up
Search      menu
ستاره شناسی :: مقاله منظومه خورشيدي PDF
QR code - منظومه خورشيدي

منظومه خورشيدي

خانواده منظومه خورشيدي

منظومه شمسي ما از خورشيد و مجموعه يي از اجرام آسماني تشکيل شده است که گرانش، آنها را به خورشيد پيوند داده است. اين منظومه از هشت سياره، ۱۶۲ قمر شناخته شده، سه سياره کوتوله و چهار قمر مربوط به اين کوتوله ها و هزاران جرم کوچک مثل سيارک ها، شهابواره ها، دنباله دارها و غبار بين ستاره يي تشکيل شده است.ويژگي هاي اعضاي اين منظومه در پايين آورده شده است.
▪ خورشيد:
خورشيد از دسته ستارگان است. اين دسته از اجرام هنگامي تشکيل مي شوند که يک ابر بين ستاره يي در اثر گرانش خود متراکم شود. دليل دماي بسيار زياد خورشيد آن است که در خورشيد واکنش هاي هسته يي روي مي دهد. در دماي ۱۴ ميليون درجه يي خورشيد، چهار اتم هيدروژن با هم ترکيب مي شوند و يک اتم هليوم را به وجود مي آورند. اما جرم يک اتم هليوم کمي کمتر از مجموع جرم هاي چهار اتم هيدروژن است.
اين اختلاف جرم به انرژي تبديل مي شود. در هر ثانيه حدود چهار ميليون تن از جرم خورشيد به انرژي تبديل مي شود. با اين همه اين نيروگاه عظيم هسته يي آن اندازه سوخت دارد که تا ميلياردها سال ديگر همچنان بدرخشد و نور و انرژي را به اطراف پخش کند.
خورشيد جريان پيوسته يي از ذره هاي باردار (پلاسما) را به بيرون پرتاب مي کند که باد خورشيدي نام دارد. اين باد با سرعتي بيش از دو ميليون کيلومتر در ساعت حرکت مي کند و تا فاصله هاي زياد (حداقل ۱۰۰ واحد نجومي) نفوذ مي کند. البته ميدان مغناطيسي زمين مانع رسيدن اين ذره هاي باردار به زمين مي شود. خورشيد عضو اصلي اين منظومه است و ۸۶ ۹۹ درصد از جرم شناخته شده اين منظومه را به خود اختصاص داده و با گرانش بر ديگر اعضاي اين منظومه چيره است.
▪ سياره ها:
اين دسته از اجسام هنگامي تشکيل مي شوند که ذره هاي گردوغبار موجود در صفحه هاي چرخان موجود در پيرامون ستاره ها به يکديگر متصل شود. اين اجرام در مرحله رشد خود، بيشتر ماده موجود در صفحه چرخان را جارو کرده و پيوسته در حال بزرگ تر شدن است. برخي از سياره ها که جرم شان از يک مقدار بحراني بيشتر باشد پوششي از گاز دارند (مانند زمين) که جو نام دارد. سياره ها در مدارهاي بيضي شکل به دور خورشيد مي گردند که خورشيد در يکي از کانون هاي اين بيضي است (البته شکل اين بيضي به دايره بسيار نزديک است.) حرکت سياره ها به دور خورشيد تابع قوانين حرکت سياره ها است که يوهان کپلر اخترشناس آلماني در ابتداي قرن هفدهم کشف کرد.
هر چند بسياري از مردم گمان مي کنند که فاصله سياره ها از يکديگر برابر است، اما واقعيت آن است که هر چه از خورشيد دورتر شويم، فاصله هر سياره از سياره پيشين خود، بيشتر مي شود. سياره هاي دروني يا سياره هاي زميني ويژگي هايي همچون صخره يي بودن، چگالي زياد و تعداد کم قمر شناخته مي شوند. اما سياره هاي بيروني يا سياره هاي مشتري گون، غول گازي هستند که ۹۹ درصد از جرم اجسام پيرامون خورشيد را تشکيل مي دهند. مشتري و کيوان به راستي غول هستند و به ترتيب ۳۱۸ و ۹۵ برابر زمين جرم دارند و بيشتر جرمشان هيدروژن و هليوم است. دو سياره اول قمر ندارند و شش تاي ديگر هر کدام قمرهايي دارند که به دورشان مي گردند و هر چهار سياره بيروني حلقه هايي از جنس غبار و ديگر ذره ها دارند که حلقه هاي کيوان از همه جذاب تر و چشمگيرتر است.
▪ قمرها:
اين دسته از اجسام به دور سياره ها مي گردند، مانند ماه که قمر زمين است. در منظومه خورشيدي ما تير و ناهيد قمر ندارند و زمين يک قمر و مريخ دو قمر کوچک به نام هاي ديموس و فوبوس دارد. مشتري ۶۳ قمر دارد که چهار قمر با نام هاي گانيمد، کاليستو، آيو و اروپا (يا قمرهاي گاليله يي) از همه مشهورترند و از بعضي جهت ها مثل داشتن فعاليت هاي آتشفشاني و حرارت دروني به سياره هاي زميني شبيه هستند.
گانيمد بزرگ ترين قمر منظومه شمسي است و از سياره تير هم بزرگ تر است. کيوان ۵۶ قمر دارد که تيتان و آنسلادوس فعاليت هاي زمين شناختي دارند، هر چند که بيشتر از يخ ساخته شده اند. اورانوس ۲۷ قمر دارد که تيتانيا، اوبرون، آمبريل، آريل و ميراندا از همه بزرگ ترند. نپتون ۱۳ قمر دارد که تريتون از همه بزرگ تر است و فعاليت هاي زمين شناختي و آبفشان هايي از نيتروژن مايع دارد و تنها قمري است که خلاف جهت به دور سياره مادر خود مي گردد.
▪ کمربند سيارک ها:
سيارک ها اجرام کوچک منظومه خورشيدي هستند که از صخره ها و مواد معدني فلزي و غيرفرار ساخته شده اند. سيارک ها بين مريخ و مشتري و در فاصله ۳ ۲ تا ۳ ۳ واحد نجومي از خورشيد قرار دارند. گمان مي رود که اين اجرام، باقي مانده هاي فرآيند تشکيل منظومه خورشيدي باشند که به دليل مداخله گرانشي مشتري نتوانستند يک سياره را بسازند. اندازه آنها نيز مختلف است و از چند صد کيلومتر تا يک ذره کوچک تغيير مي کند.
به جز سرس که در دسته سياره هاي کوتوله قرار دارد، همه اجسام ديگر در دسته اجرام کوچک هستند. البته اجرامي مانند وستا نيز در اين منطقه هستند که امکان دارد در دسته سياره هاي کوتوله قرار گيرند، به شرط آنکه اثبات شود تعادل هيدروستاتيک دارند و شکلشان کروي است. کمربند کوييپر حاوي صدها هزار و شايد هم ميليون جرم است که قطرشان از يک کيلومتر بيشتر است. هر چند که تعداد اين اجسام زياد است، اما گمان مي رود مجموع جرم شان از يک هزارم جرم زمين بيشتر نباشد.
▪ اجرام کمربند کوييپر:
کمربند کوييپر حلقه بزرگي است که همانند کمربند سيارک ها از قطعه هاي کوچک ساخته شده است، اما بيشتر قطعه هاي کمربند کوييپر از يخ ساخته شده و اندازه آنها از قطعه هاي کمربند سيارک ها بسيار بزرگ تر است. کمربند کوييپر در فاصله ۳۰ تا ۵۰ واحد نجومي از خورشيد وراي نپتون قرار دارد. هر چند بيشتر اجرام موجود در اين کمربند کوچک هستند، اما احتمال مي رود اجرامي همانند وارونا بعدها در دسته سياره هاي کوتوله قرار گيرند. گمان مي رود در اين منطقه بيش از صد هزار جرم با قطر بيش از ۵۰ کيلومتر وجود داشته باشد، با اين همه مجموع جرم آنها از يک دهم تا يک صدم جرم کره زمين بيشتر نيست.

