up
Search      menu
مذهب و عرفان :: مقاله ميهمانان خدا PDF
QR code - ميهمانان خدا

ميهمانان خدا

نماز مقبول و دعاي مستجاب

آيت الله شيخ مجتبي تهراني به معرفي چهار مکان مشخص که دعا با شرايطي در آنها مستجاب است پرداخت و شرايط نماز مقبول و دعاي مستجاب را تشريح کرد.
گفته شد ماه مبارک رمضان، ماه بازگو کردن کلام رب يعني تلاوت قرآن است و ماه سخن گفتن عبد با رب يعني ماه دعا است. دعا، مأثور و غيرمأثور دارد و داراي آداب و شرايطي است. بحث ما به اينجا رسيد که عواملي هستند که در اجابت دعا مؤثرند. برخي از اين عوامل را مطرح کرديم، از جمله عامل زماني که به طور اختصار آن را توضيح داديم. در اين جلسه مي خواهيم سراغ عوامل مکاني برويم که آخر بحث جلسه گذشته به آن اشاره شد.
به مناسبت روايتي که در باب ماه مبارک رمضان بود، از امام صادق(ع) نقل کرديم که حضرت فرمودند: «مَنْ لَمْ يُغْفَرْ لَهُ فِي شَهْرِ رَمَضَانَ لَمْ يُغْفَرْ لَهُ إِلَي قَابِلٍ إِلَّا أَنْ يَشْهَدَ عَرَفَةَ»(الکافي، ۴، ۶۶)، اگر نعوذبالله کسي در ماه مبارک رمضان مورد مغفرت الهي قرار نگرفت، بعيد است که در آينده مورد مغفرت قرار گيرد، مگر اينکه عرفه را درک کند.
گفتم به نظر من، اين «عرفه» که در روايت آمده است، به حَسَب و قرينه کلام قبلي اش که سخن از زمان خاص ماه مبارک است، بايد روز عرفه باشد و مسئله زمان مطرح است. البته بعضي ها هم آن را به معناي مکان خاص گرفته اند. حالا من وارد بحث «مکان ها» مي شوم. مکان هايي که در اين رابطه مطرح است، بسيار زياد است و من نمي توانم همه آنها را به طور مفصل شرح دهم ولي تقريباً سرآمد آنها را عرض مي کنم.
۱) صحراي عرفات، در روز عرفه
يکي از آن مکان هاي مؤثر بر اجابت دعا، سرزمين «عرفات» است. البته صحراي عرفات به نحو مطلق تأثيرگذار نيست. يعني اين طور نيست که انسان هر وقت به آن سرزمين برود و دعا کند دعايش مستجاب شود. اگر کسي در غير ايام حج به عرفات برود و آنجا شروع کند به دعا کردن، اين طور نيست که چون اين زمين در اجابت دعا مؤثر است، حتماً دعاي او هم مستجاب شود.
از روايات ما اين طور ظاهر مي شود که تأثير اين زمين روي دعا، مطلق نيست و اين خصوصيت مربوط به «روز عرفه» است. چه بسا اين گوياي اين نکته باشد که عامل زماني روز عرفه خودش کاربرد دارد و عامل مکاني صحراي عرفات هم در آن موقعيت زماني خاص، کاربرد پيدا کرده و مسئله اجابت را تشديد مي کند.
يعني در روز عرفه که دعا به اجابت نزديک مي شود، اگر کسي در صحراي عرفات باشد و دعا کند، دعايش به اجابت نزديک تر است؛ هم به خاطر «روز عرفه» که عامل زماني است و هم به خاطر «سرزمين عرفات» که عامل مکاني است.
ميهمانان خدا
من اين نکته را مقدمتاً عرض کردم تا آنهايي که اهلش هستند به رواياتي که در اين باب وارد شده مراجعه کنند. من هم به عنوان نمونه رواياتي که در باب عرفات و روز عرفه وارد شده است را مي خوانم.
