up
Search      menu
آموزش,روانشناسی :: مقاله ويژگي هاي شخصيت PDF
QR code - ويژگي هاي شخصيت

ويژگي هاي شخصيت

نظريه ويژگي هاي شخصيت

نظريه ويژگي هاي شخصيت يکي از مهم ترين محدوده هاي نظري در مطالعه شخصيت است. براساس اين نظريه، شخصيت افراد از خصوصيات وصفات گسترده اي ترکيب يافته است. براي مثال، در نظر بگيريد که خودتان چگونه شخصيت يک دوست نزديکتان را توصيف مي کنيد. به احتمال زياد، از تعدادي از ويژگي هاي او مانند اجتماعي بودن، مهرباني و خونسردي نام مي بريد. منظور از «ويژگي» يک خصوصيت نسبتاً پايدار است که باعث مي شود افراد به شيوه هاي خاصي رفتار کنند.
نظريه ويژگي هاي شخصيت بر خلاف ساير نظريه هاي شخصيت مانند نظريه هاي روانکاوانه و انسان گرايانه، بر تفاوت هاي بين افراد تمرکز دارد. ترکيب و تعامل ويژگي هاي مختلف است که شخصيت يک فرد را تشکيل مي دهد و اين براي هر شخص، يگانه و منحصر به فرد است. نظريه ويژگي هاي شخصيت بر تعيين و اندازه گيري اين خصوصيات فردي شخصيت تمرکز دارد.
● نظريه گوردون آلپورت
در سال ۱۹۳۶، گوردون آلپورت، روان شناس، متوجه شد که تنها در يک فرهنگ لغات انگليسي، بيش از ۴۰۰۰ واژه براي توصيف ويژگي هاي مختلف شخصيت وجود دارد. او اين ويژگي ها را در سه سطح رده بندي نمود:
ويژگي هاي اصلي: ويژگي هايي که بر کلّ زندگي فرد غالب است، تا جايي که آن شخص معمولاً به خاطر اين ويژگي ها شناخته مي شود. در واقع، شنيدن نام فرد، اين ويژگي ها را به ذهن شنونده متبادر مي کند. براي درک بهتر اين موضوع، عبارت هايي نظير فرويدي، ماکياولي، دون ژوان، مسيح گونه و ... را در نظر آوريد. به نظر آلپورت، ويژگي هاي اصلي نادرند و در طول زندگي ساخته مي شوند.
ويژگي هاي مرکزي: خصيصه هاي عمومي که پايه هاي اصلي شخصيت را شکل مي دهند. اين ويژگي هاي مرکزي، هر چند به نفوذ و اقتدار ويژگي هاي اصلي نيستند، امّا خصيصه هاي عمده اي هستند که ممکن است براي توصيف يک فرد ديگر به کار آيند. عبارت هايي چون هوشمند، امين، کمرو و مضطرب نمونه هايي از ويژگي هاي مرکزي هستند .
ويژگي هاي ثانويه: ويژگي هايي که گاهي به نگرش ها يا اولويت ها مربوطند و غالباً تنها در وضعيت هاي خاص يا تحت شرايط خاص پديدار مي شوند. به عنوان نمونه مي توان به مضطرب شدن به هنگام صحبت در ميان جمع يا بي صبري در هنگام انتظار در صف اشاره کرد.
● پرسشنامه ۱۶ عامل شخصيت ريموند کاتل
ريموند کاتل، يکي از نظريه پردازان ويژگي هاي شخصيت، تعداد ويژگي هاي اصلي شخصيت را از بيش از ۴۰۰۰ مورد که در ليست اوليه آلپورت وجود داشت به ۱۷۱ مورد تقليل داد. او اين کار را عمدتاً از طريق حذف ويژگي هاي غيرمتداول و ترکيب خصوصيات مشترک انجام داد. کاتل سپس نمونه بزرگي از افراد را براي اين ۱۷۱ ويژگي مختلف مورد ارزيابي قرار داد. وي آنگاه با استفاده از يک روش آماري به نام «تحليل عوامل» ، ويژگي هاي نزديک به هم را معين کرد و سرانجام ليست خود را به تنها ۱۶ ويژگي شخصيت کاهش داد. به گفته کاتل، اين ۱۶ ويژگي، منبع و منشاء شخصيت تمام انسان ها مي باشند. او همچنين يکي از پرکاربردترين آزمون هاي ارزيابي شخصيت به نام پرسشنامه ۱۶ عامل شخصيت (۱۶PF) را طراحي کرد.
● سه بعد شخصيت آيزنک
هانس آيزنک، روان شناس انگليسي، مدلي براي شخصيت، بر پايه تنها سه ويژگي عمومي بنا کرد:
۱) درون گرايي برون گرايي:
درون گرايي مستلزم جهت دهي توجه و تمرکز بر روي تجربيات دروني است در حالي که برون گرايي به تمرکز و توجه بر ساير مردم و محيط ارتباط دارد. بنابراين، يک فرد درون گرا معمولاً فردي ساکت و خوددار است و يک فرد برون گرا بيشتر خونگرم و اجتماعي.
۲) تهييج پذيري پايداري هيجاني:
اين بعد از نظريه ويژگي هاي شخصيت آيزنک به دمدمي مزاجي در مقابل خونسردي و آرامي مربوط است. فرد تهييج پذير، زود ناراحت ياهيجان زده مي شود در حالي که منظور از پايداري هيجاني يعني از نظر هيجاني، ثابت و يکنواخت باقي ماندن.
۳) روان پريشي گرايي:
آيزنک بعداً پس از مطالعه افرادي که از بيماري رواني رنج مي بردند، بعد ديگري از شخصيت را به نظريه خود افزود. او اين بعد را روان پريشي گرايي ناميد. کساني که اين ويژگي در آن ها برجسته است در برخورد با واقعيت ها مشکل دارند و معمولاً جامعه ستيز، مخالف، غيرهمدل و عوام فريب هستند.
● نظريه پنج عامل شخصيت
نظريه هاي کاتل و آيزنک موضوع پژوهش هاي بسياري قرار گرفته است و برخي از نظريه پردازان عقيده دارند که کاتل بر روي تعداد زيادي ويژگي تمرکز کرده است و آيزنک بر روي تعداد کمي. در نتيجه، يک نظريه جديد ويژگي هاي شخصيت به نام نظريه پنج عامل شکل گرفت. اين مدل پنج عامل شخصيت نشانگر پنج ويژگي اصلي است که در تعامل با يکديگر، شخصيت انسان را شکل مي دهند. با وجودي که پژوهشگران غالباً با يکديگر بر روي نامگذاري دقيق اين ابعاداختلاف نظر دارند امّا نام هاي زير بيشتر متداول است:
▪ برون گرايي
▪ خوشايندي (مقبوليت)
▪ وظيفه شناسي (وجدان)
▪ تهييج پذيري
▪ آزادانديشي
● ارزيابي نظريه ويژگي هاي شخصيت
با وجودي که اغلب روان شناسان قبول دارند که مي توان مردم را بر حسب ويژگي هاي شخصيتي شان توصيف کرد امّا نظريه پردازان همچنان به بحث در مورد تعداد ويژگي هاي اصلي سازنده شخصيت انسان ادامه مي دهند. در حالي که نظريه ويژگي هاي شخصيت داراي واقع بيني هايي است که برخي ديگر از نظريه هاي شخصيت (مانند نظريه روانکاوانه شخصيت فرويد) فاقد آن هستند، امّا داراي نقاط ضعفي نيز هست. برخي از متداول ترين انتقاداتي که به نظريه ويژگي هاي شخصيت مي شود بر اين واقعيت تمرکز دارد که ويژگي ها غالباً پيش بين هاي ضعيفي براي رفتار هستند. مثلاً در حالي که يک فرد ممکن است امتياز بالايي در ارزيابي يک ويژگي خاص به دست آورد امّا او شايد هميشه و تحت هر شرايط، به همان شيوه رفتار نکند. مشکل ديگر اين است که نظريه ويژگي هاي شخصيت مشخص نمي سازد که چگونه و چرا تفاوت هاي شخصيتي افراد شکل مي گيرد يا پديد مي آيد.

