up
Search      menu
اجتماعی,سیاسی :: مقاله نفت PDF
QR code - نفت

نفت

اهميت نفت خاور ميانه و چشم انداز آن

خاورميانه يك گستره جغرافيايي وسيع است كه در بسياري از كشورهاي اين منطقه تنوعات انساني و جغرافيايي، بحران هويت، مشروعيت، مشاركت، تنش‌ها و اختلالات مرزي و ارضي قابل مشاهده است. وجود بيش از 65 درصد ذخاير نفت جهان در اين منطقه و تاثير آن بر منافع قدرتهاي فرامنطقه‌اي، آن را بصورت منطقه‌اي گسيخته و شكننده درآورده است. هنوز انرژي فسيلي منبع اصلي انرژي در دنيا به شمار مي‌رود و منطقه خاورميانه از جمله مناطق حياتي براي انرژي فسيلي محسوب مي‌شود.
جهان ناچارا بايد متكي به نفت خاورميانه باشد درحاليكه عرضه‌كنندگان مناطق ديگر كاهش يافته‌اند. برخي كشورها ممكن است به سبب هزينه زياد در صورت افت قيمت نفت از گردونه توليد خارج شوند. اوپک که اعضاي آن بيشتر از کشورهاي خاورميانه هستند فعلا يك سوم نفت جهان را عرضه مي‌كند ( 29 ميليون بشکه از کل 88 ميليون بشکه). اين در حالي است كه اين سهميه افزايش خواهد يافت. همه كشورهاي توليد كننده نفت به زودي به اوج توليدشان خواهند رسيد مگر براي چند كشور در خاورميانه. دوران ارزاني و فراواني نفت در حال پايان است و تغيير به سمت انرژيهاي جايگزين بسيار مشكل، گران و مستلزم صرف زمان خواهد بود.
وضعيت جاري نفت جهان و پيش بيني آينده
يك فاكتور بسيار مهم در ارزيابي اهميت نفت خاورميانه نسبت ذخاير به توليد است كه در كشورهاي خاورميانه بسيار بزرگتر از ساير مناطق مي‌باشد.
طبق آمار منتشره، ايالات متحده 2 درصد ذخاير جهاني نفت را داراست درحاليكه 9 درصد توليد روزانه نفت و 26درصد مصرف روزانه آن را در اختيار دارد. اوپك 79درصد ذخاير (تنها چهار عضو اوپك خارج از منطقه خاورميانه قرار دارند و كشورهاي خاورميانه 63 درصد از ذخاير نفت جهان را در اختيار دارند) 41 درصد توليد و 7 درصد مصرف روزانه را در اختيار دارد. ساير مناطق جهان 19 درصد ذخاير، 50 درصد توليد و 67 درصد مصرف روزانه نفت را در دست دارند.
اين نرخ ذخاير به توليد يا (reserves product) بر مفروضاتي استوار است كه عبارتند از:
الف) مصرف نفت ثابت خواهد ماند.
ب) نفتي در آينده كشف نخواهد شد.
ج) توليد نفت تا آخرين قطره ثابت خواهد ماند.
د) ذخاير نفت به طور درست شناخته شده‌اند.
آمار ديگري وجود دارد كه عمر ذخاير نفت كشورها را به ما نشان مي‌دهد.
برطبق اين آمار به عنوان مثال ايران با ذخيره نود ميليارد بشكه هفتاد و يك سال طول مي‌كشد كه با حجم كنوني توليد نفت ذخايرش به اتمام برسد. اين آمار در مورد عراق با ذخيره صد و دوازده ميليارد بشكه صد و پنجاه و دو سال، كويت با ذخيره نود و چهار ميليارد بشكه صد و شصت و دو سال، نروژ با ذخيره ده ميليارد بشكه نه سال، روسيه با ذخيره شصت ميليارد بشكه بيست و دو سال، عربستان سعودي با ذخيره دويست و پنجاه و نه ميليارد بشكه نود و شش سال و ايالات متحده با ذخيره بيست و دو ميليارد بشكه ده سال است.
برآوردهاي رايج درباره ذخاير كنوني نفت ميزان ذخاير قطعي را هزار و بيست ميليارد بشكه اعلام كرده‌اند. واقعيت آن است كه در حال حاضر هشتاد درصد از نفت توليدي جهان از چاههاي نفتي بدست مي‌آيد كه پيش از سال 1973 كشف شده‌اند. احتمال كشف منابع جديد هر روز كاهش مي‌يابد و حتي اميدي كه ذخاير درياي خزر ايجاد كرده بودند چندان منطقي نيست زيرا كل ذخاير اين منطقه را بايد در حد پنجاه ميليارد بشكه دانست. مابقي ذخاير نيز يا در نقاط بسيار عميق اقيانوسيه و يا در مناطق قطبي هستند كه استخراج و بهره‌برداري از آنها به هيچ رو و حتي با بالا رفتن بسيار زياد قيمتها نيز مقرون به صرفه نخواهد بود. در اين حال همه برآوردها نشان‌دهنده افزايش نياز است.
پيش‌بيني‌ها گوياي آن هستند كه در سال 2020 افزايش نياز به بيش از صد ميليون بشكه در روز خواهد رسيد (هم اکنون و در سال 2011 ميزان تقاضاي نفت کمي بيش از 88 ميليون بشکه در روز است) و نبايد ناگفته گذاشت كه با شروع منحني كاهش يابنده توليد، تنها با افزايش توليد اوپك و بطور مشخص توليد پنج كشور ايران، عربستان سعودي، كويت، امارات و عراق امكان جبران ولو نسبي اين كاهش امكان‌پذير خواهد بود. از آنچه گفته شد به سهولت مي‌توان به اهميت استراتژيك منطقه خاورميانه كه بزرگترين ذخاير نفتي و گازي جهان را در خود جاي داده است، پي برد. در چشم‌اندازي بيست يا سي ساله كنترل خاورميانه به معني كنترل بهاي مواد فسيلي در بازار جهاني و اين كنترل به معناي كنترل بيشتر بر متغير هاي کلان اقتصادي و سياسي جهان خواهد بود.
در پنجاه تا صد سال آينده كشورهاي وارد كننده بطور روزافزوني نفت خود را از توليد كنندگان عمده كه در خليج فارس هستند خواهند خريد. دو سوم مخازن نفت در خليج فارس مي‌باشد كه بين 50 تا 150 سال دوام خواهند آورد كه كم هزينه‌ترين مخازن مي‌باشند. وابستگي غرب به نفت منطقه دهه‌هاي طولاني ادامه مي‌يابد و اقتصاد غرب نسبت به آشوبهاي منطقه آسيب‌پذيرتر خواهد شد.
اين مسائل نفت را به همان اندازه كه كالايي تجاري است به كالايي سياسي تبديل مي‌كند. منطقه خاورميانه مي‌تواند دو سوم صادرات جهاني نفت را بعهده گيرد. هيچ جايگزيني براي نفت بعنوان سوخت غالب در آينده قابل تصور يافت نخواهد شد و هيچ منطقه‌اي به لحاظ هزينه توليد با منطقه خاورميانه كه يك بشكه نفت خام را با كمتر از يك دلار هزينه توليد مي‌كند برابري نخواهد كرد.
دسترسي به منابع مطمئن انرژي به عنوان يك استراتژي مورد توجه قدرتهاي بزرگ است و رقابت ميان آنها آشكار است. به نظر مي‌رسد چين نيز با وجود تمايل به دوري از سياست بين‌الملل به علت پيگيري برنامه‌هاي اقتصادي خود به اين رقابت وارد مي‌شود. از اينرو مي‌توان گفت كه اوراسيا همچنان آبستن تحولات بزرگي است.
سيد محمد راشدي - کارشناس ارشد علوم سياسي

