up
Search      menu
ستاره شناسی :: مقاله نقاط نوراني آسمان PDF
QR code - نقاط نوراني آسمان

نقاط نوراني آسمان

آيا نقاط نوراني که در آسمان شب ديده مي شود، ستارگان هستند ؟

▪ باور غلط : نقاط نوراني که در آسمان شب ديده مي شود، ستارگان هستند.
▪ باور درست : به جز ستارگان، اجرام ديگري نيز در آسمان شب وجود دارد که ما مي توانيم با چشمان غيرمسلح آنها را ببنيم.
ستارگان گوي هاي بزرگي از گاز بسيار گرم هستند که به واسطه ي نورشان مي درخشند. در سطح، دماي آنها هزاران درجه است و در داخل دمايشان بسيار بيشتر است.
ولي به جز ستارگان در آسمان شب ميهمان هاي ديگري داريم. که بر زيبايي آسمان مي افزايند.
۱) سيارات : سيارات منظومه ي شمسي را نيز مي توان در مواقع خاصي از سال در آسمان با چشمان غيرمسلح رصد کرد. که پرنورترين سياره ي منظومه ي شمسي که به واسطه ي مدارش از ديگر سيارات پرنورتر است و بيشتر در آسمان ديده مي شود سياره زهره مي باشد. سيارات ديگر مانند مريخ و زحل و… را نيز مي توانيم در آسمان ببنيم. ولي براي پيدا کردن آنها در آسمان نياز به استفاده از نقشه هاي آسمان شب داريم. زيرا در بين اين همه نقطه ي نوراني تشخيص آنها بدون تلسکوپ کار سختي است. سيارات به واسطه ي انعکاس نور خورشيد هستند که ديده مي شوند. و بر عکس ستارگان جاي ثابتي در آسمان ندارند. هر سياره سرعت خاص خود را دارد.
۲) ماه : يکي از اجرامي که همه آن را مي شناسيم ولي ستاره نيست، ماه زمين مي باشد. ماه نيز به واسطه ي انعکاس نور خورشيد ديده مي شود. نسبت بازتاب ماه ۰۷ ۰ مي باشد که نسبتي بسيار کم است. ولي به واسطه ي فاصله ي بسيار نزديک آن به سياره زمين ما آن را تا اين اندازه نوراني مي بينيم.
۳) کهکشانها : کهکشان ها نيز در آسمان شب ديده مي شوند. کهکشانها به علت فاصله ي بسيار زيادشان از ما فقط به صورت نقطه اي نوراني مشاهده مي شوند. البته در تلسکوپ هاي بزرگ مي توان با بزرگنمايي بيشتري آنها را رصد کرد. به عنوان مثال کهکشان امراة المسلسله (آندورمدا) در عرضهاي جغرافيايي شمالي ديده مي شود و دو کهکشان معروف به ابرهاي ماژلاني در عرض هاي جنوبي.
۴) شهاب سنگ ها : زمين هميشه در معرض بمباران شهابسنگ ها است. هر سال بين ۲۰۰۰۰ تا ۱۰۰۰۰۰ تن ماده از فضاي بيرون به جو زمين وارد مي شود. اين مواد اندازه هاي مختلفي دارند. اکثر آنها ذراتي به قطر چند صدم ميليمتر تا چند ميليمتر هستند. بعضي ها هم ممکن است سنگ هايي به وزن چند صد کيلوگرم باشند. آنها خرده ريزهايي هستند که از تشکيل منظومه ي شمسي باقي مانده اند. وقتي منظومه ي شمسي از سحابي اوليه تکوين يافت و خورشيد و سيارات و قمرها به وجود آمدند، مقداري از ماده ي سحابي بر جاي ماند. حتماً ديده ايد که نانواها خمير بزرگي را روي ميز پهن مي کنند و آن را به تعداد نان هايي که مي خواهند بپزند تکه تکه مي کنند. پس از تکه کردن خمير، يا به اصطلاح چونه گرفتن، مقداري از خرده خمير و آرد باقي مي ماند. ذرات و سنگ هايي هم که در فضاي ميان سيارات منظومه ي شمسي مي گردند در واقع همين خرده ريزهاي باقي مانده از ماده ي سحابي اوليه اند. برخي از آنها، مثل سيارک ها و دنباله دارها، بزرگ اند و با تلسکوپ ديده مي شوند. ولي بيشترشان کوچک و ذره بيني اند.
اين خرده ريزهاي کوچک را شهابواره مي نامند. وقتي شهابواره وارد جو زمين مي شود اصطکاکش با مولکول هاي هوا چنان شديد است که ملتهب مي شود و مي سوزد و ملکول هاي اطراف خود را نيز گرم و درخشان مي کند. در اين موقع مي بينيم که ستاره اي کوچک در آسمان به راه افتاده است و حرکت مي کند. اين تيرهاي نوراني رونده، يا شهاب ها، از منظره هاي زيباي آسمان شب هستند. در جايي که آسمان صاف و تاريک است و افق وسيعي دارد، مي توان پنج شش شهاب را در هر ساعت ديد. دانشمندان تخمين مي زنند که در مدت ۲۴ ساعت، در حدود ۲۰۰ ميليون شهابواره وارد جو زمين مي شود.
شهاب ها لحظه به لحظه کوچکتر و کم نورتر مي شوند، چون مي سوزند و ماده ي آنها تمام مي شود. ولي بعضي وقت ها شهابواره آن قدر بزرگ است که تا رسيدن به سطح زمين همه ي ماده ي آن نمي سوزد و به صورت تکه سنگي بر زمين مي افتد. اين سنگ، سنگي است که شکارش آرزوي منجمان آماتور است.
