up
Search      menu
زمین شناسی,جغرافیا :: مقاله منابع طبيعي PDF
QR code - منابع طبيعي

منابع طبيعي

آشنايي با منابع طبيعي و جنگلهاي ايران

جنگل داري عبارتست از به کارگيري مجموعه اي از علوم و فنون که درجهت شناخت جوامع متنوع جنگلي، آگاهي از کيفيت و کميت آن ها، پرورش توده هاي جنگلي، بهره برداري مستمر ازتوليدات جنگل، روش هاي مختلف قطع و استحصال و حمل درختان افکنده مورد استفاده قرار مي گيرد. شايان ذکر است حفاظت، احيا و توسعه ي مناطق جنگلي به عنوان توليد کننده ي ماده ي اوليه ي (چوب) و ازسويي تعديل و تنظيم کننده ي شرايط آب و هوايي و خاکي داراي اهميت بسياري است.
مساحت منابع طبيعي ايران شامل جنگل، مرتع، بيابان و بيشه زار و درختچه زارمعادل۴۸ ۸۳ درصد مساحت کشور است. لازم به توضيح است جنگل هاي ايران که نزديک به ۹ درصد از مساحت کل کشور را تشکيل مي دهند، از منظر مديريتي به دو گروه جنگل هاي شمال و جنگل هاي خارج از شمال و از لحاظ اقليمي به پنج ناحيه ي رويشي تقسيم مي شوند، در حال حاضر سهم هر ايراني از جنگل هاي کشور۲ ۰ هکتار است، اين در حالي ست که سرانه ي جهاني جنگل ۸ ۰ هکتار است.
● جنگل هاي شمال
جنگل هاي شمال کشور که به جنگل هاي ناحيه ي رويشي هيرکاني يا خزري، جنگل هاي مرطوب و جنگل هاي صنعتي شمال شهرت يافته اند هم چون نوار سبزي حاشيه ي جنوبي درياي خزر و نيم رخ شمالي رشته کوه البرز از آستارا تا گليداغي را به طول تقريبي ۸۰۰ کيلومتر، عرض ۲۰ تا ۷۰ کيلومتر و ارتفاع ۲۸۰۰ متر از سطح دريا پوشانده اند. جنگل هاي اين ناحيه کمربندي از درختان خزان کننده ي دوران سوم زمين شناسي را تشکيل مي دهند و به همين خاطر در زمره ي کهن ترين جنگل هاي جهان محسوب مي شوند. تاکنون ۸۰ گونه ي درختي (به طورعمده پهن برگ)، چهارگونه ي سوزني برگ بومي و ۵۰ گونه درختچه اي در اين جنگل ها شناسائي شده که اغلب آنها از تيپ هاي آميخته ي راش، ممرز، بلوط، افرا و توسکا هستند.
● جنگل هاي خارج از شمال
جنگل هاي خارج از شمال که به جنگل هاي نيمه مرطوب، حمايتي و حفاظتي شهرت يافته اند براساس شرايط اقليمي و پوشش گياهي، به چهار ناحيه تقسيم مي شوند.
▪ ناحيه ي رويشي زاگرسي:
اين ناحيه با مساحتي حدود ۱ ۶ ميليون هکتار از کيلومتر ۲۵ پيرانشهر به سردشت در استان آذربايجان غربي شروع و به شهرستان فيروزآباد فارس ختم مي شود. جنگل هاي اين ناحيه در استان هاي آذربايجان غربي، کردستان، کرمانشاه، ايلام، لرستان، چهارمحال و بختياري، خوزستان، اصفهان، کهکيلويه و بوير احمد و قسمتي از استان فارس پراکنده هستند. البته علاوه بر استان هاي فوق هنوز بقاياي گونه ي اصلي زاگرس يعني بلوط در استان هاي همدان و مرکزي رويش دارد که دليل قابل مشاهده اي بر گستره ي وسيع تر جنگل هاي زاگرس ازگذشته تا به امروز است.
▪ ناحيه ي رويشي ايران توراني:
ناحيه ي رويشي ايران توراني با مساحتي حدود ۱ ۴ ميليون هکتار، جزو مناطق خشک و نيمه خشک بوده و قسمت عمده ي فلات مرکزي ايران را در برگرفته است. نوسان حرارت در اين ناحيه بسيار شديد است به نحوي که شدت حرارت تابستان در آن مشابه صحراهاي آفريقا و سرماي زمستان آن از سرماي ناحيه ي مديترانه شديدتر است. اين ناحيه بر اساس شرايط توپوگرافي و ارتفاع به دو منطقه ي کوهستاني با آب و هواي سرد و منطقه ي جلگه اي با آب و هواي بياباني و گرم و خشک تقسيم مي شود. هر چند که شرايط جوي منطقه اي موجب پراکندگي و فاصله ي زياد درختان شده اما به دليل وسعت زياد اين ناحيه داراي گونه هاي گياهي متنوع مي باشد به نحوي که ۶۹ درصد فلور ايران در آن قرار گرفته است.
جنگل هاي بخش کوهستاني:
