up
Search      menu
جانور شناسی :: مقاله موريانه PDF
QR code - موريانه

موريانه

نقش موريانه ها در طبيعت (2)

مانند هر ساختاري در زيست شناسي، شکل به وظيفه بر مي گردد. يک تپه با انتهاي گرد شده ي مقاوم، چنانکه در بسياري از مناطق گرمسيري مشاهده مي شود، وظيفه دارد که آب را در طي بارندگي هاي سنگين از تپه دور کند. يک تپه بلند و کشيده، شبيه آن هايي که در مناطق گرم و معتدل ديده مي شوند، درجه حرارت را در طول روز تنظيم مي نمايند (Skaife, ۱۹۵۵). موريانهها در مناطق مختلف بطريقي تکامل پيدا نمودهاند که تپه ها را بر اساس شرايط محيطي منطقه شامل: تغييرات درجه حرارت روزانه و فصلي، نزولات جوي، شدت روشنايي و... مي سازند. تپه هاي مغناطيسي در ابتدا گيج کننده بودند، آن ها به شکل يک گوه باريکند و جهت آن ها هميشه شمالي- جنوبي است. در طي يک پديده خاص تکاملي، گونه هايي که تپه هاي مغناطيسي مي سازند در موقعيت خودشان و وابسته به زمين خورشيد جمع مي شوند. تپهها هميشه جهتشان به طرف مغناطيس قطب شمال زمين قرار دارد، بطوريکه مغناطيس هيچ تأثيري روي آنها ندارد(Martin, ۲۰۰۰). دليل قرار گرفتن انها در يک جهت شمالي- جنوبي به تغييرات روزانه درجه حرارت، که با محيط زيست منطقه مرتبط است، وابسته مي باشد. روزها مي توانند بسيار داغ شوند، در حاليکه شب ها ميتوانند بسيار سرد باشند. چگونه تپه ها اين تغييرات شديد درجه حرارت را تعديل مي کنند و در يک دماي نسبتاً ثابت پايدار باقي مي مانند؟ اين جهت يابي تپه هاست که به آنها اجازه مي دهد تا از انرژي نور خورشيد بهره ببرند. هنگاميکه خورشيد در صبح طلوع مي کند، قسمت شرقي تپه حرارت را جذب مي کند تا از سرماي شب به حالت عادي برگردد. در وسط روز فقط قسمت برآمده ي وسط تپه در معرض اشعه خورشيد است، بنابراين مانع زياد گرم شدن تپه در وسط روز مي شود. در طي غروب خورشيد، قسمت غربي گرم مي شود تا با سرماي شب که به زودي مي آيد مقابله نمايد (Martin, ۲۰۰۰).
آخرين نوع لانهها، لانه هاي يک قطعه اي ميباشند که واقعاً جذابند. کلني هاي از اين نوع به طور کامل در داخل يک قطعه چوب مرده محدود مي شوند و قادرند سال ها بدون به دست آوردن منظم آّب باقي بمانند. مطالعه محيط داخل اين کلني ها به دليل محيط زيست بسته آنها، سخت است. متوجه شده اند که کلني يک اطاقک توخالي بوجود مي آورد و آن را از داخل بوسيله گل مسدود مي کند تا يک حفره ضد آب را ايجاد نمايد که رطوبت را داخل خود نگه مي دارد. اين شکل از زندگي در دورههايي که آب و هوا بي نهايت خشک ميباشد، بسيار سودمند است. به علاوه اين نوع از زندگي نقش عمدهاي در پراکندگي گونههاي موريانه از طريق هايي که در اقيانوس ها و رودخانه ها جابه جا مي شوند دارند (Limburg, ۱۹۷۴).
