up
Search      menu
گیاه شناسی :: مقاله نيشکر PDF
QR code - نيشکر

نيشکر

گياه نيشکر

نيشکر يکي از گياهان تيره گندم است. نيشکر از گياهان مهم قندي است که کشت و کار آن سابقه طولاني دارد. ساقه نيشکر داراي ۱۴ تا ۱۷ درصد ساکارز بوده از ساقه نيشکر در تهيه کاغذ و مقواي ساختماني و همچنين بعد از استخراج قند ملاس و تفاله آن به عنوان محصول جانبي که که از آنها به ترتيب در تهيه الکل و تغذيه دام استفاده ميشود. سابقه کشت اين گياه حدود ۶۰۰ سال قبل از ميلاد در گينه و اندونزي و هند گزارش شده است.
اسکندر در بازگشت از هندوستان آن را به اروپا برد. امکان اين است که قبل از اسلام نيشکر در عربستان و ايران و مصر کشت ميشده است. حکومتهاي اسلامي در نيشکر کاري و شکرگيري از نيشکر در ممالک تحت تصرف خود سهم بسزايي داشتهاند. به هر حال در اکثر کتابهاي تاريخي ايرانيان را اولين مردمي ميدانند که از نيشکر شکر استخراج کردهاند.
● تاريخچه کشت نيشکر
کشت نيشکر در خوزستان ۷۰۰ تا ۸۰۰ سال قبل از ميلاد رواج داشته و کلمه خوزستان به معني شکرستان ميباشد. آغاز فعاليت براي کشت نيشکر در خوزستان در سال ۱۳۱۶ الي ۱۳۱۸ بوده ولي شروع جنگ جهاني و کارشکني شرکت نفتي سابق ايران و انگليس باعث عدم رسيدگي به اين فعاليت شد. با همکاري FAO در سال ۱۳۳۰ برنامه کشت نيشکر در خوزستان پايه گذاري شد و تا امروز ادامه داشته بطوري که در حال حاضر برنامه توسعه نيشکر يکي از بزرگترين طرحهاي ملي ايران است. سطح زير کشت اين محصول در سال ۱۳۶۵ به مقدار ۲۸۰۰۰ هکتار با متوسط عملکرد ۸۳ تن ساقه در هکتار بوده است.
● مورفولوژي نيشکر
الف) ريشه
ازدياد نيشکر به صورت قلمه زني ميباشد. پس از آنکه قلمه در شرايط مناسب محيطي قرار گرفت ريشههاي نازک و يکنواخت سفيد رنگ از آن خارج ميشود. پس از آنکه ساقه رشد کرد ريشههاي ساقه بوجود ميآيد اين ريشهها خيلي محکمتر از ريشههاي قلمهاي ميباشند در داخل خاک معمولا سه نوع ريشه بوجود ميآيد.
▪ ريشههاي سطحي: که داراي انشعابات زيادي ميباشند طول آنها وابسته به رقم و بين ۵۰ تا ۲۵۰ سانتيمتر است.
▪ ريشههاي مياني: اين ريشهها را ريشههاي پشتيبان نيز ميگويند و نقش آن تثبيت گياه ميباشد. رنگ آنها سفيد و داراي سرعت رشد زيادي ميباشند و عميقتر از ريشههاي سطحي هستند.
▪ ريشههاي عميق: اين ريشهها بطور مستقيم در خاک فرو ميروند و ممکن است تا عمق چند متري نفوذ کنند در مناطق حاره در صورتي که رطوبت کم باشد اين ريشهها به سرعت در زمين فرو ميروند. بعضي از ارقام نيشکر داراي قدرت توليد ريشههاي زياد بوده و عواملي مانند واريته و حرارت و رطوبت و جنس خاک روي وضع پخش و نمو ريشه تاثير دارد.
ب) ساقه
ساقه نيشکر به شکل استوانهاي و داراي مغز است که ذخاير ساکارز بيشتر در قسمتهاي مرکزي و پاييني آن ميباشد. قسمت فوقاني ساقه همانند قسمت فوقاني چغندر غني از عناصر معدني و فروکتوز و گلوکز است. ساقه از گرهها و ميان گرهها تشکيل شده است. معمولا قسمتي از ساقه زير خاک است. طول ساقه در انواع مختلف متفاوت است و حدود ۲ و حداکثر تا ۶ متر به قطر ۲ تا ۶ سانتيمتر ميباشد. در هر گره حداقل يه جوانه مولد ساقه و حلقهاي از جوانههاي مولد ريشههاي نابجا وجود دارد.
جوانههاي گرههاي سطح خاک و زير خاک فاقد خواب بوده و توانايي توليد پنجههاي زيادي دارند. در بعضي از مزارع نيشکر از گرههاي نزديک سطح خاک ريشههايي خارج ميشود. علت اين امر مربوط به رطوبت زياد در سطح زمين است. در قسمت پايين جوانههاي جانبي يک برآمدگي وجود دارد که محل اتصال غلاف به ساقه است. کار غلاف محافظت از جوانههاي جانبي ميباشد.
