up
Search      menu
اجتماعی,سیاسی :: مقاله نوجوانان PDF
QR code - نوجوانان

نوجوانان

آسيب هايي که نوجوانان را تهديد مي کند

از آن زمان که اين ذهنيت غلط بين اغلب خانواده هاي ايراني شکل گرفت که جاي رايانه در اتاق بچه هاست و آنها بيشترين کاربران اين وسيله فقط به ظاهر سرگرم کننده هستند، از آن زمان که بيشتر والدين در قبال نمرات بيست بچه ها و دريافت کارنامه عالي در پايان يک سال تحصيلي قول خريد جديدترين گوشي تلفن همراه موجود در بازار با يک سيم کارت ثابت را به فرزندان و نوجوانان خود دادند، از آن موقع که بچه ها به شدت تحت تأثير تبليغات ماهواره اي براي خريد جديدترين نرم افزارهاي کامپيوتري، سي دي هاي بازي و لپ تاپ هاي تبلت و آي پد و... قرار گرفتند و پدر و مادرها هم براي به اصطلاح تشويق و پر کردن اوقات فراغت بچه ها اين وسايل مدرن ارتباط جمعي را براي دلبندان معصوم خود تهيه کردند و دروازه ورود به دنياي اينترنت را هم ناآگاهانه براي آنها باز نمودند، همه و همه ناخواسته فرزند نوجوان خود را در معرض شديدترين آسيب هاي خانوادگي، اجتماعي، رواني و هزاران آفت مدرن روز قرار دادند، آسيبي که متأسفانه دامن گير اکثر خانواده ها شده است . در اين ميان آنچه که مي تواند سپري در مقابل اين تهاجمات فرهنگي باشد، شناخت اين آسيب ها و اطلاع رساني والدين از اين خطرات خانمان سوز است.
امروزه رقيبي به نام تربيت رسانه اي از قبيل سي دي، ماهواره و اينترنت جايگزين فضاهاي تربيتي خانواده ها شده است . اين امر تهديدي جدي و نگران کننده براي والدين محسوب مي شود. وسايل ارتباط جمعي سرعتي وصف ناپذير يافته و زمان و مکان را درنورديده است و هيچ مانعي را بر سر راه خود برنمي تابد . نوجوانان که بازيگران اصلي و سواران پيشتاز اين موج هستند، نيز بيش از هر زمان ديگري نياز به شناختن و شناخته شدن دارند.خانواده ها نه مي توانند فرزندان خود را از دسترسي به علوم و فنون روز بازدارند و نه اين که مي توانند آنها را در چارديواري اتاق خالي محبوس کرده و تمام اين وسايل ارتباط جمعي را از دسترس آنها دور نگه دارند، بلکه همه وظيفه داريم در اين گردونه علم و ارتباط، بچه ها را نسبت به خطراتي که آرام آرام جسم، روح و روان آنها را تخريب مي کند آگاه سازيم و نحوه صحيح استفاده از اين وسايل ارتباطي را به فرزندان مان آموزش دهيم.
بحران هويت، موسيقي هاي مبتذل غربي با مضامين و محتواي ضدديني، ماهواره و اينترنت، تلفن همراه، بلوتوث هاي مستهجن، پول هاي توجيبي بي رويه به بچه ها برخي از مهم ترين مصاديق آسيب هايي است که نوجوانان را تهديد مي کند. به منظور آشنايي بيشتر با چگونگي ورود اين وسايل ارتباط جمعي به درون خانواده ها و اثرات مخرب آن ها در تربيت فرزندان و همچنين راهکارهاي برخورد با اين آسيب ها، دو شماره گزارش روز را به اين موضوع اختصاص داده ايم.
● دوگانگي فرهنگي
به اعتقاد کارشناسان مسائل تربيتي، اولين اثرات مخرب استفاده ناصحيح از اينترنت و وسايل ارتباط جمعي «دوگانگي فرهنگي» است. فرزندان ما در استفاده ناصحيح از اين وسايل و بخصوص اينترنت دچار تضادهايي مي شوند که نمي توانند مسير زندگي خويش را به درستي با فرهنگ ايراني اسلامي مطابقت داده و به نوعي دچار سرگرداني و تضادهاي فرهنگي مي شوند.
