up
Search      menu
ستاره شناسی :: مقاله منظومه جوزا PDF
QR code - منظومه جوزا

منظومه جوزا

قبرستان تپه برفي در منظومه جوزا

سحابي تريفيه شبيه به يک دسته گل شقايق است. سحابي روزت ،بافت ظريف يک گل رز چيني را دارد اما به نظر من سحابي جوزا که کمي پايين تر از کمربند جوزا قرار دارداز همه زيباتر است در يک شب بسيار تاريک وصاف مي توان آن رابا چشم غير مسلح ديد وبا يک دوربين دو چشم هم روشن تر ديده مي شود.
دوران کودکي رانزديک يک قبرستان بزرگ درمونرال زندگي مي کردم که در واقع پارک بزرگي پر از درختان بلوط وافري شکري بود .در روزهاي اول بهار ،مدت ها پيش ازآنکه سنگ قبرها زير بوته زارها پنهان شوند،بر اثر ذوب شدن برف ها گياهان گل زعفراني سبز مي شدند .من براي ديدن شکوفه هاي آنها مي رفتم ومراسم کفن و دفن را نيز تماشا مي کردم.تضاد ميان اين دوواقعه مجذوبم مي کرد. يک طرف گل هاودرختان شاداب بودند که از کناره هاي مرطوب قبرها ريشه گرفته بودند که از کنا ره هاي مرطوب قبرها ريشه گرفته بودند وطرف ديگر ،تابوتهاي چوبي براقي که مردان آنها رادرسوراخ هاي تاريک قرار مي دادند . اين صحنه ،نشان دهنده آن بود که آغازو پايان، زندگي و مرگ،گذرا بودن وجاودانگي درآغوش يکديگر درهم تنيده اند . اين صحنه فاقد سن وسال بود و صرفا وجود داشت . شگفت نيست که تمدن هاي باستاني زمين را پرستش مي کردند،وزمين و زهدان،يعني دو سرچشمه حيات رادر قالب نمادي واحد ترکيب مي کردند.در آن روزگاران اوليه،مراسم آييني همراه با اورجي هاي جنسي ،حلول بهار را بشارت مي داد.از زمين حاصلخيز،بوي برداشت محصول نو به مشام مي رسيد.زمين،زندگي است ،اما مرگ هم هست،عامل غايي تجزيه موجودات زنده که وجود خود رابه پايان رسانده اند .دستگاه مولکولي سهمگيني که کوچکترين گل داوودي يا حقيرترين مورچه رامي سازد در خاک متلاشي مي شود.سلولها به مولکولهاي پيچيده اي تجزيه مي شوند که خود به مولکولهاي ساده تر شکسته مي شوند وماجرا به همين صورت ادامه مي يابد.اين فرايند تجزيه ،ناقص بر جاي مي ماند .هر مزرعه حاصلخيزي حاوي مقادير فراواني ماده ارگانيک است.هر گياه تجزيه شونده اي خاک را غني تر وحاصلخيزتر مي کند تا بهتر بتواند جوانه هاي تازه را تغذيه کند .ولادت ،حيات و مرگ،عناصر چرخه اي را تشکيل مي دهند که در خود بسته نمي شود.هر چرخه اي کمک تازه اي است که بر چرخه هاي بعدي تاثير مي گذارد.
تکامل ((مارپيچي ))همين است.به اين تعبير ،زمين ماده اوليه اي است که حيات گياهي و حيواني از آن ريشه مي گيرد و تمامي زندگي به آن باز مي گردد تا بار ديگر زاده شود .اين چرخ زندگي است .اتم ها ومولکولهايي که بدن ما را تشکيل مي دهند تاريخي دراز دارند.در گذشته بارها ،زندگي آنها رااز زمين مادربه عاريت گرفته است .آنها برگهاي درختان وپرهاي پرندگان بوده اند .ظرف مدت چند دهه ماديگر حضور نخواهيم داشت ،اما اتم هاي ما هميشه وجود دارند ودر جايي ديگر پيچيده شدن جهان را دنبال مي کنند.اختر شناسي به ما مي گويد که در آسمانها رويدادهايي بسيار شبيه به اين اتفاق مي افتد .
من وقتي چشمانم را به منظومه جوزا مي دوزم ،قبرستان تپه برفي رابه ياد مي آورم .در زمستان ،کمي پس از غروب آفتاب ،جوزا با جلال و جبروت تمام ظاهر مي شود :هفت ستاره درخشان که قديمي ها آنرا با جوزاي شکارچي تداعي مي کردند که به دست آرتميس کشته شد.شانه چپ اوبايد الجوزا اليسري و شانه راست بايدالجوزااليميني،يک پاي او با رجل اليسري وپاي ديگرش با سيفالجوزا مشخص مي شود ودر مرکز آن سه ستاره وجود داردکه کمربند جوزا راتشکيل مي دهند ( وگاهي اوقات سه مرد عاقل ناميده ميشوند).
