up
Search      menu
زمین شناسی,جغرافیا :: مقاله ويژگيهاي آب دريا PDF
QR code - ويژگيهاي آب دريا

ويژگيهاي آب دريا

آب تنها جسم طبيعي است که در شرايط معمولي به سه شکل جامد ، مايع و بخار پيدا مي شود، فراوان ترين نوع آن به شکل مايع مي باشد که ويژگيهاي شايان توجهي دارد. گرم شدن و سرد شدن آن خيلي تدريجي صورت مي گيرد و از اين رو نقش اقيانوسها و درياها در تعديل و تنظيم حرارت سطح زمين فوق العاده مهم است. نقطه انجماد آب درياها تابع درجه شوري است، به اين سبب نقطه انجماد آب دريا از از نقطه انجماد آب خالص پايين تر است. در نتيجه ، آب دريا به هنگام يخ بستن به قدري سنگين مي شود که به اعماق فرو مي رود. اين پديده در پيدايش جريانهاي اقيانوسي نقش مهمي دارد. قابليت فشرده شدن (تراکم) آب زياد نيست، ولي اگر اين قابليت را نداشت، سطح اقيانوسها حدود سي متر بالاتر از حد فعلي بود.
●نمکهاي محلول در آب دريا
آب دريا به قدري شور است که قابل خوردن و زراعت نيست. علت اين شوري ، وجود نمکهاي مختلف به خصوص نمک طعام مي باشد. اقيانوس شايد تنها جايي باشد که بتوان تمام عناصر را در آنجا يکجا پيدا کرد. از عناصر ساده بيش از شصت نوع آن در آب اقيانوس شناخته شده و احتمال وجود بقيه چندان بعيد به نظر نمي رسد. مقدار بعضي از عناصر در آب دريا ، به قدري ناچيز است که بطور مستقيم تشخيص داده نمي شود، ولي وجود آنها در اندام جانوران دريا ثابت شده است. وزن کل املاح موجود در آب اقيانوسها را حدود تن برآورد کرده اند. اين املاح مي تواند تمام سطح کره زمين را به ضخامت ۴۵ متر بپوشاند و اگر فقط روي قاره ها قرار گيرد، ضخامت آن به ۱۵۳ متر خواهد رسيد.
کلرور سديم به تنهايي ۷۷ درصد املاح آب اقيانوس را تشکيل مي دهد. بنابراين اقيانوسها را مي توان مخازن عظيم نمک به حساب آورد. مهمترين ويژگي آب اقيانوس داشتن ترکيب ثابت است. يعني با وجود اينکه درجه شوري برحسب زمان و مکان تغيير مي کند، مقدار نسبي عناصر اصلي تقريبا ثابت مي ماند. املاح و عناصر ديگري در آب اقيانوس وجود دارد که مقدار نسبي آنها در آب ثابت نيست. مهمترين آنها فسفاتها ، نيتراتها ، نيتريتها ، سيليکاتها ، مس ، آهن، روي و منگنز است. اين املاح را که به مصرف تغذيه پلانکتونها مي رسد، املاح تغذيه اي مي گويند.
● درجه شوري آب اقيانوسها
منظور از درجه شوري ، وزن تمام نمکهاي موجود در يک ليتر آب اقيانوس در هر نقطه مي باشد. براي تعيين درجه شوري ، روشهاي غيرمستقيم مختلفي وجود دارد. با استفاده از جدول مخصوص مي توان از وزن مخصوص آب دريا و يا از مقدار کلر استفاده کرد. قابليت هدايت الکتريکي آب و ميزان شکست نور در آن با ميزان درجه شوري نسبت مستقيم دارد. از اين دو ويژگي نيز مي توان براي محاسبه درجه شوري آب دريا استفاده کرد.
● گازهاي محلول در آب دريا
در آب دريا گازهاي مختلفي به صورت محلول وجود دارد که مهمترين آنها اکسيژن است. حيوانات دريا براي تنفس از اکسيژن محلول در آب استفاده مي کنند. به جز اعماق چند دريا وجود جانوران در تمام نقاط مشاهده شده، لذا اکسيژن نيز در تمام قسمتهاي دنياي اقيانوس وجود دارد، ولي مقدار آن در همه جا به يک اندازه نيست. آب اکسيژن را از هوا دريافت مي کند. در قسمت سطحي به علت اختلاط با هواي مجاور ميزان اکسيژن هميشه زياد است. عللاوه بر آن ، اکسيژني که گياهان دريا ضمن فتوسنتز دفع مي کنند، در آب حل مي شود.