فاطمه مظهري، کارشناس مسائل تربيتي و امور مذهبي در گفت وگو با گزارشگر کيهان در اين خصوص مي گويد: «تحريک هاي عصبي، اختلالات يادگيري، بحران هويت و تخيل گرايي افراطي نيز از عوامل مخرب استفاده نادرست از وسايل ارتباط جمعي است. اختلالات ناشي از استفاده غلط وسايل ارتباط جمعي مي تواند اثرات جبران ناپذيري را بر روي دانش آموزان و جوانان داشته باشد. بنابراين خانواده ها با ايجاد محيطي امن و ايجاد جذابيت ها مي توانند فرزندان خود را به سوي محيط گرم خانواده راهنمايي کنند و بصيرت و بينش فرزندان را بر استفاده از اين وسايل افزايش دهند.»
خانم مظهري در ادامه مي گويد: «با ايجاد زمينه هاي مناسب، روش هاي بهره برداري درست از وسايل ارتباط جمعي در بين نوجوانان و جوانان را بايد ارتقا دهيم تا آثار تخريبي استفاده ناصحيح از اين وسايل در جامعه روبه کاهش رود.»
● خطرات واقعي ابزارهاي ارتباطي در انتظار نوجوانان و جوانان
«پديده اي که امروزه روبه افزايش است گسترش ابزارهاي ارتباطي و عدم اطلاع والدين از چگونگي عملکرد اين ابزارها است و مهم ترين آسيبي که بچه ها از اين وسايل مي بينند به مديريت نکردن والدين در استفاده صحيح از اين ابزار برمي گردد.»
دکتر زهرا هاشم پور، روان شناس در گفت وگو با گزارشگر کيهان ضمن بيان مطلب فوق و با اشاره به اين که تا چند سال گذشته تلفن و نمابر جزو تنهاترين وسايل ارتباط عمومي به شمار مي آمدند، مي گويد: «با گسترش تکنولوژي در بخش ارتباطات به مرور شبکه هاي تلويزيوني محلي از حالت محلي خارج شده و به واسطه ماهواره هاي ارتباطي در سراسر دنيا قابل مشاهده شدند، هنوز چندي از روي کار آمدن ماهواره ها نگذشته بود که دنياي ديجيتال شکل تازه اي به خود گرفت. سيستم هاي ماهواره اي به صورت ديجيتال اقدام به انتقال تصاوير در سراسر دنيا نمودند و استفاده از سيستم ماهواره باعث سهولت در امر ارتباطات جوامع مختلف شد.»
دکتر هاشم پور، اضافه مي کند: «کم کم سيستم هاي مخابراتي نيز سيستم تلفن همراه را راه اندازي کردند. استفاده از اينترنت در جوامع گسترش يافت ،تا اين که در کشوري همچون ايران طي کمتر از ۱۰ سال به راحتي در هر خانه اي يک رايانه متصل به اينترنت و براي هر عضو خانواده بالاي ۱۸ سال يک گوشي و يک سيم کارت تلفن همراه در دسترس قرار گرفته است. حال آن که از خطرات استفاده غيرمتعارف از اين ابزارهاي ارتباطي بي اطلاع هستيم.»
دکتر هاشم پور، با اشاره به اين موضوع که يکي از ابزارهاي کارآمد دنياي امروز رايانه مي باشد که هرکس با هر سني و دانشي را به سمت خود جذب مي کند، خاطرنشان مي سازد: «بازي هاي مهيج رايانه اي، فيلم هاي انيميشني، برنامه هاي آموزشي، اشتغال ارتباط، سهولت در امر فعاليت هاي روزمره و سرگرمي از يک سو، ورود به سايت هاي غيراخلاقي اتاق هاي گپ و گفت وگو (چت) و بحث هاي متفاوت توسط افراد از سوي ديگر باعث مي شود تا کودک به علت کنجکاوي، نوجوان و جوان به علت گرايش هاي جنسي و لذت طلبي و مقتضاي سن و سال، در دام افراد سودجو يا افراد بي هويت که به منظور و هدف انحرافات اخلاقي در چت روم ها يا در سايت هاي مختلف فعاليت مي کنند، قرار بگيرد و در ادامه اين مسير کم کم راه بازگشت را از دست بدهد.»
