up
Search      menu
تاریخ و فرهنگ :: مقاله ميراث جهاني پاسارگاد PDF
QR code - ميراث جهاني پاسارگاد

ميراث جهاني پاسارگاد

مجموعه ميراث جهاني پاسارگاد

مجموعه ميراث جهاني پاسارگاد مجموعه‌اي از آثار باستاني برجاي‌مانده از دوران هخامنشي است که در 135 کيلومتري شمال شيراز در منطقهٔ پاسارگاد استان فارس واقع شده‌است.
اين مجموعه دربرگيرندهٔ ابنيه‌اي چون کاخ دروازه، پل، کاخ بار عام، کاخ اختصاصي، دو کوشک، آبنماهاي باغ شاهي، آرامگاه کمبوجيه، استحکامات دفاعي تل تخت، کاروانسراي مظفري، آرامگاه کوروش بزرگ، محوطهٔ مقدس و تنگه بلاغي است.
اين مجموعه، پنجمين مجموعهٔ ثبت‌شده در فهرست آثار ميراث جهاني در ايران است که طي جلسه يونسکو که در تيرماه سال ۱۳۸۳ در چين برگزار شد به علت دارا بودن شاخص‌هاي فراوان با صد در صد آرا در فهرست ميراث جهاني به ثبت رسيد. هر اثر که در فهرست جهاني يونسکو جاي مي‌گيرد:طبق کنوانسيون ميراث طبيعي و تاريخي بايد از سوي کشور نگهدارندهٔ اثر مورد توجه ويژه قرار گيرد و انجام هرگونه اقدامي در به خطر افتادن آن ممنوع است.
پيشينه
سرزمين پارس زادگاه هخامنشيان بوده‌است. خاندان پارس، که به رهبري کوروش دوم (که از ۵۲۹ تا ۵۵۹ پيش از ميلاد سلطنت نمود) در سال ۵۵۰ پيش از ميلاد، بر مادها پيروز شدند. بر پايهٔ سنت، کوروش دوم اين منطقه را به پايتختي انتخاب کرد، زيرا در نزديکي منطقه‌اي بود که بر ايشتوويگو پادشاه ماد پيروز شد. اين اولين پيروزي، پيروزي‌هاي ديگري چون غلبه بر ليدي، بابل نو، و مصر را به دنبال داشت. امپراتوري هخامنشي بعداً توسط پسر او کمبوجيه (۵۲۲ تا ۵۲۹ پيش از ميلاد) و داريوش اول (۴۸۶ تا ۵۲۱ پيش از ميلاد) تحکيم و گسترش يافت. از کوروش در انجيل به عنوان آزادي‌دهندهٔ بابل و کسي که يهودها را از تبعيد بازگردانده ياد شده‌است.
در ۷۰ کيلومتري جنوب پاسارگاد، داريوش بزرگ پايتخت نمادين خود شهر پارسه (شاعري يوناني اين شهر را پرس پليس نام نهاد) را بنيان نهاد. تا هنگامي که اسکندر از مقدونيه در سال ۳۳۰ پيش از ميلاد امپراتوري هخامنشي را تسخير کرد، پاسارگاد يک مرکز مهم سلسله‌اي باقي ماند. به گفتهٔ نويسندگان باستاني، مانند هرودوت و آريان (گزنفون)، اسکندر آرامگاه کوروش را محترم شمرده و آن را بازسازي نمود.
در دوره‌هاي بعدي، از تل تخت هم چنان به‌عنوان يک دژ بهره‌برداري مي‌شد، حال آن که کاخ‌ها متروک شده و از مصالح آن دوباره استفاده شد. از سدهٔ هفتم به بعد، آرامگاه کوروش به نام آرامگاه مادر سليمان خوانده مي‌شد، و به يک مکان زيارتي تبديل شد. در سدهٔ دهم يک مسجد کوچک در گرد آن ساخته شد، که تا سدهٔ چهاردهم از آن استفاده مي‌شد. اين محوطه توسط مسافرين طي سده‌ها بازديد شده، که باعث از دست رفتن تدريجي اجزا گوناگون آن گشته‌است.
