up
Search      menu
صنعت و مکانیک :: مقاله نفت PDF
QR code - نفت

نفت

منشا نفت و گاز

نظريات متعددي راجع به منشاء نفت و گاز ابراز شده است که اولين فرضيه ها براي تشکيل هيدروکربنها با منشاء غير آلي نظير منشاء آتشفشاني، شيميائي و فضائي ارائه گرديده است. لکن امروزه در خصوص منشاء آلي هيدروکربن ها اتفاق نظر وجود دارد. اين مواد آلي مي تواند بقاياي گياهان و حيوانات خشکي و دريائي عمدتا پلانکتونها باشد. اهميت پلانکتونها در تشکيل نفت از آنجا ناشي مي شود که آب دريا ناحيه مساعدي جهت تکثير پلانکتونها مي باشد و تعداد آنها نيز در آب دريا بسيار زياد مي باشد.
پلانکتونها به علت سرعت رشد و کوچکي جثه، ماده آلي مناسبي است که به سهولت به وسيله رسوبات ريز دانه مدفون گشته و مصون از اکسيد شدن در رسوبات باقيمانده و هيدروکربن را توليد مي نمايد. طبق نظريات جديد مواد مختلف آلي ته نشين شده با رسوبات نرم هنگام دياژنز «سنگ شدن) تبديل به يک ماده واسط بين ماده آلي و هيدروکربن مي گردد. اين ماده واسط کروژن (Kerogen) ناميده مي شود. کروژن يک ماده جامد نامحلول آلي است که محصول دياژنتيک مواد آلي است. توان توليدي کروژنها براي توليد نفت و گاز متفاوت است.
● شرايط لازم براي مخازن نفت
بررسي عوامل مشترک مخازن نفت و گاز نشان مي دهد که:
الف) شرايط و محيط رسوبي خاصي لازم است تا طبقات نفت زا (گسنمادرSource Rock) تشکيل شود و همچنين شرايط خاصي بايد وجود داشته باشد تا مواد آلي رسوب يافته در اين لايه ها به هيدروکربن تبديل گردد.
ب) سنگ متخلخل و نفوذپذيري (سنگ مخزن Reservoir rock ) بايد وجود داشته باشد تا فضاي لازم جهت انبار شدن نفت فراهم آيد.
ج) سنگ مخزن مي بايستي شکل خاصي داشته باشد تا بتواند تله (Trap) را تشکيل داده باعث جمع شدن هيدروکربن گردد.
د) سنگ غير قابل نفوذي (سنگ پوشش Cap Rock ) لازم است که مخزن را بپوشاند تا از خروج نفت و گاز از مخزن جلوگيري نمايد.
● تبديل مواد آلي به کروژن و گاز
در باره نحوه تبديل مواد آلي رسوبات به نفت و گاز با مطالعات جديد ژئوشيميائي و جمع آوري اطلاعات تجربي ثابت شده است که قسمت اعظم هيدروکربنهاي طبيعي در اثر کراکينگ کروژن ناشي از حرارت زمين (ژئوترمال) توليد مي گردد. همانطور که بيان گرديد براي بوجود آمدن نفت و گاز وجود مواد آلي فراوان و تشکيل کروژن در هنگام دياژنز رسوبات ضروري مي باشد. پس سنگ مادر (Source Rock) سنگي است که داراي مقدار کافي کروژن باشد.
شرايط مساعد رسوبي براي تجمع و ذخيره شدن مواد آلي شامل گياهان و جانوران دريايي و همچنين مواد آلي خشکي که توسط رودخانه ها به حوزه رسوبي حمل مي گردد، رسوبات رسي و يا گل کربناته (ريزدانه بودن و محيط آرام رسوب گذاري) مي باشد. علاوه بر اين محيط کف دريا بايستي محيط احياء کننده باشد تا از اکسيدشدن مواد آلي جلوگيري بعمل آيد.
طبيعي است هرچه ميزان کروژن در سنگ مادر بيشتر باشد توانائي بيشتري براي توليد هيدروکربن وجود دارد لکن علاوه بر درصد مواد آلي، سنگ مادر بايستي ضخامت کافي نيز داشته باشد.
براساس مطالعات ژئوشيميائي انجام شده براي اينکه سنگ مادري بتواند هيدروکربن توليد نمايد بايد داراي حداقل تراکمي از کربن آلي باشد که از آن کمتر قادر به توليد هيدروکربن نخواهد بود. اين حداقل عمدتا ۵ ۰ درصد کربن آلي برآورد مي شود. سنگ مادرهائي که در حوزه هاي رسوبي ايران ديده مي شود نظير سازند کژدمي در ناحيه زاگرس حدود ۱۰-۵ درصد کربن آلي دارد که بيشتر از جلبکها منشاء گرفته است.
