يزد اولين شهر خشتي و دومين شهر تاريخي جهان بعد از شهر ونيز ايتالياست. همين دو ويژگي کافي است تا ايرانيان بدانند کشوري به وسعت تاريخ جهان دارند و شهري کويري که مي توانند خشت به خشت، ريگ به ريگ و لحظه به لحظه تاريخ آن را به رخ جهانيان بکشند.
دومين شهر تاريخي جهان «برترين» جاذبه هاي گردشگري، تاريخي و ميراث فرهنگي زيادي دارد که هر کدام از آنها مي تواند به تنهايي جاذبه اي منحصر به فرد براي بازديد گردشگران و دوستداران ميراث فرهنگي و تاريخ ايران و جهان باشد.
اين شهر به شهر بادگيرها معروف است. به دارالعباده، شهر دوچرخه ها، شهر شيريني، شهر قنات و قنوت و قناعت و شهر آتش و آفتاب.
تاريخ نويسان معتقدند که قدمت يزد به پيش از اسلام مي رسد. عده اي هم مي گويند که شايد شهر تاريخي يزد را بايد در نقطه ديگري غير از مکان کنوني آن جستجو کرد. اما با اين حال قدمت بسياري از آثار تاريخي کشف شده در شهر يزد به قرن پنجم هجري باز مي گردد. در عين حال کشف بناهاي ديگري متعلق به قرن هاي دوم و سوم هجري، ترديدها را در تخمين قدمت شهر يزد بيشتر مي کند.
در هر صورت تاريخ سکونت انسان در اين خطه از هزاره سوم پيش از ميلاد فراتر رفته است، به طوري که در عهد پيشداديان طايفه هاي در حال کوچ از بلخ به پارس، اين سرزمين را يزدان ناميدند و از آن زمان به بعد يزد محل عبادت شد.
يزد را از آن جهت امن ترين شهر مي دانند که جنگ و بلاياي طبيعي تا کنون نتوانسته به آن صدمه اي وارد کند. به همين دليل است که تاريخ نويسان از آن به عنوان امن ترين شهر ايران ياد کرده اند. مارکوپولو جهانگرد ايتاليايي نيز درباره يزد مي گويد که تجار جاده ابريشم اين شهر را به لحاظ امنيت مالي و جاني آن دوست دارند.
● گسترده ترين بافت تاريخي ايران
بافت تاريخي شهر يزد با مساحتي در حدود ۸۰۰ هکتار را مي توان گسترده ترين و اصولي ترين بافت تاريخ ايران دانست که تجربه هاي متفاوتي در زمينه مداخله متوليان امر در شبکه معابر را در خود جاي داده است.
بافت تاريخي يزد به عنوان دومين بافت خشتي دنيا و دست نخورده ترين بافت تاريخي کشور به شماره ۱۵۰۰۰ در فهرست ملي ثبت شده است.
● نارين قلعه، قديمي ترين بناي خشتي جهان
قديمي ترين بناي ساخته شده از خشت در دنيا نارين قلعه يا کهندژ نام دارد که در شهر باستاني ميبد بر فراز تپه اي بلند بنا شده و بر تمامي شهر ميبد و پيرامون آن ديد دارد. تا کنون کشوري ادعا نکرده است که بنايي قديمي تر از کهندژ دارد.
کهندژ نام دژهاي کهني است که در آغاز پيدايش شهرها بنا شده اند. اين دژها در دوره پيش از اسلام و بيشتر در دوران ماد، هخامنشي و اشکاني ساخته شده و بناهايي تک و پر تراکم بودند که بر فراز تپه هاي طبيعي يا مصنوعي مي ساختند.
● طولاني ترين قنات ايران
طولاني ترين قنات ايران به نام «قنات زارچ» با طول صد کيلومتر در استان يزد قرار دارد. اين قنات يکي از کهن ترين قنات هاي ايران به شمار مي آيد که سابقه اي بيش از سه هزار سال دارد. طول کوره قنات زارچ بيش از ۷۱ کيلومتر بوده و تعداد چاه هاي آن دو هزار و ۱۱۵ حلقه شمارش شده است.
● مسن ترين درخت جهان
سرو چهار هزار ساله ابرکوه را مي توان مسن ترين موجود زنده جهان ناميد. هر چند که گفته مي شود در کشور سوئد نيز درختي وجود دارد که از سرو ابرکوه قديمي تر است اما اکنون از درخت پير سوئد تنها ريشه هاي آن باقي مانده در حالي که سرو کهنسال شهرستان ابرکوه با ۲۵ متر ارتفاع ۱۸ متر محيط و ۵.۱۱ متر اندازه دور تنه در قلب ايران زنده و سبز است و آرام آرام زندگي مي کند.
● بلندترين بادگير جهان
بلندترين و منحصر به فرد ترين بادگيرهاي جهان را تنها مي توان در استان يزد پيدا کرد. بادگير باغ دولت آباد يزد در شمار زيباترين بادگيرهاي دوره زنديه و قاجاريه با قدمتي ۲۷۰ ساله به عنوان بلندترين بادگير جهان به حساب مي آيد. اين بادگير که نمونه اي از معماري دوره زنديه را داراست در سال ۱۱۶۰ ه.ق توسط محمدتقي خان يزدي مشهور به خان بزرگ سرسلسله خوانين يزد ساخته شد.
اين بادگير ارتفاعي به طول ۳۳ متر و ۸۰ سانتي متر دارد و از خصوصيات بارزش هشت ضلعي بودن آن است که باعث مي شود باد در هر جهت به راحتي و به سرعت به قسمت زيرين آن هدايت شود و پس از برخورد به سطح آب حوضچه زير بادگير، هواي خنکي در داخل آن ايجاد کند.
در کنار اين بادگير باغي شامل سه عمارت هشتي و سردر و تالار آينه نيز موجود است که بهشت آيين خوانده مي شود و داراي نقوش اسليمي است.
اين باغ مدتها محل اقامت کريم خان زند در يزد بود و از نظر طراحي در شمار زيباترين باغ هاي دوره زنديه و قاجاريه محسوب مي شود.
