up
Search      menu
مذهب و عرفان :: مقاله نيروي فطري PDF
QR code - نيروي فطري

نيروي فطري

ارزشمندترين کمال انسان

بشر بر اثر نيروي فطري حقيقت طلبي خود، تلاش هاي بسياري در راه به دست آوردن آن در طول تاريخ حيات خود انجام داده است. ارزش بسيار والاي علم سبب گشته است که کاملترين موجود در دايره هستي که همه کمالات را به صورت بي نهايت واجد است، خود را متصف به اين صفت والا و نيز اولين معلم بشريت بداند: « لاَ جَرَمَ أَنَّ اللّهَ يَعْلَمُ مَا يُسِرُّونَ وَمَا يُعْلِنُونَ إِنَّهُ لاَ يُحِبُّ الْمُسْتَکْبِرِينَ »۱؛ محققا خدا بر باطن و ظاهر آنها آگاه است و به کيفر اعمالشان مي رساند و او هرگز متکبران را دوست نمي دارد.
« وَهُوَ بِکُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ »۲؛ و او به هر چيز دانا است. « عَلَّمَ الْإِنسَانَ مَا لَمْ يَعْلَمْ »۳؛ يعني و به انسان آنچه را نمي دانست تعليم داد.
همچنين صفت تعليم و معلم بودن را به اوليا و برگزيدگان خود در ميان بشريت؛ يعني انبياي الهي نيز نسبت مي دهد:
« لَقَدْ مَنَّ اللّهُ عَلَي الْمُؤمِنِينَ إِذْ بَعَثَ فِيهِمْ رَسُولاً مِّنْ أَنفُسِهِمْ يَتْلُو عَلَيْهِمْ آيَاتِهِ وَيُزَکِّيهِمْ وَيُعَلِّمُهُمُ الْکِتَابَ وَالْحِکْمَةَ وَإِن کَانُواْ مِن قَبْلُ لَفِي ضَلالٍ مُّبِينٍ »۴ ؛ خداوند بر اهل ايمان منت گذاشت که رسولي از خودشان در ميان آنان برانگيخت که بر آن ها آيات خدا را تلاوت کند و نفوسشان را از هر نقص و آلايش پاک گرداند و به آنها احکام شريعت و حقايق حکمت بياموزد، هر چند از پيش گمراهي آنان آشکار بود.
بنابراين، خداوند به انسان که در لحظه تولدش واجد هيچ گونه علم حصولي نبوده است، ابزار گوناگوني عطا نموده تا انسان با به کارگيري صحيح آنها، به اين متاع ارزشمند؛ يعني معرفت و علم دست يابد:
« وَاللّهُ أَخْرَجَکُم مِّن بُطُونِ أُمَّهَاتِکُمْ لاَ تَعْلَمُونَ شَيْئًا وَجَعَلَ لَکُمُ الْسَّمْعَ وَالأَبْصَارَ وَالأَفْئِدَةَ لَعَلَّکُمْ تَشْکُرُونَ »۵؛ و خدا شما را از بطن مادران بيرون آورد در حالي که هيچ نمي دانستيد و به شما چشم و گوش و قلب داد تا مگر دانا شويد و شکر اين نعمت ها را به جاي آوريد. و با اعطاي ابزار معرفت، از انسان خواسته است که نسبت به امري که به آن علم ندارد پيروي نکند:
« وَلاَ تَقْفُ مَا لَيْسَ لَکَ بِهِ عِلْمٌ إِنَّ السَّمْعَ وَالْبَصَرَ وَالْفُؤَادَ کُلُّ أُولئِکَ کَانَ عَنْهُ مَسْؤُولاً »۶؛ و (اي انسان) هرگز بر آنچه علم و اطمينان نداري دنبال مکن (و بي تحقيق در پي سخني مرو و کسي را نيک و بد مخوان و از احدي نکوهش و ستايش روا مدار و به کسي ظن بد مبر) که (در پيشگاه خداوند) چشم و گوش و دل ها همه مسؤولند.
انسان نيز به مدد اين نيروي خدادادي، تلاش هاي بسيار فراواني انجام داده است و علوم فراواني را کسب نموده است، اما اسباب و عوامل گوناگوني موجب گشته است که بشر، همت خود را مصروف به دست آوردن علوم و معارف خاصي از طريق برخي از ابزارهاي معرفتي خويش نمايد.
حقيقت علم نور است و راهگشا. اگر فرا گرفتن چيزي ، در انسان نور ايجاد کرد و راه را به او نشان داد، علم است و الا ظلمت خواهد بود. انساني که علم داشت مانند کسي است که در شب تاريک، چراغي در دست دارد. اين فرد، راه را واضح و روشن مي بيند و به مقصد نزديک مي گردد
انساني که مي توانست با دقت در قابليت و نيز محدوديت ابزارهاي معرفتي خود؛ يعني حواس و عقل و قلب خويشتن را بي نياز از هر يک و بويژه بي نيازي از وحي؛ يعني ابزار معرفتي ديگر نداند، اما دنياخواهي و تبعيت از هوي و هوس او را واداشته است تا با رد و طرد هرگونه معارف ديگر، صرفا به معرفت هايي که از راه حواس و تجربه و عقل تجربت انديش و سود انگار دنيوي خود به دست آورده است، اعتماد نمايد و در صدد برآمده است که تمام معارف ديگر را فقط در صورت سازگاري با معارف تجربي به دست آمده از تلاش محدود خود قبول و در غير اين صورت آن ها را نفي نمايد.
علم تجربي گرايي آفتي شده است تا انسان مغرور به دستاوردهاي علمي خود، محدوديت هاي آن را ناديده گرفته و جهان هستي را فقط در دايره معرفت هاي تجربه خود، تفسير نمايد.
واژه علم داراي معاني بسيار مختلف لغوي و اصطلاحي است که عدم توجه به معناي مختلف آن ممکن است انسان را دچار سر گرداني کند.
● علم چيست؟
علم فقط فرا گرفتن مشتي اصطلاحات نيست. در روايات آمده که « العلم نور يقذفه الله في قلب من يشاء» ؛ علم نوري است که خداوند در قلب هر کسي که بخواهد مي اندازد.
حقيقت علم نور است و راهگشا. اگر فرا گرفتن چيزي ، در انسان نور ايجاد کرد و راه را به او نشان داد، علم است و الا ظلمت خواهد بود. انساني که علم داشت مانند کسي است که در شب تاريک، چراغي در دست دارد. اين فرد، راه را واضح و روشن مي بيند و به مقصد نزديک مي گردد.
امام علي عليه السلام مي فرمايد: علم امام عقل است و عقل تابع اوست.(ميزان الحکمة). همه انسان ها داراي عقل هستند اما اگر علم سودمند نباشد عقل، تشخيص دهنده مصلحت خود نيست بلکه بايد علم، روشنگري نمايد تا عقل از او تبعيت کرده و حرکت کند و به قرب خداوند برسد. منظور اين است که اگر علمي، شناخت و معرفت ما را نسبت به خالق هستي و شئونات و صفات او بالا برد، علم است.
و گرنه خيري در آن نيست. يک اعرابي از پيامبر صلي الله عليه و آله و سلم پرسيد: يا رسول الله رأس علم چيست؟ پيامبر فرمود:شناخت خداوند.آن هم شناخت حقيقي. بعد پرسيد:« شناخت خداوند.آن هم شناخت حقيقي.» چيست؟ پيامبر فرمود:اين که بداني او بدون مثل و بدون شبيه و بدون شريک است و اين که او واحد ، احد، ظاهر، باطن، اول، آخر، بدون همتا و بدون نظير است. اين حق معرفت اوست. (ميزان الحکمة، باب علم)
با اين تفاسيري که از علم شد معلوم گشت که اصل علم که همان معرفت خداي سبحان است خود بخود مايه کمال و تقرب است.