● زيستگاه:
وقتي غذا وجود داشته باشد موريانه ها توانايي زندگي در هر نوع محيط زيست خاکي را دارند (اگرچه غالباً در مناطق گرم زيست ميکنند) لانه ها در مناطق با بارندگي سالانه بسيار متنوع از جنگل هاي باراني مناطق گرمسيري گرفته تا بيابان هاي خشک يافت مي شوند. هر کلني توانايي حفاظت از خودش را در دوره هاي طولاني بدون بارندگي منظم و يا بدون دريافت آب دارد. موريانه هاي زنده (يا فسيل موريانهها) در همه قارهها حتي قطب جنوب وجود دارد (Davies and Williams, ۱۹۷۸).
● جست و جو، تغذيه و هضم:
موريانهها بر اساس الگو تغذيه شان به چهار گروه تقسيم مي شوند: چوبخوارها، خاکخوارها، دروگرهاي تکههاي برگ، پرورش دهندگان قارچ، تغذيه کنندگان قارچ. موريانههاي چوبخوار ميتوان به گروههاي کوچکتري تقسيم نمود. (چوب پوسيده، چوب مرطوب، چوب خشک و...) اما توصيف آنها تا حدودي مبهم است. اصطلاح چوبخوارها به تمام دلائل عملي کافي خواهد بود. موريانههاي زيرزميني از طريق ساختن تونلهاي زيرزميني (گالري هاي جستوجوي غذا) که از لانه منشعب مي شوند به منابع غذايي دست مي يابند، معمولاً فقط کارگرها و سربازها در سايت هاي تغذيه اي يافت مي شوند اما گاهي اوقات نمف ها نيز آنجا هستند. مولدين، بالدارهاي جنسي و تخم ها تقريباً هميشه در لانه باقي مي مانند. موريانه هاي جستوجوگر غذا به رطوبت و الوار جذب مي شوند، بويژه در مواقعي که در مراحل اوليه تجزيه توسط قارچ پوسيدگي چوب صورت بگيرد و يا اينکه الوار زير خاک دفن شده باشند(Creffield, ۱۹۹۱).
بر اساس ترجيح غذايي گونه ها، موريانه ها تقريباً فقط از چوب، خاک و ذرات برگ تغذيه مي کنند. سلولز غذاي مطلوبي است که معمولاً به ميزان زياد در جاهاييکه موريانه ها پيدا مي شوند، يافت مي شود. اگرچه بعضي از موريانهها در حال حمله به غلات، مدفوع حيواني و استخوان ديده شودهاند اما موادي که سلولز زياد دارند مانند چوب و ذرات برگ، غذاي مطلوب هستند. اگرچه ليگنين در اغلب گونه ها غير قابل هضم است اما براي استحکام بخشيدن مواد لانه و دالان هاي حفاظتي استفاده مي شود. در کلني هيچ چيز دور انداخته نمي شود، موريانه ها مرده هايشان را مي خورند و پروتئين و نيتروژن به دست مي آورند (Snyder, ۱۹۴۸). هم نوعخواري يکي از دوراه به دست آوردن پروتئين است. روش ديگر به دست آوردن پروتئين خوردن ريسه ي قارچ هايي است که روي مواد گياهي در حال پوسيدن رشد ميکنند. از آنجاييکه موريانه ها تنها مواد سلولزي را هضم مي کنند، پروتئين متاع ارزشمندي در کلني موريانه ها محسوب مي شود. زمانيکه يکي از اعضاي کلني موريانه ها مجروح يا کشته ميشوند سايرين به سرعت مي آيند و بدن آنها را ميخورند (Rateliffe, ۱۹۵۲). شايد اين عمل ممکن است به نظر ناخوشايند به برسد اما براي زندگي کلني به دليل بازگرداندن پروتئين و حفظ آب لازم و مفيد است و يک عمل اقتصادي هوشمندانه در محيط هاي خشک مي باشد.