طبق نوشته‌هاي هرودوت ، هخامنشيان از طايفهٔ پاسارگاديان بوده‌اند كه در پارس اقامت داشته‌اند و سر سلسلهٔ آنها هخامنش بوده‌است.‌ نامدارترين رئيس اتحاديه قبائل پارس در نيمه قرن ٧ پ م چيش پيش دوم است كه تا سال 640 پ م رياست قبائل پارس را در دست داشت. او چيش پيش پور كوروش پور كمبوجيه پور چيش پيش پور هخامنش بود، كه همه شان رؤساي قبائل پارس بودند. اگر براي هر كدام از اينها حدود ٤٠ سال در نظر بگيريم، ميتوان گفت كه در زماني كه پارسها در منطقهٔ پارسواي مذكور در سند آشوري (يعني سال 834 پ م ) اقامت داشته‌اند، رياستشان در دست هخامنش بوده است.
هخامنشيان نام دودماني پادشاهي در ايران پيش از اسلام است. پادشاهان اين دودمان از پارسيان بودند و تبار خود را به « هخامنش» مي رساندند كه سركرده طايفهٔ پاسارگاد از طايفه‌هاي پارسيان بوده‌است. هخامنشيان نخست پادشاهان بومي پارس و سپس آنشان بودند ولي با شكستي كه كوروش بزرگ بر ايشتوويگو واپسين پادشاه ماد وارد ساخت و سپس فتح ليديه و بابل پادشاهي هخامنشيان تبديل به شاهنشاهي بزرگي شد. از اينرو كوروش بزرگ را بنيانگذار شاهنشاهي هخامنشي مي‌دانند.
به قدرت رسيدن پارسي‌ها و سلسلهٔ هخامنشي (550-330 قبل از ميلاد) يكي از وقايع مهم تاريخ قديم است. اينان دولتي تأسيس كردند كه دنياي قديم را به استثناي دو سوم يونان تحت تسلط خود در آوردند. شاهنشاهي هخامنشي را نخستين امپراتوري تاريخ جهان مي‌دانند. مهم‌ترين سنگ نوشتهٔ هخامنشي از نظر تاريخي و نيز بلندترين آنها، سنگ نبشتهٔ بيستون بر ديواره كوه بيستون است. سنگ نوشتهٔ بيستون بسياري از رويدادها و كارهاي داريوش اول را در نخستين سال‌هاي حكمراني‌اش كه مشكل‌ترين سال‌ها حكومت وي نيز بود. به طور دقيق روايت مي‌كند. اين سنگ نوشته عناصر تاريخي كافي براي بازسازي تاريخ هخامنشيان را داراست و همچنين در سايت مذكور دربارهٔ شخصيت كوروش هخامنشي آمده‌است كه : همهٔ نشانه‌ها بيانگر آنست كه هدف كوروش از جنگ و كشور گشايي ايجاد يك جامعهٔ جهاني مبتني بر امنيت و آرامش و دور از جنگ و ويرانگري بوده‌است. كوروش در لشكركشيها و پيروزيهايش با ملل مغلوب در نهايت بزرگواري رفتار كرد و عناصر حكومتي پيشين را مورد بخشايش قرار داده در مقامهايشان ابقا كرده مطيع و منقاد خويش ساخت. ‌كوروش بزرگ با ايمان استواري كه به اهورامزدا داشت جهانگشايي را به هدف برقرار كردن آشتي و امنيت و عدالت و از ميان بردن ستم و ناراستي انجام ميداد و در فتوحاتش به حدي نسبت به اقوام مغلوب بزرگمنشي و مهر و عطوفت نشان داده‌بود كه داستان رأفتش به همه جا رسيده بود.
