up
Search      menu
اجتماعی,سیاسی :: مقاله مهريه PDF
QR code - مهريه

مهريه

مهريه، کي نداده؟ کي نگرفته؟

زن و مرد هر کدام نسبت به ديگري حق و حقوقي دارد که طرف مقابل بايد آنها را رعايت کند.حقوقي که زنان بر عهده مردان دارند متفاوت است مثلا حقي که بر پرداخت مهريه دارند يا حق نفقه و حسن معاشرت و... در اين نوشتار، نخست سعي خواهيم کرد حقوقي که مردان در برابر زنان دارند را بيان کنيم.
مهريه يکي از حقوقي است که در جريان ازدواج براي زن به وجود مي آيد و مرد متعهد مي شود آن را پرداخت کند. معمولا براي تعيين مهريه مذاکراتي به شرح زير صورت مي گيرد:
آقا اين چه حرفيه دختر ماله خودتونه اصلا امکان نداره... نه تورو خدا بفرماييد چقدر مهريه عروس خانومه... هر چي شما بفرماييد، دختر ما مثل دختر شماست... خواهش مي کنم بفرماييد... پس اگر اشکالي نداره ۱۳۶۹ عدد سکه به نيت سال تولدش و...
به هر حال اين مذاکرات در اکثر مجالس خواستگاري وجود دارد و از آن گريزي نيست.
● کي داده، کي گرفته؟
در بين نزديکان و آشنايان کسي را سراغ داريد که به دليل عدم پرداخت مهريه به زندان رفته يا دچار گرفتاري و دردسر شده است؟ تا به حالا پايتان به دادگاه خانواده باز شده تا حجم انبوه پرونده هاي طلاق و مهريه را ببينيد؟ اگر به اين اماکن رفته ايد حتما از حجم زياد اين گونه پرونده ها تعجب کرده ايد. اگر از هريک از اين اشخاص دليل طلاق را بپرسيد هر کدام دليلي مي آورد، يکي مي گويد شوهرم معتاد است ديگري گريه مي کند و مي گويد که شوهرم مرا کتک مي زند، يکي مي گويد قيافه شوهرم تکراري شده و غيرقابل تحمل! خلاصه هر کدام به نحوي استدلال مي کنند.
اما در اين بين شوهراني که شب خواستگاري به قول معروف جوگير شدند و هر ميزان مهريه اي که عروس مشخص کرد را پذيرفتند و با خود گفتند: کي داده، کي گرفته، از همه بيشتر نگران هستند که چگونه مهريه همسرم را بدهم؟ آيا حالا بايد به زندان بروم؟ و هزاران اما و آيا و اگر ديگر.
مهريه به وجه رايج
مهريه به آن مالي گويند که مرد هنگام ازدواج متعهد مي شود آن را به زن بپردازد.
بايد توجه کنيم که هر چيزي امکان اين که به عنوان مهريه پذيرفته شود را ندارد مثلا جديدا مشاهده مي شود که طرفين قصد دارند عشق ورزيدن، دروغ نگفتن و... را در سند ازدواج به عنوان بخشي از مهريه بياورند، اما به دليل اين که اين موارد قابل تبديل به پول نيستند، اين امکان وجود ندارد که آنها را به عنوان مهريه ذکر کنيم. ماده ۱۰۷۸ قانون مدني در اين خصوص بيان مي کند: هر چيزي را که ماليت داشته و قابل تملک نيز باشد مي توان مهر قرار داد.
● عروس فراموشکار
حال شايد اين سوال براي برخي پيش بيايد که آيا مي شود زن هيچ مهريه اي را مشخص نکند؟ بايد گفت مهريه به عنوان يک حق براي زن محسوب مي شود که او مي تواند از اين حق خود صرفنظر کند و اساسا هيچ مهريه اي به زن نرسد؛ البته بايد به يک نکته مهم توجه کرد که در ازدواج موقت بايد حتما مهريه را ذکر کنيم و براي زن مهريه مشخص کنيم چون در غير اين صورت، ازدواج يا همان نکاح باطل است.