هيدروکربنها در اثر کراکينگ کروژن بوجود مي آيند. کراکينگ کروژن عمدتا در درجه حرارتهاي ۱۰۰-۸۰ درجه سانتيگراد شروع مي شود. اين درجه حرارت در يک ناحيه رسوبي با درجه حرارت ژئوترمال طبيعي معادل عمقي بين ۳۰۰۰-۲۰۰۰ متر مي باشد. بنابراين يک سنگ مادر هرچه قدر هم ضخيم و غني از مواد آلي باشد تا در اعماق فوق قرار نگيرد نمي تواند هيدروکربن توليد نمايد. بر همين اساس ابتدا نفت خام سنگين توليد مي گردد.
چگالي و وزن مخصوص نفت خام با ازدياد عمق کاهش مي يابد. هرچه قدر سنگ مادر عميقتر مدفون گردد نفت توليد شده سبکتر است و گاز معمولا محصول آخرين اين فعل و انفعالات است.
بنابراين ابتداي نفت هاي بسيار سنگين، نفتهاي پارافينيک، نفتهاي سبک، نفتهاي ميعاني و نهايتا گاز بدست مي آيد. وقتي درجه حرارت از ۱۶۵ درجه سانتيگراد تجاوز کند فقط گاز توليد خواهد شد يعني تقريبا از عمق ۵۰۰۰ متر بيشتر (ضخامت رسوبي) احتمال يافتن نفت بسيار کم مي شود و فقط مي توان انتظار يافتن گاز را داشت.
در درجه حرارتهاي بالاتر از ۲۳۰ درجه سانتيگراد کروژن يک بافت گرافيتي ثابت پيدا مي کند که با ازدياد درجه حرارت هيدروکربني تشکيل نمي شود (نسبت هيدروژن به کربن تغيير نمي يابد). به طور کلي ازدياد عمق باعث ازدياد درجه حرارت مي گردد که اين ازدياد درجه حرارت دو اثر دارد:
الف) کراکينگ کروژن و تبديل مولکولهاي بزرگ به مولکولهاي کوچکتر مانند تشکيل نفت و گاز
ب) پليمريزاسيون مولکولها که به تشکيل متان و گرافيت ختم مي گردد (کروژنهاي گرافيتي)
گازطبيعي موجود در مخازن عمدتا از متان، اتان، پروپان، بوتان و تعداد بسيار ناچيزي از هيدروکربنهاي سنگينتر تشکيل مي گردد. نفت مايع از بوتان به بالا است.
نکته مهم ديگري که در مورد تشکيل هيدروکربنها وجود دارد زمان زمين شناسي مي باشد. به عبارت ديگر رسوبات قديمي تر (از نظر زمين شناسي) در درجه حرارتهاي پائين تر، همان محصولي را مي دهد که سنگ مادري با سن زمين شناسي کمتر در درجه حرارتهاي بالاتر هيدروکربن توليد خواهد نمود.
● قصه نفت
همان۰.۰۱ تا ۰.۱ ماده آلي که از چرخه اصلي کربن آلي جدا مي ماند و در بين رسوبات دفن ميشود و ماده آلي فسيل ناميده مي شود ,ماده اصلي ايجاد کننده نفت و گاز است. اين ماده آلي عمذتا بقاياي گياهان وجانوران دريايي وگياهان خشکي است.
به طور دقيق تر در دريا و اقيانوس دو دسته توليدکننده اصلي ماده آلي مناسب براي تبديل به نفت داريم:
▪ فيتوپلانکتونها( دياتومه ,داينوفلاژله, جلبک سبزآبي)
▪ زئوپلانکتونها وجانوران عاليتر تغذيه کننده از فيتوپلانکتونها براي اينکه توليد مواد آلي در محيط آبي به ميزان مناسبي باشد,دو عامل دخيلند:
۱) ضخامت زون نور دار
۲) ميزان ورود مواد مغذي به زون نوردار( مواد مغذي که براي رشد گياهان و جانوران مفيدند همانا فسفاتها ونيتراتها و اکسيژن هستند.)
بنابه اين توضيحات بيشترين توليد مواد آلي در دو ناحيه عمده در حواشي قاره هاست که عبارتند از آبهاي کم عمق فلات قاره و زونهاي چسبيده به محيطهاي قاره اي که جريان روبه بالاي آبهاي سرد و عميق اقيانوسي را پذيرا مي شوند. در چنين محيطهايي که توليد مواد آلي زياد است,با رخدادن طوفان ومخلوط شدن آبهاي بي اکسيژن واکسيژندار , ويا ازدياد توليد جانداران وکم شدن اکسيژن , گروهي از جانداران دچار مرگ و مير گروهي ميشوندو در کف محيط رويهم انباشته ميشوند.
گاز طبيعي در حالت عادي بدون بو است. به گاز طبيعي قبل از توزيع يک ماده از ترکيبات سولفور به نام تجاري مرکاپتان اضافه ميشود تا هنگام نشت احتمالي گاز به ما کمک کند.
وقتي که ذغال سنگ در يک نيروگاه برق بخار ميسوزد، بخار يک توربين را به حرکت درميآورد. اين توربين يک مولد برق را به حرکت درميآورد. در طي اين فرآيند ۲ ۳انرژي توليد شده توسط ذغالسنگ طي ۲۰ سال گذشته ۱ميليون هکتار اراضي معدني را استخراج کرده اين مساحت از ايالت دنور نيز کمتر است.