راديو تلسکوپ ها وجود دوابرستاره اي بزرگ رادراين صورت فلکي نشان داده اند آنها حاوي تمرکز عظيمي از ماده اند وبا ابرهاي اتمسفر ما شباهتي ظاهري دارند .ابعاد اين توده هاي سحابي ،ده ها سال نوري محاسبه شده است .آنها رويهم رفته به اندازه يکصد هزار خورشيد ماده دارند .خورشيد حاوي موادي به اندازه دويست برابر زمين است. اين قبيل ابرهاي ميان ستاره اي در آسمان فراوانند،به خصوص در مجاورت راه شيري که مناطق تاريک گسترده اي ايجاد کرده اند .معروفترين آنها،مدل گوني ذغال ،در نزديکي نيمکره جنوبي قرار دارد . باچشم غير مسلح مي توان آن را ديد ودر واقع شبيه به نگاتيو عکاسي است.از آن جا که کدر است ،راه نور ستارگاني را که پشت آن قرار دارند مي بندد،درست همانطور که به هنگام شب ،ابرها مي توانند در آتمسفر ما ،اين جاووآن جا ،آسمان پر ستاره را پنهان کنند.
اين ابرهايا سحابي ها هنگامي نمايان مي شوند که يک ستاره داغ يا بيشتردر ميان آنها شکل مي گيرد. تحت تاثير پرتو افشاني ستاره اي ،توده هاي وسيع مواد سحابي شروع به گداختن مي کنند. رنگ اين ماده سبز مايل به زرد ،باحاشيه قرمز و بنفش است. به عنوان مثال ،سحابي تريفيه شبيه به يک دسته گل شقايق است. سحابي روزت ،بافت ظريف يک گل رز چيني را دارد.
اما به نظر من سحابي جوزا که کمي پايين تر از کمربند جوزا قرار دارداز همه زيباتر است در يک شب بسيار تاريک وصاف مي توانآن رابا چشم غير مسلح ديد وبا يک دوربين دو چشم هم روشن تر ديده مي شود وقتي کسي از من مي پرسد اختر شناسي به چه درد مي خورد،پاسخ مي دهم،((اگر هيچ فايده ديگري جز نشان دادن اين زيبايي نداشت،وجودش به اندازه کافي موجه بود))
قبلا رابطه نزديک ميان اجرام آسماني(ستارگان وسيارات ومواد ميان ستاره اي(گاز وغبار)راتوصيف کرده ام.گفتم که چگونه ستارگان از اين مواد به وجود مي آيندو چگونه هنگامي که مي ميرند ،مواد خود رابه آن باز پس مي دهند.مشاهدات اختر شناسي ،پرورشگاه بزرگي از ستارگان را در نزديکي سحابي جوزا نشان مي دهد .بسياري از اين ستارگان کم تر از ۱۰ ميليون سال عمر دارند و معاصران نخستين انسان ريخت ها هستند.
جوزا موزه اي از حيات ستاره اي است.به عنوان مثال ،در بخش زيست شناسي يکموزه علوم مي توان مجموعه اي ازجنين هاي خرگوش راديد که يک ساعت،يک روز ،يک هفته والي آخراز عمرشاني مي گذرد .به همين ترتيب ،در نزديکي سحابي جوزانيز پنج گروه از ستارگاني راکه سنين مختلف دارند مشخص کرديم.جوان ترين گروه که هنوز هم در حال ساخته شدن ازماده سحابي است،کم تر از يکصد هزار سال عمر دارد.درآن زمان اجدادمادر حال تبديل کردن سنگ چخماق ب ابزار بوده اند .اين ستارگان جوان حقيقتا جنين هاي ستاره اي هستند.آنها هنوز آن قدر داغ نيستند که نور مريي از خود ساطع کنند،اما نور فرو سرخ مي تابند:ظاهرا در اين مرحله از حيات ستاره اي است که ملتزمان سياره اي شکل مي گيرند .مثل بچه ماهيها در يک آکواريم ،ستارگان خيلي نزديک به يکديگرمتولد مي شوند .
در قلب خوشه فرو سرخ در جوزا،فواصل ميان ستارگان چند هفته نوري است ،حال آنکه در ساير همسايگان آسماني معمولا چند سال نوري بايکديگر فاصله دارند.بچه ماهي ها پس از بيرون آمدن ازتخم به صورت جمعي زندگي مي کنند ؛ سپس اندک اندک خود را از مجموعه جدا مي کنند ،فاصله مي گيرندونهايتا فرصت هاوگستره خاص خود را در پيش مي گيرند .
به همين ترتيب ،ستارگان نيز به آرامي خوشه محل ولادت خود را ترک مي گويند تا در پهنه کهکشان راه زندگي خويش رادر پيش گيرند .