وي در ادامه همچنين بر آسيب هايي که از طريق اينترنت به نوجوانان وارد مي شود هم اشاره مي کند و مي گويد: «اينترنت هم مثل تمام وسايل ارتباط جمعي جنبه هاي مثبت و منفي دارد. اين پديده علي رغم فرصت هاي مناسبي از قبيل دست يابي به اطلاعات فراوان مورد نياز و توسعه و توليد دانش براي ما، تهديدهايي را متوجه افراد مي سازد، و از آنجا که بيشترين کاربران آن را نوجوانان و جوانان تشکيل مي دهند، استفاده نادرست از آن به دليل مشغله زياد والدين و نظارت کم رنگ آنها، مي تواند نيروي پويا و کارآمد کشور را تهديد کند.»
دکتر هاشم پور، اضافه مي کند: «استفاده نادرست از اينترنت دو وجه متمايز دارد، يکي اين که کاربران در هدفمندي و ميزان استفاده از آن تابع ضابطه و قاعده اي نباشند که در اين صورت جوانان و نوجوانان عادت مي کنند اوقات فراغت خود را به بيهودگي و بدون برنامه ريزي بگذرانند و اين تصور در ذهن آنها شکل گيرد که نهايت زندگي چيزي جز بازي و سرگرمي و کام جويي نيست و وجه دوم، نوع بهره برداري از آن و مراجعه به سايت هايي است که موارد ناهنجار و غيراخلاقي را ترويج مي کنند که از اين طريق هم هويت ملي فرد را مورد تهاجم قرار مي دهند و هم به تخريب شخصيت اجتماعي و حوزه رواني او مي پردازند.»
وي با اشاره به اينکه نخستين و شايد خطرناک ترين اثر منفي اينترنت که موجب استفاده هاي نادرست نوجوانان از اينترنت مي شود، «اعتياد اينترنتي» است، مي گويد: «زياده روي در استفاده از اينترنت مي تواند براي سلامت فکري و فيزيکي شخص خطرناک باشد. اعتياد به اينترنت و رايانه کارکرد انطباقي شخص را مختل مي کند ،ضمن اين که اضطراب، افسردگي، کج خلقي، بي قراري و افکار وسواسي را هم براي فرد به دنبال دارد. از طرفي در عين حال که روابط اين افراد به ويژه نوجوانان و جوانان در جهان مجازي افزايش مي يابد، در مقابل از دامنه روابط آنان در جهان واقعي کاسته مي شود . همچنين احتمال لطمه ديدن عملکرد آموزشي نيز وجود دارد.»
دکتر هاشم پور، همچنين تصريح مي کند: «بهتر است رايانه در اتاق شخصي فرزندان نباشد (مخصوصا اگر در سن نوجواني و بلوغ مي باشند و رايانه قابليت اتصال به اينترنت را داراست.) رايانه بايد در محلي باشد که والدين به راحتي بر صفحه مانيتور نظارت داشته باشند، در صورتي که امکان قرار دادن رايانه در محلي غير از اتاق شخصي ميسر نمي باشد، لازم است در مواقعي که فرزند در اتاق خود مشغول کار با رايانه است به صورت غيرمستقيم بر کار آنها ناظر باشند.»
● اهميت توجه به نوجوانان
نوجواني زمان بروز خلاقيت در انسان است. در اين دوره بچه از بازي با لگو، ماشين و عروسک بيرون آمده و ديگر نمي توان وي را به هر چيزي سرگرم کرد، به همين دليل توجه به او در سنين نوجواني بسيار مهم تر از هر دوره اي است.
حجت الاسلام حسن قرباني محقق و پژوهشگر مسائل ديني در گفت وگو با گزارشگر کيهان با اشاره به اينکه تغيير در بخش هاي بدني و رواني انسان در اين دوره او را نسبت به بسياري از امور حساس مي کند و واکنش هاي عاطفي و احساسي او را برمي انگيزد، خاطر نشان مي کند: «يک نوجوان دراين سنين، در دوره اي قرار دارد که عقل در وي هنوز کاملا رشد نيافته ولي عاطفه و احساسات در او اوج گرفته است و واکنش و کنش هاي عصبي و پرخاش جويانه او، ريشه درهمين شدت و حدت يافتن احساسات دارد.»
