up
Search      menu
پزشکی و دامپزشکی :: مقاله مننژيت PDF
QR code - مننژيت

مننژيت

مننژيت و التهاب پرده هاي مغز

مننژيت عفونت و التهاب پرده هاي مغزي و مايع مغزي – نخاعي مي باشد که دور مغز و نخاع را احاطه کرده اند ويروسها، باکتريها و قارچها همگي مي توانند باعث ايجاد مننژيت شوند. شدت عفونت بستگي به عامل عفونتزا دارد. مننژيتها باکتريائي که در کل شديدتر از ساير مننژيتها
مي باشند و نياز به درمان سريع با آنتي بيوتيک دارند. البته علت اکثر موارد مننژيت ويروسها
مي باشند.
● علائم و نشانه ها
در خيلي از موارد علام اوليه مننژيت با آنفولانزا اشتباه گرفته مي شود. گر چه ممکن است ابتلا به مننژيت بيش از يک دوره ۲ ۱ روزه براي نشان دادن علائم اوليه آن فرصت لازم داشته باشد، ولي گاهي اين بيماري يک سير برق آسا و سريعاً کشنده را پيدا مي کند.
اگر کسي مبتلا به مننژيت باکتريال شود، هرگونه تأخير در درمان باعث افزايش خطر بروز آسيبهاي دائمي در فرد مي شود. بنابراين در صورتيکه شما يا يکي از اعضاي خانواده شما علائم زير را نشان دادند، بايد سريعاً بدنبال مراقبتهاي پزشکي رفته و با يک پزشک در اين زمينه مشورت کنيد:
▪ تب بالا
▪ سردرد شديد
▪ نهوع و استفراغ همراه با سردرد
▪ گيجي
▪ تشنج
▪ بي خوابي و يا سخت از خواب بيدار شدن
▪ گردن سفت و کم حرکت
▪ حساسيت به نور
▪ کاهش تمايل به نوشيدن و يا خوردن
● علائم در نوزادان
نوزادان و شيرخواران کوچک ممکن است علائم کلاسيک مننژيت مثل درد و يا گردن سفت را نداشته باشند، و بجاي آن علائمي مثل گريه مداوم، بطور غير طبيعي خواب آلوده بودن و يا بي قرار بودن و کاهش ميل به غذا را داشته باشند. گاهي ملاج بچه برجسته مي شود و يک علامت خيلي ديررس قراراگرفتن بدن در يک حالت اسپاسم ولي نه بصورت انقباض بلکه در حالت کشيدگي کامل عضلات مي باشد که به آن اپيستوتونوي مي گويند.
● عامل ايجاد کننده مننژيت
۱ مننژيت باکتريال :گرچه اين نوع مننژيت علائم وخيم تري نسبت به ساير انواع مننژيت دارد ولي در صورت تشخيص سريع و درمان با آنتي بيوتيک، کاملاً درمان پذير بوده و از وقوع عوارض آن جلوگيري مي شود. شايعتربن راه ورود باکتري به پرده هاي مغز و درگير شدن آن، ورود باکتري به جريان خون بوده و از طريق جريان خون به پرده هاي مغز و مايع مغزي – نخاعي دسترسي پيدا مي کند. شايعترين باکتريهاي ايجاد کننده مننژيت شامل: پنوموکوک ، مننگوکوک ، هموفيلوس گروه b، و ليستريا مونوسيتوژن مي باشد. علاوه بر مسير جريان خون، بعضي از موراد مننژيت در اثر تهاجم مستقيم باکتري به پرده هاي مغز ايجاد مي شوند، که معمولاً از طريق عفونت گوش يا سينوس و يا از طريق شکستگي در جمجمه، باکتري خود را به پرده هاي مغزي مي رساند.
۲ مننژيت ويروسي : مننژيت هاي ويروسي معمولاً خفيف بوده و دوره بيماري آنها مدت ۱۰ روز و يا کمتر طول مي کشد. يکي از شايعترين ويروسهائي که باعث مننژيت مي شوند « انتروويروسها »هستند و اين گروه از ويروسها معمولاً در اواخر تابستان و اوائل پائيز بيشتر باعث بيماري مي شوند. ساير ويروسهاي ديگري که مي توانند باعث مننژيت شوند شامل: اوريون، تب خال و ويروس نيل غربي و ... مي باشند . آنتي بيوتيک در درمان مننژيت ويروسي بي اثر بوده و درمان شامل تحت نظر قرار دادن بيمار براي جلوگيري از عوارض بيماري مي باشد.
