up
Search      menu
مذهب و عرفان :: مقاله ويژگي هاي عالم برزخ PDF
QR code - ويژگي هاي عالم برزخ

ويژگي هاي عالم برزخ

برزخ و برزخيان

آينده مبهم انسان، يکي از دغدغه هاي بشر است. با اين که بسياري از مردم فاقد قدرت پيش بيني و پيش گويي آينده کوتاه خود هستند، آينده پس از مرگ، هراس انگيزتر مي نمايد. اين ناشناخته ماندن آينده، آدمي را چنان به هراس مي افکند که به هر چيزي براي شناخت آن چنگ مي زند.
البته هراس انگيزي آينده از جهت تيرگي و تاريکي آن نيست، بلکه از آن جهت هراس انگيز است که اطلاعات و دانش کمي از آن دارد. در حقيقت ابهام آينده است که هراس انگيز مي نمايد.
انسان ها در طول تاريخ کوشيده اند تا به هر شکلي شده از آينده خود به ويژه آينده پس از مرگ اطلاعاتي به دست آورند. از آن جايي که برخي از انسان ها گاه به عللي پس از مرگ زنده مي شوند و به دنيا باز مي گردند، به عنوان منبع اطلاعاتي مورد استفاده حتي دانشمندان قرار مي گيرند، اما به نظر مي رسد که اين دسته اخبار و اطلاعات نتوانسته است تصوير روشني از دنياي ديگر به دست دهد. با اين همه علاقه به مطالعه در اين زمينه از سوي همه انسان ها وجود دارد و در اين ميان دانشمندان علوم گوناگون در صف مقدم اين تحقيقت و پژوهش ها هستند.
علاقه مندي بشر به دانش و اطلاعات مربوط به زندگي پس از مرگ موجب شده تا اسلام نيز به اين مباحث علاقه نشان دهد و گوشه هايي از زندگي پس از مرگ را تبيين کند. البته از نظر اسلام، زندگي اصلي آن چيزي است که انسان پس از حيات مجدد در معاد به دست مي آورد و آن چه تا پيش از قيامت براي انسان وجود دارد، نوعي زندگي خاص است که از آن به زندگي برزخي ياد مي کند. اين زندگي به جهاتي مورد توجه قرار گرفته است؛ زيرا بيانگر حقايقي درباره زندگي اخروي پس از رستاخيز است، هر چند که به عللي نمي تواند تصوير روشني از آن زندگي ارايه دهد، زيرا چنان که از نام اين زندگي روشن مي شود، زندگي برزخي است. نويسنده در اين مطلب با بررسي و تحليل آيات قرآني بر آن است تا تصويري روشن از زندگي برزخ ارايه دهد تا شباهتها و تفاوتهاي آن با زندگي دنيوي و اخروي روش شود با هم اين مطلب را از نظر مي گذرانيم.
اگر به مناطق کوهستاني رفته و تجربه مه را نيز داشته باشيد، مي توانيد گوشه اي از حقيقت برزخ را به دست آوريد. مه که ابرهاي سنگين و آب دار در سطح زمين است، هرگاه به حد اشباع برسد، چنان فضا را آکنده مي سازد که قدرت ديد انسان به کم ترين حد کاهش مي يابد. در اين حالت همه چيز طوري ديگر ديده مي شود.
● زندگي در مه
انسان ها در زندگي برزخي خود اين گونه هستند؛ زيرا برزخ حايل ميان دو چيز است، به گونه اي که برخي از خصوصيات هر دو چيز را با خود دارد، در حالي که تفاوت هاي روشني نيز با آن دو چيز دارد.
زندگي برزخي به گونه اي است که مي توان آن را زندگي مه آلود ناميد. در اين زندگي، بخشي از خصوصيات مادي دنيا به شکل رقيق تر و لطيف تر وجود دارد، و از سويي ديگر، همانند عالم ارواح و مجردات مي باشد. نمونه اين گونه زندگي را بارها در خواب و رويا تجربه کرده ايد.
انسان در هنگام رويا، به عالمي مي رود که از آن به عالم مثال ياد مي شود. در اين عالم، همه چيز عالم دنيا و مادي به شکل ديگر وجود دارد. هر چيزي، شکل و صورت و ابعاد دارد. لذت و عذاب و خوشي و ناخوشي را مي توان احساس و درک کرد. با اين همه شباهتي تمام به عالم دنيا و ماديات ندارد.