وي مي گويد: «بي گمان دوره نوجواني را مي بايست دوره انقلاب ها و گذار دانست.
انسان از سادگي کودکي بيرون آمده و توانايي هاي جسمي و بدني او به شدت افزايش و فعل و انفعالات دروني رشد ناگهاني کرده است. اگر دوره نوجواني به خوبي مديريت و مهار شود، در جواني که عقل بروز و ظهور مي يابد، عقل و عاطفه انسان را به کمالي مي رساند که مي توان از آن به «اوج انسانيت» تعبير کرد.»
حجت الاسلام قرباني اضافه مي کند: «سرکوب عواطف در نوجواني و برخورد نادرست با احساسات اين دوره مي تواند انسان را در دوره جواني انساني خشک و بي روح و بي عاطفه کند، يا او را به سوي رفتارهاي عاطفي شديد در دوره بزرگسالي هدايت نمايد.»
از اين روست که در روايات به همان اندازه که بر رها کردن کودکان به حال خود براي بازي و سرگرمي در کودکي تاکيد شده است، در دوره نوجواني بر مواظبت و مديريت احساسات و عواطف او تاکيد شده است.
● تقويت اعتماد به نفس نوجوانان
در برخي از روايات از مربيان و اوليا بچه ها خواسته شده تا در دوره نوجواني او را وزير خويش قرار دهند، يعني درهر کاري او را به کارگرفته و به او اعتماد کرده و اين گونه اعتماد به نفس او را افزايش دهند تا زمينه استقلال در وي فراهم آيد. وزارت نوجوان به اين معناست که او را نمي بايست به حال خود رها کرد و همانند دوره کودکي با او روبه رو شد؛ چرا که اين گونه رها کردن و سرگرم شدن موجب مي شود تا نتواند مسير درست رشد را بپيمايد. بنابراين مي بايست به نوجوان کارهايي را محول کرد تا زيرنظر مستقيم مربي کار کند و زمينه استقلال عمل را به دست آورد.
حجت الاسلام قرباني، با اشاره به اين که چهار وظيفه اصلي در اين دوره بر اوليا و مربيان نوجوان از سوي اسلام گذاشته شده خاطر نشان مي کند: «دعوت به اطاعت خدا، آموزش واجبات، نهي از منکرات و برانگيختن برکارهاي خير و نيک نيز از جمله اين وظايف هستند و در اين روايت که در بحارا لانوار ج ۷۱، ص ۸۶ آمده، به خوبي شرايط و نيازهاي بچه ها معرفي و راه هاي درمان نيز تعيين و مشخص شده است.»
حجت الاسلام قرباني مي گويد: «شرايط امروزي دنيا، درصد رفتارهاي پرخطر را در نوجوانان افزايش داده است، آسان شدن ارتباط در هر شکل و شيوه اي به نوجوانان اين امکان را مي بخشد تا هرگونه که خواست عمل کند و نسبت به هر چيزي اطلاعات کافي داشته باشد. تلفن همراه با ابزارهاي ارسال تصاوير و اينترنت و دام هاي بزرگ در جهان مجازي و وبگردي افزون بر اينکه نوجوانان را از حضور در جمع واقعي و دنياي حقيقي باز مي دارد و گوشه گير مي کند و به جهان مجازي و خلوت مي کشاند، به همان اندازه او را در خطر انحراف قرار مي دهد.»
اين پژوهشگر با استناد به روايتي از پيامبر اعظم(ص) در مورد دوره هاي رشد در بچه ها مي گويد: «حضرت رسول(ص) مي فرمايند: فرزند تو هفت سال آقا، هفت سال بنده و هفت سال وزير است، اگر تا سن بيست و يک سالگي، خوي و خصلت هايش را پسنديدي که خوب وگرنه او رابه حال خويش رها کن، زيرا تو در پيشگاه خدا معذوري.» اين که در روايات وارد شده که فرزند را در نوجواني وزير خود قرار دهيد، به اين معناست که او را همواره در کنار خود نگه داريد و به کارگيري او در کارهاي خود، افزون بر اين که به او آموزش زندگي مي دهد، اجازه نمي دهد تا ديگران از خلوت و قدرت احساسات و عواطف انساني او سوء استفاده کرده و او را به مسيرهاي ناکجا آبادي که آخرش جزتباهي نيست، سوق دهند.»
