up
Search      menu
اجتماعی,سیاسی :: مقاله مهاجرت PDF
QR code - مهاجرت

مهاجرت

پيرامون مهاجرت نخبگان (4)

● نظرات بعضي از اساتيد و كارشناسان
به غير از زمينه نامساعد براي حضور نخبگان در كشورهاي جهان سوم كشورهاي صنعتي و پيشرفته نيز براي جذب نخبگان كشورهاي عقب افتاده جاذبه دارند و با توجه به شرايط فرهنگي اين كشورها كه نخبگان و متخصصان به واسطه تحصيلات در دانشگاه ها و يا مراكز علمي با آن آشنا هستند، ترغيب مي شوند تا به جايگاه و وطن اصلي علوم و فنون گرايش پيدا كنند. ما همانگونه كه ثروت خود را حفظ مي كنيم بايد ثروت انساني و نيروي كارآمد انساني خود را نيز پاسداري كنيم. به شكلي كه شرايط يك زندگي آرام و با آسايش و راحت و در شأن آنها را فراهم كرده و امكانات ترقي آنها را از نظر علمي ايجاد كنيم تا دانش شان را به روز كنند و در خدمت كشورهاي خود باشند. دولت مي تواند با ايجاد زمينه مساعد براي متخصصان داخلي آهنگ گريز مغزها را كندتر كند و با حفظ رفاه، آسايش، آرامش و شأن انساني آنها، گامي براي نگاه داشتن آنها در كشور بردارد، چرا كه تا شرايط مناسب مهيا نشود اين روند ادامه خواهد يافت. در بحث جامعه شناختي فرار مغزها، مقوله سلسله مراتب اجتماعي از اهميت ويژه اي برخوردار است. جايگاه اجتماعي كسي كه تخصصي را كسب كرده باشد بايد در تركيب اجتماع مشخص باشد يعني مشاغل بايد بر اساس شايسته سالاري تقسيم شود. وقتي پست هاي دولتي و غيردولتي براساس ضابطه و قانون تقسيم نشود، اين پديده به وجود مي آيد. وقتي براي اشتغال يك متخصص در جايگاه تخصصي خود خريداري وجود نداشته باشد باعث سرخوردگي و تمايل به خروج از كشور مي شود. اين جامعه شناس بحث شأن اجتماعي را نيز بسيار مؤثر مي داند. بي توجهي به مقوله شايسته سالاري ديگر جزو فرهنگ ما شده است. مردم براي تخصص افراد در جامعه اجر و قرب لازم را قايل نمي شوند.
بودجه ناچيز تحقيقات در كشور ما يكي از علل فرار مغزهاست. علل فرار مغزها، هدر رفتن نيروهاي علمي و تخصصي و راه هاي مقابله با آن حفظ نيروي انساني تحصيلكرده، بهبود شرايط اقتصادي و وجود امنيت در كشور، ايجاد امكانات و تسهيلات ويژه براي قشر تحصيلكرده است.
فرار مغزها مهمترين عامل تفاوت و نابرابري ميان كشورهاي پيشرفته و در حال توسعه است. اختصاص بودجه مناسب و ايجاد امكانات براي احداث فضاي تحقيقي و پژوهشي مي تواند پديده فرار مغزها را كاهش دهد.
فرار مغزها در ايران به علت بي حرمتي به علم است. هيچ امكانات رفاهي براي محققان ما در كشور وجود ندارد. متأسفانه در ايران پست ها براساس صلاحيت علمي داده نمي شود و اين يكي از مهمترين مشكلات قشر تحصيلكرده است.
استخدام، انتصاب و ترفيع افراد با سوءاستفاده از موقعيت شغلي و اداري، نفوذ سياسي و يا دريافت رشوه فساد استخدامي ناميده مي شود. يكي از اشكال متداول فساد استخدامي، تبعيض استخدامي در ازاي دريافت رشوه، به ويژه در مشاغلي است كه براي متصديان آنها فرصت هاي فراواني براي كسب درآمدهاي غيرقانوني فراهم مي كند. يكي ديگر از عوارض فساد ناشي از ناشايسته سالاري، فرار مغزها مي باشد.
● متغيرهاي دخيل در مهاجرت
▪ متغيرهاي اجتماعي فرهنگي
اين دسته از متغيرها را مي توان شامل اين موارد دانست: منشأ بومي، منشأ خانوادگي، منشأ مذهبي، منشأ طبقاتي، منشأ جغرافيايي، سن در هنگام عزيمت، ژرفاي دامنه برخورد با فرهنگ بيگانه، تعداد سفرهاي كوتاه به وطن، و در نهايت، شرايط بازگشت. هر يك از اين متغيرها مي توانند وابستگي مثبت يا منفي را با احتمال بازگشت داشته باشند.
▪ متغيرهاي اقتصادي مهاجرت
طبيعي است در صورت همانندي ساير شرايط، عوامل اقتصادي تعيين كننده خواهند بود. البته اهميت شرايط اقتصادي نيز مطلق نيست. مهمترين متغيرهاي اقتصادي مؤثر در مهاجرت را مي توان توقع سطح درآمد بالا، امكان حصول درآمد در كشور ميزبان و تفاوت بين خدمات زيربنايي در دو كشور مبدأ و مقصد دانست.
▪ متغيرهاي حرفه اي مهاجرت
حرفه و امكانات پيشرفته براي يك فرد كارشناس اهميت فوق العاده اي دارد. مهمترين متغيرهاي حرفه اي عبارتند از: توقعات حرفه اي، امكانات حرفه اي در كشور پيشرفته، موانع و امكانات حرفه اي در ايران و فواصل موجود بين ايران و كشورهاي پيشرفته در وجود عوامل زيربنايي حرفه اي.
● مروري بر تحقيقات
▪ خاورميانه: معبر مهاجران
منطقه خاورميانه از ديرباز يكي از مهمترين مناطق مهاجرفرست و مهاجرپذير جهان به شمار مي آمده است.
