up
Search      menu
پزشکی و دامپزشکی :: مقاله هموگلوبين PDF
QR code - هموگلوبين

هموگلوبين

تاثيرات کم خوني يا آنميا در انسان

وقتي که خون شما به اندازه کافي هموگلوبين نداشته باشد دچار آنمي مي شويد. هموگلوبين کمک ميکند که گلبولهاي قرمز خون، اکسيژن را از ريه ها به همه قسمتهاي بدن برسانند .
● چه چيزي باعث بوجود آمدن آنمي ميشود ؟
آنمي انواع مختلف دارد که هر کدام به دلايل مختلفي ايجاد مي شوند.
کم خوني فقرآهن (IDA) شايع ترين نوع کم خوني است وزماني اتفاق مي افتد که دخيره آهن دربدن شما کم شده است. بدن شما به آهن احتياج دارد تا هموگلوبين بسازد. آهن بدن دراثر عوامل متعددي از قبيل عادت ماهيانه ، زخمها ، ورم روده يا سرطان روده خون از دست مي رود.
درصورتي که برنامه غذايي آهن کافي نداشته باشد نيز ،بدليل کمبود اهن ممکن است کم خوني ايجاد شود.
کمبود آهن رژيم غذايي دردوران بارداري منجر به بروز کم خوني فقرآهن در مادرباردار مي شود. شما ميتوانيد آن را با مصرف غذاهاي جاوي اهن از قبيل گوشت ها ، صدف ، اسفناج ، عدس ، سيب زميني پخته با پوست ، تخمه افتاب گردان به دست اوريد.
کم خوني مگالوبلاستيک نوع ديگري از کم خوني است که به علت کمبود اسيد فوليک ( يکي از ويتامين هاي گروه ) ويا ويتامين B۱۲ بروز مي کند. اين ويتامين ها براي خونسازي وسلامت سيستم عصبي لازمند.با اين نوع کم خوني بدن شما گلبول قرمزي مي سازد که نمي تواند اکسيژن را بطور موثري به سلولهاي بدن تحويل دهد.
● قرص هاي اسيد فوليک براي پيشگيري از اين نوع کم خوني سودمند است.
شما همچنين مي توانيد با مصرف موادغذايي حاوي اسيد فوليک مثل حبوبات (لوبيا ، عدس)، آب ميوه ها و مرکبات ، غلات سبوس دار مثل نان هاي سبوس دار ،برگهاي سبز تيره سبزيجات و ماکيان ، گوشت ها قرمز وسفيد ( ماهي وماکيان )، وجگر مقادر کافي از اين ويتامين را به دست اوريد . گاهي اوقات کمبود ويتامين B ۱۲ تشخيص داده نمي شود . مثلا در صورت ابتلا به کم خوني پرني شيوز که به ان کم خوني کشنده هم مي گويند ، کمبود ويتامين B ۱۲ ايچاد مي شود. کم خوني کشنده يک بيماري خود ايمني است که موجب اختلال در جذب ويتامين B ۱۲ مي شود. کمبود B ۱۲ در بعضي افراد ممکن است با بيماريهاي ديگر خود ايمني مانند بيماري هاي کرون همراه باشد. بي حسي وسوزن سوزن شدن کف پا و ساق پاها ، اشکال درراه رفتن ، فراموشي وضعف حافظه و مشکل ديد از علائم ديگر کمبود ويتامين B۱۲ ميباشد .
درمان بستگي به نوع کم خوني وعلت آن دارد ولي کمبود ويتامين B۱۲ با مصرف آمپول و يا قرص زير نظر پزشک جبران مي شود. بيماري هايي که درزير شرح داده شده است ، مي توانند قدرت بدن شما را براي ساختن گلبول قرمز کم کرده وشما را مستعد کم خوني کنند.
▪ بيماري هاي کليوي : بيماران کليوي بخصوص افرادي که دياليز مي شوند بشتر در معرض خطر کم خوني قراردارند.
چون کليه انها هورمون کافي براي ساختن گلبول قرمز خون نميسازد و آهن هم در اثر دياليز از بين مي رود.
▪ بيماري هاي خوني ارثي : اکر در خانواده شما سابقه بيماري خوني وجود دارد ، شما هم امادگي ابتلا به اين بيماري را داريد . يک نوع از اين بيماري ، کم خوني سلول داسي شکل است که در آن ،به جاي يک گلبول قرمز با فرم طبيعي که به راحتي داخل رگ ها حرکت ميکنند ، سلول هاي داسي شکل با لبه مورب وجوددارند .اين گلبول ها نميتوانند داخل رگ هاي خوني حرکت کنند و راه رگ ها را براي رساندن خون به ارگان هاي بدن سد ميکنند . بدن شما اين گلبول هاي داسي شکل را به سرعت از بين مي برد ، ولي نميتواند سريعا گلبول قرمز طبيعي بسازد درنتيجه ، کم خوني بروز مي کند.