طبيعي است که شهابواره هاي بزرگ، به صورت شهاب هاي پرنور ديده شوند. برخي از آنها چنان پرنورند که آسمان را روشن مي کنند و خطي نوراني از خود به جاي مي گذارند. اين خط نوراني ممکن است چند دقيقه در آسمان دوام بياورد. هر چه شهاب پرنورتر باشد، احتمال اين که همه ي ماده اش نسوزد و بخشي از آن به زمين بيفتد، بيشتر است.
۵) سحابي ها : سحابي ابر وسيعي از گاز يا گاز و غبار در فضا است، که نقطه آغاز تولد ستارگان است . در فضاي ميان ستاره اي. چگالي متوسط ماده در سحابي چندين هزار اتم در سانتيمتر مکعب است. دما فقط چند درجه بالاتر از صفر مطلق ، فرضاً ۳ کلوين است.
در آغاز، يعني وقتي که نخستين نسل ستارگان پديد آمد، سحابي ها فقط مرکب از هيدروژن و هليوم (عمدتاً هيدروژن به اضافه ي درصد کمي هليوم) بودند.
نود و چند عنصر طبيعي ديگر در هسته ي ستارگان پرجرم بسيار سوزان به وجود آمدند. اين عناصر در پي فوران هاي نواختري و انفجارهاي فاجعه آميز ابرنواختري از هسته ي ستارگان به سحابي راه يافتند.
ستارگان نسل هاي بعدي علاوه بر هيدروژن و هليوم شامل درصد بسيار کمي از همه (يا تقريباً همه ي) عناصر طبيعي ديگر مي شدند.
۶) ابرنواخترها : مرگ ستارگان پرجرم و درخشان بسيار تماشايي تر از ستارگان معمولي مانند خورشيد است. آنها پس از آن که در پايان زندگي خود متورم شده و به ابَرغولي جوشان و خروشان بدل شدند، در انفجار مهيب ابرنواختري از هم مي پاشند. هنگامي که آتش ابرنواختر برمي فروزد نورانيت ستاره به طور اعجاب آوري افزايش مي يابد که بسيار بيشتر از افزايش نورانيت در مورد نواختران است. در حالي که وقتي نواختر به حداکثر درخشندگي خود مي رسد به يکي از نوراني ترين ستارگان کهکشان تبديل مي شود، ابرنواختر ممکن است به چنان نورانيتي دست يابد که با مجموع نورانيتهاي تمام ستارگان کهکشان برابري کند، نوراني ترين ابرنواختران مشاهده شده در کهکشان هاي ديگر گاه از خود کهکشان چندين بار پرنورتر بوده اند.
گه گاه در طول قرون منجمان از ظهور ستاره ي جديد در آسمان در حيرت شده اند. در ژوئيه ي ۱۰۵۴ ميلادي منجمان چيني ظهور ستاره ي ميهمان (ايشان آن را چنين مي خواندند) را ثبت کرده اند. ستاره ي ميهمان به مدت سه هفته در روز مشهود بود و تا دو سال پيش از آنکه به ژرفاي تاريکي برود شب ها ديده مي شد. اکنون باقيمانده ي اين ابرنواختر سحابي خرچنگ است. ستاره هاي ميهمان ديگري نيز ديده شده اند. مثلاً در نوامبر ۱۵۷۲ تيکوبراهه درصورت فلکي ذات الکرسي ستاره ي جديدي را ديد. او کتابي درباره ي اين مشاهداتش نوشت که عنوان آن به لاتين De Nova Stella (راجع به ستاره ي جديد) بود. پس از تيکو همه ستارگان جديد را نواختر ناميدند. در دهه ي ۱۹۳۰ شناخته شد که يک رده ي خاص از اين ستارگان جديد وجود دارد که متشکل از ستارگان منفجر شونده است. اين انفجارات نام ابرنواختر را برخود گرفتند. در سال ۱۶۰۴ نيز کپلر موفق به رويت يک ابرنواختر ديگر شد. گرچه از ابرنواختر تيکو کم فروغ تر بود اما از هر جسم ستاره اي در آسمان نوراني تر ديده مي شد. آخرين ابرنواختر پرنور تقريباً در نزديکي ما در سال ۱۹۸۷ در ابر ماژلاني ديده شد که بعد از حدود ۴۰۰ سال پرنورترين ابرنواختر ديده شد بود.
۷) ستاره هاي دنباله دار : ستارگان دنباله دار بر خلاف اسمشان به هيچ وجه ستاره و منبع توليد انرژي نيستند و نامگذاريشان فقط به دليل شکل ظاهريشان است که مثل ستاره اي هستند که دنباله اي داشته باشد. دنباله دارها کره هايي از گاز و غبار هستند. هنگامي که اين کره ي منجمد به خورشيد نزديک مي شود، در اثر تصعيد گازها و غبارها، هاله اي مه آلود در اطراف جسم اصلي دنباله دار (هسته) و دمي بلند در اطراف آن تشکيل مي دهند.
پس از اين به بعد اگر کسي به شما گفت که «واي! چقدر ستاره توي آسمون هست!» براش توضيح بديد که اين همه نقطه ي نوراني که در آسمان ديده مي شود، فقط ستاره نيست. و اجرام پر نور ديگري نيز هستند که ما مي توانيم آنها را از روي زمين ببينيم.

