up
Search      menu
عمران :: مقاله نظريه هاي ساخت شهر PDF
QR code - نظريه هاي ساخت شهر

نظريه هاي ساخت شهر

1- ساخت دواير متحد المرکز(نظريه ارنست برگس)
اين طرح به عنوان نظريه اي متحد المرکزي شناخته شده است.الگوي ساخت شهر براين اصل استواراست که توسعه شهرازناحيه مرکزي به طرف خارج شهرصورت گرفته وتعدادي مناطق متحدالمرکز را تشکيل مي دهد. اين مناطق، با ناحيه مشاغل مرکزي شروع شده وبه وسيله منطقه درحال تحول احاطه مي شود، که خوددرحال تبديل به ادارات وصنايع سبک بوده ويا به واحدهاي مسکوني کوچکتري تبديل مي شوند. اين قسمت، ناحيه اي است که مهاجرين شهربه طرف آن جلب مي گردند. وبه نوبه خود يا مسکن کارگران است يا محل بعضي ازساختمانهاي قديمي شهر، بالاخره منطقه سفرکنندگان دربيرون منطقه ساخته شده شهر قراردارد. قسمت اعظم منطقه سفرکنندگان ،احتمالاً بصورت اراضي باز است. اما دهکده هايي که درداخل آن وجوددارد، اغلب خصوصيات خود را تبديل به سکونتگاههاي خوابگاهي مي نمايند.
2- ساخت قطاعي شهر: (نظريه همرهويت)
درتوجيه نظريه ((ساخت قطاعي شهر)) بايد گفت که : چنين توسعه اي را نمي توان مغاير با نظريه دوايرمتحدالمرکز دانست. بلکه،تغييروتعديلي درجهات مختلف اين نظريه است.برخلاف نظريه دوايرمتحدالمرکز درنظريه ساخت قطاعي شهر، شهرها نمي توانند براي هميشه حالت دايره اي شکل بودن مناطق داخلي خودرا حفظ کنند. بلکه،حالت قطاعي بيش ازدايره اي زمينه مساعدي را جهت توسعه به دست مي آورد. دراين نظريه عامل اجاره خانه مي تواند به عنوان راهنما ،مطالعه شهررا عملي سازد. ساخت مهمترين اصول تشکيل دهنده نظريه قطاعي شهرها را ،مي توان به شرح زير مورد مطالعه قرارداد:
نخست آنکه منطقه واحدهاي مسکوني گران قيمت ازکانون اصلي خود درطول خطوط شبکه رفت وآمد شروع به توسعه مي کند؛ وچنين واحدهايي، به طرف زمينهاي دور ازخطر سيلاب وعوامل آلوده کننده محيط زيست ، قرارگرفته است.
واحدهاي مسکوني با اجاره بهاي بيشتر، به سوي فضاهاي باز ودور ازمحدوديتهاي نامساعد طبيعي قراردارد وجابجايي ساختمانهاي اداري وتجاري، توسعه واحدهاي مسکوني گران قيمت را درجهت عمومي عملي مي سازند.
آپارتمانهاي لوکس اجاره اي ، درمجاورت بخشهاي تجاري ومنطقه مسکوني قديمي شهر، به وجود مي آيند ، واين درحالي است که واحدهاي خود يارگران قيمت شهر، به طور اتفاقي وبي هدف ونامنظم جابجا نمي شوند. بلکه، چنين مناطقي يک يا چند قطعه زمين معين را جهت توسعه انتخاب مي کنند. مناطق صنعتي شهر نيز، درطول خطوط راه آهن وراهها ودردسترس منابع آب به وجود مي آيند وبصورت زنجيره اي توسعه پيدا مي کنند.ازطرف ديگر، تمايل به توسعه مثلثي شکل درمناطق داخلي شهرها ، بيش ازحالت دايره اي مي باشد.
درساخت قطاعي شهر، راههاي شعاعي ازمرکزشهر به اطراف کشيده مي شود وعامل دسترسي به اين راهها ويادآوري ازآنها، قيمت زمينهاي شهري را درمناطق مختلف شهر تعيين مي کند.
3- ساخت ستاره اي شکل
نظريه ساخت دايره اي شکل شهر، نمودار حالت يک شهر ساکن وثابت نمي باشد. بلکه، دراغلب موارد به علت رشد وتوسعه شهر، متحرک وغيرثابت است. توسعه شهر مي تواند به دو صورت عملي باشد: يا دراطراف خود توسعه پيدا کند؛ ويا به وسيله عمل تمرکز درداخل آن رشد پيدا نمايد.