در روايتي از علي(ع) آمده است که فرمود: «أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ لَمَّا حَجَّ حَجَّةَ الْوَدَاعِ وَقَفَ بِعَرَفَةَ»؛ پيغمبر اکرم(ص) در حجّة الوداع وقتي که شب و روز عرفه شد، در عرفات وقوف کردند؛ «وَ أَقْبَلَ عَلَي النَّاسِ بِوَجْهِهِ»، به مردم رو کردند، «وَ قَالَ مَرْحَباً بِوَفْدِ اللَّهِ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ»؛ و سه مرتبه گفتند درود بر ميهمانان خداوند! يعني به کساني که در عرفات بودند، گفتند شما ميهمانان خدا هستيد. «الَّذِينَ إِنْ سَأَلُوا أُعْطُوا». (بحارالانوار، ۹۶، ۴۹) حالا اگر دعا کنيد، دعاهايتان مستجاب است.
● بهترين مردم
يک روايت ديگر از امام پنجم(ع) است که مي فرمايد: «وَ مَا أَفْضَلَ مِنْ رَجُلٍ يَجِي ءُ يَقُودُ بِأَهْلِهِ وَ النَّاسُ وُقُوفٌ بِعَرَفَاتٍ يَمِيناً وَ شِمَالًا»؛ هيچ کس برتر از شخصي نيست که خانواده اش را سوار بر مرکب کرده و به عرفات آمده است، در حالي که مردم از راست و چپ، در عرفات وقوف کرده اند. «يَأْتِي بِهِمُ الْفَجَّ فَيَسْأَلُ بِهِمُ اللَّهَ تَعَالَي». (بحارالانوار، ۹۶، ۱۸)خانواده اش را به حج آورده و از خداوند متعال مسئلت مي نمايد.
من تذکر دادم در تمامي رواياتي که ما داريم بيشتر مسئله مربوط به روز عرفه و عرفات است. بنابر اين نمي توانيم به طور مطلق بگوييم که آن مکان براي استجابت دعا در هر زمان مؤثر است. من مي خواستم اين را عرض کنم. چه بسا اين ويژگي، در همان زمان خاص باشد که عبارت از روز عرفه است و ما در باب زمان هاي مؤثر، آن را مطرح کرديم.
۲) مزار پيغمبر اکرم(ص)
دومين محلي که ما در روايات داريم، «عِندَ مَزارِ النّبي(ص)» است. آنجا هم از مکان هايي است که در اجابت دعا مؤثر است.
روايات متعددي در اين رابطه هست که من بخشي از آنها را که مربوط به بحثم هست، ميخوانم. روايتي از امام صادق(ع) است که: «إِذَا فَرَغْتَ مِنَ الدُّعَاءِ عِنْدَ قَبْرِ النَّبِيِّ»، هنگامي که دعايت در کنار قبر پيغمبر تمام شد، اين کارها را انجام بده؛ حضرت در باب زيارت قبر پيغمبر، آدابي را بيان مي فرمايد که سمت منبر حضرت بيا و آن را مسح کن و به چشمت بکش؛ آداب مفصلي دارد؛ ولي مقصود من اين است که حضرت در ادامه فرمودند: «وَ قُمْ عِنْدَهُ فَاحْمَدِ اللَّهَ وَ أَثْنِ عَلَيْهِ»؛ نزد قبر پيغمبر حمد و ثناي الهي کن؛ «وَ سَلْ حَاجَتَکَ»؛ و حاجتت را درخواست کن.
«فَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ قَالَ مَا بَيْنَ مِنْبَرِي وَ بَيْتِي رَوْضَةٌ مِنْ رِيَاضِ الْجَنَّةِ». (الکافي، ۴، ۵۵۳) پيغمبر فرمود که ما بين منبر و خانه من، باغي از باغ هاي بهشت است. پس اينجا هم از مکان هايي است که در اجابت دعا، مؤثر است.
● دو طريق توسل به مقربين درگاه خدا
البته نکته اي را در اينجا عرض کنم که بعداً هم به آن مي رسم؛ اگر يادتان باشد در بحث هاي گذشته ام نسبت به دعا، مسئله «وسيله» را مطرح کردم و دو تصوير هم بيان کردم براي اينکه چگونه مقربين درگاه خدا را براي اجابت دعا وسيله قرار دهيم.
يکي اينکه از خدا بخواهيم به خاطر آنها حاجت ما را بدهد و ديگر اينکه از آنها بخواهيم تا حاجت ما را از خداوند مسئلت نمايند.
● بهترين وسيله و بهترين شفيع
