up
Search      menu
آموزش,روانشناسی :: مقاله هوش هيجاني PDF
QR code - هوش هيجاني

هوش هيجاني

هوش هيجاني چيست؟

هوش هيجاني يک مقوله جديد در علم روانشناسي است که مي توان آن را با هوش اجتماعي که ثورندايک در سال ۱۹۲۰ تعريف کرد، مقايسه نمود. هوش اجتماعي به عنوان بخش مهمي از هوش کلي محسوب مي شود که بر مولفه هاي بين فردي دلالت دارد و مي تواند به طور مثال روابط بين فردي را تحت تاثير قرار دهد. با نگاهي به مولفه هاي درون فردي مفهوم هوش هيجاني بيان شد که توانايي شناسايي تشخيص و توصيف هيجانات را نشان مي دهد و تاکيدي خاص بر توانايي شناسايي، فهم، تنظيم و ابراز هيجانات دارد. يعني اينکه اگر احساس هيجاني مانند خشم، ترس، شادي را در خودمان تشخيص دهيم و بتوانيم به خوبي آنها را کنترل و اداره کنيم، به نحوي که باعث بهبود روابط ما با ديگران شود، نشانه هاي هوش هيجاني را نشان مي دهيم.
● هيجان به طور کلي به يک حالت احساسي
باز مي گردد که شامل پاسخ هاي فيزيولوژيک و شناختي است. براي مثال، خوشحالي يک حالت احساسي است که اطلاعات درباره ارتباطات را انتقال مي دهد و ميل پيوستن به ديگران را به وجود مي آورد و ترس يک حالت احساسي است که اجبار به گريختن را به وجود مي آورد. هوش در اين مدل ظرفيت استدلال صحيح درباره اطلاعات را نشان مي دهد. به اين ترتيب هوش هيجاني، توانايي فهميدن و بهره گرفتن از اطلاعات هيجاني را نشان مي دهد. هوش هيجاني با شخصيت افراد رابطه دارد. به اين شکل که پشتکار و اشتياق فرد و قابليت فرد در رويارويي با مشکلات را نشان مي دهد. همچنين خوش بيني يعني نحوه ديدن جهان را تحت تاثير خود قرار مي دهد. شعور سياسي که از جمله مولفه هايي است که شخص نقش هاي اجتماعي را به خوبي بازي مي کند نيز با هوش هيجاني رابطه دارد و همچنين خود کنترلي که براي کنار آمدن با مشکلات زندگي ضروري است، با هوش هيجاني در ارتباط است. افرادي که هوش هيجاني بالايي دارند، کمتر به خشونت دست مي زنند و ساير رفتار هاي مشکل آفرين را انجام مي دهند. در واقع هوش هيجاني نقطه عطفي در نبرد بين عقل و احساس است. اين عامل مي تواند تعادلي در اين نبرد به وجود آورد تا اين دو در صلح زندگي کنند.
هوش هيجاني مفهومي است که با هوش عمومي تفاوت دارد. به طور مثال افرادي هستند که داراي هوش (IQ) بالا هستند ولي از لحاظ اجتماعي قابليت بالايي ندارند و قادر به کنترل هيجانات خود نيستند. فردي که توانايي بالا در حل مسايل رياضي دارد، ممکن است از حل مسايل روزمره خود بر نيايد يا نشاط در زندگي نداشته باشد و در روابط بين فردي دچار مشکل باشد و در اجتماع از انعطاف پذيري لازم برخوردار نباشد. اين افراد احتمالا در آزمون هاي هوش هيجاني نمره پايين مي گيرند. در سال ۱۹۹۰ دکتر سالووي و جان ماير، استدلال کردند که هوش هيجاني يک هوش اساسي ناديده گرفته شده است که مي تواند نويدبخش يک تعريف جديد از هوش باشد و اين امر، مطالعه جدي را مي طلبد. دانيل گلمن، روزنامه نگار علمي، در پرفروش ترين کتاب خود اصطلاح «هوش هيجاني» را ترويج داد. گلمن با استنباط از کار ماير و سالووي پنج حيطه هوش هيجاني را شناسايي کرد: شناختن هيجانات خود، اداره کردن هيجانات، بر انگيختن خود، تشخيص هيجانات در ديگران و اداره کردن روابط. ماير و سالووي به صورت تخصصي تر، قابليت هاي هوش هيجاني را به چهار زمينه در مدل چهار شاخه شان تقسيم مي کنند.
۱) ظرفيت ادراک هيجانات به صورت دقيق.
۲) ظرفيت استفاده از هيجانات براي تسهيل تفکر.
۳) ظرفيت فهم معاني هيجاني.
۴) ظرفيت مديريت هيجانات.
بارون در سال ۲۰۰۰ پنج مقوله زير را از هوش هيجاني بيان کرد:
۱) درون فردي که ويژگي هايي مانند خود شکوفايي، استقلال و خود آگاهي هيجاني را شامل مي شود.
۲) بين فردي که کيفيت هايي مانند همدلي و مسووليت اجتماعي را در بر مي گيرد.