مستند اين حرف ماده ۱۰۹۶ قانون مدني است که گفته: در نکاح منقطع عدم ذکر مهر در عقد موجب بطلان است و اين در حالي است که در ازدواج دائم به اين گونه نيست و عدم ذکر و تعيين مهريه باعث بطلان ازدواج نمي شود. ناگفته نماند که در عقد دائم اگر هيچ توافقي درخصوص ميزان مهريه صورت نگيرد، اما زن و شوهر پس از ازدواج با يکديگر نزديکي کنند، زن مستحق مهريه مي شود ولي مهريه اي که توسط دادگاه، متناسب با شرايط و جايگاه اجتماعي زن تعيين مي کند که اصطلاحا به آن مهرالمثل گويند.
مهريه براي ادامه زندگي
سوالي که براي اکثر خانم ها مطرح است اين که آيا مي شود تا قبل از دريافت مهريه از وظايف زناشويي خودداري کرد؟ در صورتي که مهريه ذکر شود يا بر آن توافق کنند، زن مي تواند تا هنگامي که مهريه خود را از مرد نگرفته است از ايفاي وظايف زناشويي و به معنايي ديگر تمکين کردن خودداري کند.
ولي اگر با علم و آگاهي کامل وظايف زناشويي را حتي براي يک بار انجام دهد ديگر امکان استفاده از اين حق براي او وجود ندارد البته نکته اي که بايد در اينجا توجه کرد اين است که براي استفاده از اين حق، مهريه زن بايد به گونه اي باشد که به محض انعقاد عقد نکاح بتوان آن را مطالبه کرد يعني مهريه حال باشد و اما اگر براي پرداخت آن زماني تعيين شده باشد امکان استفاده از اين حق نيست.
مهريه در وقت اضافه
در مواردي که مهريه تعيين نمي شود آيا اين امکان وجود دارد که زن پس از ازدواج مطالبه مهريه کند؟ همان طور که بيان شد تعيين کردن مهريه در زمان ازدواج امري الزامي نيست، به اين معنا که اين امکان وجود دارد که طرفين در زمان ازدواج مهريه خاص مشخص نکنند و بعد از عقد بر ميزان مهريه توافق کنند.
درخصوص اين سوال حالات گوناگوني وجود دارد، اول آن که در صورتي که مهر هنگام ازدواج مشخص نشده باشد در اين حالت، تعيين مهريه يا مبتني بر توافق طرفين تعيين مي شود يا در صورت عدم توافق، توسط دادگاه ميزان و مبلغ آن مشخص مي شود مگر اين که تعيين مهر را به شخص ثالث يا شخصي خاص سپرده باشند.
دوم اين که اگر ازدواج منجر به نزديکي شده باشد و هيچ گونه توافقي براي ميزان مهريه صورت نگرفته باشد، دادگاه با توجه به شرايط و موقعيت اجتماعي و سطح و طبقه اجتماعي زن، ميزان مهريه را معين مي سازد که به آن مهرالمثل گويند.
نکته: هر چيزي امکان اين که به عنوان مهريه پذيرفته شود را ندارد مثلا عشق ورزيدن، دروغ نگفتن و... نمي تواند به عنوان مهريه در سند ازدواج ثبت شود
سوم: در صورتي که نزديکي صورت نگرفته باشد و طلاق تحقق يابد. در اين حالت نيز دادگاه ميزان مهر را تعيين مي کند با اين تفاوت که در اين حالت دادگاه براي تعيين مهر، شرايط و موقعيت مالي و توانايي مرد را معيار قرار مي دهد نه شرايط و وضعيت و طبقه اجتماعي زن را که در اصطلاح به آن مهرالمتعه گويند.
● عندالمطالبه
زن از لحظه اي که عقد منعقد مي شود، مالک تمام مهر مي شود و مي تواند آن را مطالبه کند. همچنين در اين باب مي توان گفت مهريه عندالمطالبه است يعني هر زماني که زن مهريه را مطالبه کند شوهر بايد آن را پرداخت کند، اما يک استثنا وجود دارد و آن اين که اگر مهريه مشخص شده باشد اما زن و شوهر قبل از نزديکي طلاق بگيرند، زن تنها مي تواند مطالبه نيمي از مهر را بکند نه تمام آن را و بايد قيد بقيه مهريه را بزند.