نوع ديگر بيماري خوني ارثي ، بيماري تالاسمي است . اين بيماري زماني بروز مي کند که بدن ژن هاي بخصوصي را از دست ميدهد يا وقتي که بجاي ژ ن هاي طبيعي که مسئول ساخته شده همو گلوبين هستند ، ژنهاي غيرطبيعي از والدين به فرزندان مي رسد.
کم خوني آپلاستيک (APLASTIC) : اين نوع کم خوني زماني اتفاق ميافتد که بدن شما به اندازه کافي گلبول قرمز خون نمي سازد . از انجايي که اين بيماري گلبول هاي سفيد خون را هم تحت تاثير قرار مي دهد بدن مستعد ابتلا به عفونت ها وخونريزي هاي خودبخودي مي شود .اين مشکل در موارد زير اتفاق مي افتد :
▪ درمان سرطان (شيمي درماني يا راديوتراپي)
▪ قرار گرفتن در معرض مواد شيمييايي سمي (مانند سمومي که براي دفع حشرات استفاده ميشود ، رنگهاي شيميايي و مواد تميز کننده خانگي)
▪ بعضي از داروها (مثل دارو هايي که براي درمان آرتريت روماتوئيد استفاده مي شود)
▪ بيماري هاي خود ايمني (مثل سل پوستي)
▪ عفونت هاي ويروسي که مغز استخوان را درگير مي کند يا بيماري هاي مغز استخوان.
درمان به شدت کم خوني وميزان پيشرفت آن بستگي دارد وشامل تزريق خون ، تجويز دارو يا پيوند مغز استخوان است.
● نشانه هاي کم خوني چه هستند ؟
کم خوني مدتي طول مي کشد که پيشرفت کند.در شروع شما هيچگونه علائمي نداريد. ولي با پيشرفت کم خوني شما ممکن است علائم زير را داشته باشيد :
خستگي ، ناتواني و احساس ضعف، افت درجه حرارت بدن و رنگ پريدگي پوست ، تپش قلب ، تنگي نفس ، درد قفسه سينه ، سر گيجه ، تحريک پذيري ، سردي و بي حسي در دستها و پاها ، سردرد.
● من چه طور بفهمم که کم خوني دارم ؟
کم خوني با آزمايش خون تشخيص داده مي شود. اگر شما کم خوني داشته باشيد پزشکتان ممکن است ازمايش هاي ديگري بدهد تا مشخص شود علت کم خوني چيست ؟ مثل (زخم معده يا زخم اثني عشر و يا پوليپ روده ).
● درمان کم خوني چيست ؟
درمان بسته به علت کم خوني متفاوت است. مثلا درمان بيماري کم خوني سلول داسي شکل با درمان کم خوني فقر آهن يا کم خوني ناشي از کمبود اسيد فوليک فرق دارد . با پزشکتان در مورد بهترين درمان براي علت کم خوني مشورت کنيد.
● چه طور از ابتلا به کم خوني جلوگيري کنم ؟
اين مراحل را دنبال کنيد تا بتوانيد از بعضي کم خوني ها جلوگيري کنيد :
▪ غذاهاي پر آهن مصرف کنيد ، گوشت قرمز ، ماهي ، مرغ ، جگر ،زرده تخم مرغ ، ميوه هاي خشک ( برگه زرد آلو ، الو و کشمش ، توت خشک ،انجير خشک ،خرما) ، عدس و لوبيا ، سبزي هاي برگ سبز مثل اسفناج و بروکلي ، برگ چغندر وبرگهاي تيره رنگ کاهو ، سويا يا غلات صبخانه که با آهن غني شده اند منابع خوبي از آهن هستند.
براي منابع بيشتر اهن به سايت WWW.CC.NIH.GOV CCC مراجعه کنيد .
▪ ويتامين C به جذب بيشتر آهن از وعده غذايي کمک مي کند .مصرف سبزي ها مثل گوجه فرنگي ،فلفل سبز ، کلم ،گل کلم ،وبروکلي ، کاهو ،جعفري و سبزي خوردن همراه با غذا جذب آهن وعده غذايي را دوبرابر مي کند. مصرف ميوه پس از غذا هم براي جذب اهن غذا سودمند است. تمام ميوه ها بخصوص مرکبات (پرتقال ، ليمو،نارنگي ) ،وتوت فرنگي منابع ويتامين C هستند البته در صورتي که تازه وخام مصرف شوند.
▪ قهوه و چاي را با غذا ميل نکنيد .حداقل يکساعت قبل از غذا وتا دو ساعت پس از صرف غذا از خوردن چاي وقهوه خودداري کنيد.بويژه خانم ها ودختران در سنين بلوغ بايد حتما اين توصيه را رعايت کنند چون خير ابتلا به کم خوني فقرآهن در آنها بدليل قاعدگي وازدست دادن ماهيانه خون ، بيشتر است
