up
Search      menu
تولید و کشاورزی :: مقاله نيتريت ها PDF
QR code - نيتريت ها

نيتريت ها

نيتريت ها موادي هستند که از کود اوره توليد و مستقيما وارد آب شده و زندگي انساني را تهديد مي نمايند. اوره به نيترات تجزيه مي گردد و نيترات نير سپس به نيتريت تبديل و از طريق مصرف غذايي انساني وارد بدن وي مي گردد. اگر مقدار نيتريت در آب شرب بيش از 1000 پي پي ام باشد، در زندگي انسان مشکلاتي از قبيل نابينايي اطفال، سرطان کبد، سرطان رحم و ريه، بيماري مغز استخوان و سيروز کبدي را به وجود مي آورد. تصور نشود، تنها سموم هستند که محيط زيست را آلوده مي کنند، بلکه تمام موادشيميايي کشاورزي ممکن است، آب هاي آشاميدني را در شهر و روستا آلوده سازند و به ويژه افراد فقير جامعه را که پروتيين کم تري وارد بدنشان مي شود، با انواع مشکلات روبرو گردند.
سازگان غذايي خاک
بهم زدن خاک وآب را با پيشکاول، پيش از نشاء کاري باتلاقي کردن گويند. باتلاقي کردن خاک در وضعيت عناصر غذايي خاک تأثير زيادي برجاي مي گذارد. دست رسي بعضي از عناصر غذايي در اثر اين عمل افزايش مي يابد و بعضي از عناصر در ذرات خاک تثبيت مي گردند و يا از طريق محلول خاک از دست مي روند. تغيير در دست رسي مواد غذايي به دليل فرآيند هاي اکسيداسيون – احياء زيست شناختي خاک است که از اکسيژن خاک باتلاقي پديد مي آيد.
عناصر غذايي پرمصرف
عمل نيتروژن در خاک باتلاقي به طور محسوسي از عمل آن در خاک هاي با زهکشي خوب که از اکسيژن هوا استفاده مي کند، متفاوت است. يون هاي آمونيوم (NH4+ ) در سطح منطقه اکسيده شده وجود دارد. اين يون با کود دهي وارد خاک مي شود و به وسيله باکتري ها به نيتريت و نيترات، اکسيد مي گردد. اين راديکال هاي نيترات داراي بار منفي هستند. بنابراين، آن ها نمي توانند کلوئيد هاي کمپلکس خاک را به وجود آورند و در اثر خاک شويي از بين مي روند. راديکال هاي نيترات به دليل تحرّک بسيار بالايشان، به منطقه احياء شده پايين تراوش مي کند، پس از احياء شدن به نيتريت، به وسيله باکتري هاي تجزيه کننده نيتراتي به اکسيد نيترو و عنصر N تجزيه شده و به اتمسفر فرستاده مي شود و ازاين طريق از دست رس گياه خارج مي گردد.
غرقابي کردن مداوم خاک منجر به افزايش فسفات هاي نامحلول و قابل استخراج خاک مي گردد. معمولا به صورت فسفات فريک تا فرّو محلول و هيدروليز ترکيبات P انتشار مي يابد. علاوه بر استفاده از همه منابع فسفري مورد بهره برداري در محصولات ديم، برنج باتلاقي داراي قابليت استفاده از فسفات هاي فريک است که براي محصولات ديم ارزش اندکي دارند. با باتلاقي کردن خاک پتاسيم کم تر از نيتروژن و فسفر تحت تأثير قرار مي گيرد. در نتيجه عمل زير آب رفتن، شرايط احيائي باعث مي شود، جزء بيش تري از يون پتاسيم از حالت کمپلکس به محلول خاک انتقال يابد. مقدار زيادي از يون هاي فرّو، منگنز دو ظرفيتي و آمونيوم در نتيجه جابجايي يون هاي پتاسيم از کمپلکس در محلول خاک به وجود آيد.
