up
Search      menu
پزشکی و دامپزشکی :: مقاله ميکروبها PDF
QR code - ميکروبها

ميکروبها

دنياي ميکروبها

همه ميکروبها زيان آور نيستند و حتي بسياري از آنها به ما کمک مي کنند. پس ميکروبهاي بيماري زا چه هستند و چگونه به بدن آسيب مي رسانند؟
ميکروبهاي بيماري زا، مانند همه موجودات زنده، براي رشد و توليدمثل به غذا احتياج دارند. اما نمي توانند مانند گياهان سبز، غذاي مورد نياز را خودشان بسازند. بنابراين بايد غذاي خود را به طور مستقيم يا غير مستقيم از ديگر موجودات زنده به دست آورند. از اين رو، مي توان فهميد که چرا بيماري توليد مي کنند. بيشتر ميکروبهاي بيماري زا انگل هستند؛ يعني در بدن جانداران ديگر به سرمي برند و از آنها غذا به دست مي آورند.
پس از آن که ميکروبهاي بيماري زا به جاي مناسبي از بدن وارد شدند، به سرعت رشد و توليدمثل مي کنند و اگر چيزي جلوي رشد و توليد مثل آنها را نگيرد، از راههاي گوناگون به بدن آسيب مي رسانند. يکي از راهها اين است که مواد درون سلولهاي بدن را به جاي غذا مصرف مي کنند. مانند انگل مالاريا که در گلبولهاي قرمز رشد و توليدمثل مي کند و آنها را از بين مي برد. ويروسها نيز وارد سلولهاي گوناگون بدن مي شوند و با استفاده از مواد درون آنها زياد مي شوند. ويروسها با اين عمل، سلولها را از بين مي برند.
راه ديگري که ميکروبهاي بيماري زا به بدن آسيب مي رسانند، ترشح سم يا “توکسين“ است. اين سم ها، از طريق جريان خون در سراسر بدن پخش مي شود؛ مانند سم ميکروب کزاز.
اشاره شد که اغلب ميکروبهاي بيماري زا، زندگي انگلي دارند و براي رشد و توليدمثل مجبورند در بدن ديگر جانداران زندگي کنند و از آنها غذا به دست آورند، پس اگر اين ميکروبها وارد بدن انسان نشوند و کسي را بيمار نکنند، در کجا زندگي مي کنند؟
محل اوليه اي که عامل بيماري زا در آن وجود دارد، “مخزن“ بيماري ناميده مي شود.
بعضي از بيماريها مانند سرخک، آبله، حصبه و اوريون، ويژه انسان است؛ زيرا عامل بيماري زا خود را فقط با شرايط بدن انسان وفق داده است. بنابراين، انسان تنها مخزن اين بيماريها است. از اين رو، شرط ابتلا به هر يک از اين بيماريها اين است که فرد سالم، يا با انسان آلوده تماس پيدا کند يا در معرض تماس با مواد و يا وسائلي قرار گيرد که فرد بيمار آنها را آلوده کرده است (مانند لباس، ملحفه و ظرف).
اين بيماريها فقط مخزن انساني دارند؛ ولي مخزن بعضي از بيماريهاي عفوني که انسان به آنها دچار مي شود، جانوران مهره دار هستند و عامل بيماري زا از اين جانوران به انسان سرايت مي کند. پس اين بيماريها مخزن حيواني دارند.
بيماريهاي عفوني جانوران مهره دار، که در شرايط طبيعي به انسان قابل انتقال هستند، بيماري هاي مشترک انسان† ?و حيوان يا زئونوز ناميده مي شوند.
● بيماريهاي مشترک انسان و حيوان به چند صورت انتقال مي يابند:
هنگامي که قسمتهائي از بدن يک جانور آلوده براي غذا مورد استفاده انسان قرار مي گيرد؛ مانند دچار شدن به کرم کدو که از راه خوردن گوشت نيمه پخته گاو يا خوک آلوده ايجاد مي شود.