در سال ۱۹۷۳ درمورد نگرش دانشمندان و متخصصان خاورميانه اي در آمريكا نسبت به علل مهاجرت آنان تحقيقي به عمل آمد. بر طبق نتايج اين تحقيق، عوامل مهمي كه باعث مهاجرت از خاورميانه به آمريكا شده به ترتيب زير است:
۱) رسيدن به استانداردهاي بالاي زندگي؛
۲) بهتر كردن فرصت ها براي كودكان؛
۳) فرصت هاي مطالعاتي غيركافي در وطن؛
۴) كنجكاوي در مورد ايالات متحده؛
۵) تنفر از شرايط سياسي وطن.
● مشكلات استعدادهاي درخشان
در تحقيقي كه به منظور بررسي مشكلات استعدادهاي درخشان انجام شده، از مجموع پاسخ ها به پرسشنامه تحقيق، مشكلاتي كه مي توانند به وسوسه فرار مغزها منجر مي شوند. به ترتيب فراواني ذكر شده عبارتند از:
▪ سرخوردگي اجتماعي، سياسي و فرهنگي؛
▪ مشكلات گزينش دانشجو؛
▪ مشكلات خروج از كشور؛
▪ مشكلات رفاهي؛
▪ مشكلات هيأت علمي، مثل پايين بودن تخصص و ارتباط نامطلوب؛
▪ مشكل اشتغال؛
▪ كمبود ظرفيت هاي تحقيقاتي.
● عوامل عدم بازگشت دانشجويان ايراني به وطن
در بررسي ديگري كه در سال ۱۳۷۵ به وسيله سرپرستي دانشجويان ايراني در كانادا انجام شد، علل و عوامل عدم بازگشت دانشجويان ايراني به وطن در ۲۲ مورد زير فهرست گرديد:
۱) وضعيت سياسي، اجتماعي و علمي كشور محل تحصيل؛
۲) قوانين و مقرارت كشور محل تحصيل در مورد اقامت خارجيان؛
۳) نابساماني در پرداخت مقرري و شهريه دانشجو در حين تحصيل؛
۴) عدم نظارت و سرپرستي در تحصيل و امور كلي و معيشتي و خانوادگي دانشجو؛
۵) نقش همسر و همراهان؛
۶) اختلاف سطح زندگي و نابرابري ارزش دلار و ريال؛
۷) قطع ارتباط فرهنگي و اعتقادي و تخريب مباني فكري تحت تأثير فرهنگ حاكم؛
۸) عدم پيگيري سازمان بورس دهنده در اجراي تعهدات دانشجو در گذشته و حال و عدم طرح دعوي در مراجع حقوقي و قضايي؛
۹) قياس شرايط زندگي دانشجو با امكانات موجود در كشور محل تحصيل و وضعيت زندگي پس از بازگشت احتمالي به كشور؛
۱۰) وجود تسهيلات و دسترسي سريع به مسكن، اتومبيل، تلفن و غيره؛
۱۱) شرايط مناسب مدرسه فرزندان در سنين دبستان و دبيرستان و امكانات موجود و تسهيلات براي ورود به دانشگاه براي سنين بالاتر؛
۱۲) روشن نبودن آينده كاري، محل خدمت، ضوابط استخدام و شيوهٔ كار و اقداماتي كه بايد دانشجو پس از بازگشت انجام دهد؛
۱۳) موضوع نظام وظيفه؛
۱۴) تشويق خانواده ها از ايران براي ماندن و يا حداقل ترغيب به نيامدن با ذكر مسائل و دشواري هاي معيشتي و هزينه هاي بالا و ذكر كمبودها و كسري ها؛
۱۵) نبودن رابطه منطقي و ارگانيك بين محل كار آينده دانشجو و خود دانشجو در حين تحصيل؛
۱۶) نامشخص و نامعين بودن جايگاه دانشجو به عنوان استاد آينده دانشگاه پس از بازگشت به كشور و كمبود امكانات تحقيق و مطالعه و كم قرب و منزلت بودن محقق و معلم؛
۱۷) عادت كردن دانشجو و خانواده وي به محيط محل تحصيل؛
۱۸ عدم تغذيه فرهنگي و خبري دانشجو و خانواده وي در طول دوران تحصيل؛
۱۹) دوري راه و نبودن امكانات مسافرت مستقيم و متناوب، بالا بودن هزينه رفت و آمد كه باعث جدايي دانشجو و خانواده او از محيط اجتماعي داخل كشور براي مدت طولاني مي شود؛
۲۰) تحركات و فعل و انفعالات سياسي در داخل كشور؛
۲۱) ناپايدار بودن مقررات و قوانين و عدم ثبات مسؤولين؛
۲۲) اخبار و اطلاعات نامطلوب منتقل شده از سوي كساني كه اخيراً از كشوري مراجعت كرده اند و يا اشخاصي كه تحصيلاتشان به اتمام رسيده و به داخل كشور برگشته اند.
● گزارش دبيرخانه شوراي عالي انقلاب فرهنگي
دبيرخانه شوراي عالي انقلاب فرهنگي طي گزارشي علل و عوامل فرار مغزها را به سه دسته تقسيم كرده است:
عوامل علمي و تحقيقاتي: شامل كمبود امكانات مناسب علمي و تحقيقاتي كشور، فقدان نظام بهره گيري از توان علمي و تحقيقاتي متخصصان و عدم مصرف بهينه بودجه هاي تحقيقاتي در عين ناكافي بودن.
عوامل اقتصادي و اجتماعي: شامل عدم تناسب و توجيه منطقي بين درآمدهاي مشاغل در داخل كشور، افزايش جاذبه هاي مادي خارج از كشور و فاصله موجود با امكانات زندگي در كشورهاي پيشرفته، عدم تناسب بين فارغ التحصيلان آموزش عالي با فرصت هاي شغلي و عدم انطباق تخصص و توان فارغ التحصيلان با نيازهاي كشور.
عوامل فرهنگي و سياسي: شامل احساس عدم ثبات نسبت به حال و آينده كشور، كاهش انگيزه و تعهد براي خدمت به مردم به عنوان وظيفه ديني و ملي، ايجاد تغييرات فرهنگي در روحيات متخصصان به دليل طولاني شدن مدت اقامت در خارج، تبليغات سوء رسانه هاي جمعي بيگانه در بدبين نگه داشتن ايرانيان مقيم خارج نسبت به نظام و ناهمگوني فرهنگي و سياسي برخي از متخصصان با اعتقادات و ارزش هاي حاكم بر جامعه.