نفت مايعي غليظ و افروختني به رنگ قهوهاي سير يا سبز تيره است که در لايههاي بالايي بخشهايي از پوسته کره زمين يافت ميشود. نفت شامل آميزه پيچيدهاي از هيدر ...

نفتگير يا تله نفتي ، به محل تجمع نفت و گاز گفته مي شود. به عبارت ديگر به ناحيه اي که از حرکت صعودي نفت و گاز جلوگيري کرده و سبب تجمع نفت گاز شود تله ن ...

نفتگير يا تله نفتي ، به محل تجمع نفت و گاز گفته ميشود. به عبارت ديگر به ناحيهاي که از حرکت صعودي نفت و گاز جلوگيري کرده و سبب تجمع نفت گاز شود تله نفت ...

نفت خام درحالت طبيعي به صورت مايع بوده و رنگ آن قهوه اي زرد مايل به سياه است و دربرابر نور انعکاسي ، رنگ سبز بخصوصي از خود نشان مي دهد. ● مشخصات نفت ن ...

اکتشاف نفت يکي از نقاط عطف زندگي بشر بوده است. با اين کشف مهم، آتش که همواره ارزشي ابدي و ازلي داشت از برج عاج خود پايين آمد. چون همگان به راحتي مي­ ت ...

● خط کروگيت کارتن اين خط توليد که عمل کروگيت کردن کاغذ و به هم چسباندن کاغذها را انجام مي دهد، رول کاغذ را به کارتن خام و ورق کارتن تبديل مي کند. کارت ...

پيش از هرگونه تحليل و تدبير، در ابتداي ورود به بحث، فرازهايي از اخبار منتشره طي چند روز گذشته، در اين يادداشت مورد توجه قرار مي گيرد. سازمان خصوصي ساز ...

منطقه اي که امروزه با منابع فراوان نفت و گازش تحت عنوان خاورميانه مي شناسيم و در عين حال قديمي ترين تمدنهاي مشرق زمين،ايران و بين النهرين نيز در آن قر ...

دانلود نسخه PDF - نفت