۳ مننژيت قارچي : يکي از قارچهائي که باعث مننژيت در افراد با نقص ايمني ( مثل بيماران مبتلا به AIDS ) مي شود، « کريپتوکوک » است که در صورت عدم درمان و تشخيص به موقع مي تواند باعث مرگ بيمار شود. ساير قارچها نيز گاهي باعث مننژيت مي شوند که از نظر علائم، شبيه ساير انواع مننژيت بوده ولي يک روند بسيار کند و موذي داشته و بخاطر علائم خفيف آن گاهي تشخيص صحيح دير داده مي شود.
۴ مننژيت مزمن : بعضي از ارگانيسمها که رشد بسيار کندي دارند در صورتي که به پرده هاي مغز تهاجم کنند، نه بصورت علائم حاد، بلکه مزمن خود را نشان خواهند داد. يعني که سير علائم بيماري به مدت چهار هفته يا بيشتر طول مي کشد. البته علائم کلي آن مثل سردرد، تب، استفراغ و اختلال هوش و حواس فرد مثل مننژيت حاد است ولي علائم بسيار خفيف تر از آن بوده و در مدت زمان طولاني تري خود را نشان مي دهند. اين نوع مننژيت نادر است.
۵ ساير انواع مننژيت : مننژيت مي تواند در اثر حساسيت به دارو، بعضي از انواع سرطانها يا بيماريهاي التهابي مثل لوپوس رخ دهد.
● عوامل خطر
چندين عامل خطر وجود دارد که کودکان و يا بزرگسالان را در معرض خطر بالاتري براي عفونت مننژيت قرار مي دهد.
۱ سن: کودکان زير ۵ سال، جوانان بين ۲۴ ۱۸ سال و افراد سالمند بيش از ساير گروههاي سني در معرض ابتلا به مننژيت قرار دارند.
۲ زندگي در محيطهاي شلوغ و دسته جمعي : دانشجوياني که در خوابگاه زندگي مي کنند، پرسنل نظامي مستقر در پايگاههاي نظامي، کودکان ساکن در مدارس شبانه روزي و يا مراکز نگهداري و تربيت کودکان، همگي مکانهاي مناسبي براي ابتلا به مننژيت خصوصاً نوع مننگوکوکي آن مي باشد. زيرا در مکانهاي شلوغ عفونت مي تواند سريعاً در بين گروه وسيعي از افراد پخش شود.
۳ حاملگي : در فرد حامله احتمال ابتلا به عفونت ليستريا ( بنام ليستريوزيس ) بالاتر از حالت عادي است و در ضمن اين باکتري نيز يکي از عوامل ابتلا به مننژيت مي تواند باشد. در ضمن زن حامله مبتلا به ليستريا ريسک عفونت فرزندش نيز بالا مي رود.
۴ افرادي که داراي مشاغلي هستند که با حيوان سرو کار دارند: مثل کشاورزان ، دامپروران و ... که با حيوانات اهلي سر و کار دارند نيز در معرض خطر بالاتري براي ابتلا به عفونت ليستريا هستند. که آن هم مي تواند منجر به ابتلا به مننژيت ليستريائي شود.
۵ عواملي که باعث تضعيف سيستم ايمني مي شوند : مثل بيماري AIDS ، ديابت، مصرف داروهاي سرکوب کننده ايمني، يا عمل جراحي برداشتن طحال همگي مي توانند فرد را در معرض خطر بالاتري براي ابتلا به بيماري ايدز دهند.
● چه موقع بايد بدنبال مراقبت و توصيه هاي پزشکي رفت؟
اگر شما يا يکي از اعضاي خانواده شما علائم و نشانه هاي مننژيت را بروز داد مثل تب، سردرد شديد، تهوع و استفراغ و سفتي گردن بايد سريعاً بدنبال مراقبتهاي پزشکي رفت. گرچه عفونت مننژيت ويروسي بدون درمان نيز اکثراً در عرض چند روز بهبود پيدا مي کند ولي مننژيت باکتريائي در صورت عدم درمان به موقع عوارض وخيمي خواهد داشت.
البته بدون انجام تستهاي بيمارستاني نمي توان از روي علائم بطور قاطع نوع مننژيت را حدس زد. همچنين در صورتيکه فرد مبتلا به مننژيت با کسي تماس نزديکي داشته ( مثلاً همکاران وي در محل کار، افراد خانواده و يا همکلاسي هاي کودک ) بايد به پزشک اطلاع داد زيرا اين افراد نيز ممکن است به درمان براي جلوگيري از ابتلا به مننژيت نياز داشته باشند.