منظومه به مجموعه اي از اجرام سنگين و سياراتي گفته ميشود که همگي به دور يک ستاره در حال گردشند. ما با منظومه شمسي به خوبي آشناييم. منظومه اي مشتمل از ز ...

منظومه به مجموعه اي از اجرام سنگين و سياراتي گفته ميشود که همگي به دور يک ستاره در حال گردشند.ما با منظومه شمسي به خوبي آشناييم. منظومه اي مشتمل از زم ...

جهان در بردارنده تمام چيزهايي است که وجود دارد، نه فقط زمين و چيزهايي که در آن قرار دارد بلکه شامل تمام سيارات و ستارگان و کهکشانها و فضايي که بين آنه ...

به جز خورشيد، زمين و ماه اجرام بسيار ديگري نيز وجود دارند که با چشم غير مسلح قابل رصدند از جمله سيارات عطارد، زهره، مريخ، مشتري و زحل همينطور شهاب سنگ ...

تاملي برنظريه انفجار بزرگ، فرضيه کانت - لاپلاس و نظريه جديد ابرغبار ● نظريه انفجار بزرگ بيگ بنگ يکي از نظريات خلقت عالم است که اوايل قرن بيستم ميلادي ...

ستاره شناسان ناسا، ابر پر انرژي از الكترون ها را كه يك خوشه جوان را احاطه كرده است كشف كرده اند. اين ذرات كه داراي انرژي بسيار بسيار زيادي هستند مي تو ...

هر ستاره دنباله دار، هسته اي متشکل از يخ و غبار (موسوم به گلوله برفي کثيف) دارد که پهناي آن حدود ۲۰ کيلومتر (۱۲ مايل) است. هنگاميکه اين ستاره به خورشي ...

براي دومين بار، پژوهشگران موفق شدند مولکول هاي آلي را در اطراف سياره اي مشتري مانند و داغ در خارج از منظومه شمسي کشف کنند. اين بدان معني است که فراوان ...

دانلود نسخه PDF - منظومه خورشيدي