بحران هويت، آسيبي جدي براي نوجوانان اصلي ترين آسيبي که درحال حاضر نسل جوان و نوجوان را تهديد مي کند آسيب بحران هويت است.
دکتر محمدرضا کرمي کارشناس امور فرهنگي در گفت وگو با گزارشگر کيهان مي گويد: «تک تک آسيب هاي اجتماعي که درحال حاضر با آنها درگير هستيم حاصل عدم پرداخت صحيح به مقوله هويت نوجوانان و جوانان است.»
وي مي گويد:«بعداز پايان جنگ تحميلي يک خلأ جدي در عرصه هويت سازي ايجاد شد و متاسفانه در دوران سازندگي و اصلاحات، ساختار هويت از هويت ملي اسلامي به هويت مبتني بر تفکر غرب، هويت صنعتي، سبک زندگي و مصرف گرايي مبتني بر تفکر اختصاصي غرب در جامعه شکل گرفت و در مورد تعاريف هويت بين نسل جديد و قديم و بين خانواده ها گسست جدي ايجاد کرد و اين شکاف روز به روز عميق تر مي شود و توجه زيادي هم به بازيابي هويت صورت نمي گيرد.»
دکتر کرمي مي گويد: «اگر امروز مي بينيم نسل جديد و جوان، ذائقه هاي متفاوتي در نوع پوشش و لباس خود دارد و در سبک موسيقي و سينما از يک ذائقه ديگري برخوردار است، به اين دليل است که آن هويت اصلي و ملي را خيلي خوب به او معرفي نکرده ايم و دراين بين اگر سراغ مصاديق برويم و اصل و ريشه را درست نکنيم، با حل هر مصداق، مصداقي جديد جايگزين مي شود. مثلا ممکن است با يک فشار يا يک برنامه کوتاه مدت مسئله پوشش حل شود، اما به جاي آن انديشه و نگاه غربي در سبک زندگي رسوخ مي کند. بنابراين اگر قرار است آسيب هاي اجتماعي حل شود بايد با يک نگاه ريشه اي از هويت شروع کنيم.»دکتر کرمي خاطر نشان مي کند: «بازيابي هويت نوجوان و شناسايي هويت ملي و ديني و تربيت هويت انقلابي نيز بايد در دستور کار تمام مسئولان و مربيان آموزشي و تربيتي قرار گيرد تا به تبع آن آسيب هايي که از ناحيه بحران هويت برخاسته، به مرور زمان جبران و رفع شود.»
دغدغه هر پدر و مادري داشتن فرزند يا فرزنداني سالم و تندرست است. والدين بيش از هر چيز نگران خورد و خوراک و پوشاک و درس و مشق بچه ها هستند و براي برآورده کردن اين نيازهاست که شب و روز تلاش مي کنند و لحظه اي آرام و قرار ندارند. اما آيا هيچ با خود انديشيده ايد که دلبندان مان علاوه بر غذاي جسم به غذاي روح و روان هم احتياج دارند که اگر چنانچه اين غذا در فضاي گرم و صميمي و در محيط خانواده برايشان فراهم نشود خود را براي تهيه اين غذاها به هر در و ديواري مي زنند يا با هر طناب پوسيده اي به قعر چاه مي روند و آينده خود را تباه مي سازند.
امروزه با گسترش وسايل ارتباط جمعي متأسفانه نوجوانان و جوانان گمشده ها و کمبودهاي عاطفي خود را در بازي هاي پرهيجان و بي محتواي رايانه اي، موسيقي هاي مبتذل غربي و فضاي پرخطر و مجازي اينترنت جست وجو مي کنند. آنها در يک گمان واهي بر اين باورند که کامپيوتر و اينترنت دروازه ورود آنها به دنياي اطرافشان مي باشد و ما به عنوان والدين اگر لحظه اي، فقط لحظه اي غفلت کنيم فرزندان خود را غرق در خطر مي بينيم و اگر مديريتي صحيح و نظارتي دقيق بر کارها و رفتار آنها نداشته باشيم نوجوانان مان همچون ماهي از دست مان سر مي خورند و در درياي پرتلاطم امواج ماهواره و اينترنت غرق مي شوند. آن موقع است که رهايي آنها از اين دام ها کاري بس دشوار خواهد بود.