کارگرها از طريق بالا آوردن، محتويات معده شان (از جمله همزيست ها) را تقسيم ميکنند. سربازها، نمف ها و مولدين نمي توانند خودشان غذا مصرف کنند بنابراين آن ها به کارگرها وابستهاند تا غذا را براي آنها از دستگاه گوارش بالا بياورند (Regurgitate). اين مکانيزمي است براي همه موريانه ها تا ميکروارارگانيسم هاي همزيست در روده شان به دست آورند (Snyder, ۱۹۴۸). تروفلاکسي (هم دهاني) به معني ردو بدل کردن دوطرفه غذا بين افراد يک کلني است.موريانهها هم دهاني را از طريق بازگشت دادن سلولز هضم شده به هم لانه اي هايشان، وقتي به سمت آنها مي آيند، انجام مي دهند. تروفلاکسي يک فرآيند پيوسته در داخل تمام کلنيهاي موريانه است که اطمينان مي دهد همه افراد کلني تغذيه شده اند. اين فرآيند به صورت مداوم و براي تمام موريانه ها ، حتي نمف ها تکرار مي شود. در واقع نمف ها ۲۴ ساعت پس از تفريخ تخم تک سلولي روده اي دارند که اين دلالت بر آن دارد که هم دهاني بلافاصله پس از تفريخ تخم اتفاق ميافتد (Snyder, ۱۹۴۸).
موريانه هاي چوب خوار توانايي خالي کردن چوب از داخل را دارند بدون آنکه به سطح چوب نفوذ کنند. گفته مي شود موريانه هاي کارگري که اين مواد را سوراخ مي کنند توانايي احساس تغييرات درجه حرارت را دارند و وقتي به سطح نزديک مي شوند به جهت ديگري تغيير مکان ميدهند (Martin, ۲۰۰۰).
از اين طريق، درختان از درون خالي شده و ضعيف مي شوند، اما به حالت زنده باقي ميمانند (Martin, ۲۰۰۰). به همين دليل موريانهها در صنعت چوب بسيار گمنامند گرچه فعاليت آنها يک سرپناه بي نظير براي ديگر حيوانات ايجاد مي کنند. نگه دارنده هاي چوبي در خانه ها اغلب از درون خالي مي شوند و چيزي جز يک پوسته چوبي براي حفاظت خانه باقي نمي ماند. اين تنها آسيب کلي است که موريانه ها ايجاد مي نمايند. موريانه ها هر ساله سبب ميلون ها دلار خسارت در مناطق مسکوني مي شوند که توسط بيمه پوشش داده نمي شود. در اين خسارت تنها تعداد اندکي از گونه ها مقصرند (Creffied, ۱۹۹۱).
● شکارگرها:
موريانه ها يک جز ضروري در زنجيره غذايي هستند و يک منبع غذايي مهم براي تعداد زيادي از حيوانات ميباشند. دستجات ميليوني بالدارهاي جنسي ضيافتي را براي پرندگان، مارمولک ها، مارها، قورباغه ها، مورچه ها و ديگر حشرات فراهم مي سازد.
لانه هاي موريانه، مرتباً مورد حمله يا جست و جو قرار مي گيرند و بعنوان يک منبع غذاي اوليه براي بسياري گونه ها مورد استفاده قرار مي گيرند.
سن هاي شکاري خانواده Reduviidae به تونل هاي لانه نيش ميزنند و موريانهها را ميمکنند. کيسه داران کوچک dunnart, numbat,… و خزندگان (مارمولکها، مارها، geckos) همچنين براي يقا يا پايداري به تپههاي موريانه حمله مي کنند.
Golden bandicootو bilby براي حمله به يک تپه تونل مي زنند. Echidnas در رژيم غذايي اش به موريانه ها وابسته است، آنها يک تپه موريانه را مورد جستجو قرار ميدهند و با استفاده از ناخنهاي اختصاص يافته آنها را مورد کند و کاو قرار ميدهند و با زبان درازشان آنها ميبلعند (Martin, ۲۰۰۰). گمان مي شود که ممکن است موريانه ها مسئول تنوع و فراواني زياد جانوران در قسمت هاي خشک استراليا باشند. همچنين موريانه ها منبع اساسي آب براي بسياري از حيوانات در محيط هاي خشک، جاهايي که آب يک کالاي ارزشمند است، مي باشند. آن ها لانههايشان را نزديک محل تجمع آب مي سازند و موريانه ها به عنوان يک فونداسيون حياتي در بسياري از اکوسيستمهاي خشک شناخته مي شوند.