‌شايان ذكر است که پاسارگاد نام يک آثار باستاني مشهور در منطقه بوده كه مورد علاقه و توجه جهانيان بويژه علاقه‌مندان به ميراث ملل مي‌باشد،‌بر اين مبنا استانداري و وزارت كشور بعد از تصميم به ايجاد شهرستان در آن منطقه و براي برجسته نمودن و زنده نگه داشتن نام و ياد پاسارگاد در سطح ايران و جهان ترجيح داد نام پاسارگاد را بر شهرستان جديدالتأسيس قرار دهد»از طرف ديگر بانيان احداث مجموعهٔ پاسارگاد ، دولت هخامنشي بوده‌است كه مسئولين محترم وزارت كشور و استانداري با تأسيس بخش هخامنش در برجسته‌تر نمودن آثار كوروش هخامنشي تلاش مضاعفي از خود نشان داده‌است چرا كه فرزندان هخامنش پس از كسب قدرت و تشكيل دولت مستقل نام دولت را به احترام رئيس قبائل پارس به نام هخامنش نامگذاري كرده‌اند و اين امر نشان دهندهٔ احترام و جايگاه بلند هخامنش در بين قبائل پارس بوده‌است كه مسئولين محترم وزارت كشور و استانداري فارس با نكته سنجي و ظرافت تمام اين مسئله را مورد توجه قرار داده‌اند.
مشخصات^
شهر باستاني پاسارگاد نخستين پايتخت شاهنشاهي هخامنشي در قلب استان فارس، در دشت رودخانه پُلوار قرار دارد. نام شهر «اردوگاه پارس» دلالت از موقعيت مکاني شهر دارد. شهر توسط کوروش بزرگ (کوروش دوم) در سدهٔ ششم قبل از ميلاد ساخته شد. محوطهٔ اصلي (۱۶۰ هکتار، حدوداً ۲٫۷×۰٫۸ کيلومتر) توسط يک منطقهٔ طبيعي بزرگ احاطه و محافظت شده‌است (حدوداً ۷۱۲۷ هکتار). محوطهٔ اصلي شامل اين بناهاي تاريخي است:
* آرامگاه کورش بزرگ در جنوب؛
* تل تخت (يا «تخت سليمان»؛ سرير پادشاهي سليمان) و استحکامات، واقع بر يک تپه در شمال محوطهٔ اصلي؛
* مجموعهٔ سلطنتي در مرکز محوطهٔ اصلي، شامل بقاياي: ساختمان دروازه (دروازه R)، تالار عمومي (کاخ S)، قصرمسکوني (کاخ P)، و باغ سلطنتي (چهار باغ).
* در منطقهٔ شرق يک بناي کوچک قرار دارد(۱۶×۱۶ متر) که يک پُل تشخيص داده شده‌است. در شمال مجموعهٔ سلطنتي زندان سليمان قرار دارد، يک برج سنگي، باحدوداً ۱۴ متر ارتفاع. تاريخ ساخت اين بنا مشخص نيست.
محوطهٔ اصلي شامل منطقهٔ حفاري‌شده‌است، اما پايتخت باستاني منطقه‌اي بسيار وسيعتر از اين منطقه بوده و هنوز حفاري نشده‌است. در محوطهٔ حفاظتي اطراف، باقيمانده‌هاي ديگري نيز هستند: محدودهٔ مقدس (حدوداً ۵۵۰-۵۳۰ پيش از ميلاد)، و محوطه‌هاي تل نوخودي، تل خاري، تل سه آسياب، دوتلان، که برخي از اينها متعلق به ماقبل تاريخ هستند، همينطور مدرسه يا کاروانسرا (سده ۱۴ ميلادي). در محوطهٔ حفاظتي همچنين پنج روستا وجود دارند که کشاورزان در آنها ساکنند.