عناصر کم مصرف
در ضمن عمل باتلاقي کردن خاک، بعضي از عناصر غذايي مانند: کلسيم، منيزيم تنها به مقدار محدودي به تغيير مي کنند. ترکيبا فرّيک و منگنيک در شرايط بي هوازي احياء مي
شوند و در زير آب بيش تر در دسترس گياه برنج قرار مي گيرند. غلظت موليبدن محلول در آب در نتيجه احياء اکسيد هاي فرّيک در خاک باتلاقي افزايش مي يابد. اين عمل براي ايجاد لايه اي از جلبک تثبيت کننده N مي تواند سودمتد باشد. باکتري هاي بي هوازي در خاک احيائي و باکتري هاي هوازي در ريشه فعّال هستند. شرايط باتلاقي نيز غلظت عناصر روي و مس قابل حل در آب را کاهش داده و موجب کمبود اين ريز مغذي ها در گياه برنج مي گردد.
مديريت کود هاي پر مصرف
در توليد برنج، کود نيتروژني مهم ترين و ضروري ترين نقش را برعهده دارد.
بازدهي مصرف کود نيتروژني
بازدهي استفاده از هرگونه کودي به معني مقدار افزايش محصول برداشت شده بر واحد کود به کار رفته است. اگر گياه برنج به 100 کيلوگرم نيتروژن در هکتار نياز داشته باشد و برنج کار 120 کيلوگرم بر هکتار در مزرعه به پاشد، و گياه 100 کيلوگرم را به تواند جذب کند، بازدهي توليد بسيار عالي خواهد بود. اين به ندرت پيش مي آيد. درصورتي که برنج کار 100 کيلوگرم برهکتار از اين کود را به کار ببرد و گياه 30 کيلوگرم را جذب کند، بازدهي کم خواهد شد. برنج در مزرعه آبياري باراني غير بازده ترين مصرف نيتروژن را دارد، به طوري که، بازدهي مصرف نيتروژن در شرايط چنين مزرعه اي بيش تر از 30 – 20 درصد نخواهد بود. يعني، ياگر برنج کار چهار کيسه کود اوره را در مزرعه بپاشد، تنها يک کيسه توسط گياه جذب مي گردد و سه کيسه ديگر ازدست خواهد رفت.
راه هاي اتلاف کودهاي نيتروژني
بخش بزرگي از کودهاي نيتروژني، ممکن است از راه تبخير، آبشويي، تجزيه و تثبيت در خاک ازدست رود. شدت يا درجه اين اتلاف به عوامل متعددي مانند خاک، آب و هوا و شرايط زراعت بستگي دارد.
اتلاف ار راه تبخر
آمونياک که براي برنج کاري مورد استفاده قرار مي گيرد، اگر در محوطه باز قرار گيرد، ممکن است تبخير شود. اين نوع اتلاف با افزايش pH آب جاري، زياد خواهد شد. جلبک هاي آب در تنظيم pH آب جاري نقش مهمي برعهده دارند. درطول روز، جلبک ها فتوسنتز کرده و ميزان دي اکسيد کربن آب را کم مي کند. درنتيجه، pH آن ممکن است افزايش يابد. افزايش pH تبخير شدن آمونياک را فعّال تر مي سازد. مي توان تخمين زد، 5 تا 6 درصد نيتروژن به کار رفته از راه چنين فرآيندي تلف شود. در درجه حرارت بالا و تابش خورشيدي زياد، اتلاف از راه تبخر در هوا بيش تر رخ مي دهد. براي به حداقل رساندن اين اتلاف، بايستي کود آمونياک را در داخل خاک يا در لايه هاي احيائي آن به عمق 10 سانتي متر تزريق کرد. به کار بردن کود هاي پوشش دار مانند اوره پوشش داده شده با گوگرد و گچ نيز مانع
