up
Search      menu
زمین شناسی,جغرافیا :: مقاله هوازدگي PDF
QR code - هوازدگي

هوازدگي

هوازدگي به زبان ساده عبارت است از پاسخي که مواد سطح زمين در مقابل تغيير محيط از خود بروز مي‌دهند و شامل از هم پاشيدن سنگها و تجزيه آنها در سطح زمين و يا نزديک به سطح زمين است. بعد از ميليونها سال ، بالا آمدگي و فرسايش ، سنگهاي موجود در سقف توده‌هاي نفوذي از بين رفته و توده در سطح زمين رهنمون پيدا مي‌کند. اين توده متبلور که در دما و فشار زياد و احتمالا در چند کيلومتري زير زمين تشکيل شده بود، اکنون در سطح زمين و در معرض شرايطي کاملا متفاوت قرار دارد.
در چنين وضعيتي ، توده سنگ به تدريج تغيير مي‌کند تا جايي که دوباره با شرايط جديد به حالت تعادل برسد به چنين تغييراتي در سنگ ، هوازدگي مي‌گويند. هوازدگي معمولا به دو صورت مکانيکي و شيميايي بررسي مي‌شود ولي در طبيعت اين دو همزمان عمل مي‌کنند.
انواع هوازدگي
هوازدگي را با توجه به نوع تغييراتي که در سنگ صورت مي‌گيرد به انواع مکانيکي و شيميايي تقسيم مي‌کنند.
هوازدگي مکانيکي
در هوازدگي مکانيکي هيچ تغييري در ترکيب شيميايي سنگ صورت نمي‌گيرد بلکه سنگها تحت تاثير يک سري از عوامل فيزيکي به قطعات کوچکتر تقسيم مي‌شوند. بر اثر خرد شدن سنگها سطح جانبي قطعات زيادتر شده و در نتيجه براي اين عوامل عبارتند از : يخبندان ، انبساط حاصل از برداشته شدن بار فوقاني ، انبساط حرارتي و فعاليت موجودات زنده.
هوازدگي شيميايي
در هوازدگي شيميايي ساختمان داخلي کانيها بر اثر افزايش يا کاهش عناصر تغيير مي‌کند. در واقع در اين نوع هوازدگي ترکيب شيميايي سنگها تغيير مي‌کند. در هوازدگي شيميايي آب مهمترين عامل به شمار مي‌رود. ولي لازم به ذکر است که آب خالص غيرفعال بوده و نمي‌تواند هيچ تغييري در سنگها ايجاد کند. افزايش مقدار کمي از مواد محلول مي‌تواند آب را فعال سازد. اکسيژن و دي‌اکسيد کربن محلول در آب باعث ايجاد تغييرات اساسي در سنگها مي‌شوند.
سرعت هوازدگي
سرعت هوازدگي سنگها به عوامل زيادي بستگي دارد از جمله اين عوامل مي‌توان به اندازه ذرات کانيهاي سازنده سنگ و عوامل آب و هواي محيط را نام برد. هر چقدر اندازه کاني کوچکتر باشد سطح موثر آنها زيادتر بوده و در نتيجه سريعتر تحت تاثير عوامل هوازدگي ، تجزيه مي‌شوند. جنس کانيهاي سازنده سنگ اثر بسيار مهمي در هوازدگي دارد به عنوان مثال سنگهاي گرانيتي بسيار مقاوم تر از سنگ مرمر هستند، زيرا مرمر از کلسيت ساخته شده که به آساني حتي در محلول اسيدي ضعيفي نيز حل مي‌شود.
ترتيب هوازدگي کانيهاي سيليکاته مطابق ترتيب تبلور آنهاست. کانيهايي که زودتر از همه تبلور مي‌نمايند يعني در درجه حرارت و فشارهاي زيادتري بوجود مي‌آيند، نسبت به کانيهايي که بعدا متبلور مي‌شوند در سطح زمين پايداري کمتري دارند. زيرا شرايط تشکيل آنها با شرايط سطح زمين بسيار متفاوت است.
عوامل آب و هوايي ، بويژه رطوبت اهميت ويژه‌اي در سرعت هوازدگي سنگها دارد. بهترين محيط براي هوازدگي شيميايي آب و هواي گرم و فراواني رطوبت است. در نواحي قطبي و در عرضهاي جغرافيايي بالا چون برودت هوا ، رطوبت مورد نياز براي هوازدگي را به صورت يخ در مي‌آورد لذا هوازدگي شيميايي در اين نواحي بي‌تاثير است. در نواحي خشک نيز به علت وجود رطوبت کافي هوازدگي شيميايي نقش نداد.
هوازدگي و نهشته‌هاي معدني
هوازدگي در ايجاد بعضي از نهشته‌هاي معدني مهم نقش دارد، زيرا عناصر فلزي پراکنده در سنگ مادر را در يک جا جمع مي‌کند. به چنين نقل و انتقالي غالبا غني شدگي اطلاق مي‌شود. غني شدگي به دو طريق انجام مي‌شود. در روش اول هوازدگي شيميايي به همراه آب نفوذي موادي را که مناسب نيستند از سنگ در حال تجزيه جدا مي‌کنند. لذا اين عناصر مطلوبي که تراکم آنها در افق نزديک سطح زمين کم مي‌باشد به اعماق برده شده و با رسوب مجدد تمرکز آنها افزايش مي‌يابد.
بوکسيت
بوکسيت که کاني اصلي آلومينيوم مي‌باشد يکي از کانسارهايي است که به روش غني شدگي طي فرآيندهاي هوازدگي بوجود آمده است. بوکسيت در آب و هواي گرمسيري باراني همراه با لاتريت تشکيل مي‌شود. وقتي سنگ منشا غني از آلومينيوم در معرض هوازدگي شديد و طولاني قرار بگيرد بيشتر عناصر اصلي آن نظير کلسيم و سديم و سيليس در نتيجه شستشو از محيط خارج مي‌شود و بر ميزان آلومينيوم آن افزاوده مي‌شود. با گذشت زمان خاکي غني از آلومينيوم به نام بوکسيت حاصل مي‌شود که مي‌توان از آن آلومينيوم استخراج کرد.
نهشته‌هاي مس و نقره
بسياري از نهشته‌هاي مس و نقره زماني حاصل شده‌اند که فرآيند هوازدگي عناصري را که در کانسار اوليه با عيار پايين پراکنده بودند در يک جا متمرکز کرده است. معمولا چنين غني شدگي در نهشته‌هاي پيريت‌دار (FeS) و کانيهاي سولفوري معمول انجام مي‌شود. پيريت به دليل اينکه از نظر شيميايي به اسيد سولفوريک تغيير مي‌يابد، مي‌تواند در آبهاي نفوذي فلزات معدني را حل کند.
با انحلال کانيها مورد نظر فلزات به تدريج از خلال توده کانسار اوليه به سمت پايين مهاجرت مي‌کنند تا سرانجام ته نشين شوند. ته نشيني هنگامي اتفاق مي‌افتد که محلولهاي مزبور به منطقه آبدار زيرزميني نزديک مي‌شود. در اين محل تغييرات شيميايي ته نشيني عنصر فلزي مي‌شود.