من اين مطالبي را که در اينجا عرض مي کنم، مثل بحث دعاي عند قبر النبي(ص) و دعا در حرم هاي شريفه ائمه معصومين، چه بسا در آن اين نکته هست که وقتي آدم به مدينه مشرف شد و داخل حرم پيغمبر رفت، آنجا که در کنار قبر پيغمبر حاجت مي خواهد، به اين نکته توجه داشته باشد که در کنار بزرگترين وسيله قرار گرفته است.
در آيات و روايات داريم که «فَابتَغوا إِلَيهِ الوَسيلَ?».(سوره مائده، آيه ۳۵) يک نکته در اينجا است و آن، اين است که من وقتي به زيارت قبر پيغمبر مي روم، به حسَب ظاهر به بهترين و بالاترين وسيله نزديک شده ام. پس بايد استفاده کنم.
بهترين موقعيت به دست آمده است و ديگر دست نخواهد داد. البته قداست آن مکان جاي خودش است. قداست مکان، بحث ديگري است. ولي اين نکته را هم فراموش نکنيد که آدم در آنجا توجه داشته باشد که اين وسيله بزرگ را شفيع قرار دهد و آنگاه حاجتش را از خدا تقاضا کند.
۳) حرم اميرالمؤمنين
حالا برويم سراغ ديگر ائمه؛ چون همه در اين جهت مشترکند. ما راجع به حرم مطهر علي(ع) و دعاي «عِندَ قَبرِ اميرالمؤمنين(ص)» روايات بسياري داريم که من نمي توانم همه روايت ها را بخوانم.
در روايتي امام صادق(ع) فرمودند: «إِنَّ إِلَي جَانِبِ کُوفَانَ قَبْراً مَا أَتَاهُ مَکْرُوبٌ قَطُّ فَصَلَّي عِنْدَهُ رَکْعَتَيْنِ أَوْ أَرْبَعَ رَکَعَاتٍ إِلَّا نَفَّسَ اللَّهُ کَرْبَهُ وَ قَضَي حَاجَتَهُ».(وسائل الشيعه، ۱۴، ۳۷۸) سمت کوفه مزاري است که هر دردمند و گرفتاري به آنجا بيايد و دو رکعت نماز بخواند، يا چهار رکعت بخواند، خداوند حتماً گرفتاري اش را برطرف مي کند. بعد راوي سؤال مي کند مرادتان از اين مزار چيست؟ حضرت مي فرمايد قبر اميرالمؤمنين.
● در هاي باز آسمان بر دعاي زائر اميرالمؤمنين
در روايت ديگري داريم که امام صادق(ع) مي فرمايد: «إِنَّ أَبْوَابَ السَّمَاءِ لَتُفَتَّحُ عِنْدَ دُعَاءِ الزَّائِرِ لِأَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ»؛ همانا هنگامي که زائر اميرالمؤمنين دعا مي کند، در هاي آسمان باز مي شود. اين تعبير خيلي زيبا است. خيلي زيبا است که هنگام دعاي زائر اميرالمؤمنين، درهاي آسمان ها باز مي شود. اين مطلب، چه مطلب عجيبي است. من اين روايت را که ديدم، تعجب کردم.
وقتي زائر به نجف مي رود و قبر مطهر علي(ع) را زيارت مي کند، همين که شروع مي کند به دعا کردن، درهاي آسمان ها باز مي شود. اين چه تعبيري است که در روايت آمده است، اين تعبير را من در جايي نديده ام. دعا در آن مکان خيلي با ارزش است و موجب مي شود همه درها باز شود. «فَلَا تَکُنْ عَنِ الْخَيْرِ نَوَّاماً». (وسائل الشيعه، ۱۴، ۳۸۰) حضرت در ادامه مي فرمايد درها باز شده است، يک وقت غافل نشوي، وقتي دعايت تمام شود و برگردي، درها بسته مي شود.
الآن فرصت را غنيمت بشمار و خواسته هايت را، تا در هاي آسمان باز است، بالا بفرست و حاجاتت را بگير؛ دعا کن که تا در ها بسته نشده، پاسخ اجابت به تقاضاهايت به تو داده شود و پايين بيايد. يک وقت درها بسته مي شود و بيرون مي آيي.
۴) حرم اباعبدالله الحسين
از مکان ديگري که بر دعا مؤثر است، حرم امام حسين (ع) است. روايات در اين رابطه خيلي زياد است و من فقط يکي دو روايت را به عنوان نمونه مي خوانم.