گاهي حشره اي عامل بيماري زا را از طريق نيش زدن، از جانور مهره دار بيمار به انسان منتقل مي کند. مانندکک که عامل انتقال ميکروب طاعون از موش به انسان است. به اين حشرات “ناقل“ بيماري مي گويند؛ زيرا سبب انتقال بيماري مي شوند. البته حشرات، از راه ديگري هم باعث انتقال بيماريها مي شوند. براي مثال، مگس از حشراتي است که درون و بيرون بدنش اغلب آلوده به ميکروب است و هنگامي که روي غذا يا ظروف غذاخوري بنشيند مقداري از ميکروبها را به آنها منتقل مي کند. به اين نوع انتقال، انتقال مکانيکي مي گويند.
اما همانطور که اشاره شد پشه، کک، شپش و کنه به طريق ديگر سبب انتقال بيماري مي شوند. اين حشرات، بيماران را نيش مي زنند و خون آنها را مي مکند و عامل بيماري زا را وارد بدن خود مي کنند. بعد از آن وقتي که اين حشرات فرد سالمي را نيش مي زنند تعدادي از اين ميکروبها را به بدن او وارد مي کنند.
کک ها بيماري طاعون و نوعي بيماري “تيفوس“ را منتقل مي کنند. مگسها هم سبب انتشار بيماريهائي مانند فلج اطفال، حصبه و مسموميتهاي غذائي مي شوند. پس ناقل عامل بيماري زا موجود زنده اي است که معمولا حشره يا بندپا است.
راه ديگر انتقال عامل بيماري زا، گازگرفتن است مانند بيماري “هاري“ که از راه گازگرفتن سگ يا گرگ هار در انسان به وجود مي آيد. بيماري هاري هم از بيماريهاي مشترک انسان و حيوان است.
هنگامي که جانوران مهره دار آلوده، عامل بيماري زا را از راه ادرار، مدفوع يا شير خود دفع مي کنند، محيط زيست يا مواد غذائي مورد استفاده انسان آلوده مي شود. مثلا“ گاو آلوده به “تب مالت“، از طريق شير خود، انسان را بيمار مي کند.
مخزن بعضي از بيماريهاي عفوني، طبيعت بي جان و بخصوص خاک است. پس اين بيماريها مخزن غيرزنده دارند.
وقتي دوچرخه سواري مي کنيد، ممکن است به زمين بيفتيد و زانويتان زخمي شود. بعضي از ميکروبهاي موجود در خاک، مثل ميکروب بيماري کزاز، از راه پوست زخمي شده، وارد بدن مي شوند.
بعضي از عوامل بيماري زا خود را با زندگي در خاک و محيط خارج تطبيق مي دهند و بعضي از آنها براي مقاومت در شرايط نامناسب محيط به اسپور يا هاگ تبديل مي شوند. هاگ مدتها زنده مي ماند.
عامل بيماري کزاز، سياه زخم و يک نوع مسموميت غذائي به نام بوتوليسم از اين طريق، مدتها در خاک زنده مي ماند.

● رده بندي باکتريها قبل از کشف ميکروارگانيسم ها تمام موجودات زنده را به دو سلسله جانوري و گياهي تقسيم مي کردند. پس از آگاهي بر وجود ميکروارگانيسم ها ، ...

● گوش گوشهاي ما مسئول دو حس حياتي اما کاملا متفاوت هستند: شنوايي و تعادل. صداهاي تشخيص داده شده از طريق گوشها، اطلاعات اساسي را درباره محيط خارجي به م ...

● اطلاعات اوليه ميکروبيولوژيست نقش دائمي و مهمي در صنايع ميکروبي بر عهده دارد. او ميکروبهاي مورد نياز را انتخاب کرده و محيط کشت مناسب و شرايط مساعد ( ...

● ديد کلي تا اواخر قرن ۱۹ اصطلاح ويروسهاي پالايه پذير براي مشخص کردن عوامل عفوني که از صافيهاي عبور دهنده باکتريها ، قارچها و پروتوزوئرها مي گذرند، اط ...

دانلود نسخه PDF - ميکروبها