up
Search      menu
آموزش,روانشناسی :: مقاله نظريه تدايي گرايانه PDF
QR code - نظريه تدايي گرايانه

نظريه تدايي گرايانه

انواع نظريه تدايي گرايانه

انواع نظريه تدايي گرايانه
گروهي از روان شناسان معتقدند که يادگيري فقط از راه تداعي يا پيوند بين محرک و پاسخ (Stimulus and Response) حاصل مي‌شود. در واقع يادگيري تداعي گرا به معني همراه شدن رويداد معيني با يک رويداد ديگر است.
نگاه اجمالي
تداعي گرايي (Associationism) که امروزه با نام يادگيري (Learning) از راه شرطي سازي (Conditioning) شناخته مي‌شود يکي از مهمترين حوزه‌هاي مطالعاتي و تحقيقاتي در مورد شيوه‌هاي يادگيري در انسان بوده و کاربردهاي فراواني دارد. تداعي گرايي روش و نظريه‌اي است که براي اولين بار و بطور واضح از ارسطو (Aristate) در ۳۸۴ تا ۳۲۲ (ق.م) شروع شد و امروزه با نام شرطي سازي در نظريه‌هاي ترندايک (Thorndike) ، پاولف (Pavlov) ، واتسن (Watson) ، اسکينر (Skinner) و ديگران يافت مي‌شود.
يک مثال
فرض کنيد فردي يک ميوه ترش را که باعث ترشح زياد بزاق دهان مي‌شود، بخورد. اين تجربه در ذهن او باقي مي‌ماند. حال پس از مدتي اگر همان شخص يک فرد ديگر را در حال خوردن يک ميوه ترش ببيند يا به ياد آن ميوه ترش بيفتد، ممکن است باز هم در دهانش بزاق ترشح شود. اين همان اتفاقي است که در يادگيري از نوع تداعي مي‌افتد و با وجود آنکه آن فرد در مرحله دوم ميوه ترشي نخورده است تا بزاقي ترشح شود ولي پيوند بين ترش و ترشح بزاق دهان در مرحله اول باعث ترشح بزاق دهان در مرحله دوم بدون خوردن واقعي ميوه ترش مي‌شود.
تاريخچه تداعي گرايي
در واقع ارسطو فيلسوف يوناني بود که با طرح يادگيري و يادآموزي از طريق مجاورت (Contiguity) ، مشابهت (Similarity) و تضاد (Contradiction) بين رويدادها و وقايع ، بنياد تداعي گرايي را استوار نمود. بنابر اصل مجاورت هرگاه دو رويداد از لحاظ زمان و مکان با هم تجربه شوند، بعدها تجربه يکي از آنها موجب مي‌شود که دويداد ديگر نيز تداعي شود يا در ذهن حضور يابد. نظير وقتي که با ديدن معلم به ياد شاگرد و دانش آموز مي‌افتيم.
بنابراصل مشابهت حضور يک رويداد يا تجربه در ذهن موجب مي‌شود رويداد يا تجربه ديگري که به آن شباهت دارد، در ذهن تداعي شود. نظير وقتي که به دوستان قديم فکر مي‌کنيم ممکن است به ياد بياوريم که عکسي از آنها داريم. بنابر اصل تضاد رويدادها و تجربه‌هاي متضاد يکديگر را در ذهن تداعي مي‌کنند. نظير کلمات زشت و زيبا يا زرنگ و تنبل.
انواع نظريه‌هاي تداعي گرا در روان شناسي
نظريه ترندايک
نخستين نظريه علمي از نوع تداعي گرايي (شرطي سازي) در سال ۱۸۹۸ ميلادي بوسيله ادوارد.لي تورندايک روان شناس آمريکايي انتشار يافت. او در آزمايش‌هاي خود که بر روي حيوانات (بويژه گربه‌ها) انجام مي‌گرفت، به شناسايي تعدادي از قوانين بنيادي يادگيري از قبيل يادگيري پيوندي است که ميان محرک و پاسخ ايجاد مي‌شود، شد. چون او به پيوند بين محرک و پاسخ تاکيد داشت، نظريه او با پيوند گرايي (Bondconnectionism) مشهور شد.
نظريه پاولف
ايوان پترولوويچ پاولف در واقع يک فيزيلوژيست بود که به تحقيق روي نقش مايعات مختلف در گوارش علاقه داشت و بطور تصادفي در جريان تحقيق متوجه شد که برخي از حيوانها (او از سگ‌ها استفاده مي‌کرد) در آزمايشگاه او قبل از اينکه تغذيه شوند، شروع به ترشح بزاق (يکي از مايعات لازم براي گوارش) مي‌کنند. او تحقيق در مورد اين موضوع را دنبال کرد و يکي از مهمترين نظريه‌هاي يادگيري يعني يادگيري از راه شرطي شدن کلاسيک (Classical Conditioning) يا نظريه بازتابي (Reflexing Theory) را بنيان گذاشت. تحقيقات او به بسياري از ابهامات در حوزه يادگيري پايان بخشيد.
نظريه واتسن
جان . بي . واتسن روان شناس آمريکايي و بنيانگذار رفتارگرايي (Behavioral Theory) است که روان شناسي پاولف را در آمريکا رواج داد. او بر نقش محيط و يادگيري تاکيد زيادي داشت و وراثت را بشدت رد مي‌کرد. کارهاي او بنيانهاي روان شناسي علمي را استوار کرد.
نظريه هال
کلارک هال (Clark Hull) از روان شناسان رفتارگرا با نظريه کاهش سايق (Drive Reduction) است. وي براي يادگيري فرضيه‌هاي مختلفي را مطرح کرد که معروف ترين آنها عبارتند از : نياز ، تقويت ، سايق نخستين ، سايق ثانوي و … . به عقيده او رفتار پيچيده از رفتارهاي ساده بر پايه شرطي شدن و به صورت گام به گام بوجود مي‌آيند.
نظريه گاتري
ادوين گاتري (Edwin Guthrie) نظريه پردازي است که بر اصل مجاورت در يادگيري تاکيد کرد و به همين جهت نظريه او به شرطي شدن مجاورتي (Conditioning Contiguity) معروف شد. او برخلاف نظريه‌هاي پاولف و ترندايک اصل مجاورت را اساس يادگيري و ارتباط محرک و پاسخ مي‌دانست و اصل تقويت و … را رد مي‌کرد.
نظريه اسکينر
بي . اف . اسکينر معروفترين روان شناس در حوزه يادگيري از نوع شرطي شدن (تداعي گرا) است. چرا که رفتارگرايي او راديکال (تندرو) بود و هر چيزي را که به چيزي غير از يادگيري از راه تداعي (شرطي سازي) مي‌پرداخت، به شدت رد مي‌کرد. او فقط به روشهايي تاکيد داشت که قابل مشاهده باشند و بنابراين رويدادهاي ذهني و شناختي نظير اراده ، احساس ، شناخت غريزه و … را قبول ندارد.
کاربردهاي نظريه تداعي گرا
نظريه‌هاي تداعي گرا (شرطي سازي) کاربردهاي فراواني دارد. آموزش و پرورش ، فرزند پروري ، درمان بيماري‌هاي رواني و … از مهمترين حوزه‌هاي کاربردي اين نظريه‌ها و اصول حاکم بر آنها است. البته‌ اين بدان معني نيست که انسان فقط در قرن اخير از اين روش براي يادگيري و آموزش استفاده کرده است، بلکه انسانها در طول تاريخ از اصول و قوانين اين روش استفاده کرده‌اند، بدون آنکه آگاهي کامل و کافي در مورد آنها داشته باشند و فقط در قرن بيستم بود که بر روي آنها تحقيق علمي انجام شد تا اصول اين روش شناخته شود.