▪ کلسيم جذب اهن را در بدن مشکل ميکند. اگر بدن شما در جذب اهن مشکل دارد با پزشک خود در مورد جذب اهن و کلسيم مشورت کنيد . خوردن شير همراه با غذا مانع از جذب کلسيم غذا مي شود. اين عادت غلط غذايي بخصوص در مورد کودکان يکي از دلايل کمبود اهن بدن است. اگر چه ماست هم داراي کلسيم است ولي براي جذب آهن مشکلي ايجاد نمي کند زيرا ماست حاوي ماده اسيدي بنام اسيد لاکتيک است که خود به جذب اهن کمک مي کند.
▪ مطمئن شويد که به اندازه کافي اسيد فوليک و ويتامين B ۱۲ در رژيم غذايي شما موجود است. با پزشکتان در مورد مصرف قرص آهن (مکملها) صحبت کنيد. قبل از مشورت با پزشک اين قرص ها را مصرف نکنيد. قرص ها ي آهن دو نوع اند :
۱) فرو و فريک .
۲) نوع فرو بهتر جذب مي شود.
قرص اهن ممکن است عوارض جانبي مثل حالت تهوع ، استفراغ ، يبوست و اسهال ايجاد کنند. اين عوارض را با اقدامات زيرکم کنيد :
اول با نصف مقدار (دوز) پيشنهادي شروع کنيد و به ترتيب مقدار را به اندازه کامل (يک دوز) برسانيد.
قرص را به دوزهاي مختلف تقسيم کنيد.
قرص را همراه با غذا مصرف کنيد.
اگر يک نوع قرص مشکل ايجاد ميکند از پزشکتان بخواهيد نوع ديگري برايتان تجويز کند.
اگر شما خانمي هستيد که در سنين بار وري قرار داريد و شرايط زير راداريد:
مصرف کم منابع غذايي حاوي آهن
تشخيص قبلي پزشک درمورد کم خوني
خون ريزي شديد در دوران عادت ماهيانه
مصرف زياد چاي وقهوه همراه با غذا ويا بلافاصله پس از غذا
لازم است هر سال يکبار با انجام آزمايش خون از وضعيت کم خوني خود باخبر شويد .
● من در روز چه قدر اهن احتياج دارم ؟
بيشتر مردم آهن روزانه را بارعايت يک رژيم غذايي مناسب وکافي دريافت مي کنند.ولي افرادي مانند
دختران نوجوان ، زنان در سنين بار وري (که قاعدگي شديدي دارند ، کساني که بيشتر از يک بارداري داشته اند ، يا خانم هايي که از دستگاههاي داخلي ضد بار داري (IUD) استفاده ميکنند) ، کودکان زير ۵ سال بخصوص شيرخواران و خانم هاي باردار بيشتر درمعرض خطر کم خوني فقرآهن قراردارند.اين گروه ها بايد مرتبا از نظر کمبود اهن بررسي شوند.اگر آزمايشها نشان دهد که دچار کمبود اهن هستند بايد از مکمل هاي اهن با نظر پزشک استفاده کنند . در اين حالت ، کمبود اهن با رژيم غذايي برطرف نمي شود . بيشتر پزشکان مکملهاي اهن را در زمان حاملگي تجويز مي کنند زيرا بيشتر خانم هاي حامله اهن کافي ازبرنامه غذايي خود دريافت نمي کنند.وقتي که رژيم غذايي به تنهايي نمي تواند سطح آهن بدن را به حدطبيعي برساند ،مکمل هاي آهن جايگزين ها ي خوبي به حساب مي ايند.
● آيا توصيه ويژه اي مخصوص خانمهاي حامله وجود دارد؟
خيلي از خانمهاي حامله مشکل دريافت اهن کافي دارند چون برنامه غذايي انها نمي توند آهن مورد نياز بدن در زمان بارداري را تامين کند . نياز به اهن در دوره حاملگي براي رشد جنين ،افزايش حجم خون و از دست دادن خون در هنگام زايمان بيشتر است. اگر آهن کافي دراين دوران دريافت نشود خطر زايمان زودرس و يا تولد نوزاد با وزن کم (کمتر از ۲۵۰۰گرم ) افزايش مي يابد اگر شما حامله هستيد اين نکات را رعايت کنيد :
مطمئن شويد که روزي ۲۷ ميلي گرم اهن دريافت ميکنيد . مصرف مکمل اهن را از اولين مراجعه به پزشک شروع کرده وتا هنگام زايمان ادامه دهيد .
● من هورمون درماني ميکنم (HT) . آياا نياز به اهن بيشتري دارم ؟
اگر در زماني که هورمون درماني مي کنيد ، قاعده هم مي شويد ، شما ممکن است درمقايسه با خانم هايي که قاعده نمي شوتد و هورمون درماني هم نمي کنند به آهن بيشتري احتياج داشته باشيد .با پزشکتان مشورت کنيد.