آرامگاه کوروش
مهم‌ترين اثر مجموعهٔ پاسارگاد، بناي آرامگاه کوروش کبير است که پيشتر مشهور به «مشهد مادر سليمان» بود. در سال ۱۸۲۰ پس از پژوهش‌هاي باستان‌شناسي، هويت اصلي بنا به عنوان آرامگاه کوروش کبير مشخص شده‌است و چون گوهري در ميان دشت خودنمايي مي‌کند. اين آرامگاه حدوداً در ۵۳۰ تا ۵۴۰ قبل از ميلاد از سنگ آهکي به رنگ سفيد ساخته شده‌است. بناي آرامگاه ميان باغ‌هاي سلطنتي قرار داشته و از سنگ‌هاي عظيم، که درازاي بعضي از آن‌ها به هفت متر مي‌رسد، ،ساخته شده‌است.
تخته سنگ‌هاي آرامگاه با بست‌هاي فلزي معروف به بست دم چلچله اي، به هم پيوسته بوده‌، که بعدها آن‌ها را کنده و برده‌اند و اکنون جايشان به صورت حفره‌هايي ديده مي‌شود که بيشترشان را تعمير کرده‌اند.
بناي آرامگاه دو قسمت مشخص دارد:
* سکويي ۶ پله‌اي که قاعده آن مربع مستطيلي به وسعت ۱۶۵ متر مربع است.
* اتاقي کوچک به وسعت ۵ ۷ متر مربع که سقف شيب بامي دارد و ضخامت ديوارهايش به ۵ ۱ متر مي‌رسد.
پايه بنا (۱۳٫۳۵×۱۲٫۳۰ متر) از شش لايه پلکاني تشکيل شده‌است، که از آن‌ها اولي به بلندي ۱۷۰ سانتي متر، دومي و سومي ۱۰۴ سانتي متر، و سه عدد آخري ۵۷٫۵ سانتي متر هستند. ارتفاع کلي بنا در حدود ۱۱ متر است. در ورودي آرامگاه در سمت شمال غربي قرار داشته و ۷۵ سانتي متر پهناي آن است. اين درگاه کوتاه نيز داراي دو در سنگي بوده که از بين رفته‌است.
خزانهٔ آرامگاه، در بالاترين نقطه، شکل يک خانهٔ شيرواني ساده با يک ورودي کوچک در غرب را دارد. تا حدود صد سال پيش باور بر اين بود که اين بنا آرامگاه مادر سليمان باشد و در دورهٔ اتابکان در زمان آل بويه با استفاده از ستون‌هاي باقي مانده از کاخ‌هاي باستاني مسجدي با نام «مسجد اتابکي» در گرد آن ساخته و يک محراب کوچک در خزانهٔ آرامگاه کنده‌کاري شد. در دههٔ ۱۹۷۰ بقاياي مسجد پاکسازي شده و تکه‌هاي تاريخي به نزديکي مکان‌هاي اصلي‌شان بازگردانده شدند.
پس از کشته شدن کوروش در جنگ با سکاها يا ايرانيان شمالي، جسد وي را موميايي کرده و درون تختي از زر نهاده و اشياي مهم سلطنتي و جنگي او را در کنار وي گذارده بودند. به گزارش مورخان زمان اسکندر, وقتي اسکندر به پاسارگاد آمد و از مقبره کوروش که در ميان باغي بزرگ قرار داشت ديدن کرد به آريستوبولوس دستور داد درون مقبره را تزيين کند. آريستوبولوس در درون مقبره تابوتي زرين, يک ميز و تعدادي ظروف زرين و سلاحهاي گرانقيمت و لباسهاي شخص کوروش و کليه جواهراتي را که زماني به دست مي‌کرد يا به خود مي آويخت مشاهده کرد. اين آرامگاه در آن زمان توسط تعدادي مغ محافظت مي‌شود اما در زمان اسکندر مورد دستبرد قرارگرفت و کليه اشياء گرانقيمتش به سرقت رفت. [۱]
در شيب سقف آرامگاه دو حفرهٔ بزرگ وجود دارد که براي سبک کردن سنگ‌ها و کم کردن از بار سقف ايجاد شده‌است و برخي اشتباها، جاي نگهداري کالبد کوروش و همسر وي دانسته‌اند.