در کنار تمامي مسائلي که در علم فيزيک مطرح ميشود باز هم سخن از انفجار بزرگ به گوش ميرسد. انواع و اقسام نظرياتي که بر پايه ي نتايج بررسي هاي بدست آمده ا ...

● ديد کلي تعداد مسائلي که در مکانيک کوانتومي ، مي تواند به طور دقيق حل شود ، همانند مکانيک کلاسيک خيلي محدود مي باشد. در بسياري از موارد کاربردي مورد ...

همانطور که حالتهاي مختلف نوساني در سيمهاي سازهاي زهي مثل گيتار صداها(نتها)ي گوناگوني ايجاد ميکند، حالتهاي مختلف نوساني اين ريسمانهاي بنيادين نيز به صو ...

● ديد کلي تعداد مسائلي که در مکانيک کوانتومي ، مي تواند به طور دقيق حل شود ، همانند مکانيک کلاسيک خيلي محدود مي باشد. در بسياري از موارد کاربردي مورد ...

در يکي از يادداشت‎هاي پيشين با عنوان لزوم تدوين تئوري معماري، به نکات مهمي درباره جايگاه مباني نظري معماري اشاره گرديد. در ادامه اين سلسله مباحث نگاهي ...

نظريه ويژگي هاي شخصيت يکي از مهم ترين محدوده هاي نظري در مطالعه شخصيت است. براساس اين نظريه، شخصيت افراد از خصوصيات وصفات گسترده اي ترکيب يافته است. ب ...

نظريه رفتار درماني تاريخچه رفتار درماني اگر بخواهيم تاريخچه رفتار درماني را از لحاظ تاکيدي که بر رفتار و اصلاح آن مي‌گذارد، بررسي کنيم، مي‌توان گفت که ...

نظريات روان درماني ضرورت نياز به نظريات روان درماني هر روان درمانگري در کار خود خواه ناخواه از نظريه خاصي پيروي مي‌کند، بطوري که گفته مي‌شود استفاده ا ...

دانلود نسخه PDF - نظريه تدايي گرايانه