به موازات افزايش جمعيت ، سازمانها وتاسيسات بخش مرکزي شهرها، مراحل مختلف اکولوژي شهري( جدايي گزيني، هجوم وجايگزيني ، توالي وتسلسل و...) ظاهر مي شود؛ ودراثرايجاد موج توسعه، شهر به نواحي اطراف وبيروني خود توسعه مي يابد. حرکت جمعيت ،تاسيسات، صنايع وسازمانهاي شهري به اطراف شهرها ، به يک شکل عمل نمي نمايند، وازجهات مختلف شهر به سوي ناحيه مرکزي شهر، به يک مقياس صورت نمي گيرند. درمقابل توسعه شهر، وجود موانع طبيعي مانند شيبهاي تند، تپه ها وکوهها، عاملي بازدارنده است؛ ولذا شهر يابدان جهات توسعه پيدا نمي کند ويا درصورت توسعه، مشکلات وافزايش هزينه هايي را به دنبال دارد.
مسيرهاي حمل ونقل، شاهراهها ، خيابانها وخطوط راه آهن ، همه تحت تاثيروجود عوامل نامنظم ونامساعد طبيعي شهرها واطراف آنها واقع مي شوند. چنين شبکه هاي ارتباطي سعي دارند که درشکل شعاعي بوجود آيند. ولي عملاً تعداد معدودي ازآنها به حداکثر ظرفيت وکارآيي خود دست مي يابند. لذا، امکانات دستيابي به مسيرهاي حمل ونقل، ميزان تراکم را درسطوح شهري افزايش مي دهد وزمينهاي شهري با امکانات وسيع حمل ونقل نسبت به ساير زمينها ، داراي ارزش بيشتري مي شوند.
درجريان دگرگونيهايي که درنتيجه عملکرد امکانات حمل ونقل وشبکه راهها درسطوح شهري مشاهده مي گردد، شکل دايره اي مناطق متحد المرکز تعديل يافته وبه شکل شعاعي وياستاره اي تبديل مي شود وبه توسعه شهر،ساخت ستاره اي مي بخشد.
4- ساخت چند هسته اي (نظريه ادوارد اولمن وچانسي هاريس)
اساس اين تئوري براين اصل قراردارد که شهرهاي کوچک تنها داراي يک مرکز ويا هسته واحد مي باشند. اما شهرهاي بزرگ امروزي، همگي داراي هسته هاي متعددي هستند که درداخل شهرها، ارتباط مسيرهاي حمل ونقل، تشکيل اين هسته ها را امکان پذير مي سازد.
درشهرها، مسيرهاي حمل ونقل ازيک سري ايستگاههاي خطي ، درطول مسيرشان برخوردارند. درمجاورت اين ايستگاهها وازجمله ايستگاه راه آهن، تراکم محدودي از فعاليتهاي تجاري ظاهر مي شود. فرودگاهها ، جهت پاره اي ازفعاليت هاي تجاري، زمينه مساعدي مي يابند.
درداخل شهرها نيز، فعاليتهاي اقتصادي درتقاطع وسايل نقليه ومسيرهاي اصلي شهر که قابل دسترسي اکثريت مردم شهراست ، توسعه مي يابند. مناطق صنعتي، امکانات تفريحي، مدارس ،دانشگاهها وحتي قبرستانها ، جمعيتي را به سوي خود جلب مي کنند که ايجاد تاسيساتي را درمجاورت خود لازم دارند. به دنبال آنها، يک نوع مرکزيت ويا هسته جديد شهري تکوين مي يابد.با تکيمل عملکردهاي وسايل نقليه وشبکه راهها ، توسعه قسمتهايي ازشهر، ساخت چند هسته اي بخود مي گيرد وبراين روال به فعاليي مي پردازد. لذا استفاده ازاراضي شهر غالباً دراطراف چند هسته مستقل شهري ظاهر مي شود، نه درکناره هاي يک هسته يا يک مرکز معين. عنوان هسته دراين نظريه ، به همه فعاليتهايي اطلاق مي شود که دراطراف خود به توسعه شهر امکان مي بخشد ؛ که ازآن جمله اند: مناطق مسکوني، تجاري، صنعتي دانشگاهي، مذهبي وزيارتگاهي ، عمده فروشي ومانند آنها.
