up
Search      menu
زمین شناسی,جغرافیا :: مقاله ويژگي خاكهاي مناطق بياباني PDF
QR code - ويژگي خاكهاي مناطق بياباني

ويژگي خاكهاي مناطق بياباني

معيارهاي معرف خاک براي تعيين محدوده بيابان

مقدمه:
خاك بعنوان بستري براي محل استقرار و رشد گياهان در ارزيابي‌هاي اكولوژيك از اهميت ويژه‌اي برخوردار است. خاك هاي مناطق بياباني شامل گروهي از خاك هاي موجود مي باشند كه به لحاظ تأثير عوامل مختلف در زمان تشكيل و يا در سير تكامل خود خواص ويژه اي پيدا كرده اند، چرا كه اين خاكها در شرايط اقليمي و زمانهاي متفاوتي از مواد مادري تشكيل شده اند. با توجه به نوع عوامل مؤثر در تشكيل و تكامل خاك ها و شدت اثرگذاري آنها، بيان خصوصيات و شرح ويژگي خاك هاي مناطق بياباني در محدوده اي خاص قابل ارائه است. در تمامي سيستمهاي طبقه بندي خاك ، طبقاتي به خاكهاي بياباني اختصاص يافته و ويژگيهاي آن تشريح شده است. سيستمهاي طبقه بندي كشورهاي مختلف، بر مبناي داده‌هاي خام مطالعات خاك همان كشورها شكل يافته است بطور مثال سيستم طبقه بندي امريكايي Soil Taxonomy بر اساس تجزيه وتحليل دهها هزار پروفيل شاهد كه از اوايل قرن بيستم مطالعه شده بود استوار است كه نهايتا در سال 1975 جمع بندي و به صورت يك روش جامع، طبقه بندي و ارائه گرديد و همواره بر اساس اطلاعات جديد مورد اصلاح قرار گرفته است. هر دو سال يكبار راهنماي اصلاحات آن منتشر مي شود مخصوصا در سالهاي اخير بيشترين تغييرات مرتبط با مناطق خشك بوده است. دركشور ما نيز از دهه 1340 تاكنون مطالعات خاكشناسي و قابليت اراضي به تعداد فراوان و با دقت و كيفيت هاي متفاوتي انجام يافته وحجم بزرگي از اطلاعات را فراهم آورده است. بطور كلي بيشتر خاكهاي مناطق بياباني ايران در دو ردة اريديسول و انتي سول قرار ميگيرند (هر چند خاكهاي ورتي سول، اينسپتي سول و مالي سول نيز در مرز اين خاكها و در داخل مناطق بياباني ممكن است يافت شوند)، اين خاكها اغلب داراي رژيم رطوبتي اريديك بوده و در بعضي مناطق داراي رژيم رطوبتي اكوئيك هستند. از اين نظر مي توان گفت ويژگي‌هاي محدود كننده و يا تقويت كننده خاك براي استقرار و توسعه‌ي حيات گياهي، شاخص مهمي از عامل خاك است كه براي تفكيك قلمروهاي مناطق مختلف بكار مي رود. از اينرو بيابان‌ها با ويژگي‌هاي محدود كننده خاك مواجه بوده و اين ويژگي‌ها مي‌توانند محدوده گسترش مناطق بياباني را بازگو نمايند. در اين مطالعه ويژگي‌هاي محدود و مهمي از خاك شامل شوري، قليائيت، گچ، عمق، بافت و سله بندي براي تعيين قلمرو مناطق بياباني در نظر گرفته شده است و محدوده بيابانهاي خاك‌شناسي شامل مناطقي بوده است كه اساساً تمام واحد‌هاي اراضي يا بخشهاي زيادي از آن‌ها، داراي ويژگيهاي شيميايي و يا فيزيکي خاصي است كه براي ايجاد يا توسعه زيست‌گياهي محدوديت ايجاد مي‌نمايد.
هدف اصلي مطالعات خاك در طرح تعيين قلمرو جغرافيايي محدوده هاي بياباني يافتن ارتباطات منطقه اي وناحيه اي در شرائط خاص بيابانهاي كشور بين عواملي نظير چرخه آب شناسي، مواد مادري، اقليم، ويژگيهاي پيكرشناسي زمين (ژئومرفولژي) از يكسو و روند تشكيل و تحول و درجه حاصلخيزي خاك از سوي ديگر است كه همگي آنها در نوع و تراكم پوشش گياهي متجلي شده است.
بطوركلي عامل اصلي ايجاد و شكل گيري بيابان ناشي از شرايط اقليمي است به همين دليل خصوصيات خشكي يكي از ويژگيهاي معمول بيابانها بشمار مي رود. اقليم در تشكيل و تكامل خاك نيز نقش اساسي داشته و عمدتاً ويژگيها و خصوصيات خاكها بطور مستقيم و يا غير مستقيم تحت تاثير آن مي باشد. لذا در اين بخش از مطالعه چون بيابان از ديد خاكشناسي مد نظر مي باشد، طبيعتاً به موضوع اقليم بعنوان يك عامل اشاره نمي شود. اما بايد توجه داشت كه بدليل اثرات مستقيم و غيرمستقيم آن در بروز كليه صفات و خصوصيات خاكها، اين فاكتور خود به خود تقريباً در تمامي موارد مستتر بوده و نقش خود را ايفا مي كند.
اصولاً زماني خاك را ميتوان بياباني ناميدكه يك يا چند مورد از ويژگيها و خصوصيات مورفولوژيكي زيردرسطح و يا خاك سطحي وجود داشته باشد.
الف- خصوصيات مورفولوژي سطح خاكهاي بياباني:
1 - سنگفرش بياباني (Desert Pavement) و يا درصد سنگريزه بر روي سط‍ح.
2– سطوح جلادار و براق سنگها: اين سطوح در صورتي كه در ارتباط با سنگريزه هاي موجود بر روي سطح خاك باشند، مورد توجه هستند. لذا سطوح براق سنگ ها با عنايت به توضيحات قبلي و اينكه خاك نيستند، مورد نظر نخواهد بود.
۳–دق هاي رسي.
۴- قشرهاي سخت شده يا نسبتاً سخت سطحي ناشي از تجمع املاح.
۵- وجود نمك واملاح بدون سختي يا رسوبات تبخيري و يا خاك پف كرده.
۶- وجود شن زارهاي فعال و غير فعال.
۷- فرسايش بادي و آبي و ياآثار آن در قشر سطحي خاك .
۸-- وجود هزار دره هاو يا اراضي بدلند (Badland ).
۹- عدم پوشش و يا پوشش گياهي ضعيف خصوصاً از نوع شور رويها.
ب- ويژگي خاكهاي مناطق بياباني:
1 – عدم تكامل پروفيلي ،تشكيل كانيهاي رسي درحد مي نيمم، عدم وجود ساختمان و يا نوع آن، عمق كم خاك، سختي زياد خاك.
2 - وجود افق ها وكفه هاي نمكي و رسي در نزديك سطح، وجود لايه هاي ضخيم گچ و نمك در خاك.
3 - ميزان موادآلي كم، فعاليت خيلي كم ميكروارگانيزمها، رنگ روشن خاك، كمبود عناصر غذايي، اسيديته بالا.
4 - شوري بالا ( غالبيت عناصر سديم، پتاسيم،كلسيم و منيزيم)، پتانسيل كم آب، ميزان شستشوي بسيار كم، درصد اشباع بازي بالا.
5 - بافت سبك يا خيلي سنگين، نفوذپذيري كم آب.
6 - سطح بالاي آب زير زميني، شوري بيش از حد آبهاي زيرزميني.