● ايا قرص هاي ضد بار داري باعث کم خوني مي شوند ؟
بله ممکن است . بعضي از خانم ها که قرص ضد بار داري مصرف ميکنند در هنگام قاعدگي خون ريزي کمتري دارند وبه اين دليل خطر ابتلا به کم خوني در انها کمتر است . خانم هايي که از دستگاههاي داخل رحمي ضد بارداري( IUD) استفاده ميکنند ممکن است در هنگام قاعدگي خون ريزي بيشتري داشته باشند .دراين صورت احتمال بروز کم خوني در انها افزايش ميکند. .با پزشکتان مشورت کنيد .
من يک گياه خوار هستم . چه کار کنم تا بفهمم اهن کافي دريافت مي کنم ؟ اين موضوع بستگي به رژيم غذايي شما دارد . از ان جايي که اهن از طريق گوشت بهتر به بدن ميرسد تا از طريق غذاهاي گياهي . بعضي از گياه خوار ها ممکن است بيشتر از افراد ديگر به اهن احتياج داشته باشند . مراحل بالا را دنبال کنيد تا از کم خوني جلوگيري کنيد و سعي کنيد قرص ويتامين C با غذاهاي سرشار از اهن مصرف کنيد .
● اگر من زياد از حد آهن مصرف کنم چه اتفاقي مي افتد ؟
انباشتگي آهن زماني اتفاق مي افتد که بدن در طي سال هاي متمادي آهن زيادي جذب کرده باشد . انباشته شدن آهن در قلب و کبد مشکلات فراواني بوجود مي اورد. اين مشکل ممکن است در اثر خوردن مقدار زياد آهن در سال هاي متوالي يا از طريق تزريق خون پي در پي ايجاد شود. در بعضي از کشور ها مثل امريکا ، مشکل انباشته شدن آهن دربدن ، بيشتر ارثي و به دليل مشکلات ژنتيکي مي باشد که به آن همو کرو ما تو زيس وراثتي ناميده مي شود.
▪ علائم اوليه همو کرو ما تو زيس شامل : خستگي ، ضعف، از دست دادن وزن بدن ، دردهاي شکمي ، درد مفاصل است .
دربيماراني که انباشتگي اهن بوجود مي ايد ممکن است علائمي مانند آرتروز (ارتريت) ، يائسگي زود رس ، امنوره ، کاهش ميل جنسي ، ناتواني جنسي وتنگي نفس مشاهده شود .
▪ علائم همو کرو ما تو زيس پيشرفته شامل : ارتروز ، تاراحتي کبد ، بزرگ شدن کبد ، سيروز کبدي ، سرطان و از کار افتادگي کبد ، اسيب به پانکراس احتمالا به دليل بيماري قند ، درد شکمي مزمن ، چاقي شديد ، ضعف ماهيچه هاي قلب ، مشکل در ميزان و ريتم قلب ، از کار افتادگي قلب ، تغيير رنگ پوست به رتگ طوسي يا برنز مي باشد .
درمان بستگي به ميزان ذخيره اهن اضافي دربدن دارد . در اولين مرحله هدف اين است که از شرآهن اضافه در بدن خلاص شويم. دراين مرحله درمان که فل بو تو مي ناميده مي شود ، يک تا دوبار درهفته به مدت چند ماه (معمولا ۴ ۲ماه ) تا يکسال مقداري از خون بيمار گرفته مي شود زماني که مقدار اهن به حد نرمال برسد. با وجودي که درمان نميتواند مشکلي را که دراثر همو کرو ما تو زيس بوجود آمده درمان مي کند، اگر من همو کروماتو زيس داشته باشم چه کار کنم که سالم بمانم ؟
راههاي زيادي وجود دارد که شما بتوانيد زندگي سالمتري داشته باشيد. ازجمله اينکه:
▪ چک آپ کنيد. مرتب اهن خونتان را اندازه گيري کنيد و خون بدهيد .
▪ قرص اهن ،مکمل ها يا مولتي ويتامين ها يي که در انها اهن وجود دارند مصرف نکنيد .ولي ميتوانيد غذاهاي اهن دار را بخوريد .
▪ مقدار ويتامين C را که دريافت مي کنيد ، در نظر داشته باشيد . اين ويتامين مقدار جذب اهن بدن شما را افزايش مي دهد بنابراين قرص هايي را که بيش از ۵۰۰ mg ويتامين C دارد را در روز مصرف نکنيد خوردن غذاهايي که ويتامين C دارند اشکالي ندارد .
▪ ورزش کنيد : شما ميتواند هرچه قدر ميخواهيد ورزش کنيذ .سعي کنيد روزي ۳۰ دقيقه ورزش کنيد.