سوختن سوخت هاي فسيلي (زغال ،نفت وگاز) براي توليد الكتريسيته از قبل از قرن بيست ويكم استفاده مي شد.براي بيشتر از ۳ دهه يك سوخت غير فسيلي ،اورانيوم ،برا ...

شايد اين نظريه دهها سال پيش مي بايست مطرح مي شد که نيروي گرانشي وجود ندارد و اين تماما برآيند دافعه ي بين خلا و ماده است که گرانش مي ناميم. اما با گذش ...

نيروي آيروديناميکي به عنوان يکي از نيروهاي مقاوم وارد از طرف جاده شناخته مي شود. نيروي آيروديناميک وارد بر خورد، با نيروي ودراگ و نيروي بالا برنده و پ ...

امروزه اکتشافات فضايي بدون استفاده از نيروي رايانه غير ممکن است. رايانه ها قادرند فضاپيماها را هدايت کنند، قسمتهاي بيشمار فضاپيما را بررسي و صحت عملکر ...

گرانش، نيروي جاذبه ايست که بين همه اجرام، به خاطر جرمشان، وجود دارد. جرم يک جسم، مقدار ماده آن است.به دليل وجود گرانش، جرمي که در نزديک زمين قرار گيرد ...

گرانش، نيروي جاذبه ايست که بين همه اجرام، به خاطر جرمشان، وجود دارد. جرم يک جسم، مقدار ماده آن است. به دليل وجود گرانش، جرمي که در نزديک زمين قرار گير ...

گرانش، نيروي جاذبه ايست که بين همه اجرام، به خاطر جرمشان، وجود دارد. جرم يک جسم، مقدار ماده آن است. به دليل وجود گرانش، جرمي که در نزديک زمين قرار گير ...

سعادت همان بهشتي است که همه ي انسان ها در جستجوي آنند. از آن فيلسوف گرفته در اوج تفکرات و تخيلاتش تا آن فرد ساده لوح عامي در عين سادگي و بي آلايشي اش، ...

دانلود نسخه PDF - نيروي فطري