up
Search      menu
اقلیم و هواشناسی :: مقاله هواشناسي PDF
QR code - هواشناسي

هواشناسي

ايستگاه هاي هواشناسي در ايران

در جهان از عمر رسمي رشته هواشناسي بيش از يك قرن مي گذرد. اين رشته در ايران نيز سابقه زيادي دارد. اما مردم ما اعتماد چنداني به اين سازمان ندارند. امروزه اگر اعلام شود وضعيت هوا آفتابي است مردم با چتر از خانه ها بيرون مي آيند. جالب تر اين كه بيشتر مواقع آن روز هواي آفتابي خواهيم داشت. دليل اين همه خطا چيست و براي اصلاح آن چه راهي وجود دارد؟
● اهميت هواشناسي
محمد شاملو كارشناس سازمان هواشناسي مي گويد: «هواشناسي علمي است كه در رابطه با وضعيت فيزيكي هوا بحث مي كند نظير ميزان ابر، سرعت باد، سمت باد، تشعشع زمين، تشعشع خورشيد و.... هواشناسي از جنبه هاي مختلفي حايز اهميت است. شروع مسائل هواشناسي زماني بود كه بشر قابليت پرواز پيدا كرد. اعلام وضع هوا، اندازه گيري سرعت باد و سمت باد براي پرواز ضروري است. با پيشرفت علم و تكنولوژي، هواشناسي براي كشتيراني اهميت پيدا كرد. در صنعت و كشاورزي به ويژه در كشاورزي بحث هاي آماري هواشناسي مهم هستند. در زمينه بهداشت برخلاف تصور عمومي بيشتر مسائل زيست محيطي هوا مطرح است. بنابراين سازمان هواشناسي زياد دخيل نيست. در مسائل مربوط به بهداشت با همكاري سازمان هاي ديگر نظير سازمان ترافيك بخش اعظم كارها انجام مي شود.»
● پيش بيني ۲۴ ساعت آينده وضعيت هوا
هيچ رشته اي مانند رشته هواشناسي با حيات موجودات در ارتباط نيست. هوايي كه در هر دم و بازدم موجودات زنده را به زندگي وصل مي كند. همين هوا به طور مداوم در حال تغيير است. شاملو مي گويد: «يك سازمان جهاني مسئول پي گيري وضعيت هوا است. سازمان هواشناسي جهاني كه كشورهاي عضو سازمان ملل در آن عضويت دارند براساس نيازهاي سازمان ها و كشورها ايستگاه هايي را در همه جاي دنيا تاسيس كرده اند كه مبادله اطلاعات اين ايستگاه ها ساعت به ساعت با مراكز هواشناسي كل دنيا انجام مي گيرد. بدون توجه به اين كه با كشور مزبور ارتباط سياسي دارند يا ندارند.»
● وضعيت ايران در جهان
ايران از لحاظ ساخت ابزارهاي هواشناسي نسبت به گذشته پيشرفت چنداني نكرده است. شاملو ضمن تاييد اين مسئله اظهار كرد: «در اغلب موارد ايران تجهيزات مورد نياز خود را از خارج خريداري مي كند و تعداد محدودي داخل كشور ساخته مي شوند. از لحاظ علمي كشور ما تقريباً مقام سوم را در آسيا دارد ولي در كل دنيا رتبه زياد بالايي نداريم. البته در حال حاضر در دنيا تجهيزات اندازه گيري تغييري نكرده اند فقط از نظر تكنيكي بهتر شده و با كيفيت بهتري ساخته مي شود.»
● درصد خطا در ايران
در ايران به پيش بيني هاي سازمان هواشناسي نمي توان اعتماد چنداني كرد. در بعضي قسمت هاي ايران اين مشكل نمايان تر است. كارشناسي هواشناسي مي گويد: «پيش بيني در هر زمينه اي با خطا همراه است بنابراين در مسائل مرتبط با هواشناسي نيز صدق مي كند. طول مدت پيش بيني در ايجاد خطا موثر است. اگر مدت پيش بيني براي يك سال آينده در نظر گرفته شود معمولاً خطا بالاتر از ۵۰ درصد مي شود. با محدود شدن فاصله زماني درصد خطا كمتر مي شود. در ده سال اخير ايران از خطاي زير ۶۰ درصد به خطاي كمتر از ده درصد رسيده است. در واقع براي پيش بيني هاي ۴۸ ساعته و ۷۲ ساعته خطاهايمان كمتر از گذشته شده است. دلايل اين قضيه متنوع است.