بخش مرکزي شهرها، هسته اي ازمناطق عمده فروشي وخرده فروشي ، بانکها ودفاتر تجاري رادرخود دارند.تاسيسات عمده فروشي ، بيشتر به تشکيل هسته هايي درطول راه آهن ها وراههاي اصلي تلاش دارند.صنايع سنگين شهر، درمنطقه هاي حاشيه اي شهر، هسته جديدي را بوجود مي آورند.
همه اين عوامل که برشمرده شد، دراطراف خود به توسعه شهر امکان مي دهند وهسته هاي جديدي را مي سازند. فعاليتهاي ديگر اقتصادي، اجتماعي شهر نيز، به دور چنين هسته هايي حلقه مي زنند.
5- ساخت عمومي شهرها
براساس نظريه رابرت ديکنسن ، محدوده هاي ساخت شهر به قرارزيراست:
الف – منطقه مرکزي: شامل مرکز وبخش قديمي شهر؛ که مجموعه اي ازمراکز عمده فروشي ، خرده فروشي، تجاري واداري وبخشي ازواحدهاي مسکوني است.
ب- منطقه مياني : که شامل يک منطقه مسکوني متراکم مي شود وصنايع سبک کوچک رانيز، درخود جاي داده است.
ج- منطقه بيروني: که اصولاً به عنوان يک منطقه مسکوني بشمار مي آيد . اين منطقه ، منطقه اي باز با فضاهاي پروسعت وپارکهاي عمومي است. دراين منطقه ،خصيصه هاي شهري درمحل تقاطع وسايل ارتباطي ، يک هسته قديمي ، يک بازار محلي، يک روستا يا هسته کهن صنعتي، شکل يافته وهمه جا گير مي شود.
د- حاشيه شهر يا مرزهاي ده شهر: که يک منطقه بيروني حومه شهري است وآنسوي مرزهاي اداري شهر واقع شده است ويک حوزه پروسعت روستايي به شمار مي رود . با توسعه شهر، مناطق مسکوني پيش رفته وصنايع جديد درمسير راههاي ارتباطي مهم ودراطراف شهرکها وروستاها ايجاد مي شوند.
6- ساخت طبيعي شهرها
اين نظريه ،برمبناي ويژگيهاي جغرافيايي شهر استواراست . بدين صورت که مشخصات طبيعي شهر وخصيصه هاي فرهنگي مردم ،ساخت حوزه طبيعي شهر را معلوم مي نمايد. اين نوع شهرها معمولاً تابع کامل فرم وخصوصيات آب وهوايي ومسائل وعوامل اجتماعي بوده ودرحقيقت،
طبيعت وانسانها درفرم گيري شهر دخالت مستقيم داشته اند.
7-ساخت خطي يا کريدوري
اين نوع شهرها ، معمولاً درمسير راههاي آبي يا رودخانه ها ويا درمسير شبکه هاي اصلي ارتباطي وراهها وجاده هاي اصلي وراه آهن شکل گرفته وتوسعه مي يابند. براساس اين نظريه ، درگذشته شهرها دراغلب اوقات حوزه هاي شهري توسعه خود را ازشکل ستاره اي شروع نموده وبه شکل دايره اي نزديک مي شدند.ولي، توسعه شبکه راهها ومسيرهاي اصلي ارتباطي، تمايل توسعه شهر را درمسير چنين شبکه هايي به صورت خطي يا کريدوري قرار مي دهد. درمحل تقاطع مسيرهاي اصلي است که تراکم شهري افزايش يافته وانبوهي به اوج خود مي رسد. اين طرح، يکي ازعوامل اصلي توسعه شهري را درسالهاي اخير بوجود آورده واسکلت بندي وقالبهاي آنرا شاهراههاي جديد وخطوط آهن، توأم وباهم شکل داده اند.
اين خطوط ،نفوذ خود را نه تنها درداخل حوزه هاي متروپليتن گسترش مي دهند ،بلکه با جابجايي مردم وکالاها ، شهرنشيني را بين شاخه هاي چنين حوزه هايي که قبلاً فاصله زيادي باهم داشتند ، به توسعه سريع وا مي دارند.
درسيستم خطي يا کريدوري ، بعضي ازشهرها وظايف جديدي را مي پذيرند وبرتر وسريعتر ازساير شهرها به توسعه خود مي پردازند ومرزهاي شهرهاي متروپليتن را گسترش مي دهند.
بهم پيوستگي شهرهاي حوزه هاي متروپليتن به صورت خوشه اي يا خطي، درطول يک کريدور سازمان مي يابد وشکل مي گيرد ؛ وگاهي با توجه به معيارهاي ويژه جغرافيايي ، مگالو پليس به وجود مي آورد.