خداوند در آيه ۴۲ سوره زمر بيان مي کند که انسان ها در خواب، مرگ را تجربه مي کنند؛ زيرا روح آدمي از تن بيرون مي رود و در عالم برزخ سير و حرکت مي کند و سپس به درون تن بازگردانده مي شود. البته برخي از مردم در هنگام مرگ خوابي، به عوالم برتر چون عالم عقول و مجردات نيز مي روند، ولي اين سير در عوالم برتر براي بيش تر مردم شدني نيست و تنها در عالم برزخ سير و سفر مي کنند.
انسان ها تنها زماني وارد عالم برزخ مي شوند که مرگ، آنان را در برگيرد و جان را به جان آفرين تسليم نمايند. از اين رو خداوند آغاز زندگي برزخي انسان ها را پس از مرگ ايشان مي داند. (مومنون، آيات ۹۹ و ۱۰۰)
انسان ها هنگامي که وارد عالم برزخ مي شوند تا روز رستاخيز در آن عالم باقي مي مانند (همان) و در آن روز است که برانگيخته شده و زندگي ديگري با شکل و صورتي ديگر را آغاز مي کنند.
ويژگي هاي عالم برزخ
عالم برزخ همانند عالم دنيا، داراي شب و روز است. (غافر، آيات ۴۵ و ۴۶) هم چنين عالم برزخ همانند عالم دنيا، داراي شرايط زيست بشر مي باشد و انسان ها در آن جا مي خورند و مي آشامند و با هم گفت وگو مي کنند و گرد هم مي آيند. البته از آن جايي که عالم برزخ، دروازه اي به عالم قيامت است، با زندگي زميني اين تفاوت را دارد که انسان ها براساس نوع زندگي خود در زمين، از امکانات آن جا بهره مي برند.
به سخن ديگر، در عالم دنيا، بر پايه رحمت رحماني همه انسان ها بي توجه به اعتقادات و اعمال خود از روزي خداوندي بهره مي برند و حتي کافران گاه از وضعيت بهتري برخوردار هستند؛ در حالي که زندگي در عالم برزخ با توجه به اعتقادات و اعمالي است که انسان در دنيا داشته است. به اين معنا مي توان گفت که عالم برزخ خود همانند عالم قيامت است و هر کسي نتيجه اي از اعتقادات و اعمال خويش را مي بيند.
براين اساس، زندگي انسان ها در عالم برزخ با توجه به کفر و ايمان و عمل صالح و طالح، خوب و بد خواهد بود. از اين رو براي عالم برزخ همانند عالم آخرت، بهشت و جهنمي برزخي است. بنابراين کساني که داراي ايمان و عمل صالح در زندگي دنيا بودند، در عالم برزخ، در بهشت برزخي وارد شده و از عطايا و نعمت هاي بهشت برزخي بهره مند خواهند شد. (آل عمران، آيات ۱۶۹ و ۱۷۱)
برخورداري شهيدان از آسودگي خاطر در پرتو عنايت الهي در عالم برزخ و بهشت برزخي (محمد، آيات ۴ و ۵) از جمله مطالبي است که در آياتي چند در قرآن مورد تاکيد قرار گرفته است.
از آن جايي که عالم برزخ همانند عالم آخرت است، حيات برزخي که پس از مرگ دنيوي اتفاق مي افتد (غافر، آيه ۱۱) هر چند که براي انسان هايي که در دنيا زندگي مي کنند، غيرقابل احساس و درک است (بقره، آيه ۱۵۴) حياتي واقعي است و اين گونه نيست که اين عالم يک خواب طولاني باشد. از اين رو در عالم برزخ، مساله پرسش و پاسخ و سؤال و جواب مطرح مي شود (ابراهيم، آيه ۲۷) و دو فرشته بر انسان وارد شده و از او درباره پروردگار، دين و پيامبر و امامانش پرسش مي کنند. (مجمع البيان، ج ۵ و ۶، ص ۴۸۲) همچنين در عالم برزخ، براي انسان ها رشد و تکامل هم چنان ادامه خواهد يافت و شخص آثار صالح و طالح خويش در دوره زندگي در عالم برزخ را مي بيند. خداوند در آيات ۴ و ۵ سوره محمد از اصلاح و رشد معنوي و قلبي شهيدان در عالم برزخ سخن به ميان مي آورد که اين معنا خود بيانگر آن است که عالم برزخ نمي تواند عالمي همانند عالم خواب و رويا باشد.
به سخن ديگر، اين که شهيدان، در عالم برزخ، پس از شهادت از هدايت هاي خاص الهي برخوردار مي شوند و قلب و «بال» ايشان (مجمع البيان، ج ۹ و ۱۰، ص ۱۴۵) اصلاح مي شود، لازمه اين اصلاح اين است که در عالم برزخ شهيدان به رشد و تکامل معنوي خود ادامه مي دهند. (الميزان، ج ۱۸، ص ۲۲۶)