کم خوني داسي شکل يک اختلال خوني است که با هموگلوبين معويب( Hbss ) شناخته مي شود. اين بيماري ميليون ها نفر را در جهان و حدود ۷۲ هزار نفر را در آمريکا م ...

خون مايعي لزج است که بخشي از آن را مايعي به نام پلاسما و بخش ديگر را عناصر جامد معلق در پلاسما تشکيل مي دهد. بخش جامد خون شامل اريتروسيتها (گلبولهاي ق ...

سرطان ريه يکي از شناخته شده ترين و خطرناک ترين سرطان هاست که سالانه تعداد زيادي از مردم به آن مبتلا مي شوند. از طرفي، اين سرطان با مصرف دخانيات ارتباط ...

خون شناسي به مطالعه سلولهاي خوني و انعقاد مي پردازد. اين علم مقدار و ساختمان و عمل سلولهاي خوني ، پيش سازهاي سلولهاي خوني را در مغز استخوان ، ساختار ه ...

▪ درجه حرارت( نقطه پاياني پخت ) براي تخريب پاتوژن ها در تمام فراورده هاي گوشتي طيوربه توصيه USDA حداقل دماي ۲ ۷۱ درجه سانتي گراد لازم است به طوري که د ...

پوست تان را در مقابل آفتاب بيمه کنيد . . . مواجهه با نور خورشيد براي بدن مزايا و معايبي دارد که به طول زمان و تعداد دفعات مواجهه، شدت نور و حساسيت پوس ...

به طور خلاصه آمونياک را مي توان اصلي ترين ماده زائد محلول ايجاد شده توسط ماهي ها و بي مهرگان دانست . آمونياک توسط ماهي ها توسط ادرار و همچنين از طريق ...

دانلود نسخه PDF - هموگلوبين