کاملا نزديک به خوشه فرو سرخ ،خوشه ذوزنقه را مشاهده مي کنيم.اين خوشه نام خود را از چهار ابر غول آبي گرفته است که ستارگاني هستند که سحابي جوزا را روشن مي کنند.ستارگان اين خوشه که حدود يک ميليون سال قبل با هم متولد شده اند ،امروزه به حدي داغ شده اند که نور مريي ساطع مي کنند.در موزه جوزاي ما آنها نشان دهنده دومين مرحله توسعه به شمار مي روند سه گروه ستاره جوان ديگر نيز در اين صورت فلکي وجود دارند که سنين آنها به ترتيب ۳،۵و۸ ميليون سال است . حجم هايي از فضا که به وسيله اين گروهها اشغال شده است با بالارفتن سن آنها افزايش مي يابد .
آنچه در اين جا مي بينيم پراکندگي ستارگان در آسمان است ،درست همانطور که گروه ماهي ها درآکواريم،سر انجام آن قدر گسترش مي يابند که کل حجم قابل دسترس رابه اشغال خود در مي آورند .پراکندگي ستارگان پس از حدود ۱۲ ميليون سال تقريبا کامل مي شود
در پرورشگاه ستارگان جوزا امکان ندارد با خانواده هايي از ستارگان برخورد کنيم که سن وسالشان خيلي بيش از اين باشد .بايد توجه داشته باشيم که دوازده ميليون سال ،بيش از کل دوران زندگي ستارگان عظيم الجثه است .بنابراين ،بعضي ستارگان پيش از آن که خوشه محل ولادت خود را ترک گويند مي ميرند .آنها مثل ابر نواختر جولاي سال ۱۰۵۴ منفجر مي شوند و تکه پاره هاي خود را به درون فضا مي ريزند .
اين مواد ستاره اي ، در پهنه اي به وسعت دهها سال نوري ،در شبکه گسترده اي از رشته گازهاي آشفته ومتلاطم پخش مي شوند .
ما با بيش از يک دوجين ستاره برخورد کرده ايم که روز گار خود رادراين پرورشگاه ستارگان به پايان برده اند .يک هاله نوراني به نام لوپ بارنارد در اطراف جوزاگردش مي کند.مرکز آن با جايگاه خوشه هاي جوان ستارگان ،انطباقي نزديک دارند .نحوه پيدايش اين ها له حاکي از آن است که احتمالا از تکه پاره هاي انباشته شده بقاياي کليه اين ابرنواخترها تشکيل شده است.
من قبرستان تپه برفي را در صورت فلکي جوزا دوباره کشف کرديم ولادت ومرگ در آغوش هم تنيده شده اند .در آسمان مناطقي زيادي وجود دارد که پديده هايي مشابه تکوين مي يابند .من جوزا را به دليل اين انتخاب کردم که يکي از نزديکترين (۱۵۰۰ سال نوريفاصله دارد)صورتهاي فلکي ومشاهده آن آسان است .روزي شخصي به من نوشت ،((چون صحبتهايي را در باره جوزا شنيدم{در تلويزيون فرانسه}،با نگاهي تازه به اين صورت فلکي نگاه کردم ،با اين تصور که در آنجا در مقابل چشمان من ستارگاني متولد مي شوند ))حدود ۶ ۴ ميليارد سال قبل ،خورشيد ما در شرايط مشابهي متولد شد .اما همزادهاي خورشيد امروز کجا هستند ؟آنها سراسر کهکشان پراکنده شده اند .ما هيچ راهي براي مشخص کردن آنها نداريم .
بد نيست که بار ديگر به چرخه هاي موازي باز گرديم L((زمين –موجودات زنده – زمين ))و((ماده بين ستاره اي –ستاره – ماده بين ستاره اي )).همانطور که پيش تر خاطر نشان کردم،توالي اين چرخه ها صرفا نوعي تکرار ساده نيست .ستارگان فعاليت خاص خود را دارند؛آنها اتم هاي جديد توليد مي کنند . اين اتم ها فضا را بارور مي کنندوبه ماده بين ستاره اي امکان مي دهند که ستارگان و سيارات جديدي توليد کند.پس از در گذشت يک نسل از ستارگان ،کهکشان ديگر همانند قبل نيست.به همين ترتيب ،ماده آلي حاصل از پوسيدن گياهان نيز براي محصولات جديد مثل نوعي کود عمل کند.
فعاليتهاي چرخه اي ،بر زمين ودر آسمان ،به سان عوامل افزايش پيچيدگي عمل مي کنند.ما خود را در قلب کيهان شناسي هندو مي يابيم ؛جايي که کالي ،الهه مادر را دوباره کشف مي کنيم؛کسي که هم نماد زهدان و هم نماد گور تمامي حيات است.ودر اينجا با مفهوم ((زمان دوري))هندو برخورد مي کنيم که منشا تکامل مارپيچي است.