تعدادي از حيوانات از تپه هاي موريانه بعنوان محل لانه استفاده مي کنند، اين حيوانات بعنوان اقامت گزين شناخته مي شوند. طوطيهاو ساير پرندگان در طول فصول مرطوب تپههاي موريانه را مورد کند و کاو قرار ميدهند. در هنگام ساختن لانه شاه ماهي خور استراليايي براي ايجاد سوراخ اوليه داخل تپه، پرواز مي کند و خودش را به تپه مي کوبد. در برخي مواقع که تپه خيلي خشک باشد اين حرکت کشنده است. يک تعداد زياد از خزندگان کوچک، پيتن ها، سوسک ها و موش ها از تپه هاي موريانه بعنوان يک سرپناه دائم يا يک پناهگاه اضطراري براي مخفي شدن از دشمنان استفاده مي کنند. يک گونه از مارمولک ردياب تخم هايش را به صورت غريزي داخل يک تپه موريانه مي گذارد و موريانه ها سوراخ ها را مي بندند. تخم هاي اين خزنده دوران نهفتگي را از طريق دماي ثابت تپه مي گذرانند تا تفريخ شوند. در آن زمان مادر بايد برگردد تا نوزادان را از پرورشگاه بسته شان خارج نمايد.
● فرآيندهاي مهم اکولوژيکي:
اغلب موريانه ها در استرالبا مسئول ذرات گياهي ميباشند. نقش آنها به عنوان تغذيه کنندگان از مواد گياهي (موا زائد) يکي از مهمترين فاکتورهاي تعادل طولاني مدت اکوسيستم است. مواد زائد بسيار ريز که از چوب، علف ها هوموس و ديگر مواد تشکيل شده اند توسط موريانه ها مورد تغذيه قرار ميگيرند. تغذيه کنندگان از مواد زائدمواد ليگنوسلولزي که توسط کلنيهاي موريانه انجام ميگيرد سبب شکل گيري خاک مي شود. کلني هاي موريانه همچنين از طريق کنترل دست يابي ساير تجزيه کنندگان به مواد زائد به عنوان ميانجي عمل مي نمايند (Park et al., ۱۹۹۶). در بسياري از موارد، موريانه ها مسئول حذف تا صددرصد مواد گياهي هستند و همچنين ممکن است در تغيير ساختار خاک و افزايش اثرات فرسايش نيز نقش داشته باشد. تعادل بين موريانه ها و محيط زيست ژئومرفولوژيکي و همچنين اکولوژيکي است. از طريق افزايش انتشار رطوبت فصلي در طول گالري هاشان موريانه ها به گرانيت سنگ بستر اجازه فرسايش مي دهند تقريبا با همان سرعتي که آنها مواد هوازده خاک را بر ميدارند (Davis and Williams, ۱۹۷۸). براي اينکه يک اجتماع گياهي پيوسته ايجاد شود و پايدار بماند، بايد يک بالانس ظريف طبيعي بين رشد گياه و مصرف آن توسط حيوانات، حشرات و تشکيل خاک از طريق سنگريزههاي هوازده و بازگشت مواد غذايي از گياهان قطع شده و مرده وجود داشته باشد (Davis and Williams, ۱۹۷۸). موريانهها نقش مهمي در ديناميسم مواد غذايي، از طريق هضم و توزيع دوباره کاني ها، اسيدهاي چرب، ويتامين ها و ۲۰ اسيد آمينه دارند (Pearce, ۱۹۹۷). چرخه ي فسفر، کربن و نيتروژن از فرآيندهاي متابوليکي که داخل کلني انجام مي گيرد نتيجه مي شود. کربني که از مصرف سالانه لاش برگ به دست مي آيد از طريق فون ريزجانوري معده موريانه ها به صورت دي اکسيد کربن و متان معدني مي شود. موريانه ها در تثبيت نيتروژن در چرخه محيطي بالانس