آرامگاه کوروش در همه دوره هخامنشي مقدس به شمار مي‌آمده اين امر باعث گرديده که در دوران اسلامي هم اين تقدس حفظ شود، اما تعبير اصلي بنا ديگر مشخص نبوده‌است و از سوي ديگر مردم هم ساختن بناهاي با عظمت سنگي را خارج از قوه بشري مي‌دانسته‌اند و به حضرت سليمان که ديوان را براي کارهاي دشوار در خدمت داشته‌است، نسبت مي‌داده‌اند. به همين جهت آرامگاه کوروش را هم از بناهاي آن حضرت مي‌شمردند و آن را به مادر او نسبت مي‌دادند و «مشهد مادر سليمان» مي‌خواندند.
استحکامات دفاعي تل تخت
اين استحکامات با وسعتي در حدود ۸۰۰۰ متر مربع بر روي تپه‌اي عظيم در انتهاي شمالي پاسارگاد قرار دارند. استحکامات مذکور معماري چهار دوره را به خود اختصاص داده‌است :
1. ساختارهاي سنگي؛ عموماً مربوط به دورهٔ اول هخامنشي.
2. ساختارهاي خشتي؛ مربوط به دورهٔ دوم هخامنشي.
3. ساختارهاي خشتي و سنگي؛ مربوط به دورهٔ سلوکي و اشکاني.
4. ساختاري خشتي، آجري و سنگي؛ مربوط به اواخر دورهٔ ساساني.
ساختار اول (سنگي) به روش بنايي خشک و با استفاده از قالبهاي بزرگ سنگي و يک شيوهٔ اتصالي بنام آناتيروسيس (Anathyrosis)، که تمدنهاي آسياي صغير در سدهٔ ششم ميلادي با آن آشنا بودند، بنا شده‌است. نقشهٔ عمومي سکو يک متوازي‌الاضلاع با ابعاد تقريبي ۹۸×۷۹ متر و با تورفتگيهايي در کناره‌هاي شمالي و جنوبي، است. ارتفاع اصلي آن تقريباً ۱۵ متر بوده‌است. اولين مرحله از ساخت بنا توسط کوروش بزرگ انجام گرفته و با مرگ وي در سال ۵۳۰ قبل از ميلاد متوقف شد. مرحلهٔ دوم در دوران داريوش بزرگ با استفاده از آجرهاي خشتي (گلي) ساخته شد (۴۸۶ تا ۵۲۲ قبل از ميلاد).
مجموعهٔ سلطنتي
اين مجموعه در مرکز پاسارگاد قرار گرفته‌است واز تعدادي کاخ تشکيل شده که در اصل در محدوده مجموعهٔ باغها قرار دارند (معروف به «چهار باغ»). بدنهٔ اصلي کاخ‌ها از سالن‌هاي ستون‌دار تشکيل شده‌است. تالار عمومي (کاخ S) حدوداً در سال ۵۳۹ پيش از ميلاد ساخته شده. تالار ستون‌دار آن دو رديف چهار ستوني دارد. پايهٔ ستونها از سنگ سياه هستند (۱٫۴۳×۱٫۴۳ متر)، و بدنهٔ آن‌ها از سنگ آهکي سفيد است. پايه ستون‌ها ۱٫۰۴ متر و بدنهٔ ستون‌ها ۱۲٫۰۶ متر ارتفاع دارند. سرستون‌ها از سنگ سياه بوده‌است. شواهدي موجوداست که سرستون‌ها يک شير مرکب، شاخ‌دار و يال‌دار، را نشان مي‌داده‌است. کاخ يک سرسرا در هر طرف داشته‌است. برخي از نقوش برجستهٔ درگاه‌ها حفظ شده‌اند، که پيکر انسان و ديوها را نشان مي‌دهند. کاخ مسکوني کوروش دوم (کاخ P) بين سالهاي ۵۳۰ تا ۵۳۵ پيش از ميلاد بنا شده‌است. سالن ستون‌دار اين کاخ (۳۱٫۱×۲۲٫۱ متر) پنج رديف ستون و در هر رديف شش ستون دارد، و سرسراي پر ابهت آن در جنوب شرقي به ابعاد ۷۵٫۵×۹٫۳ متر است.