شخصيت ( Character ) هر يک از شخصيت هاي تخيلي حاضر در فيلم ، از جمله قهرمانان زن و مرد و آدم هاي شرور و خبيث و شخصيت هاي درجه دوم ، آنهايي که براي لحظا ...

• اختلالات شخصيت • شخصيت (personality) معمولاً بعنوان يک برچسب تشخيص کلي براي رفتار قابل مشاهده فرد و تجارب دروني قابل بيان ذهني او مورد استفاده قرار ...

آينده مبهم انسان، يکي از دغدغه هاي بشر است. با اين که بسياري از مردم فاقد قدرت پيش بيني و پيش گويي آينده کوتاه خود هستند، آينده پس از مرگ، هراس انگيزت ...

شخصيت يعني « مجموعه‌اي از رفتارها و شيوه‌هاي تفکر شخص در زندگي روزمره که با ويژگي هاي بي همتا بودن ، ثبات (پايداري) و قابليت پيش بيني» مشخص مي‌شود. از ...

آب تنها جسم طبيعي است که در شرايط معمولي به سه شکل جامد ، مايع و بخار پيدا مي شود، فراوان ترين نوع آن به شکل مايع مي باشد که ويژگيهاي شايان توجهي دارد ...

انگشت شماره 1 اين انگشت نماد مسايل مادي و ثروت است و كساني كه اين انگشت را انتخاب مي كنند ، اقتصاد دانان خوبي هستند و معمولا از نظر مالي در وضعيت خوبي ...

امروزه فقط كتاب ابزار آموزشي به حساب نمي آيد و معلم تنها متولي آموزش محسوب نمي شود. مجله هاي آموزشي، چه آنها كه ويژه دانش آموزان و چه آنها كه خاص معلم ...

مقدمه: مديريت عاطفه موضوعي است که از مدّت‌ها پيش با عناوين مختلفي در ذهن ما بوده است؛ امّا به صورت بحث در نيامده است. بحث و تحقيق در اين موضوع عامل مه ...

دانلود نسخه PDF - ويژگي هاي شخصيت