نيتروژن نقش اساسي دارند. مساعدت موريانه ها در موجودي مواد غذايي خاک از طريق معدني کردن کربن نشان داده مي شود. که مسئول معدني کردن بيش از ۲۰ درصد کربن اکوسيستم هستند (Park et al.,۱۹۹۶). ميزان فرآيند مواد غذايي در داخل تپه ها به رطوبت و دماي تپه وابسته است. آب و مواد غذايي از مواد سازنده تپه به داخل خاک مناطق اطراف منتشر مي شوند. توانائي موريانهها در برگرداندن مواد مغذي گياهي باعث ميگردد تا هرجا که رطوبت کمي وجود دارد لکههاي مقوي از لحاظ غذايي در محيط زيست تشکيل شود (Park et al., ۱۹۹۶). خاکهايي که توسط موريانهها تحت تأثير قرار گرفتهاند پارامترهاي شيميايي خاک و قابليت دسترسي مواد مغذي را در نزديکي رستنيها تحت تأثير قرار ميدهند. ترکيب گونههاي گياهي با افزايش فاصله از تپه ها، در بويژه خاک هاي فقير، تغيير ميکند. همهي خاک هاي داخل لانه ها از خاک اطراف اسيديتر هستند و ميزان مواد مغذي در خاکي که لانه در آن وجود داشته نسبت به خاکي که لانه در آن وجود نداشته، بيشتر است. ميزان مواد مغذي در تپه هاي مناطق جنگلي به واسطه افزايش دست يابي به مواد غذايي و تنوع ان از مناطق با پوشش علفي بالاتر است.
خاک اطراف لانه هاي موريانه به دليل وجود مواد غذايي زياد در خاک حاصل از فرسايش سطح رويي تپه، حاصلخيزي بسيار بالايي دارد. بالا بودن سطح مواد غذايي در خاک حاصل از فرسايش لانه الگوي رويش گياهي در مناطق مجاور را تغيير مي دهد. تپه ها يک مجموعه اي از مواد مغذي ايجاد مي کنند که موقتاً رشد گياه را حمايت مي نمايد (Park et al., ۱۹۹۶). مواد مغذي نهايتاً از طريق فرسايش تپه هاي متروکه به سطح خاک باز گردانده مي شوند زمان بازگردانده شدن به ميزان فرسايش و عمر تپه وابسته است. به طور متوسط يک تپه ۴۰۰-۳۰۰ کيلوگرم مواد خاک را در طي يک سال باز ميگرداند. اين فرآيند به مواد غذاي که در مواد گياهي مرده محبوس شده اند اجازه مي دهد تا آزاد شده و به خاک بازگردند (Abe et al., ۲۰۰۰). گياهان در حال دومرتبه رشد از اين مواد استفاده مي کنند و چرخه ادامه مي يابد. اين سيستم بازگشت مواد غذايي به دليل توانايي موريانه ها در زندگي در خاک هاي فقير، نقش مهمي در بهبود مواد غذايي سايت ها دارند. تنوع موريانه ها در ارتباط با خاک هاي فقير است و روي اندازه ساختار جامعه مهره داران تأثير بسيار زيادي دارد. به نظر ميرسد که بين پراکندگي مکان هاي با تنوع زياد موريانه ها و پستاندارن علف خوار بومي در دشت ها و بيابان هاي استراليا ارتباط وجود دارد. موريانه ها غالباً در مناطق خشک، مکان هايي که رطوبت کافي براي ارگانيسم هايي قارچ ها، کرم هاي خاکي، باکتري هاي کوچک و سوسک هاي کوچک وجود ندارد، تجزيه کنندگان اوليه مي باشند (Abe et al., ۲۰۰۰). موريانهها به دليل توانايي ابتکاري شان در تحمل خشکي و پرهيز از آب از دست دادن، تجزيه کنندگان اصلي مناطق خشک در سراسر سال هستند.