۳) سازش پذيري که ويژگي هايي از قبيل حل مساله و واقعيت آزمايي را شامل مي شود.
۴) مديريت فشار رواني که کنترل تکانه ها و تحمل فشار رواني را
دربر مي گيرد.
۵) خلق کلي که شامل شادماني و خوش بيني است.
در زير خلاصه اي کلي در مورد يافته هاي به دست آمده از قابليت مولفه هوش هيجاني و نتايج زندگي آمده است:
هوش هيجاني از ديگر متغيرهاي اندازه گيري شده مرتبط با شخصيت و هوش متمايز است.
هوش هيجاني همبستگي پايين با مقياس ديگر گونه هاي هوش دارد.
افراد با هوش هيجاني بالاتر احتمالا از حمايت اجتماعي بهتري برخوردار هستند و روابط آنها با ديگران کمتر دچار مشکل مي شود.
افراد با هوش هيجاني بالاتر احتمال کمتري دارد که از الکل و مواد مخدر استفاده کنند.
افراد با هوش هيجاني بالاتر از شبکه هاي اجتماعي شان رضايت بيشتري دارند و به نظر مي آيد که حمايت اجتماعي بيشتري دريافت مي کنند.
افراد با هوش هيجاني بالاتر به نظر مي آيند که به شکل موفق آميزتري از دعوا و مشاجرات بين شخصي دوري مي کنند.
هوش هيجاني چه چيز را پيش بيني مي کند؟
افراد با ناتواني بالاي تشخيص و توصيف هيجانات نمي توانند شادي و لذت را به طور کامل تجربه کنند و هيجانات منفي را از يکديگر تفکيک کنند. پژوهشگران زناشويي، نشان داده اند که هر چه زوج ها در درک، شناسايي، تنظيم و ابراز دقيق هيجانات بهتر باشند، روابط آنها شادتر است. همچنين اين موضوع در ايجاد شادماني در دوام زناشويي، نقش دارد که عنصري مهم در رشد فرزندان آنها نيز به شمار مي رود.
از جمله عوامل موثر ديگر در رشد ذهني کودک ثبات خانوادگي است. اگر محيط خانواده آرام و با ثبات باشد و اختلاف مهمي ميان زن و شوهر از نظر اداره خانواده و تربيت فرزندان وجود نداشته باشد، رشد هوش و ساير مهارت هاي فکري آسان تر و سريع تر است. بدين ترتيب والدين مي توانند از جهات گوناگون روي رشد و ذهن کودک تاثير گذار باشند. بسياري از روان شناسان معتقدند که اساس شخصيت و ساختمان رواني انسان در چند سال اول زندگي شکل مي گيرد، بنابراين تربيت صحيح کودک در سال هاي اول زندگي بسيار مهم تر از سال هاي بعدي است. تا مدتي پيش عده زيادي از محققان عقيده داشتند که خلاقيت امري فطري و موروثي است.
خوشبختانه، بر اثر تحقيقات علمي دامنه داري که در زمينه خلاقيت انجام شده و نتايجي که از آنها به دست آمده، عقايد در حال تغيير است. اکنون معلوم شده است که استعداد خلاقيت در همه افراد با شدت و ضعف مختلف وجود دارد و مي توان آن را بر اثر آموزش، رشد و گسترش داد و شکوفا کرد. در تحقيقي که به منظور بررسي رابطه بين عامل هوش هيجاني والدين و خلاقيت کودکان در مهد کودک نمونه تهران روي ۵۰ نفر از والدين و کودکان شش ساله انجام شد، حاکي از آن است که بين هوش هيجاني مادران و ميزان خلاقيت فرزندان رابطه معناداري وجود دارد.
● راهبرد هايي براي شکوفايي هوش هيجاني
۱) خلق خود را يادداشت کنيد و تغيير خلق خود را پس از يک فعاليت در يک مقياس ۱۰ درجه اي بيان کنيد.
۲) از موقعيت هاي ناراحت کننده اجتناب کنيد، فعال باشيد و حمايت به دست آوريد.
۳) با وارد شدن به موقعيت هاي تهديد کننده جرات را تمرين کنيد و براي کاهش اضطراب، راهبردهاي کنار آمدن را به کار ببريد.
۴) از موقعيت هاي برانگيزاننده دوري کنيد، آرامش خود را به دست آوريد و همدلي را تمرين کنيد.
۵) به هنگام گوش دادن، بدون قضاوت گوش کنيد.
۶) عقايد و هيجان هاي خود را کنار بگذاريد.
۷) نقطه نظرهاي خود را بدون حمله، سرزنش يا اخم بيان کنيد.
۸) مساله هاي مبهم و بزرگ را به مسايل خاص و کوچک تر تقسيم کنيد.
۹) روي مساله تمرکز کنيد، نه روي شخص.
۱۰) براي هر مساله راه حل هاي احتمالي زيادي را مطرح کنيد.
۱۱) بهترين راه حل را انتخاب کنيد.
۱۲) راه حل انتخابي را به عمل دربياوريد.
۱۳) موفقيت خود را جشن بگيريد.

