up
Search      menu
ستاره شناسی :: مقاله نور ستاره ها PDF
QR code - نور ستاره ها

نور ستاره ها

نمايش گذار از ناآرامي

اکثر ما چشمک زدن ستاره ها را ديده ايم. خصوصاً اگر ستاره يي نزديک به افق قرار گرفته و جو بالاي سرمان داراي ناآرامي زيادي باشد اين چشمک زدن ها با تفاوتي فاحش و لحظه يي در نور و رنگ شان، خود را به ما نشان مي دهند. تغيير نور ستارگان و آنچه ما به طور معمول مي شناسيم ناشي از جو زمين است. شکسته شدن و پراش نور ستاره ها، زماني که از فضاي تهي وارد جو متراکم زمين مي شوند از خصوصيات جدايي ناپذير چنين جوي نه تنها در زمين بلکه در هر سياره ديگري است. درست مانند زماني که سنگي را در کف استخر يا مکاني پر از آب مي بينيم.
در اين هنگام جداي از آنکه مکان سنگ براي ناظر خارجي به درستي مشخص نيست نور بازتابيده شده از سطح سنگ در مسيري که بايد تا چشم ما بپيمايد دچار دگرگوني مي شود. پس مي توان به درستي حدس زد که چشمک زدن ستاره ها در شب، ناشي از تغيير واقعي نور ستاره ها نيست بلکه تنها به سبب ساختار فيزيکي جو زمين است. اما آيا ستاره هايي در کهکشان وجود دارند که واقعاً نورشان تغيير کند؟
هر چند منظومه هاي مزدوج گرفتي نشاني از افت و خيزهاي نوري را در منحني نوري خود نمايش مي دهند، اما تغيير نور آنها تنها به دليل گرفت هاي جزيي يا کاملي است که بين دو ستاره اين منظومه دوتايي رخ مي دهد. اما مي توان به طور شگفت انگيزي ستارگان تکي را يافت که واقعاً برونداد نوري متغيري دارند. به طور کلي به اين گونه ستاره ها، ستارگان متغير مي گويند.
منابع تاريخي نشان مي دهند «ابرخس» در قرن اول پيش از ميلاد تعدادي از ستارگان متغير را بدون هيچ ابزار دقيق رصدي شناسايي کرده بود. روند کشف ستارگان متغير تا به امروز ادامه دارد و اکنون ما هزاران ستاره متغير را شناسايي کرده ايم.
با پيشرفت علم و يافتن روش هاي نوين در شناخت پديده ها، اخترشناسان دريافتند تغيير برونداد نوري ستارگان متغير در حقيقت ناشي از تغيير ابعاد و در نتيجه تغيير دما و نور اين دسته از ستاره ها است. دوره زماني تغييرات نوري ستارگان متغير ممکن است از حدود يک روز تا چندين سال متغير باشد و اين تغييرات در هر ستاره ممکن است به صورت منظم و متناوب، نامنظم يا نيمه منظم با تغييراتي کوتاه يا بلندمدت اتفاق بيفتد.
ستاره معروف قطبي که در نيمکره شمالي و در امتداد محور جنوب به شمال زمين قرار دارد نمونه يي از يک ستاره متغير است. هرچند تغييرات نوري ستاره قطبي طوري است که براي مشاهده تغييرات نوري آن بايد از ابزارهاي مختلف رصدي استفاده کرد، اما در حقيقت اين ستاره در يک دوره کوتاه مدت چهارروزه به صورت متناوب در حال افزايش و کاهش برونداد نوري خود است.
تغييرات برونداد نوري ستارگان متغير عموماً به دليل ناپايداري آنها به منظور خروج از حالت هيدرواستاتيکي يا رسيدن از وضعيت ناآرام به حالتي آرام است. هرچند همان طور که گفتيم تغييرات نوري يک ستاره ممکن است به واسطه گرفت هايي کامل يا جزيي در يک منظومه ستاره يي مزدوج يا ريزش ناگهان ماده بر سطح آنها هم صورت بگيرد. اما آنچه در بين بيشتر ستاره هاي متغير يافت مي شود، ستارگاني هستند که از رشته اصلي و تعادل اوليه حاکم خارج شده اند.
ستارگان بيشترين عمر خود را در رشته اصلي مي گذرانند يعني در دوراني که در حال گداخت هسته يي اوليه و هيدروژني خود و تبديل آن به هليم هستند. براي مثال خورشيد در منظومه شمسي نمونه يي است از يک ستاره آرام که در رشته اصلي و حالت پايدار قرار دارد. اما زماني که سوخت هيدروژني ستاره يي به پايان مي رسد، ستاره ناپايدار شده و تا زماني که پايداري دوباره خود را با تبديل سوخت هليم به کربن و اکسيژن به دست آورد، شروع به تپيدن مي کند. در اين هنگام هسته ستاره به واسطه نبود سوخت اوليه خود فشرده تر شده و با تراکم خود، فشار بيشتري بر ذرات سازنده هسته براي همجوشي سنگين تر ذرات وارد مي کند.
به اين ترتيب هسته داغ تر شده و با گرما و فشار خود موجب بزرگ شدن سطح بيروني ستاره مي شود و با اين انبساط، سطح ستاره بزرگ تر و سردتر مي شود و بعد از مدتي به واسطه نيروي گرانش موجود، دوباره منقبض و کوچک مي شود. چنين روندي تا زماني که مجدداً ستاره به حالت نسبتاً پايداري برسد هزاران سال زمان مي برد و ما از روي زمين ستارگاني را که در حال گذار از رشته اصلي به مرحله بعد هستند، به صورت تپنده و با تغيير نورانيت در دوره هايي خاص مي بينيم و به آنها ستارگان متغير مي گوييم.
اين ذهنيت که زماني که قطر ستارگان متغير در بيشترين حد خود قرار دارد، نور بيشتري را منتشر مي کنند، اشتباه است. در واقع وضعيت بالعکس است يعني زماني که قطر ستارگان متغير کمتر شده و ابعاد آن کوچک تر مي شود، هرچند مساحت سطحي آن نيز کمتر شده است اما به دليل آنکه فشار و گرماي بيشتري درون ستاره ناپايدار پديد آمده است، نور بيشتري را هم از خود منتشر مي کند. به اين ترتيب مي توان نتيجه گرفت زماني که ستاره در حالت انبساط و بزرگ شدگي خود قرار دارد، همان طور که قطر آن افزايش مي يابد به دليل فشار کمتر در سطح و افزايش مساحت بيروني، ستاره کم فروغ تر مي شود.