● خشک شدن:
موريانه ها ممکن است در دوره هايي از آب و هواي گرم و خشک جستو جوي خود غذا را در نزديکي سطح خاک متوقف نمايند. وقتي که يک دوره طولاني بدون نزولات جوي وجود داشته باشد، از طريق تونل زدن به طرف پايين و انتقال به خاک مرطوب يا ماسهي مرطوب به داخل لانه رطوبت جذب مي شود. موريانه هاي زيرزميني تمامي زندگي خود را در داخل گالري ها و تونل هايي در داخل لانه هايشان مي گذرانند (به جز بالدارهاي جنسي هنگاميکه براي جفت گيري ظاهر مي شوند) (Creffied, ۱۹۹۱)، شرايط داخل لانه يکنواخت و تقريباً ثابت است: تاريکي مطلق هميشه حکمفرماست، رطوبت بالاست و نوسانات درجه حرارت در پايين ترين حد قرار دارد. موريانه ها چنان اختصاصي شده اند که عملاً تنها اين شرايط را براي هر مدت زماني مي توانند تحمل کنند. از انجاييکه فعاليت هاي آن ها در سيستم مسيرهاي سرپوشيده محدود مي شود که هميشه رطوبت آن بالاست، نياز نيست پوست آنها يک سد رطوبتي خوب باشد. در حقيقت پوست آنها بسيار نفوذ پذيراست و وقتي موريانه ها در معرض هواي خشک قرار گيرند رطوبت خود را از دست ميدهند خيلي زود در اثر خشک شدن مي ميرند (Creffied, ۱۹۹۱).
● مدفوع:
توانايي نگه داشتن آب در محيط هاي گرم و خشک جاهاييکه سطح بارندگي و رطوبت خيلي پايين است، بسيار مهم است. تعداد زيادي از گونه هاي موريانه وقتي که اب کافي در اطرافشان وجود دارد و خطر خشک شدن اندک است، مدفوع مايع دفع مي کنند. وقتي که سطح رطوبت و آب به حد خطرناکي کاهش پيدا کند. بسياري از گونه هاي سازگار شده يک روش اعجاب انگيز براي نگهداري آب به نمايش مي گذارند، به جاي مدفوع مايع و بدون شکل دانه هايي از مواد خشک از مخرج دفع مي کنند.غدد مخرجي که با اشکال متفاوتي ميباشند اين پلتها را توليد ميکنند. در اکثر آنها اين غدد در حالت پيشرفته شان از شش سلول مخروطي شکل بالشتک مانند تشکيل شده که به داخل مجراي روده امتداد يافتهاند و توسط مجاري پيچ در پيچ از يکديگر جدا جدا ميشوند (Krishna and Weesner, ۱۹۶۹). غدد مخرجي و بالشتکهاي بلند و ظريف مخرجي هر دو جذب دوباره آب را در موريانه به عهده دارند. يک باندهاي قوي از ماهيچه هاي حلقوي قسمت هاي خارجي راست روده را احاطه مي کنند و يک قدرت انقباض براي فشردن پليتهاي مدفوع و گرفتن آب فراهم مي کنند. دسته هاي ماهيچه اي که به طور شعاعي در سطح ديواره قرار دارند و به راست روده متصلند به طور کامل آب مدفوع را قبل از دفع، ميگيرند.