۱ ) علت اصلي اين خطا موقعيت جغرافيايي ايران بوده كه در يك روز چهار فصل را مي توان در كشور مشاهده كرد.
نظير:
شمال ايران بارندگي
جنوب گرما
شرق جنوب
غرب هواي متعادل و تابستاني.
۲) وجود پستي و بلندي هاي زياد در ايران به ويژه در تهران باعث شده است درصد خطا در تهران ۹ تا ۱۰ درصد باشد در حالي كه خطا در قسمت هاي ديگر ايران ۶ درصد است. به دلايل متعددي درصد خطا در تهران بالا است:
۳) شمار زياد جمعيت تهران باعث شده در اين شهر توجه مردم بر روي مسائل هواشناسي نسبت به جمعيت متمركز در شهرستان ها بيشتر باشد.
۴) با توجه به وسعت تهران با كمبود تجهيزات مستقر در آن روبه رو هستيم. در كل تهران ۱۵ ايستگاه هواشناسي داريم.
۵) وجود ساختمان ها و كارخانه هاي اطراف تهران، گرماي حاصل از تردد خودروها، آپارتمان هاي بلند و... باعث تفاوت چشمگير هواي تهران نسبت به جاهاي ديگر ايران شده است.
در واقع گرماي حاصل از كارخانجات، ترافيك و... جو را لحظه به لحظه تحت تاثير قرار مي دهند. به عنوان مثال روزي كه در تهران با ترافيك شديد روبه رو هستيم تغييرات جوي سريع تر اتفاق مي افتد در مقايسه با روزي كه اين مسئله وجود ندارد. اگر از بالاي كوه هاي شميران به تهران نگاه كنيم يك ابرسياهي كل شهر را فراگرفته است به نحوي كه بر روي ازن نيز اثراتي گذاشته است.
۶) با توجه به اين كه بخش اعظم كارهاي هواشناسي مربوط به هواپيمايي و كشتيراني است، از طرفي اين ايستگاه ها بايد شرايط جهاني داشته باشند بنابراين ايستگاه ها در كنار فرودگاه ها و سواحل بر اساس يك فاصله استاندارد برپا مي شوند. در ايران اين فاصله بيشتر از حد نرمال در نظر گرفته شده در حالي كه مي توان ايستگاه هاي بيشتري احداث كرد. اين ايستگاه هاي استاندارد از مركز شهر فاصله دارند. بنابراين تفاوت دمايي حدود ۴ تا ۸ درجه بين مركز شهر و ايستگاه استاندارد وجود دارد. دماي ايستگاه استاندارد براي مردم اعلام مي شود. بنابراين مردم مستقر در قسمت هاي ديگر اختلاف دما را مشاهده خواهند كرد.»
● دليل عدم استفاده از باران مصنوعي
در كشورهاي پيشرفته براي رفع آلودگي هوا از باران مصنوعي استفاده مي شود. با توجه به اين كه در تهران با مشكل حاد جوي روبه رو هستيم چرا از باران هاي مصنوعي استفاده نمي شود؟ كارشناس هواشناسي مي گويد: «باران مصنوعي هزينه هنگفتي دارد. يك باران در ايران انجام شد ولي موفقيت آميز نبود. در دو قسمت از ايران شمال و يزد استفاده شد. در يزد بارش در كوهستان رخ داد ضمن اين كه مقدار آن كم بود. در شمال بارش در كشور ديگري اتفاق افتاد.» وي افزود: «دلايل اين مسئله در حال بررسي است. هنوز مشخص نشده است. از لحاظ تئوري گفته مي شود مقدار و زماني كه براي اين كار در نظر گرفته شده بود مناسب نبود.»
● نحوه تشكيل ابر و باران مصنوعي
طبق اظهارات شاملو بشر هنوز نتوانسته است ابر مصنوعي توليد كند. فقط اقدام به بارور كردن ابرها كرده اند، تا باران زا شوند. با اضافه كردن موادي به نام هسته هاي ميعان نظير يدور نقره، املاحي از نمك هاي مصنوعي و... ابرها را سنگين و باران زا مي كنند.
Co۲ خشك معروف به يخ خشك در آزمايشگاه براي توليد باران مصنوعي استفاده مي شود. اما مصارف هواشناسي ندارد. در حال حاضر در كل دنيا از يخ خشك به صورت آزمايشگاهي استفاده مي شود.
● از بين بردن هواي آلوده
شاملو اظهار كرد كه سازمان هواشناسي فقط مي تواند اطلاعيه و اخطاريه آلودگي شهر را اعلام كند اما از بين بردن آلودگي به عهده ارگان هاي ديگر است.