اتلاف کود نيتروژني از راه تخليه آب مزرعه
در يک دوره زراعي 1000 تا 2000 ميلي متر آب ممکن است از راه زهکش از مزرعه تخليه شود. نيتروژن حل شده در آب نيز همراه آن از مزرعه خارج مي گردد. هنگامي که کود نيتروژني به عنوان کود سرک پاشيده شود، نيتروژن از راه آبشويي نيز ممکن است از دسترس گياه خارج گردد. نزديک به 15 درصد نيتروژن به کار رفته، ممکن است از راه آبشويي خارج شود. براي جلوگيري از اتلاف آبشويي، برنج بايستي در خاک هاي با بافت خوب کشت شود. خلل و و فرج خاک ديکس خورده کاهش مي يابد. مترجم: درعمل شخم زني با گاوآهن کلوخه هاي درشت ايجاد مي شود. اين کلوخه با ديکس پشت تراکتوري خرد مي گردد. در زبان فارسي به هردو عمل شخم گفته مي شود. اما در گيلکي به اولي شخم و به دومي ديکس يا ديکس خورده مي گويند. مانند اين را مي ماند که در دامداري به بچه تازه به دنيا آمده گاو مي گويند، مانده ( گيلکي ) و کمي که بزرگ شد مي گويند گوساله و بازهم بزرگ تر شد، مثلا يک ساله شد، اگر نر باشد مي گويند، گودرو اگر ماده باشد مي گويند، ليشه و وقتي خيلي بزرگ شد و به بلوغ جنسي براي تکثير رسيد نر را مي گويند، ورزا و ماده را ميگويند گاو. اما در فارسي بدبختانه اين جوري نيست و در همه اين مراحل رشد و نموّ اين حيوان مي گويند گاو. کندوکاو خاک در مراحل مختلف نيزنام هايي دارد که با هم متفاوت است و آن ها را بايستي در زبان هاي محلي جستجو کرد. در زبان فارسي تا زمين را بکني مي گويند، زمين را شخم زدي، و مشخص نيست چه هدفي داشته اي و يا حتي چه عملي انجام داده اي. هميشه کود به شکل آمونياکي را در عمق خاک به کار مي برند. از آبگيري زياد خاک مزارع برنج، خود داري مي شود. مترجم: وقتي که کود با خاک مزرعه باتلاقي به خوبي مخلوط شود، قابليت آبشويي خود را از دست خواهد داد. من عادت داشتم، کود اوره را پيش از وجين در مزرعه شخصي خودم بپاشم. متوجه بودم، پس از عمل وجين حتي نيم متر کود در مزرعه جابجا نمي شود. کود در اثر وجين در خاک دفن مي شود.
تثبيت کردن کود نيتروژني در خاک
تثبيت نيتروژن درخاک به وسيله جمعيت هاي ميکروبي انجام مي شود. اين موجودات ريز نيتروژن را به مصرف رسانده و آن را در بدن خود به شکل مواد آلي ذخيره مي کنند. اين عمل، مقدار نيتروژن در دسترس گياه برنج را کاهش مي دهد. کود در مزارع خشک بيش از باتلاقي تثبيت مي شود. نتايج تحقيقات نشان مي دهد، 20 درصد نيتروژن ممکن است در خاک حبس شود. در کنار ميکروب ها، ذرات رسي نيز يون هاي آمونياکي مي توانند جذب کرده و آن ها را بين صفحات سيليکاتي شان درگير سازند. در صورتي که از کود سبز يا کود آلي حيواني استفاده مي شود، يک هفته قبل از کشت بايستي به خاک اضافه گردد. اين عمل باعث تجزيه کامل آن ها مي شود و مواد غذايي به سهولت در دسترس گياه برنج قرار مي گيرد.