هم چنين ديگر انسان ها در عالم برزخ باتوجه به اعتقادات و اعمال خويش به ويژه آن هايي را که به عنوان سنت خوب و بد يا باقيات صالح و طالح به جا گذاشته اند، بهره مند مي شوند و آثار و پيامدهاي آن در عالم برزخ موجب افزايش رشد کمالي و يا هبوط و سقوط بيش تر آنان مي شود.
به هر حال، از ويژگي هاي عالم برزخ، رشد و تکامل بشر است که همانند دنيا ادامه مي يابد. با اين تفاوت که در عالم برزخ نوعي حسابرسي ابتدايي انجام مي شود و اشخاص باتوجه به ايمان و کفر و عمل نيک و بد خود، از امکانات بهشتي و يا دوزخي عالم برزخ بهره مند خواهند شد.
● عذابهاي برزخي
خداوند در آياتي از قرآن از جمله در آيه ۹۳ سوره انعام از عذاب برزخي ظالمان و ستمکاران در عالم برزخ سخن به ميان مي آورد (روح المعاني، ج ۵، جزء ۷، ص ۳۲۵) و در آيات ۹۲ و ۹۳ سوره واقعه عذاب هايي را که براي کافران و اصحاب شمال در نظر گرفته، برمي شمارد. از جمله عذاب هاي دوزخ برزخي مي توان به آب داغ (واقعه، آيات ۹۲ و ۹۳ و نيز تفسير نورالثقلين، ج ۵، ص ۲۳۰) و آتش برزخي نحل، آيات ۲۵ و ۲۶ و غافر، آيات ۴۵ و ۴۶) اشاره کرد.
اين عذاب هاي دوزخ برزخي، بسيار اهانت آميز و خفت بار (انعام، آيه ۹۳) و بد و ناخوشايند (غافر، آيات ۴۵ و ۴۶) است. البته براي برخي تا روز قيامت ادامه مي يابد و براي برخي زمان مند خواهد بود. خداوند در آيات پيش گفته مي فرمايد که عرضه عذاب به صورت هميشگي در بامدادان و شامگاهان براي فرعون و فرعونيان رقم خورده است.
علت اين عذاب هاي اخروي، اموري چون استکبار و ظلم (انعام، آيه ۹۳)، افترا به خدا (همان)، پيروي از رهبران (نوح، آيات ۲۱ و ۲۵)، تکذيب (واقعه، آيات ۹۲ و ۹۳)، گمراهي (همان و نيز الميزان، ج ۱۴، ص ۲۲۶ و البرهان، چ ۳، ص ۷۸۶)، عصيان و لغزش و گناه (نوح، آيات ۲۱ و ۲۵) و غفلت از ياد خدا
(طه، آيه ۱۲۴) مي باشد.
خداوند درباره کافران گزارش مي کند که آنها در قيامت وقتي به حقيقت قيامت آگاه مي شوند، زندگي خود را در دنيا و عالم برزخ کوتاه مي پندارند.
(احقاف، آيات ۳۴ و ۳۵)
به هر حال، زندگي در عالم برزخ همانند زندگي در عالم دنيا نسبت به عالم قيامت که زندگي جاودانه است، بسيار کوتاه است. هم چنين زندگي در عالم برزخ، همانند زندگي دنيوي، در نهايت پاياني دارد که از آن به مرگ ياد مي شود. از اين رو کافران با دو مرگ و دو زندگي مواجه مي شوند. البته از کاربرد واژه احياء و اماته اين معنا به دست مي آيد که کافران در اعتراف خود به زندگي ابتدايي توجهي ندارند؛ از اين رو از زنده کردن و ميراندن سخن به ميان مي آورند که عبارت است از اماته و ميراندني که پاي آدمي را به عالم برزخ باز مي کند و سپس احيا و زنده کردني که در عالم برزخ اتفاق مي افتد و سپس ميراندني که دروازه به سوي آخرت است و در نهايت احيا و زنده کردني که در قيامت اتفاق مي افتد. اين همان چهار ميراندن و زنده کردني است که کافران به آن اشاره مي کنند. (بقره، آيه ۲۸ و الميزان،ج۱، ص ۱۰۹ و ۱۱۰ و نيز همان ج۱۷، ص ۳۱۳)
برخي بر اين باورند که آيات ۳۰ و ۳۳ سوره مريم نيز از زندگي حضرت عيسي(ع) در عالم برزخ سخن مي گويد که در امنيت و سلامت در آن عالم مي باشد.