● بيماريابي و تشخيص
پس از ويزيت بيمار، پزشک با توجه به تاريخچه پزشکي بيمار، انجام معاينات پزشکي و درخواست تستهاي تشخيصي خاص مي تواند مننژيت را تشخيص دهد. در طول معاينه پزشک بدنبال شواهد عفونت در اطراف سر، بيني، گلو و پوست روي ناحيه نخاع است. علاوه بر اين تستهاي زير ممکن است براي بيمار درخواست شود.
۱ کشت گلو: گاهي کشت گلو مي تواند باکتري مسبب مننژيت را شناسائي کند که اين خصوصاً براي انتخاب صحيح آنتي بيوتيک مي تواند مؤثر باشد.
۲ تسهاي تصويربرداري : عکسهاي ساده و يا CT اسکن از سينه ، کاسه سر و يا سينوسها ممکن است هر گونه تورم و التهاب را مشخص کند و اين تستها همچنين مي تواند در شناسائي عفونت در ساير نقاط بدن نيز کمک کننده باشند.
۳ آزمايش مايع مغزي نخاعي : در اين تست، از نقطه اي در کمر بيمار وارد فضاي حاوي مايع مغزي نخاعي شده و مقداري از آنرا جهت آزمايش استفاده مي کنند، اين تست تشخيصي قطعي براي مننژيت مي باشد. در اين آزمايش معمولاً قند مايع مغزي نخاعي پائين، تعداد گلبولهاي سفيد آن بالا رفته است. در بررسي مايع مغزي نخاعي همچنين گاهي مي توان نوع باکتري را که باعث مننژيت شده است مشخص کرد.
۴ تستPCR : خصوصاً اگر پزشک به مننژيت ويروسي شک کند، از اين تست مي توان براي تشخيص نوع ويروسي ( بوسيله شناسائي DNA يا RNA آن ) استفاده کرد.
اگر بيمار مننژيت مزمن را بعلت ابتلاء به سرطان و يا يک بيماري التهابي دارد. ممکن است تستهاي ديگري براي تشخيص بيماري وي مورد نياز باشد.
● عوارض
همانطور که پيش از اين ذکر شد، هر چه مدت زماني که فرد مبتلا به مننژيت بدون درمان بوده است، بيشتر باشد، عوارض بيماري بيشتر خواهد بود. اين عوارض شامل :از دست دادن شنوائي، از دست دادن بينائي، اختلال گفتاري، اختلالات يادگيري و مشلات رفتاري و گاهي حتي فلج اندمها مي تواند باشد. از عوارض غير عصبي اين بيماري مي توان به اختلال کارکرد کليه ها و يا غدد فوق کليوي اشاره کرد. غدد فوق کليوي در پاسخ به شرايط استرس با ترشح هورمونهائي مثل کورتيزول، بدن را در مقابله با اين استرسها محافظت مي کند. در بدترين شرايط نيز با توجه به اينکه عفونت سيستم عصبي مي تواند خيلي سريع منتشر شود، اين بيماري مي تواند در صورت عدم درمان بيمار را به حالت شوک برده و باعث مرگ او شود.
● درمان
درمان سريع با آنتي بيوتيکهاي وريدي اصل اول درمان مننژيت است تا از ايجاد عوارض وخيم جلوگيري شود. نوع آنتي بيوتيک با توجه به نوع باکتري ( که از آزمايش مغزي نخاعي مي توان براي شناسائي آن استفاده کرد) تعيين مي شود. البته ممکن است تا زمانيکه جواب آزمايش آماده شود، پزشک از يک آنتي بيوتيک وسيع الطيف که بر عليه بسياري از باکتريها مؤثر است، استفاده کند و پس از آماده شدن جواب مايع مغزي نخاعي، آنتي بيوتيک اختصاصي تر باکتري را که اکنون مشخص شده را براي بيمار تجويز کند.
علاوه بر آنتي بيوتيک، پزشک ممکن است بر حسب موقعيت و وضعيت بيمار، درمانهائي را براي تورم بافت مغز، شوک، تشنج و يا کم آبي وي در نظر بگيرد. اگر بيمار دچار عفونت در ناحيه سينوسها و يا استخوان پشت گوش شده است، شايد نياز شود که عفونت اين فضاها تخليه شود. همچنين هرگونه مايعي که بين بافت مغز و پرده هاي مغزي تجمع پيدا کرده است لازم شود که تخليه گردد.