شواهدي داير بر انتقال نفت به محلي که در آن تجمع يافته وجود دارد. به عبارت ديگر نفت و گاز متمرکز در مخزن ، از سنگي ديگر منشا گرفته و به محلي مناسب جهت ...

شواهدي داير بر انتقال نفت به محلي که در آن تجمع يافته وجود دارد. به عبارت ديگر نفت و گاز متمرکز در مخزن ، از سنگي ديگر منشا گرفته و به محلي مناسب جهت ...

● مقدمه نيروي انساني به ويژه نيروي متخصص، در توسعه اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي هر جامعه نقش اساسي ايفا مي كند. در تقسيم بندي بانك جهاني نيز يكي از منابع ...

● پيامد اقتصادي مهاجرت نخبگان براساس آمارهاي موجود سالانه هزاران دانش آموخته دانشگاهي از كشور خارج مي شوند كه بنابر اعلام صندوق بين المللي پول، خروج ا ...

● داده ها و سنجه هاي آماري موجود از مهاجران ايراني در خارج از كشور ▪ نگاهي به وضع متخصصين ايراني مقيم كشورهاي خارجي برابر گزارش ها، در حال حاضر بيش از ...

پديده فرار مغزها موضوعي كهنه در جوامع مختلف است و اين موضوع براي نخستين بار در اوايل دهه ۱۹۶۰ ميلا دي در جهان مطرح شد و اين واقعيت اجتماعي به عنوان يك ...

به تازگي اتحاديه محافظت از حقوق مانکن هاي برزيلي قانوني تصويب کرده که کشورها و گردانندگان مراسم مد و لباس را مجبور مي کند دست از فشار آوردن به مانکن ه ...

در نتيجه اين سياست ها، روسيه خودش را در موقعيتي قرار داده که هم مي تواند باعث تضعيف تلاش هاي مشترک شود و هم به اجرايي شدن يک بسته ديپلماتيک مؤثر عليه ...

دانلود نسخه PDF - مهاجرت