آشنايي واژه ساخت خطي براي هر گونه ساختمان خطي ، که بطور مداوم در سنگها ديده شود، بکار مي‌رود. مثلا ، در يک امتداد قرار گرفتن قلوه‌سنگهاي طويل ، و يا م ...

RNA مخفف اسيد ريبونوکلئيک است که يکي از انواع اسيدهاي نوکلئيک مي باشد. در داخل سلول انواع مختلف RNA وجود دارد که هر کدام از آنها وظايف مخصوص به خود را ...

● ساختمان قلب قلب يک عضو توخالي و عضلاني است که در وسط قفسه سينه و پشت جناق سينه قرار دارد وزن و اندازه قلب تحت تاثير سن، جنس، وزن بدن، ميزان فعاليت ب ...

● ساختمان قلب قلب يک عضو توخالي و عضلاني است که در وسط قفسه سينه و پشت جناق سينه قرار دارد وزن و اندازه قلب تحت تاثير سن، جنس، وزن بدن، ميزان فعاليت ب ...

DNA يا دزاکسي ريبونوکلئيک اسيد يکي از ماکرومولکولهاي سلولي است که حامل اطلاعات وراثتي بوده و طي همانند سازي ژنتيکي از يک نسل به نسل بعد منتقل مي شود. ...

خاک توده اي از مواد طبيعي با شرايط مناسب براي پرورش گياهان که تحت تاثير عوامل تخريبي (اثر عوامل جوي و موجودات ذره بيني) و عوامل سازنده (تشکيل مواد سمي ...

اين مقاله به بحث و بررسي پيرامون انواع پل ها و ساختارشان پرداخته است. شما در اين مقاله با انواع پل هاي تيري, پل هاي قوسي, پلهاي زيرقوسي و پل هاي معلق ...

مقاله اي که مي خوانيد، خلاصه يک طرح تحقيقاتي است با عنوان،« بررسي ساختار توليد، توزيع و مصرف سيمان» که توسط گروه کارشناسي مرکز تحقيقات ايران فريمکو ته ...

دانلود نسخه PDF - نظريه هاي ساخت شهر