در مننژيت ويروسي همانطور که پيش از اين ذکر شد، آنتي بيوتيک جايگاهي ندارد ولي بيشتر موارد آن در عرض حدود يک هفته ( با يا بدون درمان ) بهبود مي يابند. موارد خفيف مننژيت ويروسي معمولاً با استراحت در بستر، خوردن مايعات و داروهاي ضد درد براي کاهش درد و تب بيمار درمان مي شود. البته اگر ويروس تب خال عامل بروز مننژيت ويروسي باشد ممکن است تجويز بعضي از داروهاي ضد ويروس مؤثر باشد.
● پيشگيري
بعضي از انواع مننژيت مسري مي باشد. شما ممکن است باکتري را از فرد بيمار در حاليکه وي با عطسه يا سرفه آنها را وارد هوا مي کند دريافت کنيد. همچنين استفاده از سيگار ، مسواک و وسائل تغذيه مثل قاشق، چنگال و ظرف غذاي فرد بيمار نيز مي تواند باعث انتقال بيماري به ديگران شود. زندگي کردن و يا کار کردن با کسي که مبتلا به بيماري شده است هم مي تواند باعث افزايش خطر ابتلا به بيماري شود.
افراد مي توانند با اجتناب از ويروسهاي عامل مننژيت ريسک ابتلاي خود را پائين بياورند. اين ويروسها اکثراً ويروسهاي مولد عفونتهاي معده اي – روده اي مي باشند، با رعايت بهداشت فردي مي توان تا حدي از خطر ابتلا به آنها را کاست.
براي کاهش ريسک ابتلا به ليستريا نيز خصوصاً در زنان حامله توصيه مي شود که گوشت بايد کاملاً پخته شود و بعد مورد استفاده قرار گيرد و همچنين از خوردن پنيري که از شير غير پاستوريزه درست شده بايد اجتناب کرد.
رعايت موارد ساده بهداشتي و در رأس آن شستشوي دقيق دستها مي تواند يکي از روشهاي عالي براي حفظ سلامتي انسانها باشد. خصوصاً به کودکان بايد شستن صحيح دستها را آموخت. هر دو سطح دست ( پشت و کف دست) بايد کاملاً با صابون آغشته شده و بعد با آب کاملاً شسته شود. شستشوي دست خصوصاً پس از توالت ، پس از دستکاري حيوانات اهلي و يا پس از حضور طولاني مدت در مکانهاي شلوغ عمومي توصيه مي شود. همچنين بايد با مصرف غذاهاي سالم که حاوي ميوه ها، سبزي هاي تازه و غلات کامل مي باشند و استراحت کافي و ورزش منظم سيستم ايمني بدن را تقويت کرد.
● ايمن سازي : بعضي از اقسام مننژيت باکتريائي را مي توان با واکسيناسيون پيشگيري کرد.
۱ واکسن هموفيلوس آنفولانزاي نوع b :اين واکسن که در بعضي کشورها در برنامه واکسيناسيون اجباري آنها قرار دارد ، از ابتلا به بعضي از انواع مننژيت که اين باکتري عامل آن است جلوگيري مي کند.
۲ واکسن کونژوکه پنوموکوکي (PCV ۷ ) : اين واکسن نيز در بعضي از کشورها در برنامه ايمن سازي کودکان آنها قرار دارد و به کودکان زير ۲ سال تزريق مي شود. البته کودکان بين ۲ تا ۵ سال نيز که در خطر بالائي براي ابتلا به اين باکتري باشند مثل مبتلايان به بيماريهائي قلبي مزمن، بيماريهاي ريوي و يا بعضي از انواع سرطان ها نيز، کانديد دريافت اين واکسن مي باشند.
۳ واکسن پلي ساکاريدي پنوموکوک (PPV) : اين واکسن برخلاف واکسن قبلي که به کودکان تزريق مي شد، به بزرگسالان تزريق مي شود. اين واکسن براي تمام افراد بالي ۶۵ سال و همچنين بزرگسالان جوانتر و کودکان مبتلا به نقص سيستم ايمني و يا بيماريهاي مزمن مثل ديابت، کم خوني داسي شکل و بيماريهاي قلبي نيز توصيه مي شود.
۴ واکسن کونژوگه مننوگوکوک: در خرداد ماه سال ۱۳۸۴ اين واکسن مجوز استفاده براي گروههاي زير را دريافت کرد : کودکان ۱۲ ۱۱ سال،در بدو ورود به دبيرستان (حدود ۱۵ سالگي) و دانشجويان ساکن خوابگاهها در سال اول ورود به دانشگاه.