ماهيت ذر‌ه‌اي اسحاق نيوتن (Isaac Newton) در کتاب خود در رساله‌اي درباره نور نوشت پرتوهاي نور ذرات کوچکي هستند که از يک جسم نوراني نشر مي‌شوند. احتمالا ...

وقتي جسم كدري ميان يك پرده و يك چشمه نقطه اي نور قرار گيرد، سايه اي پيچيده متشكل از نواحي روشن و تاريك ايجاد مي شود. اين اثر به آساني قابل روئيت است، ...

● مقدار سرعت نور: نور بيشترين سرعت خود رادر خلا دارد که حدودا۳۰۰۰۰۰ کيلومتر بر ثانيه مي باشد مقدار سرعت نور در محيط مادي غير خلا کمتر ازمقدارش در خلا ...

● مقدار سرعت نور: نور بيشترين سرعت خود رادر خلا دارد که حدودا۳۰۰۰۰۰ کيلومتر بر ثانيه مي باشد مقدار سرعت نور در محيط مادي غير خلا کمتر ازمقدارش در خلا ...

هر ستاره دنباله دار، هسته اي متشکل از يخ و غبار (موسوم به گلوله برفي کثيف) دارد که پهناي آن حدود ۲۰ کيلومتر (۱۲ مايل) است. هنگاميکه اين ستاره به خورشي ...

ستاره شناسي علمي است که درآن حرکات وحالات ستارگان با يکديگر بيان ميشود . علم نجوم دوعلم است : ۱) علم احکام نجوم . ۲) علم نجوم تعليمي علم احکام نجوم عل ...

در بقاياي تمدن سومري کتيبه هايي مربوط به ستاره شناسي يافت شده است که قدمت آنها به ۲۵۰۰۰ سال قبل از ميلاد مسيح مي رسد . در بقاياي سنگي کتيبه هاي يافت ش ...

فرصت رصد سياره سرخ در آسمان شب را از دست ندهيد. اين شب ها بهترين فرصت براي ملاقات با سياره سرخ فام منظومه شمسي است؛ سياره اي که در طول قرن ها مجالي بر ...

دانلود نسخه PDF - نور ستاره ها