● انواع هوازدگي هوازدگي را با توجه به نوع تغييراتي که در سنگ صورت مي گيرد به انواع مکانيکي و شيميايي تقسيم مي کنند. ▪ هوازدگي مکانيکي در هوازدگي مکاني ...

جابجايي: هنگامي که آب ها در داخل خاک به سمت پايين حرکت مي کنند، باعث انتقال شيميايي و مکانيکي مواد مي شوند. فرايند انتقال مواد بوسيله باد و باران، ذرا ...

هوازدگي به زبان ساده عبارت است از پاسخي که مواد سطح زمين در مقابل تغيير محيط از خود بروز مي‌دهند و شامل از هم پاشيدن سنگها و تجزيه آنها در سطح زمين و ...

بهمن ها چگونه مى توانند عامل جريان سنگ وخاک شوند؟ اگر چه اصطلاح بهمن معمولاً به حرکت سراشيبى يخ وبرف مربوط مى شود که سنگ يا خاک چندانى بهمراه ندارد، و ...

سنگ آهک کربنات کلسيم CaCO۳ به ندرت به صورت آهک خالص در طبيعت پيدا مي شود اين سنگ بيشتر به صورت آهک رسي , آهک ماسه اي و دولوميت يافت مي گردد ناخالصيهاي ...

▪ کانيهاي سنگين: سنگهاي آذرين و دگرگوني حاوي يک سري کانيهاي سنگين با وزن مخصوص بيشتر از ۲.۶۵ (وزن مخصوص کوارتز) و ۲.۵۶ تا ۲.۷۶ (وزن مخصوص فلدسپاتها) م ...

آشنايي با سنگ هاي کربناته و رده بندي سنگ هاي اهکي: سنگ آهک کربنات کلسيم(CaCO3) به ندرت به صورت آهک خالص در طبيعت پيدا مي‌شود. اين سنگ بيشتر به صورت آه ...

▪ سنگ هاي رسوبي آواري (تخريبي) چگونگي تشکيل سنگهاي رسوبي آواري: در سطح زمين سنگهاي رسوبي آواري از تخريب سنگهاي قديمي تر تشکيل ميگردند. سنگهاي آذرين و ...

دانلود نسخه PDF - هوازدگي