● قديمي ترين ميدان ساعت شهري در ايران
قديمي ترين ساعت شهري ايران در ميدان وقت الساعت يزد نصب شده است. اين ساعت آفتابي به استناد کتاب جامع مفيدي نخستين ساعت شهري است که فردي به نام ابوبکر ساعت ساز يزدي آن را در سال ۷۲۵ هجري قمري در مدرسه رکنيه در جوارمسجد جامع يزد نصب کرد. اين مکان بعدها به نام ميدان وقت الساعت شهرت يافت.
● قديمي ترين نخل چوبي ايران
نخل چوبي ميدان امير چخماق به عنوان قديمي ترين نخل چوبي ايران با ۴۵۰ سال عمر متعلق به عصر صفوي و به نخل حيدري ها معروف است. بلندي اين نخل ۸.۵ متر و اضلاع آن نيز ۸.۵ در ۸.۵ متر است.
اين نخل مجموعه مشبکي از چوبهاي تراشيده شده با گره چيني ها و تيرهاي بزرگ است که تقريبا به شکل درخت سرو (نماد آزادگي) ساخته شده است. اما بزرگترين نخل ايران نيز با همين ويژگي ها در شهرستان زارچ قرار دارد.
يزدي ها رسم دارند که در ايام سوگواري امام حسين(ع) مراسم نخل گرداني اجرا کنند. اين نخل توسط ۱۵۰ نفر در ميان مردم گردانده مي شود تا مراسم ويژه آن نمادي باشد براي آزادگي و مظلوميت امام سوم شيعيان.
● قديمي ترين مسجد ايران
ساخت مسجد جامع فهرج واقع در ۳۰ کيلومتري شهر يزد، به نيمه اول قرن اول هجري برمي گردد. اين مسجد، تنها مسجد جهان اسلام است که ساختمان آن از ابتدا تا کنون هيچ تغييري نکرده است. اگرچه در ميان باستان شناسان اختلاف نظر وجود دارد اما ظاهرا مسجد جامع فهرج قديمي ترين مسجد ايران است. مسجد جامع فهرج کماکان زنده و پويا بوده و در آن نماز جماعت برپا مي کنند.
● بلندترين مناره هاي جهان
مسجد جامع کبير يزد يکي از شاهکارهاي معماري و تاريخي جهان به شمار مي رود و به جرات مي توان گفت داراي بلندترين مناره هاي جهان است. بناي اين مسجد با عظمت قرنهاست که از فراسوي تاريخ تمدن اين سرزمين مي درخشد به نحوي که در کتب تاريخي يزد آمده است:«مسجد را بر جاي آتشگاه ساساني ساخته اند و سنگ بناي آن توسط علاء الدوله گرشاسب نهاده شده است». مسجد جامع قديم در قرن ششم هجري قمري و به دستور گرشاسب از نوادگان «علاء الدوله کالنجار» ساخته شد و بناي اصلي مسجد کنوني از آثار «سيد رکن الدين محمد قاضي» است.
دو مناره مسجد که ارتفاع تقريبي آن از کف تا نوک به بيش از ۵۲ متر مي رسد، داراي قطري در حدود هشت متر است که در دوره صفوي به بنا افزوده شده اما در سال ۱۳۱۳ هجري شمسي فرو ريخت و دوباره تجديد بنا شد.
بلنداي اين مناره ها و اينکه کاشي کاري منحصر به فردي حتي در اوج مناره ها انجام شده، تعجب همگان را بر مي انگيزد زيرا اين مناره ها هرچه به سمت بالا رفته باريکتر شده و تنها يکي از آنها داراي پلکان است از اينرو ظرافت کاشي کاري در اين ارتفاع به واقع قابل تحسين است.
● بيشترين تعداد دخمه ها در يزد
دخمه محلي است که زرتشتيان، مردگان را بر طبق آداب ديني در آن مي نهادند اما از وقتي که به دفن کردن در گورستان پرداخته اند، استفاده از دخمه متروک شده است. بيشترين اين دخمه ها در يزد قرار دارد چون در اين شهر زرتشتيان زيادي زندگي مي کردند. دخمه قديمي يزد حدود سي سال است که ديگر مورد استفاده نيست، دخمه مانکجي ليمجي هاتريا، دخمه چم تفت، دخمه شريف آباد اردکان،دخمه ترک آباد اردکان تنها نام تعدادي از دخمه هاي زياد موجود در يزد است. سرپرستي اين دخمه ها را انجمن زرتشتيان بر عهده دارد.
● تنها آب انبار شش بادگيري جهان
انبار شش بادگير يزد به دليل دارا بودن شش بادگير به اين نام معروف شده و تنها آب انبار شش بادگير جهان است. سه بادگير آن از ابتدا ساخته شده بود و سه بادگير ديگر بعدها به آن اضافه شده است، با کمي دقت در شکل بادگيرها تفاوت سه بادگير قديمي با ديگر بادگيرهاي آن را مي توان مشاهده کرد. شش بادگير آب انبار با توجه به شرايط اقليمي و جهت باد در اين منطقه به شکل هشت وجهي هستند. شهر يزد همچنين داراي تنها آب انبار هفت بادگيري جهان با دو مخزن است که در روستاي عصر آباد قرار دارد.
● تنها کاروانسراي دايره اي در ايران
غيراز همه جاذبه هاي منحصر به فردي که در شهر يزد وجود دارد، مي توان تنها ترين کاروانسراي دايره شکل ايران را هم در شهرستان مهريز در مسير يزد به کرمان مشاهده کرد.
کاروانسراي زين الدين يکي از ۹۹ کاروانسرايي است که شاه عباس در ايران ساخته با اين تفاوت که معماري آن دايره اي است.اکنون از اين کاروانسرا به عنوان يک اقامتگاه سنتي و جاذبه گردشگري ياد مي شود.
مي گويند که اقامت در اين کاروانسراي ۴۰۰ ساله و ديدن آسمان پر ستاره اش امري است که با آن تجربه سفر به يزد، تاريخي ترين شهر جهان کامل مي شود!