● مشكلات تغييرات فصل
آسمان دنيا به ويژه ايران در فصل هاي مختلف دچار تغييراتي مي شود. اين تغييرات در پيش بيني هوا مشكلاتي را ايجاد مي كند. شاملو در اين راستا گفت: «فصل هاي تابستان و زمستان فصل هاي يكنواختي هستند. گرماي تابستان و سرماي زمستان مشخص است. بنابراين مشكل چنداني وجود ندارد. اما پاييز و بهار فصل هاي تغيير بوده سرما و گرماي آنها مشخص نيست. بيشترين مشكل پيش بيني در اين دو فصل وجود دارد. در همين لحظه كه هوا صاف است چند لحظه بعد وزش باد و رگبار مشاهده مي شود. در هواشناسي اصطلاحاتي نظير صاف، تمام ابري، نيمه ابري، كمي ابري و قسمتي ابري به كار برده مي شود. در هواي نيمه ابري در بخشي از آسمان ابر مي بينيم و در بخش ديگر ابري نمي بينيم.»
● تفاوت دماي شرق و غرب تهران
طبق اظهارات كارشناس هواشناسي حركت هوا در نيم كره شمالي از غرب به شرق است. ممكن است وضعيت هوا در شرق نسبت به غرب نيم ساعت تغيير داشته باشد. هوايي كه در غرب اتفاق مي افتد ممكن است نيم ساعت بعد در شرق باشد. با توجه به سرعت وزش باد و سرعت حركت جو تغييرات زودتر يا ديرتر اتفاق مي افتد. بنابراين احتمال اين كه اتفاقات در شرق، در غرب وجود نداشته باشد وجود دارد. توصيه هواشناسان اين بوده است كه در تهران كارخانجات از بخش هاي غربي به شرقي منتقل شوند تا آلودگي ها حداقل در يك قسمت متمركز شوند.
● رادار
رادارها در هواشناسي نقش مهمي دارند. كارشناس هواشناسي در اين زمينه گفت: «رادار يك ابزار مخابراتي است كه امواج را گرفته و پخش مي كند. در هواشناسي سه نوع رادار داريم.
۱ ) رادار توفان: [تشخيص موقعيت و سرعت باد]
۲ ) رادار هواشناسي: [اندازه گيري رعد و برق]
۳ ) رادارهايي كه وضعيت جو را مخابره مي كنند.
در ايران رادار توفان در حال راه اندازي است و قرار است در اهواز، شمال غربي و قسمت مركزي كشور احداث شوند. در حال حاضر فقط رادار اهواز كار نصب اش تمام شده ولي هنوز دوره آزمايشي را مي گذراند. اين رادارها پس از راه اندازي كامل، كل ايران را پوشش مي دهند.
● تفاوت بارندگي در نقاط مختلف كشور
بر طبق گفته هاي شاملو در مناطقي كه جنگل يا اقيانوس وجود دارد، بخار آب مرتباً به سمت بالا در حركت است. توده هوايي كه از بالاي اقيانوس يا جنگل حركت مي كند رطوبت را به خود جذب مي كند و باعث افزايش ابر و بارش مي شود. بنابراين در غرب و شمال ايران بارندگي بيشتري داريم.
● دليل ثبت اطلاعات هواشناسي جهان در سازمان مربوطه
شاملو مي گويد: «ما بايد اطلاعات حداقل نيم كره شمالي را براي پيش بيني هواي آينده كشور داشته باشيم. فرضاً اگر ديروز در لندن بارش وجود داشته پس از حركت اين هوا به سمت ايران امروز و فردا در ايران چه اتفاقي مي افتد.»
● تعداد كل ايستگاه هاي هواشناسي در ايران
كارشناس هواشناسي در زمينه انواع ايستگاه هاي هواشناسي تشريح كرد: «انواع ايستگاه هاي هواشناسي وجود دارند از قبيل: سينوپتيكي، كشاورزي، باران سنجي، اقليم شناسي و....
ايستگاه هاي سينوپتيكي كامل ترين نوع ايستگاه ها هستند كه ساعت به ساعت اطلاعات را مخابره مي كنند. تعداد آنها در كل كشور ۳۰۰ تا است.
ايستگاه باران سنجي و اقليم شناسي كه ماهي يكبار اطلاعاتشان را به مركز پست مي كنند و تعدادشان به ترتيب حدود ۱۰۰۰ و ۴۰۰ تا است. انواع ايستگاه هاي كشاورزي كه تقريباً ۳۰۰ تا هستند، هفته اي دوبار اطلاعاتشان مبادله مي شود.»