نيتروژن زدايي خاک
هرجسمي که وارد مزرعه برنج کاري شود، خروج گازهاي هوا مانندي به شکل حباب را از سطح خاک باتلاقي آزاد مي کند. 10 تا 95 درصد حجم گازهاي آزاد شده از مزرعه به صورت نيتروژن است. نيترات هاي موجود درخاک به وسيله باکتري هاي معروف به نيتروژن زا، در خاک زير آب به گاز آزاد N تبديل مي شوند. ازدست رفتن نيتروژن از طريق نيتروژن زدايي خاک، در خاک هاي فاقد زهکش مناسب، 68 درصد تخمين زده مي شود. البته، حرارت و مواد آلي خاک عمل باکتري هاي نيتروژن زا را تشديد مي نمايند. گاهي اوقات، حدود 30 تا 40 درصد نيتروژن پاشيده شده در سطح مزرعه در مدت زمان يک هفته پس از نشاء کاري، ممکن است به هوا آزاد گردند. حتي اگر کودهاي آمونياکي پاشيده شوند، در مجاورت اکسيژن قرار گرفته و به شکل نيترات در مي آيند. اين نيترات ها به طرف پايين باتلاق حرکت کرده و پس از رسيدن به خاک احيائي ، نيتروژن آزاد شده و به صورت گاز به فضا انتقال مي يابند. براي کاهش نيتروژن زدايي، کودهاي اوره يا آمونياک بايستي در منطقه ريشه و درمحلي که فاقد اکسيژن است، قرارداده شود. اوره پوشش داده شده با مواد مشابه کودها يا اوره آز مسدود کننده اوره نيز به آهستگي حل شده و فعاليت نيتروژن زدايي را کاهش مي دهد. اوره دانه درشت را مستقيما مي توان درداخل خاک فروبرد. اين دانه هاي اوره، در يک محل جمع مي شوند و فعاليت اوره آز مسدود کننده، مقدار آنزيم توليد شده به وسيله باکتري نيتروژن زا را کاهش مي دهند. همراه با رخ دادهاي بالا، اتلاف تبخيري به طور چشمگيري نيز کاهش مي يابد.
راه هاي ارتقاء اثر کودهاي نيتروژني زياد
1 – ارقامي را کشت کنيد که به کود پاسخ مثبت مي دهند. يعني با افزايش کود رشد و نموّ آن بيش تر شود و محصول بيش تري دهد.
2 – کودها رشد علف هاي هرز را زياد مي کنند. بنابراين، براي حداکثر تأثير کود بايستي با علف هرز مبارزه کرد.
3 – به مزارع باتلاقي دايمي کود نيتروژني زيادي بدهيد.
4 – اگر مزرعه به طور متناوب و با فاصله زماني باتلاقي گردد، نيتروژن به طور کامل نمي تواند مورد استفاده گياه برنج قرار گيرد.
5 – از کودهاي نيتروژني پوشش دار مختلف زير استفاده کنيد. مترجم:ممکن است، چنين کودهايي در ايران يافت نشوند:
الف – با لايه پوششي اورهآز
اوره بالايه پوششي Neem
اوره با لايه پوششي Mahua
اوره با لايه پوششي نيجر
اوره با لايه پوششي هندي
ب – پوشش مصنوعي
اوره با پوشش پلاستيکي يا پلي مري
اوره با پوشش لاک
اوره با پوشش موم
اوره با پوشش لاستيک
ج – پوشش شيميايي
اوره با پوشش گوگردي
اوره با پوشش فسفات معدني
اوره با پوشش گچ
د – بازدارنده هاي اوره آز
استات فنيل مرکوريک
هيدروکينون
بنزوکينون
فسفو فنيل دي آميدات
ه – بازدارنده هاي آزاد سازي نيتروژن
N – serve
AM
ST
Thiurea
Potassium azide
Powder of citrullus
Colosynthis
تقش نيتروژن در افزايش توليد برنج
1 – توليد 5 6 تن محصول برنج برهکتار، حدود 95 کيلوگرم نيتروژن، 25 کيلوگرم P2O5 و 140 کيلوگرم K2O را از خاک خارج مي کند و لازم است در فصل زراعي بعدي اين مقدار مواد به خاک برگشت داده شود.