● نماز مقبول و دعاي مستجاب
شعيب عَقَرقُوفيّ را همه مي شناسند؛ از اصحاب بزرگ امام صادق(ع) است. او مي گويد: «قُلْتُ لَهُ مَنْ أَتَي قَبْرَ الْحُسَيْنِ مَا لَهُ مِنَ الثَّوَابِ وَ الْأَجْرِ»؛ من به امام صادق(ع) عرض کردم قربانت شوم! اگر کسي به مزار حسين(عليه السلام) برود و آنجا را زيارت کند، ثواب و پاداش و اجر او چيست؟ «قَالَ يَا شُعَيْبُ مَا صَلَّي عِنْدَهُ أَحَدٌ الصَّلَاةَ إِلَّا قَبِلَهَا اللَّهُ مِنْهُ» حضرت به او فرمود اي شعيب! احدي نزد قبر حسين نماز به جا نمي آورد، مگر اينکه آن نمازي را که در حرم خوانده است، خدا قبول مي کند. «وَ لَا دَعَا عِنْدَهُ أَحَدٌ دَعْوَةً إِلَّا اسْتُجِيبَتْ لَهُ عَاجِلَةً وَ آجِلَة».(بحارالانوار، ۹۸، ۸۳) و اگر هر کس آنجا دعا کند و از خدا چيزي بخواهد، نيست مگر اينکه زود يا دير به اجابت مي رسد.
عاجله يعني زود و آجله يعني دير. حضرت فرمود اجابت اين دعا دير و زود دارد، اما سوخت وسوز ندارد!
● مغفرت، به ازاي هر گام
اما يک روايت ديگر از امام صادق(ع) است که فرمودند: «إِنَّ الرَّجُلَ لَيَخْرُجُ إِلَي قَبْرِ الْحُسَيْنِ فَلَهُ إِذَا خَرَجَ مِنْ أَهْلِهِ بِأَوَّلِ خُطْوَةٍ مَغْفِرَةٌ لِذُنُوبِهِ»؛ شخصي که از محل سکونتش خارج مي شود و براي زيارت امام حسين(ع) مي رود، اجر اولين گام و اولين قدمي که برمي دارد، آمرزش گناهان او است؛ با اولين قدم آمرزيده مي شود. حالا اين عبارت خيلي عجيب است. «ثُمَّ لَمْ يَزَلْ يُقَدَّسُ بِکُلِّ خُطْوَةٍ حَتَّي يَأْتِيَهُ»؛ با هر قدمي که برمي دارد، پاک مي شود؛ اين خيلي زيبا است.
هر قدمي که برمي دارد، پاک مي شود و مي رود. شما در مورد ثواب حج عمره، اين را شنيده بوديد و بالاي منبرها خيلي براي شما گفته اند. امّا اين مهم است که انسان هر قدم که در راه زيارت حسين(ع) بر مي دارد، خدا او را پاک مي کند.
● نجواي خداوند با زائر حسين(ع)
در روايت ديديد که گفت اولين گام، غفران ذنوب را در پي دارد. بعد مي گويد: «لَمْ يَزَلْ يُقَدَّسُ بِکُلِّ خُطْوَةٍ حَتَّي يَأْتِيَهُ»؛ با هر گامي که برمي دارد، خداوند او را پاک مي کند، تا به حائر حسيني(ع) مي رسد. «فَإِذَا أَتَاهُ»، وقتي به آنجا رسيد، «نَاجَاهُ اللَّهُ تعالي»؛ خدا با او نجوا مي کند. «نادي» ندارد. «دعا» ندارد. «نجوا» دارد. «نَاجَاه» يعني چه؟ يعني خدا با او «تو دلي» حرف مي زند؛ نجوا يعني درِگوشي حرف زدن. نفرمود «دعاه الله»، يا «ناداه الله»؛ هيچ کدام از اينها نيست؛ دارد «ناجاه الله». يعني خدا خيلي ظريف و مخفيانه با او سخن مي گويد. «وَ قَالَ عَبْدِي سَلْنِي أُعْطِکَ»؛ بنده من! حالا که پاک و پاکيزه شدي و به اينجا آمده اي، از من بخواه، به تو مي دهم.
«وَ ادْعُنِي أُجِبْکَ»؛ دعا کن، جوابت را مي دهم! يعني صدايم کن. «اطْلُبْ شَيْئاً أُعْطِکَ»؛ طلب کن تا عطا کنم. «سَلْنِي حَاجَةً أَقْضِهَا لَکَ»؛ حاجتت را از من بخواه، برآورده مي کنم. بعد در آخر، تعبير عجيبي فرمودند که: «وَ حَقٌّ عَلَي اللَّهِ أَنْ يُعْطِيَ مَا بَذَلَ».(وسائل الشيعه، ۱۴، ۴۲۰) ديگر سزوار است که خدا به او عطا کند.