آن بخش از علوم زمين را که به مطالعه اتمسفر (هواسپهريا جو) سياره زمين مي پردازد، علوم اتمسفري مي‌نامند. شاخصترين اين علوم هواشناسي و آب و هواشناسي ...

در پديده هاي هواشناسي كه در مقياس سينوپتيكي رخ مي دهد، بررسي وضعيت جوي مناطق خيلي وسيعي كه حتي در بعضي حالات تمام نيمكره زمين را در بر مي گيرد لازم و ...

مطالعة و بررسي جو هميشه مورد نظر دانشمندان ايراني بوده است ، از اين رو خيلي از دانشمندان نجوم در آثار خود بخشي را به مسائل جوي اختصاص داده اند .محمد ب ...

ماهواره‌هاي آب و هوائي اولين بار توسط آمريكائي‌ها و در سال 1960 براي مشاهده و دريافت اطلاعات واقعي آب و هوائي به آسمان پرتاب گرديدند. در آگوست همين سا ...

از زمان باستان، دريانورداني كه در شمال اقيانوس هند كشتي راني مي كردند، با واژه اي خطرناك آشنائي داشتند. باران هاي موسمي تابستان كه پيرامون شبه قاره هن ...

هواشناسي سينوپتيك ساعت به ساعت و يا هر ساعت يك بار حدود بيست پارامتر جوي را ديده باني مي كنند و از طريق شبكه مخابراتي هواشناسي كشور به مركز پيش بيني ت ...

ثبات رنگ و مقاومت مرکب هاي چاپ و ورني هاي يووي در برابر عوامل آب و هوايي ليبل هايي که در محيط بيرون هستند تحت تاثير عوامل جوي مختلفي همچون اشعه خورشيد ...

مناطق جوي به چند طريق نامگذاري مي شوند: ▪ يونوسفر منطقه اي که شامل يونها ميشود: تقريبا مزوسفر و ترموسفر تا حدود ۵۵۰ کيلومتر. ▪ اگزوسفر- بالاي يونوسفر، ...

دانلود نسخه PDF - هواشناسي