● رايانه، اعتياد جديد قرن
امروزه دنياي رايانه هويت يابي و هويت جويي نسل جوان را تا جايي در ابعاد فکري و اخلاقي تحت تأثير قرار داده که آسيب هاي اجتماعي رابطه تنگاتنگ با مقوله فناوري اطلاعات، انفجار اطلاعات و جهاني شدن پيدا کرده است.
رضا نباتي، کارشناس فرهنگي در گفت وگو با خبرنگار سرويس گزارش روز کيهان با بيان اين موضوع که رايانه موجب بروز پديده جديد «اعتياد نو و مدرن» و افزايش آسيب هاي اجتماعي شده است، خاطرنشان مي کند: «استفاده خارج از حد متعارف از اينترنت باعث وابستگي شديد رواني و فکري کاربر مي شود. به طوري که بعضي از کاربران به يک فضاي غيرواقعي پناه برده و در آن زندگي مي کنند. در اين ميان سودجويان نيز از طريق اينترنت به راحتي کالاهايشان را تبليغ مي کنند، خبرهاي دروغين و پيام هاي مورد نظرشان را براي جوامع مي فرستند، ابهت فرهنگي و ديني خانواده ها را مي شکنند و زمينه هاي آشفتگي هويت را براي نوجوانان فراهم مي کنند.»
اين کارشناس تأکيد مي کند: «آنان در اين بين با کوچک ترين غفلت و ناآگاهي والدين، راه را براي انواع انحرافات و آسيب هاي اخلاقي فرهنگي فرزندان جامعه باز کرده و موجب سقوط آنان از درجات بلند معنويت خواهند شد.»
از وي در خصوص راهکارهاي برخورد با اين مشکلات و مناسب ترين برخورد والدين با نوجوانان و جوانان سؤال مي کنم که در توضيحاتي با اشاره به تعريفي از آسيب مي گويد: «عواملي که موجب دور شدن فعاليت هاي اجتماعي نوجوانان از مسير تربيت و حضور در رفتارهايي که مي تواند به او در پيدا کردن مسيري مناسب صدمه بزند، آسيب ناميده مي شود. همچنين آسيب هاي نوپديد هم آسيب هايي هستند که از ارتباط نوجوانان با ابزار و تکنولوژي هاي جديد ممکن است براي او پيش آيد و مسير تحصيل، تربيت و آينده او را از جهت اصلي دور کند. بنابراين يکي از راه هاي پيشگيري از بروز اين گونه آسيب ها در نوجوانان توجه ويژه به تربيت و تقويت مسائل ديني و مذهبي آنها از سوي مسئولان آموزشي و تربيتي و مخصوصاً خانواده ها است. ضمن اين که نقش مديريتي والدين را هم در نحوه استفاده صحيح از اين ابزار نبايد ناديده گرفت.»
نباتي با اشاره به اين که خودباوري ضعيف در نوجوانان و عدم توجه به نيازهاي عاطفي و احساسي در سنين بلوغ از سوي خانواده زمينه گرايش آن ها را به سوي اعتياد فراهم مي کند، مي گويد: «اگر اوليا و مربيان آموزشي اين اجازه را به نوجوان بدهند که هر کدام با توانمندي هايي که دارند به موقعيت هاي مناسب و صحيحي دست يابند و اين احساس «من مي توانم خوب باشم» را در خود ببينند، اعتماد به نفس و باور جوان و نوجوان از خودش در سطح بسيار خوبي قرار مي گيرد و اگر نوجواني خود را باور داشته باشد و ارزش خاصي براي خود قائل باشد کمتر تحت تأثير ديگران، عوامل بيروني و فضاي مجازي قرار مي گيرد.»