منظومه به مجموعه اي از اجرام سنگين و سياراتي گفته ميشود که همگي به دور يک ستاره در حال گردشند. ما با منظومه شمسي به خوبي آشناييم. منظومه اي مشتمل از ز ...

منظومه به مجموعه اي از اجرام سنگين و سياراتي گفته ميشود که همگي به دور يک ستاره در حال گردشند.ما با منظومه شمسي به خوبي آشناييم. منظومه اي مشتمل از زم ...

جهان در بردارنده تمام چيزهايي است که وجود دارد، نه فقط زمين و چيزهايي که در آن قرار دارد بلکه شامل تمام سيارات و ستارگان و کهکشانها و فضايي که بين آنه ...

به جز خورشيد، زمين و ماه اجرام بسيار ديگري نيز وجود دارند که با چشم غير مسلح قابل رصدند از جمله سيارات عطارد، زهره، مريخ، مشتري و زحل همينطور شهاب سنگ ...

تاملي برنظريه انفجار بزرگ، فرضيه کانت - لاپلاس و نظريه جديد ابرغبار ● نظريه انفجار بزرگ بيگ بنگ يکي از نظريات خلقت عالم است که اوايل قرن بيستم ميلادي ...

ستاره شناسان ناسا، ابر پر انرژي از الكترون ها را كه يك خوشه جوان را احاطه كرده است كشف كرده اند. اين ذرات كه داراي انرژي بسيار بسيار زيادي هستند مي تو ...

هر ستاره دنباله دار، هسته اي متشکل از يخ و غبار (موسوم به گلوله برفي کثيف) دارد که پهناي آن حدود ۲۰ کيلومتر (۱۲ مايل) است. هنگاميکه اين ستاره به خورشي ...

براي دومين بار، پژوهشگران موفق شدند مولکول هاي آلي را در اطراف سياره اي مشتري مانند و داغ در خارج از منظومه شمسي کشف کنند. اين بدان معني است که فراوان ...

دانلود نسخه PDF - منظومه جوزا