مننژيت که به التهاب مغز و لايه هاي پوشاننده طناب نخاعي (مننژ) اطلاق مي شود، معمولا ناشي از عفونت با ميکروارگانيسم ها يا وجود ساير عوامل تحريک کننده در ...

● حفظ کاهش بدن وقتي وزن اضافي بيمار کاهش يافت، چالش، يافتن رويکردي است که به حفظ اين کاهش وزن بهتر کمک کند. طي يک بررسي، سه گونه از اين رويکردها در ۱۰ ...

● مقدمه دستگاه عصبي مرکزي قسمتي از دستگاه عصبي است که در درون محفظهاي استخواني به نام استخوان جمجمه و ستون فقرات قرار گرفته است و شامل مغز و نخاع ميبا ...

تکامل مخ سطح نيمکره‌هاي مخ در مهره‌داران اوليه تا پستانداران اوليه صاف است. اما در پستانداران عالي بويژه در آدمي به دليل وسعت زياد و جاي گرفتن در فضاي ...

سالمونلوزيس بيماري است باکتريايي وواگيردار که تقريبا همه انواع مهره داران به آن مبتلا مي شوند . عامل اين بيماري بيش از ۲۴۰۰ سروتيپ مختلف داردو جزو باک ...

به طور ميانگين تخمين زده مي شود که ۶۰ تا ۹۰ در صد خزندگان سالمونلا را باخود حمل مي کنند. به علت فلور طبيعي ونرمال خزندگان ( پوست ودستگاه گوارش ) اين ط ...

از بين انواع مختلف درد، سردردها شايع ترين دردها به شمار مي روند. در همين ارتباط مصرف انواع مسکن ها براي تسکين درد در ايران مطابق بررسي هاي انجام شده چ ...

تغذيه کودک با شير مادر مي تواند به سلامت جسمي و رواني کودک و پيشگيري از بيماري ها کمک کند.... سياست سازمان جهاني بهداشت نيز تشويق مادران و تغذيه انحصا ...

دانلود نسخه PDF - مننژيت