گياهان در آبهاي کم عمق تا جايي که نور خورشيد نفوذ دارد، زندگي مي کنند و امواج حداکثر تا عمق دويست متري مي توانند آب را به هم بزنند. بنابراين اکسيژن اعماق زياد از طريق ديگر تامين مي شود. روش معلوم براي اعماق متوسط ، جريانهاي عمقي است که آب اشباع شده از اکسيژن را به آنجا مي رساند. علاوه بر اکسيژن ، گازهاي ديگري از قبيل ازت ، گاز کربنيک و آرگون نيز در آب درياها وجود دارد. بعضي از درياها از يک عمق معين به پايين فاقد اکسيژن هستند. مثلا در درياي سياه از عمق ۱۸۰ _ ۲۰۰ متر به پايين تنها گاز ازت و هيدروژن سولفوره در آب وجود دارد.
● وزن مخصوص آب دريا
وزن يک سانتيمتر مکعب آب خالص در ۴،۰۸ درجه حرارت برابر يک گرم است که آن را وزن مخصوص آب مي گويند. وزن مخصوص آب دريا به سبب وجود املاح ، هميشه از وزن مخصوص آب خالص بيشتر است. بطور کلي ، وزن مخصوص آب دريا تابع حرارت و درجه شوري است. آب دريا هر قدر سردتر شود، وزن مخصوص آن افزايش مي يابد. همين طور افزايش درجه شوري نيز سبب افزايش وزن مخصوص مي گردد. وزن مخصوص متوسط آبهاي سطحي دريا در حدود ۱،۰۲۵ است. در درياهاي کناري و داخلي بسته به موقعيت جغرافيايي و شرايط محلي ، وزن مخصوص متفاوت است. مثلا در درياي سرخ وزن مخصوص آب بين ۲۵ الي ۲۸ مي باشد، ولي در درياي بالتيک بيش از ۰۴ نيست. (معمولا براي نشان دادن وزن مخصوص آب دريا دو رقم سمت راست را مي نويسند).
● رنگ و شفافيت آب دريا
رنگ طبيعي دريا آبي است، ولي به سبب وجود عناصر آلي و مواد معدني از نواحي مختلف به رنگهاي سبز ، زرد و سرخ نيز ديده مي شود. رنگ آب دريا در عرضهاي بلند متمايل به سبز است. اين رنگ به علت وجود پلانکتونهاي نوع دياتومه مي باشد. رنگ زرد در اثر وجود مواد تخريبي است که معمولا در دهانه رودهاي بزرگ ديده مي شود. در درياي سرخ و خليج کاليفرنيا وجود نوعي آلگ رنگ آب را مايل به سرخ نشان مي دهد، به موازات اين عوامل انعکاس رنگ آسمان هم ، رنگ آب دريا را تغيير مي دهد.
شفافيت آب دريا به مقدار نفوذ اشعه خورشيد در آب بستگي دارد. آزمايشها نشان مي دهند که در يک متر عمق ، نصف اشعه جذب مي شود. تاثير طيف سبز تا ۵۰۰ متر و طيف بنفش تا ۱۵۰۰ متر است. شفافيت آب دريا در نزديکي سواحل به خصوص در نزديکي مصب رودخانه ها به مقدار قابل ملاحظه اي کاهش مي يابد.
● حرارت آب دريا
حرارت آب اقيانوسها يک ويژگي فيزيکي است که در نتيجه تبادل با محيط مجاور حاصل مي شود. در آب نيز مثل ساير اجسام چگونگي تبادل حرارت به گرماي ويژه و قابليت هدايت آن بستگي دارد. گرماي ويژه آب اقيانوس زياد است، بدان سبب گرم شدن و سرد شدن آن به کندي صورت مي گيرد و از اين رو اختلاف درجه حرارت روزانه و سالانه آب اقيانوسها نسبت به قاره ها خيلي کمتر است. اختلاف درجه حرارت متوسط روزانه در اقيانوس بيش از يک درجه نيست.
اختلاف سالانه نيز بين ۵ تا ۱۰ درجه مي باشد، ولي در درياهاي داخلي و خليج ها بطور استثنايي حد تغييرات بيشتر است. قسمتي از حرارت جذب شده به وسيله تبخير به اتمسفر منتقل مي شود. در فصل تابستان با وجود سرد بودن آب اقيانوس نسبت به هواي مجاور اختلاف درجه حرارت بين اين دو محيط چندان زياد نيست. ولي در زمستان آب گرمتر از هوا بوده و اختلاف نيز بيشتر است. اين اختلاف به خصوص در درياهاي کناري و داخلي به ۲۰ الي ۲۸ درجه و آبهاي قطبي به ۳۵ درجه مي رسد.
● يخ در اقيانوسها
در مناطق قطبي و عرضهاي بالا دو نوع يخ در آب اقيانوسها ديده مي شود. يکي منشا قاره اي داشته و به کوه يخ (آميبرگ) معروف است و ديگري صفحات يخي مي باشد که از انجماد آب سطح اقيانوسها بوجود آمده است. به اين يخهاي دريا بانکيز Banquise گفته مي شود.