● جواني، دنيايي سرشار از تحرک
دنياي جواني و نوجواني، دنياي هيجان و تحرک، شور و نشاط و شادي است. امروزه در برخي از خانواده ها اين هيجانات و تحرکات با شنيدن موسيقي هاي غربي از طريق ماهواره و سي دي، تخليه مي شود. البته موسيقي به خودي خود آسيب زا نيست. اما وقتي موسيقي با چاشني زيرزميني و آهنگ هاي غربي مثل رپ و متال و... همراه شود، آن وقت است که بايد گفت خطري جدي خانواده ها را تهديد مي کند. چرا که گرايش نوجوانان به موسيقي هاي مبتذل زمينه ورود آنها را به انحرافات اجتماعي از قبيل اعتياد و گرفتار شدن در دام هاي مصيبت بار را فراهم مي سازد. حال اين که چگونه موسيقي به عنوان يکي از ابزارها باعث اعتياد در نوجوانان و جوانان مي شود، سؤالي است که حسين سيراني، روان شناس و مدرس دوره هاي مهارت هاي زندگي به آن پاسخ مي دهد. وي در گفت وگو با گزارشگر کيهان با اشاره به اينکه افراد در موقعيت هاي متفاوت واکنش هاي مختلفي از خود نشان مي دهند، مي گويد: «هر وقت تعادل جسمي، رواني و اجتماعي نوجوانان در برابر موقعيت ها به هم بريزد، آسيب شروع مي شود. گوش انسان و حس شنوايي او يکي از حواسي است که اگر تعادل آن از بين رود، آسيبي جدي متوجه فرد مي شود. مقدار صدايي که قرار است هر کس بشنود مي تواند به او آرامش دهد يا اين که آسيب ايجاد نمايد و اگر در اين بين سيستم عصبي هوشمند خود را به خوبي بشناسيم و کارايي آن را بدانيم، قطعاً کمتر دچار آسيب هاي متعدد مي شويم.»
اين روان شناس با بيان اين که به طور متوسط ميلياردها سلول عصبي هوشمند در بدن و مغز انسان ها وجود دارند، مي گويد: «اين سلول هاي عصبي هوشمند وظايف متعددي را برعهده دارند که از جمله انتقال پيام هاي عصبي به سيستم عصبي خودکار يا مغز مي باشد که به طور طبيعي يک سرعت زماني خاص براي انتقال اين پيام ها در نظر گرفته شده است، چنانچه اين زمان کاهش يا افزايش يابد، سيستم عصبي دچار اختلال مي شود و فرد براي رفع اين اختلال نياز به کمک هاي حمايتي دارد که گاهي محرک بيشتر يکي از آنها مي باشد که اين محرک مي تواند موسيقي باشد.»
سيراني مي گويد: «گوش انسان با شنيدن موسيقي هايي كه صداي آنها از حد طبيعي خارج هستند همچون موسيقي زيرزميني كه به سبك متال، هوي و رپ توليد مي‌شوند، باعث مي‌گردند سرعت طبيعي درك صوتي از حد معمول خارج شده و شدت پيدا كند بر همين اساس است وقتي فرد به موسيقي تند گوش مي‌دهد احساس هيجان و نشاط پيدا مي‌كند، اين نشاط بيش از حد فقط براي مدت كوتاهي در وي هيجان دارد و بعد از تكرار سلول‌هاي عصبي از دريافت و انتقال اين پيام‌هاي زياد و سريع خسته مي‌شوند و حالت عصبي و پرخاشگري را به طور ناخودآگاه در فرد ايجاد مي‌كنند و به اصطلاح فرد جرقه‌اي مي‌شود و از كوره در مي‌رود. در ادامه فرد جرقه‌اي شده مدام خسته‌تر مي‌شود و واكنش‌هاي هيجاني يا خوشحالي ديگر از خود نشان نمي‌دهد و به مرور زمان براي درس خواندن و انجام كارهاي روزمره نيز به مشكل برخورده و با كم حوصلگي و عدم تمركز بر روي كارها مواجه مي‌شود كه شايع ترين آنها «پرش افكار» است.»