نفت مايعي غليظ و افروختني به رنگ قهوهاي سير يا سبز تيره است که در لايههاي بالايي بخشهايي از پوسته کره زمين يافت ميشود. نفت شامل آميزه پيچيدهاي از هيدر ...

نفتگير يا تله نفتي ، به محل تجمع نفت و گاز گفته مي شود. به عبارت ديگر به ناحيه اي که از حرکت صعودي نفت و گاز جلوگيري کرده و سبب تجمع نفت گاز شود تله ن ...

نفتگير يا تله نفتي ، به محل تجمع نفت و گاز گفته ميشود. به عبارت ديگر به ناحيهاي که از حرکت صعودي نفت و گاز جلوگيري کرده و سبب تجمع نفت گاز شود تله نفت ...

نفت خام درحالت طبيعي به صورت مايع بوده و رنگ آن قهوه اي زرد مايل به سياه است و دربرابر نور انعکاسي ، رنگ سبز بخصوصي از خود نشان مي دهد. ● مشخصات نفت ن ...

● مقدمه از زمان انقلاب صنعتي، ژئوپولتيک انرژي – به معني تهيه و تدارک انرژي و نيز تضمين دسترسي مطمئن به ذخاير انرژي – به عاملي مؤثر در خوشبختي، سعادت و ...

مطابق قانون برنامه چهارم توسعه ، يکي از محورهاي اساسي موضوع امنيت ملي، بحث پدافند غير عامل است، با عنايت به اينکه اين بحث از مباحثي است که دانش فني آن ...

● اهداف مديريت بحران در پدافند غير عامل: جنگ، حوادث جنگي و تروريستي داراي محتواي بسيار غني و علمي مي باشند، انواع جنگ ها، انواع سلاح ها، انواع مختلف ص ...

پديده فرار مغزها موضوعي كهنه در جوامع مختلف است و اين موضوع براي نخستين بار در اوايل دهه ۱۹۶۰ ميلا دي در جهان مطرح شد و اين واقعيت اجتماعي به عنوان يك ...

دانلود نسخه PDF - نفت