کاخ دروازه در حدود شرقي محوطهٔ اصلي قرار دارد و شامل يک تالار ستون‌دار با نقشهٔ چهار ضلعي و ابعاد ۲۵٫۵×۲۸٫۵ متر است. اين تالار ۸ رديف ستون دارد. اين تالار دو در ورودي اصلي در محور طولي کاخ و دو در فرعي در محور عرضي کاخ دارد.
در يکي از چار چوب‌هاي دروازه، يک نقش برجستهٔ مشهور از يک پيکر انسان مانند که بال‌هايي دارد ديده مي‌شود. اين طرح که تنها نقش باقي مانده در کاخ دروازه‌است، مردي را نشان مي‌دهد که ريش انبوه و چهار بال که رو به مرکز تالار دارد.
کوشک‌هاي (پاويليون‌ها) A و B که در شرق و جنوب باغ شاهي قرار دارند، احتمالاً دو ورودي به باغ سلطنتي بوده‌اند. از اين دو، کوشک B بهتر حفظ شده‌است. اين کوشک با ابعاد ۱۱٫۷×۱۰٫۱ متر از يک سکوي چهارضلعي از سنگ‌هاي آراسته تشکيل شده‌است.
آرامگاه کمبوجيه
آن چه از اين بنا باقي مانده ديواري بلند به ارتفاع حدود ۱۴ و طول تقريبي ۷٫۵ متر است. اين بنا به بناي کعبه زرتشت در نقش رستم شباهت دارد در حالي که از نظر قدمت، قديمي‌تر و از نظر استحکام و فن ساخت نمايانگر اجرايي قوي‌تر از بناي کعبه زرتشت است.
محوطه مقدس
اين محوطه که در ۳ کيلومتري آرامگاه کوروش و در غرب مجموعه پاسارگاد واقع شده‌است شامل تپه‌اي تاريخي و دو سکوي مجزاي سنگي است. برخي از محققين اعتقاد دارند که سکوي سوم کشف‌نشده‌اي وجود دارد که تثليث خدايان باستاني - اهوارامزدا، مهر و آناهيتا - را نمايشگر است.
کاروانسراي مظفري
در دورهٔ آل مظفر براي اسکان کاروانهاي تجارتي و زيارتي که از مسير جاده شاهي مي‌گذشتند، کاروانسرايي با استفاده از سنگ‌هاي آورده شده از بناهاي سلطنتي پاسارگاد به طرح چهار ايواني در کنار آرامگاه کورش ساخته شده که امروزه بقاياي ديوار و شالودهٔ آن قابل مشاهده‌است.
[ويرايش] ثبت جهاني پاسارگاد توسط يونسکو
معيارهاي ثبت جهاني پاسارگاد
پاسارگاد، جمهوري اسلامي ايران به سال 1383 خورشيدي مطابق با سال 2004 ميلادي بر اساس بندهاي يکم، دوم، سوم و چهارم معيارهاي فرهنگي در فهرست ميراث جهاني يونسکو به ثبت رسيد:
معيار يک: پاسارگاد نخستين نشانه بارز معماري سلطنتي هخامنشي است.