فرجام سخن
گاهي عادت کرده ايم در مقابل هرچيزي اقدام سلبي و ضربتي کرده و مروجان را جريح تر کنيم. با ممنوع کردن ارائه آلبوم هاي موسيقي علاوه بر بستن راه نظارت بر محتواي اشعار و نوع موسيقي، پديده موسيقي زيرزميني به گونه اي قارچي رشد کرد. بنابراين در مبارزه با ابزار فرهنگي، صرفا رفتارهاي سلبي پاسخگو نيست. از يکسو فعاليت فرهنگي و نظارت نهادهاي امنيتي بر ورود دستگاه هاي موسيقي متعدد در کشور و از سوي ديگر تقويت بنيان خانواده در جلوگيري از گرايش جوانان به موسيقي هاي ناهنجار غربي، حياتي به نظر مي رسد.
ابتدا بايد بپذيريم که نفس موسيقي غربي مبتذل نيست و بايد نحوه استعمال آن در راستاي منافع خود را دريابيم. به عنوان نمونه مي توان به ارائه نامه رهبري از طريق شبکه هاي مجازي به جوانان اروپا و آمريکا اشاره کرد. آيا شبکه هاي مجازي غربي به ظاهر مبتذل، توانسته اند ابزار اطلاع رساني مناسبي باشند؟ آيا نمي شود با استفاده از ابزار موسيقي ولو غربي، به ترويج بهتر اسلام پرداخت؟ مگر جايگزين مناسبي براي موسيقي هاي غربي به جوانان معرفي شده است؟ اين سئوالاتي است که متوليان فرهنگي مسئول پاسخگويي به آن هستند. البته با اين آسيب شناسي که در ترويج دين با استفاده از ابزار متعدد نبايد به دامان افراط و تفريط و نگرش ماکياولي افتاد.
هنرمندان و فعالان عرصه موسيقي نيز بايد با ورود عالمانه در اين زمينه به ارائه توليدات متناسب با سليقه و نياز جوانان عصر حاضر بپردازند. از سوي ديگر ايشان به عنوان الگوهاي موثر مي توانند در تغيير رفتار جوانان در زمينه هاي متعدد از جمله گرايش به موسيقي موثر باشند. آورديم که نو و مدگرايي از ويژگي هاي ذاتي جوانان است. اگر جنبه هاي مثبت نوگرايي تقويت و جنبه هاي منفي آن کنترل شود، مي توان در هدايت ايشان موثر بود. اينکه بگوييم اين بد است يا اين خوب است، براي جواني که ماهيت فطري وي نوگرايي است کافي نيست.
بهره مندي جوانان از بصيرت و شناخت فرهنگ هاي گوناگون، داشتن بينش سياسي و شناخت جريانات و تحولات اجتماعي در سراسردنيا و درک انديشه هاي سياسي و پديده هاي اجتماعي از جمله عواملي هستند که در تقويت ديدگاه نوگرايي جوانان مؤثر خواهند بود. ارائه موسيقي هاي فاقد غنا و برگرفته از صوت ملکوتي قرآن کريم و صداي طبيعت که با فطرت هر انساني سازگار است، مي تواند بهترين جايگزين براي موسيقي هاي هدفمند غربي باشد. مضاميني چون عشق مقدس اعم از آسماني و زميني، باورهاي ايراني، آرمان گرايي، حب وطن، محبت، صداقت، دوستي و مهرباني نيز مي تواند در نمونه هاي وطني، جايگزيني مناسب براي مضامين خشونت آميز موسيقي هاي غربي باشد.

قصه عشق هميشه زيباست. مثل عشق ليلي و مجنون. شيرين و فرهاد. وامق و عذرا. همه اين قصه ها را مهسا در کتاب ها خوانده بود و افسانه هاي شيرين عشق را در خاطر ...

به تازگي اتحاديه محافظت از حقوق مانکن هاي برزيلي قانوني تصويب کرده که کشورها و گردانندگان مراسم مد و لباس را مجبور مي کند دست از فشار آوردن به مانکن ه ...

طلاق به عنوان يک مسئله اجتماعي که در برگيرنده انحلال قانوني ازدواج و جدايي زن و شوهر مي باشد، به لحاظ تأثيرات گسترده در روند رشد جمعيت و همچنين دگرگون ...

باشيد که از هر نوع مُدي در هر سبک و سياقي پيروي مي کنند و سالم بودن يا نبودنش برايتان اهميت چنداني نداشته باشد اما اين موضوع براي بسياري از طرفداران م ...

دانلود نسخه PDF - نوجوانان