● امکاناتي که براي تحقيق و کاربرد آن در آينده وجود دارد:
يک مقدار زيادي اطلاعات هماکنون در رابطه با موريانهها و وظايف عمومي آنها وجود دارد. در هر صورت گردآوري بعضي از دادهها خيلي مشکل است. بطور سنتي نمونه برداري جمعيتهاي موريانه براي زيستشناسان مشکل بوده است، متدهاي اصلاح شده نمونه برداري جمعيت به طور پيوسته در حال توسعه ميباشند. فرآيند تشکيل خاک اگرچه مطاله شده، دادههاي مستند وجود ندارد، اين موضوع نيازمند مطالعات زياد ميباشد. به صورت تئوريکي گفته ميشود که موريانهها توانايي معدني کردن منگنز و يک تعداد ديگر از عناصر را دارند، براي اثبات اين تئوري لازم است يک مطالعه کاملي در رابطه با نقش موريانهها در سيکل نيتروژن بعمل ايد.گمان ميرود که موريانه بتواند براي تجزيهي مواد ليگنوسلولزي که توسط انسان توليد شده است بتواند به کار برده شود. در آينده بعضي نقاط، مانند جمعآوري زباله، آشغال و مواد زائد حيواني را بتوان با استفاده از موريانهها بعنوان سيکل برگردانهاي مواد زائد جايگزين خاک نمود (Pearce, ۱۹۹۷). زمينههاي ممکن براي آنها که علاقمند به مطالعه موريانهها ميباشند که البته فقط به اگرونومي و کشاورزي محدود نميشوند عبارتند از: بيوجغرافي، اکولوژي، جنگل، متابوليسم، ميکروبيولوژي فيزيولوزي، خاکشناسي، مطالعات هضم، اثرات ايزوله شدن، و تحقيق تاکسونوميکي و کشف گونههاي جديد و نقش آنها در محيط زيست.
● نتيجهگيري:
موريانه ها در حدود ميليون ها سال وجود داشته اند فقط در طي قرن گذشته، به طور علمي مورد مطالعه قرار گرفتهاند. شايد مهمترين وظيفه اکولوژيکي موريانهها در اقليم هاي خشک نقش آن ها در برگرداندن مواد مغذي باشد. موريانه ها تجزيه کنندگان اصلي سلولز ميباشند، ماده اي که بدون کمک ميکروب هاي همزيست روده اي نمي توانند آن را هضم کنند. نقش آن ها در اکولوژي ساوانها و بيابان هاي استراليا براي تعادل دراز مدت مواد غذايي در خاک وتوليد خاک ضروري است. با حدود ۳۰۰۰ گونه راسته مساوي بالان تکامل خود را ادامه مي دهد و براي آب و هواهاي متنوع سازکار ميشوند.

شايد تاكنون كمتر كسي باشد كه گزندي از موريانه ها به وسايل چوبي خانه اش يا كتاب هايش وارد نيامده باشد.اگر از اين قبيل افراديد كه از آسيب موريانه ها در ...

عموماً تصور مي شود که موريانه ها موجودات مخربي هستند که نقش کم اهميتي در اکولوژي زمين دارا مي باشند. برخلاف آنچه تصور مي شود، موريانه ها نقش اکولوژيکي ...

● تنوع موريانه ها در هر دسته امروزه در حدود دو هزار گونه موريانه در دنيا مي شناسيم که در مناطق گرمسير و نيمه گرمسير فراوانند يکي از نمونه هاي بزرگ و م ...

بحران مالي ۲۰۰۸ که ظرف دو سال، بسياري از صنايع و بخش هاي اقتصادي جهان را به ورطه نابودي کشاند، از طريق مؤسسات پولي و مالي آمريکايي که قادر به وصول اقس ...

((اوکايي)) جانور پستانداري شبيه زرافه، ولي با گردني کوتاه است. اين حيوان از زبان بلند و زبر خود براي نظافت شخصي کمک مي گيرد. او قادر است آن قدر زبانش ...

حشرات مضر بطور کلي به سه گروه اصلي تقسيم مي شوند: ۱) حشراتي که از گياهان تغذيه مي کنند؛ ۲) حشراتي که از فرآورده هاي انباري تغذيه مي کنند؛ ۳) حشراتي که ...

دانلود نسخه PDF - موريانه