از ديگر ويژگي هايي که براي عالم برزخ مي توان برشمرد، مسئله گفت وگوهايي است که ميان برزخيان صورت مي گيرد. در اين گفت وگوها مي توان اين معنا را به دست آورد که ايشان به نوعي آگاهي شهودي دست مي يابند. از اين رو گفته اند که عالم برزخ همانند عالم قيامت، عالم شهود و دانش حضوري است و آن چه انسان در آن عالم درک مي کند، از قبيل علوم حصولي و آگاهي اکتسابي نيست. البته اين گونه نيست که کساني که در عالم برزخ وارد مي شوند نسبت به همه چيز علم و آگاهي شهودي تمام و کمال يابند. به عنوان نمونه با اين که کافران، فرشتگان را مي بينند و با آنها گفت وگو مي کنند (فرقان، آيه ۲۲) ولي ايشان نسبت به مدت ماندن خود در عالم برزخ آگاهي و دانشي ندارند (طه، آيه ۱۰۲ تا ۱۰۴ و نيز روم، آيات ۵۵ و ۵۶)
چنان که گفته شد، عالم برزخ نيز همانند عالم دنيا، عالم کوتاهي است و در نهايت، زندگي در آن پايان مي يابد و انسان در عالم برزخ دوباره مرگ را تجربه کرده و ميرانده شده و دوباره در رستاخيز احيا و زنده مي شود. (غافر، آيه ۱۱و نيز مجمع البيان، ج۷ و ۸، ص ۸۱۴ و تفسير الصافي، ج۶، ص ۲۹۵ و الميزان، ج۱۷، ص ۳۱۳)
از ديگر ويژگي هاي عالم دوزخ اين است که امکان بازگشت انسان به دنيا در آن وجود دارد. از اين جاست که مسئله رجعت معنا مي يابد. در آيات قرآني بارها اين معنا بيان شده است که کساني که مرده بودند، از عالم برزخ به عالم دنيا بازگردانيده شدند. از جمله مي توان به امت حزقيل اشاره کرد که پس از مرگ دسته جمعي به سبب ترک جهاد به طاعون و بيماري که خداوند بر ايشان حاکم مي کند، دوباره زنده مي شوند يا داستان زنده شدن مرغان حضرت ابراهيم(ع) يا زنده شدن عزير و الاغش و يا زنده شدن افراد ديگر که در قرآن گزارش شده است.
بنابراين، عالم برزخ برخلاف عالم قيامت، از اين ظرفيت برخوردار است که شخصي که به آن عالم وارد شده به عالم دنيا بازگردد. همين احتمال و امکان بازگشت و رجعت از عالم برزخ به دنيا مشرکان را وسوسه نموده تا از خداوند بخواهند به ايشان امکان رجعت داده شود تا به دنيا بازگشته و کارهاي نيک کرده و ايمان واقعي را بروز دهند. (مومنون، آيات ۹۲ تا ۱۰۰)
● آرامش مؤمنان در برزخ
عالم برزخ به همان اندازه که براي کافران و منافقان و مشرکان سخت است، براي مؤمنان و نفوس مطمئن، عالم آسايش و آرامش و رفاه است. مؤمنان در عالم برزخ با آرامش کامل به پرسش هاي فرشتگان پاسخ مي دهند (ابراهيم، آيه ۲۷) و از امکانات بهشت برزخي بهره مند مي شوند (فجر، آيات ۲۷ و ۳۰ و مجمع البيان، ج۹ و ۱۰، ص ۷۴۲) و از آسايش و آرامش و راحتي سود مي برند. (واقعه، آيه ۸۹)
پايان عالم برزخي با برپايي قيامت آغاز مي شود. (مومنون، آيه ۱۰۰ و نيز روم، آيات ۵۵ و ۵۶) به اين معنا که انسان ها در عالم برزخ مي مانند تا زماني که جهان دنيا فرو پاشد و پس از آن قيامت برپا گردد. در آن هنگام عالم برزخ از هم مي پاشد و نظام ديگري جايگزين نظام دنيا و نظام برزخ مي شود.
به سخن ديگر، نظام دوگانه دنيا و برزخ، تا زماني است که قيامت برپا نشده است. هنگامي که نظام آخرت برپا مي شود ديگر نظام دوگانه کنوني يعني دنيا و برزخ نخواهد بود، بلکه تنها نظام قيامتي است که همه هستي را در برمي گيرد.
به هر حال، جهان برزخ، جهاني است که برخي از خصوصيات دنيا و آخرت را در خود جمع کرده است. با اين همه عالم برزخ، بخشي از جهان پيش از قيامت است و پس از قيامت، ديگر عالمي به نام عالم برزخ وجود نخواهد داشت . از اين رو برخي گفته اند که عالم برزخ بخشي از عالم دنياو يا همان نشئه اولي است و با فروپاشي اين نظام مادي دنيا و برپايي نشئه آخرت و جهان رستاخيز، ديگر چيزي به عنوان عالم برزخ نخواهد بود. بنابراين، عالم برزخ همانند عالم دنيا، بخشي از نشئه نخست است و تکراري نخواهد داشت.