● مبادله خدا با امام حسين(ع)
حالا چرا؟ يک روايت ديگر مي خوانم تا علتش معلوم شود. اين روايت را که مي خوانم همه اش إن شاءالله براي ما نورانيت دارد. امام صادق(ع) فرمودند: «إِنَّ اللَّهَ تَعَالَي عَوَّضَ الْحُسَيْنَ مِنْ قَتْلِهِ أَنْ جَعَلَ الْإِمَامَةَ فِي ذُرِّيَّتِهِ»؛ همه اينها مبادله اي بود که خداوند، در ربط با کاري که امام حسين(ع) کرد، با او انجام داده است. اين اثرها براي يک مبادله است. مبادله چه بود؟ حضرت صادق فرمود خدا در عِوَضِ شهادت امام حسين، اينها را به او داد:
اول، امامت را در ذريه او قرار داد. دوم، «وَ الشِّفَاءَ فِي تُرْبَتِهِ»؛ در خاک او شفا قرار داد. خوردن خاک حرام است، اما خوردن تربت حسين(ع) مستحب است؛ چون شفابخش است. «وَ إِجَابَةَ الدُّعَاءِ عِنْدَ قَبْرِهِ»؛ سوم اگر کسي در کنار قبر او هرچه دعا کند، دعايش قبول مي شود. چهارم، «وَ لَا تُعَدُّ أَيَّامُ زَائِرِيهِ جَائِياً وَ رَاجِعاً». (بحارالانوار، ۹۸، ۶۹) آنهايي که مي روند براي زيارت مزار حسين (ع)، خدا مدت رفت و برگشتشان را جزء عمرشان حساب نمي کند.
اين حرف، حرف خيلي عجيبي است. مثلاً براي کسي که در قضا و قدر الهي مقدر بوده که پنجاه سال عمر کند، اگر يک ماه به زيارت حسين(ع) رفته است، اين يک ماه را از آن پنجاه سال کم نمي کنند. اين زمان، جزء عمر او نيست. اين تعبيراتي است که ما در روايات داريم.
▪ يک تذکر!
دقت کنيد، آنچه به اين صورت راجع به امام حسين وارد شده، راجع به هيچ پيغمبري نيامده است. حتي راجع به اميرالمؤمنينهم اين طور خصوصياتي را نداريم. بله، من به ثواب حج عمره توجه دارم. خيال نکنيد که من اينها را نديده ام.
راجع به اميرالمؤمنين رواياتي داريم که در هر قدم رفت و برگشتش، چه ثواب ها دارد که براي زيارت امام حسين(ع) آن اجر و پاداش ها نيست؛ يعني أجر زيارت اميرالمؤمنين از اين نظر بيشتر است. من اين ها را مي دانم و همه را بلدم. ولي بحث ما در رابطه با «ثواب» نبود. ما براي ثواب کيسه ندوخته ايم، بحث ما در ارتباط با «اجابت دعا» بود.
● از همه چيزگذشتگي ؛ نه فقط از خودگذشتگي
اين آثار فقط به خاطر «از خودگذشتگي» حسين(ع) نبود، بلکه به خاطر «از همه چيز گذشتگي» او بود که اين ويژگي، مختصّ او است که در راه خدا از همه چيزش گذشت. لذا شما شنيده ايد که در روز عرفه، که روز مقدس و روز دعا است، خدا وقتي که مي خواهد به بندگان نظر رحمت کند، اول به زوار حسين(ع) نظر مي کند، بعد به حاجي هاي واقف در عرفات.
همان عرفاتي که الآن گفتم و ديديد که چقدر عظمت دارد. ديديد که پيغمبر اکرم(ص)، در عرفات، و در روز عرفه به حاجي ها چه فرمودند؛ ميهمانان خدا، ولي وقتي در روز عرفه، خداوند مي خواهد به دعاي بندگان جواب دهد، اول جواب زائرهاي حسين را مي دهد، بعد مي رود سراغ آن حاجي هايي که در عرفات هستند. چرا؟ خيلي زيبا است. چون حسين(ع)، هر چه داشت را داد. حالا من نمي خواهم اين تعبير را کنم، شايد يک مقدار غليظ باشد و بعضي ها هم وحشت کنند؛ اما او هر چه داشت را داد و خدا هم هرچه دارد را براي او مي گذارد…