ج) برگ
برگها به صورت متناوب روي ساقه از محل گرهها خارج ميشوند. هر برگ از پهنک و غلاف تشکيل شده است. طول برگها مکن است به يک متر حتي بيشتر نيز برسد. رنگ برگها در قسمت بالايي سبز تيره و در محل غلاف سبز روشن ميباشد. البته رنگ برگها از سبز مايل به زرد تا سبز تيره در ارقام مختلف متفاوت است. پهنک داراي يک رگبرگ اصلي است. برگ نيشکر داراي زبانک و گوشوارک ميباشد.
د) گل
نيشکر بعد از ۱۲ تا ۲۴ ماه رشد رويشي چنانچه تحت شرايط روزهاي بسيار کوتاه قرار بگيرد توليد گل ميکند گل آذين نيشکر به صورت خوشهاي مرکب و داراي انشعاب زياد به طول ۳۰ تا ۱۰۰ سانتيمتر و از انتهاي ساقه بوجود ميآيد گل داراي ۳ پرچم و مادگي ميباشد بسياري از ارقام زراعي نر عقيم بوده و بذر توليد نميکنند گلهاي انتهايي بارور و گلهاي پايينتر عقيم هستند.
بذر نيشکر شبيه دانه گندم است دانه قدرت حياتي کمي داشته و بعد از رسيدن پس از مدت کوتاهي از بين ميرود. هنگام گل کردن مقدار قند ساقهها کاهش مييابد. در مزارع براي جلوگيري از به گل رفتن نيشکر ميتوانيم با پاشيدن علف کش داراي کوات مانع به گل روي نيشکر شويم. بعد از گلدهي رشد طولي ساقه متوقف ميشود.
● اکولوژي نيشکر
نيشکر گياه خاص مناطق گرمسيري و نيمه گرمسيري است در نواحي که ميانگين حرارت ماهيانه طي سال حدود ۲۰ درجه سانتيگراد است کشت و کار آن امکان پذير است. درجه حرارت متوسط براي رشد و نمو و ساختن قند کافي در ساقهها لازم است بين ۳۰ درجه تا ۳۴ درجه ميباشد. حرارت روي جذب آب توسط گياه تاثير زيادي دارد بطوري که در حرارت ۲۸ تا ۳۰ درجه جذب آب حداکثر است و در حرارت ۱۰ درجه جذب آب به شدت کاهش مييابد جذب عناصر غذايي هم تابع درجه حرارت است بطوري که در حرارت زير ۱۹ درجه جذب ازت انجام نميشود.
حرارت روي جوانه زني قلمهها نيز تاثير دارد. بطوري که بهترين حد جوانه زني در درجه حرارت ۳۴ درجه است. حداقل حرارت براي جوانه زني قلمهها ۱۲ درجه ميباشد نيشکر در حرارت کمتر از ۲۰ درجه پنجه نميزند ولي با افزايش حرارت پنجه زني افزايش مييابد. حرارت پنجه زني بعضي از ارقام حدود ۳۲ درجه است و تنها عامل محدود کننده رشد نيشکر سرما و خشکي است. بطوري که اگر حرارت به صفر يا زير صفر برسد در مدت ۲۴ ساعت جوانههاي انتهايي آسيب ميبينند و اگر يک هفته ادامه داشته باشد تمام اندامهاي هوايي از بين ميروند.
نيشکر براي رشد و نمو خود نياز به رطوبت فراوان دارد يک بوته کامل نيشکر روزانه حدود ۴ ليتر آب تبخير ميکند. جذب عناصر غذايي تابع ميزان رطوبت خاک است نيشکر در ۶ ماه اول رشد و نمو به حرارت و رطوبت مناسب نياز دارد. البته رطوبت بيش از اندازه مضر است. نيشکر براي رشد و نمو به ۳۰ تا ۵۰ هزار متر مکعب آب نياز دارد ضريب تبخير و تعرق نيشکر حدود ۱۵۰ تا ۲۰۰ ليتر آب است. در سال اول معمولا حدود ۳۰ مرتبه آبياري نياز دارد و در هر مرتبه ۱۰۰ تا ۲۰۰ ميليمتر آب نياز دارد فواصل آبياري در ماههاي تير و مرداد هر هفت روز يکبار و در شهريور ماه به بعد فواصل دور آبياري ۲۰ تا ۲۵ روز خواهد بود.
خاکهاي عميق با بافت متوسط تا نيمه سنگين براي نيشکر مفيد است. نور يکي ديگر از عوامل محيطي است که روي پنجه زدن و رشد و نمو نيشکر مفيد است. در روزهاي خيلي کوتاه نيشکر به گل ميرود. هواي ابري به مدت طولاني باعث نرمي ساقههاي نيشکر ميشود. يکي ديگر از عوامل محيطي که روي رشد و نمو در نيشکر و کلا در نباتات تاثير دارد باد است. بطوري که باد شديد در مزارع نيشکر باعث شکستگي نيشکر ميشود.