مقدمه آب ماده اي فراوان در کره زمين است. به شکل هاي مختلفي همچون دريا ، باران ، رودخانه و... ديده مي‌شود. آب در چرخه خود ، مرتباً از حالتي به حالت ديگ ...

آب بسيار که محوطه وسيعي را فرا گيرد و به اقيانوس راه دارد را دريا گويند؛ مجموع آب هاي شور که جزء اعظم کره زمين را مي پوشاند و تقريباً سه چهارم سطح زمي ...

تعريف آب بسيار که محوطه وسيعي را فرا گيرد و به اقيانوس راه دارد را دريا گويند؛ مجموع آب هاي شور که جزء اعظم کره زمين را مي پوشاند و تقريباً سه چهارم س ...

رودخانه رسوباتي را که با خود حمل مي کند، در بسترش يا در زمان طغيان در محدوده بلافصل آن بر جاي مي گذارد. رسوبات بر جاي گذرده شده توسط رودخانه در خشکيها ...

▪ مخاطرات دريايي، درياي خزر چيست؟ در پژوهش هاي خود مخاطرات درياي خزر را جمع بندي کرديم و متوجه شديم يکي از مهم ترين مخاطرات، «جريان شکافنده» دريا است. ...

مناطق قطبي بخش مهمي از سيستم آب و هوايي زمين را تشكيل مي دهند و مي توانند تغييرات زيادي را بر آب وهواي كل جهان كه در اثر انباشته شدن گازهاي گلخانه يي ...

آبهاي معدني ( Inorganic Water ) ، آبهايي هستند که در يک کيلوگرم آنها لااقل هزار ميلي گرم نمک و يا ۲۵۰ ميلي گرم انيدريد کربنيک آزاد موجود است. آبهاي مع ...

منشأ حيات روي زمين چه بود؟ چگونه زمين تحول پيدا کرد و بذر حيات در آن بارور شد؟ در روزگار نخستين منظومه شمسي زمين چه شرايطي را سپري مي کرد و چگونه توان ...

دانلود نسخه PDF - ويژگيهاي آب دريا