آبخيزداري عبارت است از فرآيند تنظيم و اجراي اقدامات مناسب به منظور اداره منابع موجود در آبخيز ، باکسب منافع ، بدون آسيب رساندن به موجوديت اين منابع. آ ...

قلعه يزد گرد مجموعه بناهاي يادماني قلعه يزدگرد در هجده کيلومتري سه راهي ريجاب به سرپل ذهاب قرار دارد. اين مجموعه با وسعت تقريبي چهل کيلومتر مربع از سم ...

● زئوس زئوس، فرزند کرونوس، تيتان بزرگ بود. او پدرش را سرنگون کرد و بزرگ ايزدان شد. او فرمانرواي آسمان و زمين و باران بود و اسلحه اش، آذرخش را به سمت ک ...

براي بيان تعريف آبخيزداري بايد در ابتدا معني حوضه آبخيز را بدانيم: ● آبخيز(watershed): آبخيز واحدي هيدرولوژيک است که به عنوان واحد فيزيکي, بيولوژيکي, ...

ريشه لغت پسوريازيس از يک کلمه يوناني به معناي خارش است. اين بيماري يک بيماري شايع پوستي است که لزوما خارش دار نبوده بلکه با پلاک هاي قرمزرنگ همراه با ...

● تاريخچه آب ماده اي است که حيات بدون آن ميسر نيست. بشر در دوره نو سنگي سعي در مهار آب داشته است و بر روي الواحي که از ۴ هزار سال قبل از ميلاد از سومر ...

آنچه امروز در اغلب مناطق کشور تحت عنوان طرح‌‌هاي آبخيزداري در حال اجراست در واقع شکل ديگري از مديريت سازه‌اي است، به عبارت ديگر تلاش مي‌کنند مسائل آبخ ...

شناخت زلزله تعريف زلزله مردم عامي درکلامي ساده زلزله راحرکت ناگهاني زمين ناشي ازخشم نيروهاي ماوراء الطبيعه وخدايان مي دانند که بر بندگان عاصي وعصيانگر ...

دانلود نسخه PDF - يزد