2 – در تشکيل کلروفيل و ايجاد رنگ سبز تيره به گياه کمک مي کند.
3 – تعداد پنجه ها، ارتفاع گياه و تعداد دانه هاي خوشه که از اجزاء سازنده ميزان محصول هستند را افزايش مي دهد.
4 – افزايش سطح برگ و اندازه دانه.
5 – کمک به تجزيه و فساد مواد آلي خاک با تحريک رشد ميکربي
ميزان مصرف کود هاي نيتروژني
عوامل متعددي مانند خاک، اوضاع جوّي و نوع رقم برنج در ميزان مصرف کودهاي نيتروژني تأثير دارد. در اغلب نواحي کشت برنج مقدار نيتروژن لازم نبايد از 100 کيلوگرم (معادل 154 کيلوگرم اوره ) بر هکتار کم تر باشد. اگر تمام کود اوره پاشيده شده به مصرف گياه برسد و تلف نشده باشد، اين مقدار کافي است. اما عملا چنين چيزي امکان ندارد، بنا به شناخت برنج کار از ميزان اتلاف و توانايي پيشگيري از آن بايستي بر مقدار فوق افزوده شود. اين حداقل نيتروژن لازم براي برداشت 5 6 تن محصول برهکتار است. اما به دليل کاهش و يا افزايش کود پذيري گياه برنج در مقابل افزايش تابش خورشيد و کاهش درجه حرارت هوا، مقدار نيتروژن لازم گياه 100 تا 150 کيلوگرم برهکتار مي رسد. درجه مرغوبيت خاک نيز شاخص مهمي در تعيين ميزان کود نيتروژني است.
شاخص دسترسي کود نيتروژني خاک
هرچه خاک از نظر نيتروژن فقير تر باشد، مقدار نيتروژن افزوده شده بيش تر خواهد بود. ارقام برنج ديررس، به نيتروژن کم تري نياز دارد. زير آن ها وقت کافي براي دريافت نيتروژن تثبيت شده خاک را دارند. اما ارقام برنج زودرس که دوره رشد و نموّ آن ها کوتاه است، به مقادير زيادتر نيتروژن پاسخ مثبت مي دهند. اثر نيتروژن در مراحل اويله کم و در مراحل آخر زياد است. برنج کاران، خاک مزرعه خود را خوب مي شناسند. اما تعاوني هاي توزيع کود مطابق گزارش آزمايشگاه ها سهميه کود را تعيين مي کنند. مجهز ترين آزمايشگاه هاي خاک فقط مي توانند به کشاورزان کمک کنند، اما قادر نيستند، خاک اورا شناسايي نمايند. برنج کار خودش بايستي ميزان کود نيتروژني را تعيين کند. بعضي از خاک ها به کود نيتروژني نياز ندارند و بعضي ديگر به مقدار خيلي زيادي احتياج دارند.
زمان کود پاشي نيتروژني خاک
به طور کلي، در خاک هاي معمولي، نيتروژن در 3 مرحله با مقادير برابر پاشيده مي شود. يعني، يک سوم در مرحله اول ( در زمان ديکس زني )، يک سوم در مرحله پنجه زني فعال و يک سوم باقي مانده در مرحله تشکيل گل، پاشيده مي شود. مرحله اول کودزني را مرحله اصلي و مرحله آخري را سرک مي گويند. مراحل بالا عومي است و کشاورزان، دو مرحله اي عمل مي کنند و دو سوم را در مرحله اصلي و يک سوم باقيمانده را در مرحله پنجه زني مي پاشند و کود سرک را حذف مي نمايند. تا کنون در ايران تحقيقي در باره کود سرک انجام نشده است. مديريت وبلاگ در مزرعه شخصي خود در مراحل اول و دوم از کود اوره استفاده کرد و از انجام مرحله سوم ترسيد. کود سرک مرحله خطر ناک کود دهي به ويژه با کود اوره است. زيرا کود اوره به سرعت جذب مي شود. اگر برنج کاران تجربه مرحله سوم را ندارند، در مورد ارقام محلي نبايد اجراء کنند، و در مورد ارقام خزر و سپيدرود حتما از کود سرک به مقدارخيلي کم تراز يک سوم بر اساس تجربه خودشان و پيش از تشکيل شدن گل مي توانند بپاشند.