معيار دو: پايتخت شاهنشاهي پاسارگاد را کوروش بزرگ با مشارکت مردمان گوناگون امپراطوري که بنا نهاده بود ساخت اين حرکت به صورت يک مرحله بنيادي در تحول هنر و معماري کلاسيک ايران درآمد.
معيار سه: محوطه باستان شناختي پاسارگاد با کاخ ها، باغ ها و آرامگاه کوروش بزرگ بنيان گذار سلسله هخامنشي يادبودي استثنايي از تمدن هخامنشيان در ايران است.
معيارچهار: مجموعه چهار باغي پادشاهي که در پاسارگاد بنيان گذاشته شده به صورت نمونه‌اي مادر براي اين گونه معماري و طرح ريزي در آسياي غربي در آمد.
اطلاعات اوليه
* دولت طرف: جمهوري اسلامي ايران
* نام ملک: پاسارگاد
* موقعيت: استان فارس
* تاريخ دريافت: ۳۰ ژانويه ۲۰۰۳
* طبقه بندي: مطابق طبقه‌بنديهاي دارايي‌هاي فرهنگي شرح داده شده در مقالهٔ ۱ از پيمان نامهٔ ميراث جهاني سال ۱۹۷۲، اين يک محل باستاني است.
* شرح مختصر: پاسارگاد اولين پايتخت سلسله‌اي امپراتوري هخامنشي بود که توسط کوروش دوم در قرن ششم قبل از ميلاد ساخته شد. کاخهاي آن، طرح باغها، هم چنين آرامگاه کوروش نمونه‌هاي برجسته‌اي از اولين مرحلهٔ تکامل هنر و معماري سلطنتي هخامنشيان هستند، و يک گواهي استثنايي از تمدن ايراني است.

براي خيلي ها اين روز ها زندگي کردن بدون اينترنت تبديل به يک کابوس بزرگ شده که حتي فکر کردن به آن هم عذاب شان مي دهد. با ورود اينترنت به خانه ها و راه ...

«کتابخانه تخصصي جنگ» در ۳۱ شهريور سال ۱۳۷۹ در «دفتر ادبيات و هنر مقاومت» حوزه هنري تأسيس شد. امسال، بعد ازگذشت ۳۰سال از آغاز جنگ تحميلي، اين کتابخانه ...

امروزه هنگام تنفس از هر يک ميليون مولکولي که وارد ريه هاي ما مي شود، حدود ۳۸۰ مولکول دي اکسيد کربن است. اين درحالي است که در گذشته اين عدد حدود ۲۸۰ مو ...

کميته مشترک کارشناسان سازمان جهاني بهداشت (WHO) و سازمان بين المللي کار (ILO)، هدف و تعريف بهداشت حرفه اي را اينگونه عنوان کرده اند: بهداشت حرفه اي، ع ...

قرن بيستم و خصوصا نيمه دوم آن قرني سرشار از تحولات سريع و بي سابقه در محيط زيست جهان بود. اثرگذاري انسان بر طبيعت اطرافش به جايي رسيده که داراي ماهيت ...

گيرنده مختصات جغرافيايي نقطه مورد نظر را محاسبه مي كند ولي يك خطاي نسبي در تمام محاسبات وجود دارد . اما اگر گيرنده اطلاعات فاصله تا ماهواره چهارم يا م ...

ابوريحان محمد بن احمد بيروني ، نابغهٔ نامدار ، نمونهٔ مثالي زدني متفکران هوشيار و معتقد ايراني و بي شک يکي از بزرگترين دانشمندان جهان در تمامي اعصار ا ...

● مقدمه در دهه هاي اخير به برکت و پيشرفت علوم ديگر از جمله زيست شناسي، باستان شناسي و انسان شناسي بسياري از فرضيه هاي تاريخي ، بكلي دگرگون شده است، تا ...

دانلود نسخه PDF - ميراث جهاني پاسارگاد