فکر ميکنيد بوجام (Boojum) چيست؟ گونه بسيار خطرناکي از اسنارکها؛ يا نوعي گونه نادر درختان کاکتوسمانند که در بخشهايي از کاليفرنيا و مکزيک ديده شده است؛ ...

● اختصاصات تشريحي درختي کوچک، پرشاخه و به ارتفاع ۵ تا ۱۵ متر است. برگ هايي باريک و دراز، به رنگ سبز تيره و شفاف در سطح فوقاني پهنک ولي به رنگ سبز روشن ...

خداوند درباره توفان نوح و برآمدن آب در منطقه بين النهرين، حوزه نبوت نوح(ع) مي فرمايد: وقتي اراده الهي بر آن شد که آب، زمين را فرا بگيرد تنور فوران آب ...

چه جوري ميشه وجود خدا رو بيشتر احساس کرد؟ گاه چنان غرق در دنيا و روزمرگي هايش ميشويم و در چرخه عبث غفلت گير مي کنيم که حتي وجود خود را از ياد ميبريم چ ...

● آثار ذکر «ياد خداوند» آثار و برکات فراواني دارد که در آيات و روايات به آن اشاره شده است. در اين جا به برخي از آنها اشاره مي کنيم: ۱) مورد ياد خدا قر ...

تلاش انسان براي رهايي از کمبودها و متاله شدن، معنا و مفهومي جز تقرب الي الله ندارد. هر انساني با خودسازي و تزکيه نفس بر آن است تا از نواقص برهد و کمال ...

مقدمه از ديدگاه بسيارى از زمين‎شناسان، در ايران، مرز ژوراسيک –کرتاسه با رويداد کوهزايى سيمرين پسين رقم زده مي‎شود. ولى، پيوستگى رسوبگذارى از ژوراسيک ( ...

● اعجاز خداوند به نيکوترين شيوه انسان را خلق کرد، وي را بالاترين کرامت بخشيد و هستي را برايش مسخّر کرد تا سبب تمايز و برتري وي شود. به وي نعمت عقل را ...

دانلود نسخه PDF - ميهمانان خدا