1 – کودپاشي نيتروژني خاک پيش از نشاء کاري در استقرار نشاء و بهبود نيتروژن گياه براي آغاز فوري پنجه زني کمک مي کند.
2 – به کار بردن کود نيتروژني در مرحله پنجه زني، فعاليت اين مرحله را تسريع کرده و توليد تعداد پنجه را به حداکثر مي رساند.
3 – کود سرک در مرحله تشکيل گل افزايش طول خوشه و تعداد خوشه چه در خوشه را موجب مي گردد.
روش پاشيدن کودهاي نيتروژني
پاشيدن سطحي کودهاي نيتروژني در خاک هاي باتلاقي، مقدار بسيار اندکي از اين کودها را در دسترس گياه قرار مي دهد. کودپاشي سطحي خاک باعث تسريع عمل نيتريفيکاسيون شده و در نتيجه از طريق جريان آب تلف مي گردد. هنگام کودپاشي سرک از يک روز پيش بايستي آب مزرعه را خالي کرد و کود را به حالت اشباع پاشيد. پس از 48 ساعت کود اوره هيدروليز شده و کربنات آمونيوم تشکيل مي گردد. دو روز پس از کودپاشي اوره، مجددا مزرعه را آبياري کنيد، به اين طريق يون آمونيوم در ميسل هاي خاک تثبيت مي گردد.
دفن کردن اوره در منطقه سطح خاک زيرآب به علت فقدان اکسيژن در اين لايه است. در لايه احيائي هيچ گونه عمل نيتريفيکاسيوني وقوع نمي يابد و نيتروژن آمونيومي به مدت زمان طولاني در دسترس ريشه گياه برنج باقي مي ماند.
اگر عمق آب مزرعه را در 2 سانتي متري لايه خاک نگهداريد، پس از نشاء کاري، کود نيتروژني را مستقيما مي توان در آب پاشيد. دفن کردن کود آمونيوم به وسيله وجين کن دوراني کارآيي مصرف کود نيتروژني را بهبود مي بخشد، به ويژه براي مرحله اول کود سرک پاشي مناسب است. در جا هايي که لم کردن آب زياد است و امکان تخليه آن وجود ندارد، بهتر است اوره را پيش از وجين پاشيد و در حين عمل وجين در خاک دفن خواهد شد. دفن کردن اوره بين هرچهار بهترين نتيجه را دارد، اما کاري خيلي پر زحمتي است.

چاي (Camellia sinensis) يکي از نوشيدنيهاي عمده و ساده درجهان بالاخص در کشور ما مي باشد. مصرف سرانه چاي در کشور حدود ۷ ۱ کيلوگرم بوده و حدود ۶ ۱ برابر ...

جمعيت رو به افزايش جهان جهت تامين نيازهاي روز افزون خود احتياج به غذا دارد. نياز هاي غذايي از زاه هاي مختلفي تامين مي گردد که ميتوان از توليدات زراعي ...

وقتي شما در مورد تغذيه و مواد غذايي با همسايه تان، فروشنده مواد غذايي، دامپزشک يا متخصص پرورش دام صحبت مي کنيد مهم است که هر دو به يک زبان صحبت نماييد ...

● شناسايي قسمتهاي مختلف سيستم مداربسته در سالهاي اخير مصرف ماهي در اکثر کشورها به ميزان قابل توجهي افزايش يافته است و تکثير و پرورش ماهي به عنوان منبع ...

دانلود نسخه PDF - نيتريت ها