در اين بخش تيپ هاي جنگلي همانند ارس، بنه و بادام رويش دارند. لازم به ذکر است مهمترين جنگل هاي ارس در هزار مسجد خراسان، چهارباغ شاهرود و ساردوئيه ي کرمان هستند، از سويي جنگل هاي بنه و بادام در حوزه ي آبريز درياچه بختگان استان فارس، در امتداد سلسله ي جبال بارز استان کرمان و جنگل هاي بادامک جنوب خراسان از مهمترين مناطق جنگلي اين بخش محسوب مي شوند.
جنگل هاي بخش جلگه اي:
در بخش جلگه اي جنگل هاي بياباني گونه هايي نظير گز، تاغ، قيچ و اسکنبيل رويش دارند. پوشش جنگلي در اين ناحيه به دليل شرايط سخت اکولوژيکي به صورت تنک بوده و فاصله ي ميان درختان توسط درختچه ها و بوته ها پوشش داده مي شود. ميزان بارندگي در اين ناحيه ساليانه کمتر از ۲۰۰ ميلي متر است.
▪ ناحيه رويشي ارسباراني:
اين ناحيه با مساحتي حدود ۷ ۱۴۸ هزار هکتار، در شمال غربي ايران در استان آذربايجان شرقي، شمال غرب استان اردبيل و به طورعمده در حوزه ي آبخيز رودخانه ي ارس قرار دارد. وضعيت اقليمي خاص و برخورداري از آب و هواي نيمه مرطوب و وجود مه در اين ناحيه سبب شده جنگل هاي نيمه انبوهي در اين مناطق بوجودآيد. اگر چه ميزان بارندگي در اين منطقه داراي نوسان ۶۰۰-۳۰۰ ميلي متر در سال است اما به طورعمده بيشتر روزهاي سال، هوا مه آلود بوده و اين امر تاثير بسزايي در افزايش بيلان آب و ذخيره سازي آن در خاک دارد.
تنوع گونه هاي گياهي از اختصاصات ويژه ي اين ناحيه رويشي است، به طوري که بسياري از گونه هاي جنگلي ناحيه ي رويشي هيرکاني در آن وجود دارد. ناحيه ي رويشي ارسباران جزء ذخاير ژنتيکي جهاني ثبت شده و از تنوع بيولوژيکي بالايي برخوردار است، به نحوي که حدود ۱۰۰ گونه ي چوبي همانند بلوط، ممرز، افرا، بنه، زبان گنجشک، شيرخشت، بادام، کيکم، ارس، زغال اخته، داغداغان، ملچ، سرخدار و ... در اين ناحيه رويشي وجود دارند. علاوه بر موارد در پيش گفته شده بيش از ۷۷۵ گونه ي گياهي (۵۵ گونه از آنها براي اولين بار در ايران گزارش شده است) در منطقه ي حفاظت شده ي ناحيه ي رويشي ارسباراني شناسايي شده است.
ارسباران از سال ۱۹۷۶ ميلادي به عنوان يکي از اندوخت گاه هاي زيست سپهر يونسکو مورد حمايت جهاني قرار گرفته است، از سويي اين ناحيه حدود ۳۰ سال است که به عنوان مناطق شکار ممنوع و حفاظت شده مورد توجه قرارگرفته و يگانه زيستگاه يکي از نادرترين پرندگان جهان به نام سياه خروس است.
▪ ناحيه ي رويشي خليج فارس و درياي عمان:
ناحيه ي رويشي خليج عماني با مساحتي حدود ۰۸ ۱ ميليون هکتار بخشي از جنوب غرب و تمام سواحل جنوبي کشور را دربرمي گيرد. اين ناحيه در مقايسه با نواحي رويشي هيرکاني، ارسباراني و زاگرس از تنوع گياهي کمتري برخوردار بوده و سطح زيادي از آن را جنگل هاي مانگرو تشکيل مي دهد. ناحيه ي رويشي خليج فارس و درياي عمان از قصر شيرين شروع و به صورت نوار باريکي به سمت جنوب کشور کشيده شده و پس از عبور از استان هاي خوزستان، هرمزگان و سيستان و بلوچستان به مرز ايران و پاکستان ختم مي شود؛ به دليل تفاوت اکولوژيکي، رويش هاي اصلي اين ناحيه به دو قلمرو تقسيم مي شوند.
قلمرو خليج فارس:
اين قلمرو از قصر شيرين شروع شده و تا حوالي مرز استان بوشهر با هرمزگان امتداد مي يابد. رويش هاي اصلي اين قلمرو شامل کنار، کهورک و پده است.
قلمرو درياي عمان:
رويش هاي اصلي اين قلمرو، که بخشي از استان هاي هرمزگان و سيستان و بلوچستان را در بر مي گيرد، شامل کهور ايراني و انواع آکاسيا مي باشد. چش يا کرت که از چوب آن در صنعت لنج سازي استفاده مي شود به صورت پراکنده در اين قلمرو، و جنگل هاي ماندابي يا مانگروها نيز که متشکل از دو گونه ي حرا و چندل هستند در اين ناحيه گسترش دارند. ميزان بارندگي ساليانه اين ناحيه که از شرق به غرب افزايش مي يابد داراي نوسان ۱۰۰ تا ۲۵۰ ميلي متر است.