آينده مبهم انسان، يکي از دغدغه هاي بشر است. با اين که بسياري از مردم فاقد قدرت پيش بيني و پيش گويي آينده کوتاه خود هستند، آينده پس از مرگ، هراس انگيزت ...

مناطق جوي به چند طريق نامگذاري مي شوند: ▪ يونوسفر منطقه اي که شامل يونها ميشود: تقريبا مزوسفر و ترموسفر تا حدود ۵۵۰ کيلومتر. ▪ اگزوسفر- بالاي يونوسفر، ...

آب تنها جسم طبيعي است که در شرايط معمولي به سه شکل جامد ، مايع و بخار پيدا مي شود، فراوان ترين نوع آن به شکل مايع مي باشد که ويژگيهاي شايان توجهي دارد ...

قديمي ها يادمان داده اند که اگر تکه ناني در خيابان روي زمين افتاده آن را برداريم تا زير پا نرود و معمولا آن را به کناري مي گذاريم که غذاي پرنده گرسنه ...

شايد از نظر زيبايي وبديعي هيچ محيط طبيعي ديگري در جهان قابل مقايسه با مناطق مرجاني نباشد. هزاران موجود كوچك وبزرگ با رنگهاي الوان و متنوع وبسيار شگفت ...

۱) آيا دين پديده اي اجتماعي است؟ با توجه به آداب و رسوم و اختلافات احوالات و گوناگوني اوضاع مردم و آنچه در اجتماعات بشري مشاهده مي شود، دين ظاهراً اجت ...

کوير صحرا در ناحيه وسيعي از شمال آفريقا از سواحل درياي سرخ تا کرانه هاي اقيانوس آتلانتيک گسترده شده است. مرزهاي اين کوير به رشته کوه هاي اطلس،درياي مد ...

کاني ماده ي طبيعي، غيرآلي، بلوري و جامد است که در ترکيب سنگ هاي پوسته ي زمين يافت مي شود. برخي کاني ها از يک عنصر خالص و بسياري از آن ها از دو يا چند ...

دانلود نسخه PDF - ويژگي خاكهاي مناطق بياباني