چرا آسمان صاف در هنگام روز اغلب آبي ، ولي در نزديکي افق سفيد است؟ چرا خورشيد در حال غروب سرخ و آسمان درست در بالاي آن همچون پرده اي رنگارنگ است؟ چرا د ...

مقدمه فضا از کهکشانها ، منظومه‌ها ، ستارگان ، سيارات و بسياري اجرام آسماني ديگر انباشته شده است. عجايب و عظمت آنها به مراتب از تمامي ديگر پديده‌هاي آف ...

رنگ سياه مي تواند نشانه ي ترس يا نفرت باشد، همچنين نشان دهنده ي مشكلات، عدم تعادل و اعتيادها است. البته سياه خالص و براق مي تواند نشان دهنده ي حفاظت، ...

● هاله نوراني اول، قبل از اينكه پا به اين ماجراجويي جديد بگذاريد، خواسته هاي خود را بررسي كنيد و به ياد داشته باشيد كه همواره مسؤولانه رفتار كنيد. همز ...

نگاهي به روش هاي تعيين فاصله ستارگان . . . تماشاي تک تک ستارگان در شب ما را ترغيب مي کند که بدانيم اين ستاره هاي غول پيکر که به سبب فاصله زيادشان، از ...

گهگاه پديدار شدن ستاره هاي دنباله دار، آسمان شب را بيش از حد شگفت انگيز مي کند؛ جرمي که با دنباله يي بلند براي مدتي پرنور شده و سپس فروغ خود را از دست ...

● مقدمه: صورتهاي فلکي در واقع تصويري از خدايان ، جانوران و قهرمانان افسانه اي هستند که مردم مشرق مديترانه در حدود ۴۵۰۰ سال پيش تقسيم بندي کردند و به ه ...

شايد محققان نتوانند نخستين ستاره هاي جهان را از پشت تلسکوپ هاي شان ببينند اما اين مسئله باعث نمي شود که آنها از تلاش براي درک چگونگي پيدايش اين کره ها ...

دانلود نسخه PDF - نقاط نوراني آسمان