در مواقعي که عروس خانم زرنگي مي کند و از همان ابتدا تمام مهريه را مي گيرد، بايد نيمي از آن را به مرد برگرداند. پس مي توان گفت عروس و دامادي که در دوران عقد يا نامزدي هستند و مي خواهند طلاق بگيرند فقط نصف مهريه را مي توانند مطالبه کنند. در اين باب ماده ۱۰۹۲ قانون مدني بيان مي کند: هرگاه شوهر قبل از نزديکي زن خود را طلاق دهد زن مستحق نصف مهر خواهد بود و... .
براي مطالبه کردن مهريه نيز محدوديت زماني خاصي وجود ندارد، زيرا همان طور که گفته شد به محض انعقاد عقد، زن مالک تمام مهر مي شود مگر آن که طبق توافق دو طرف، پرداخت مهريه به زمان مشخصي موکول شده باشد مثلا طرفين توافق کرده باشند که ۶ ماه پس از عقد مهريه را دريافت کنند. اما به طور کل مي توان گفت زن از لحظه انعقاد عقد مي تواند مهريه را مطالبه و آن را درخواست کند.
● دادگاه يا اداره ثبت؟
يک سوال ديگر که در اين خصوص مطرح مي شود و مي تواند کمک زيادي به ما بکند اين است که براي مطالبه مهريه بايد به کجا رجوع کرد و آيا دادخواست مطالبه مهريه را فقط در هنگام طلاق مي توان به دادگاه ارائه داد؟
بايد توجه داشت که براي مطالبه مهريه نيازي به صورت گرفتن طلاق نيست و زن مي تواند پيش از اين که طلاق بگيرد براي مطالبه مهريه خود اقدام کند.
اما براي مطالبه مهريه مي توان به دو نهاد مراجعه کرد. اول آن که چون عقد نکاح در دفتر ازدواج ثبت مي شود، به عنوان يک سند رسمي محسوب مي شود و به راحتي مي توان با مراجعه به اداره ثبت و رفتن به بخش اجراييه هاي ثبت، درخواست اجراي اين سند رسمي را نمود و مهريه خود را مطالبه کرد، اما براي اين کار حتما بايد سند ازدواج را همراه داشته باشيد و به اداره ثبت ارائه نماييد، اما در صورتي که مثلا سند ازدواج دست آقا داماد است و آن را پيش خود نگه داشته و به شما نمي دهد، مي توانيد به دفتر خانه اي که ازدواج را در آنجا ثبت کرده ايد مراجعه کنيد و يک گواهي از آن دفتر خانه بگيريد که تحويل به اداره ثبت دهيد و با توجه به آن مهريه خود را مطالبه نماييد. دومين راه مطالبه مهريه، دادن دادخواست به دادگاه صالح (دادگاه محل اقامت شوهر يا دادگاهي که عقد در آنجا واقع شده) است.
اين نکته را نيز بايد توجه کرد که مطالبه مهريه از طريق اجرائيه ثبت تنها در صورتي است که مهر در قباله ازدواج صريحا نوشته شده باشد و يا نتيجه توافق طرفين در آن ذکر شده باشد.
با توجه به اين مطلب زن مي تواند به هر يک از اين دادگاه ها که مي خواهد مراجعه کند و دادخواست خود را ارائه دهد و محدوديتي براي او وجود ندارد و يا با توجه به مطالبي که گفته شد به اجرائيه ثبت مراجعه کند.
● قانوني براي مجرد ماندن
طبق ماده ۳۳ قانون ثبت احوال، ازدواج و طلاق غير مدخوله در المثناي شناسنامه درج نخواهد شد. يعني کساني که در دوران نامزدي يا عقد طلاق مي گيرند اگر نزديکي نکرده باشند و بعد از مدتي با رعايت شرايط قانوني تقاضاي شناسنامه المثني نمايند مي توانند قسمت مشخصات همسر در شناسنامه را سفيد بگذارند.
● هشدار مهري
از تعيين مهريه زياد بپرهيزيد چون نه دخترتان را خوشبخت مي کنيد نه به راحتي مي توانيد آن را مطالبه و وصول کنيد.

مهريه، صداق ياکابين، مقدار مالي است که از سوي شوهر به زن در فرآيندي به نام ازدواج داده مي شود. اما آيا واقعاً ازدواج يک معامله و عقدي همانند ديگر عقود ...

دانلود نسخه PDF - مهريه