براى تعريف هوش چند نوع برخورد به اين مفهوم در برابر داريم. دو برخورد متداول‏تر، رهيافت روان‏سنجى ( psychometric approach)، رهيافت پردازش اطلاعات (data ...

مهاجرت نخبگان تنها سبب کاهش ميانگين ضريب هوشي ملل نمي شود، بلکه اين کشورها را از نوابغ تهي مي سازد. اعلام ميانگين ضريب هوشي ۸۴ براي ايراني ها، سبب تعج ...

● نانو دانش و فنون مقياس نانو در اين نوشتار با دو دسته از مواد هوشمند نوع اول آشنا خواهيم شد که آشنايي با آنها ديد مناسبي از نحوه عملکرد ساير مواد اين ...

در سال ۱۹۵۹ ريچارد فاينمن طي مقاله اي اعلام کرد که روزي خواهد رسيد ماده را در مقياس اتم توليد کنيم. جمله معروف او با عنوان ”فضاي بسيار زياد در مقياس پ ...

شايد باور نکنيد اما حتي قبل از اينکه متوجه بارداري خود شويد و آزمايش بارداري بدهيد، مغز کودک شما در حال شکل گيري است! لوله هاي عصبي و ساختمان هايي که ...

هوش يکي از مهمترين سازه هاي فرضي است که از زمان مطرح شدن آن توسط آلفرد بينه در اويل قرن بيستم همواره براي تبيين موفقيت شغلي و کارايي به کار رفته است. ...

● بازار داغ اوقات فراغت يادش بخير آن موقع ها. همان روزها که هر چه به تعطيلات تابستان بيشتر نزديک مي شديم، قند توي دلمان بيشتر آب مي شد، براي شيطنت کرد ...

در سفرنامه اي از يک غربي درباره اذعان آنان به زيبايي زنان ايران مطالبي خوانده بودم. اما امروز زنان ايراني هيچ اعتقادي به آن نداشته و به هر ترتيبي در ح ...

share telegramدانلود نسخه PDF - هوش هيجاني