نيشکر يکي از گياهان تيره گندم است. نيشکر از گياهان مهم قندي است که کشت و کار آن سابقه طولاني دارد. ساقه نيشکر داراي ۱۴ تا ۱۷ درصد ساکارز بوده از ساقه ...

اين بيماري به قسمتهاي هوايي گياه بخصوص برگ حمله ميکند برگ پاره پاره (رشته رشته) شده و آويزان مي شود، همچنين بجاي گل آذين هاگينه دراز وشلاق مانندي بوجو ...

آيا مي دانيد «باگاس» چيست؟ باگاس باقي مانده فيبري ساقه نيشکر پس از عصاره گيري آن است که به صورت قطعات ريز تراشه چوب و زرد رنگ است. فيبر باگاس به علت د ...

تاريخچه در دنياي جديد بدليل رشد روزافزون جمعيت و افزايش نياز غذايي و پيشرفت هاي علمي شاهد هستيم كه نياز به توليد بهينه افزايش يافته است. توليد بيشتر د ...

زنگ برگ يک بيماري جدي گندم، چاودار، تريتيکاله وبسياري از گندميان است که توسط قارچ Puccinia recondita ايجاد مي شود. پاتوژن روي جو، قدرت پارازيتي ضعيفي ...

زنگ برگ يک بيماري جدي گندم، چاودار، تريتيکاله وبسياري از گندميان است که توسط قارچ Puccinia recondita ايجاد ميشود. پاتوژن روي جو، قدرت پارازيتي ضعيفي د ...

گندم گياهي است که از خانواده Poaceae واز جنس Tiriticum . بارزترين خصوصيات گياه شناسي گندم عبارتند از : ▪ ريشه : که عبارتند از ؛ ريشه هاي اوليه و ريشه ...

● قارچهاي سياهک : راسته Ustilaginales شامل قارچهاي بيمارگر گياهي بوده و عموما بعنوان قارچهاي سياهک شناخته مي شوند. اين نام به گرد سياه توده تليوسپور ب ...

دانلود نسخه PDF - نيشکر