مقدار توليد گاز در کشورهاي جهان، کشورهاي قهوه‌اي‌رنگ و قرمزرنگ بالاترين توليد را دارند. گاز طبيعي که معمولاً گاز گفته مي‌شود نوعي سوخت فسيلي گازي شکل ...

● الياف طبيعي اليافي كه از منابع طبيعي مانند معادن، حيوانات و گياهان بدست مي آيند، در گروه الياف طبيعي قرار مي گيرند. مصريان باستان از كامپوزيتهاي الي ...

نگاه اجمالي يخچال‌ها توده‌هاي بزرگي از يخ و برف مي‌باشند که در مناطقي که آب و هوا سرد و يخبندان است تشکيل مي‌شوند. در اين نوع مناطق ريزش برف بيش از مق ...

آب در زندگي بشر اهميت بنيادي دارد. از اينرو آب را مايه حيات گويند. در روز گرم تابستان وقتي شير آب قطع مي شود ، ضرورت وجود آب در زندگي انسان نمايان مي ...

● مقدمه: منشا سوختهاي گازي متفاوت است. برخي به طور طبيعي وجود دارند و برخي ديگر از تغيير شکل سوختهاي مايع و يا جامد تهيه مي شوند. سازنده ي اصلي مفيد آ ...

کشور ما از لحاظ وجود مخازن هيدروکربوري جزء کشور هاي بسيار غني دنيا محسوب مي شود. ولي با وجود اين آگاهي ما دانشجويان زمين شناسي و ديگر هم وطنان درباره ...

● تعاريف جنگل ▪ تعريف اول جنگل ناحيه اي که از درختهاي انبوه پوشيده باشد را جنگل مي نامند. در جنگل طبيعي معمولاً درختان کوچک و بزرگ وتنومند بطور نامنظم ...

شناخت زلزله تعريف زلزله مردم عامي درکلامي ساده زلزله راحرکت ناگهاني زمين ناشي ازخشم نيروهاي ماوراء الطبيعه وخدايان مي دانند که بر بندگان عاصي وعصيانگر ...

دانلود نسخه PDF - منابع طبيعي