چكيده «عالم مثال» يا «عالم برزخ» عالمي است فاصل ميان عالم ماديات و عالم مجردات محضه (عالم عقول).برخي از حكما به اين مراتب سه گانه عوالم، سه نوع ادراك ...

● برزخ؛ جاده يکطرفه به آن سوي جهان ▪ البَرْزَخُ: ما بين کل شيئين، ▪ و في الصحاح: الحاجز بين الشيئين. ▪ و البَرْزَخُ: ما بين الدنيا و الآخرة قبل الحشر ...

هرکسي کاري که انجام مي دهد، به قصد و هدفي انجام مي دهد و منتظر است تا پيامدها و آثار آن را در زندگي اش ببيند؛ هرچند که گاه کارهايي را انجام مي دهيم و ...

آب تنها جسم طبيعي است که در شرايط معمولي به سه شکل جامد ، مايع و بخار پيدا مي شود، فراوان ترين نوع آن به شکل مايع مي باشد که ويژگيهاي شايان توجهي دارد ...

۱) آيا دين پديده اي اجتماعي است؟ با توجه به آداب و رسوم و اختلافات احوالات و گوناگوني اوضاع مردم و آنچه در اجتماعات بشري مشاهده مي شود، دين ظاهراً اجت ...

موضوع بحث، ويژگيهاي انسان كامل از ديدگاه عرفاني است كه ضمن آن برخي از ابعاد وجودي امامان معصوم عليه السلام را كه بيشتر عرفا به آن پرداخته اند مرور خو ...

چه با شكوه است اين حقيقت قلب! اين كانون اسرارآميزي كه اگر چه از ديد خاكي ما كوچك به نظر مي رسد اما به گفته پيامبر اكرم(ص) «عرش الرحمن» است؛ عرشي كه تم ...

الف) اهميت عدالت مسأله عدالت از ديرباز جزء مهمترين مباحث و دغدغه هاي بشر و اديان الهي و انديشمندان سياسي بوده است. عدالت اجتماعي را مي توان به عنوان ب ...

دانلود نسخه PDF - ويژگي هاي عالم برزخ