up
Search      menu
پزشکی و دامپزشکی :: مقاله مغز انسان PDF
QR code - مغز انسان

مغز انسان

● مقدمه
دستگاه عصبي مرکزي قسمتي از دستگاه عصبي است که در درون محفظهاي استخواني به نام استخوان جمجمه و ستون فقرات قرار گرفته است و شامل مغز و نخاع ميباشد. از نظر ساختماني در سيستم اعصاب مرکزي دو قسمت به نامهاي ماده سفيد و ماده خاکستري قابل تشخيص ميباشد. مغز شامل قسمتهاي متنوعي است که هر کدام از آنها در عين حال که با يکديگر در ارتباط هستند کارهاي متفاوتي را انجام ميدهند.
● تکامل مغز در مهره داران
در ماهيهاي اوليه و دوزيستان ، نخاع و مغز در يک راستا قرار دارند. ولي در ساير مهره داران بويژه در پستانداران بين مغز و نخاع يک خميدگي پديد آمده است که در پستانداران عالي به ۹۰ درجه ميرسد. اين خميدگي ناشي از حجم زياد نيمکرههاي مخ است. حجم مغز بويژه نيمکرههاي مخ در مهره داران اوليه رشد اندکي دارد. ولي در مهره داران عالي وسعت زيادي دارد.
سطح نيمکرههاي مخ در مهره داران اوليه تا پستانداران اوليه صاف ، ولي در پستانداران عالي بويژه انسان چين خوردگي فراوان دارد. مغز آدمي بزرگترين مغزها نيست اما وزن آن نسبت به جثه آدمي بيشترين است و با در نظر گرفتن ساير شرايط بهترين مغز است. مغز مهره داران در دوران جنيني داراي سه قسمت اوليه به نامهاي مغز پيشين ، مغز مياني و مغز تحتاني است. از اين قسمتها بتدريج بخشهاي مختلف مغز پديد ميآيند.
● ساختار مغز
مغز در داخل استخوان جمجمه و نخاع در داخل ستون فقرات جاي گرفته است. سه پرده که در مجموع مننژ ناميده ميشوند، مغز و نخاع را از اطراف محافظت ميکنند.
▪ پرده داخلي :
پرده داخلي چسبيده به مغز و نخاع بوده و کار تغذيه بافت عصبي را انجام ميدهد.
▪ پرده مياني :
پرده مياني عنکبوتيه نام دارد که به پرده خارجي چسبيده و از پرده داخلي کم و بيش فاصله دارد.
▪ پرده خارجي :
از بافت پيوندي محکم تشکيل شده و به استخوانهاي محافظ چسبيده است.
در فاصله بين عنکبوتيه و پرده داخلي مايع شفافي قرار گرفته است که از ترشحات رگهاي خوني است. اين مايع را مايع مغزي-نخاعي ميگويند و کار آن محافظت از بافت عصبي است.
▪ مخ
مخ بزرگترين قسمت مغز است و داراي دو نيمکره است که توسط رشتههاي عصبي محکم و سفيد رنگي بهم متصلند و ارتباط دو نيمکره نيز از طريق همين رشتههاي عصبي صورت ميگيرد. قسمت سطحي مخ ، خاکستري رنگ است و قشر مخ ناميده ميشود. قشر مخ در انسان به علت وسعت زياد خود و جاي گرفتن در فضاي محدود حالت چين خورده دارد. در زير قشر مخ ماده سفيد رنگي وجو دارد که از اجتماع رشتههاي عصبي ميلين دار تشکيل شده است و اين رشته همان دنبالههاي نورونهايي هستند که در قشر خاکستري با ساير قسمتهاي دستگاه عصبي قرار دارند.
علاوه بر قشر مخ چند هسته خاکستري در بخش سفيد آن وجود دارد که مهمترين آنها غده تالاموس و غده هيپوتالاموس است. هر قسمت از قشر خاکستري کار ويژهاي انجام ميدهد. مراکز مربوط به دريافت و تفسير اطلاعات رسيده از اندامهاي حسي مختلف مانند چشم و گوش و پوست در اين قسمت است. قسمتي از قشر خاکستري مرکز حرکات ارادي است. مخ مرکز احساسات ، فکر کردن و حافظه است. نيمکره چپ مخ حرکات طرف راست و نيمکره چپ بدن حرکات طرف راست بدن را کنترل ميکنند. هر نيمکره کارهاي ويژهاي را نيز انجام ميدهد.
نيمکره چپ در زبان آموزي ، يادگيري ، تفکر رياضي و منطق ، تخصص دارد. نيمکره راست انجام دادن کارهاي ظريف هنري ، موسيقي را کنترل ميکند. تالاموسها مرکز تقويت پيامهاي حسي مانند چشم ، درد و ترس هستند و پيامهاي حسي را قبل از اينکه به قشر مخ برسند تقويت ميکنند. هيپوتالاموس مرکز تنظيم اعمال مختلفي از جمله گرسنگي ، تشنگي ، خواب و بيداري و دماي بدن است.
▪ مخچه
مخچه قسمتي از مغز است که در پشت و زير مخ قرار دارد. مخچه داراي دو نيمکره است، اما چين خوردگيهاي سطحي آن کم عمق تر و منظم تر است. قسمت سطحي مخچه را ماده خاکستري پوشانده است. مخچه بوسيله دسته تارهاي عصبي به بقيه قسمتهاي دستگاه عصبي مربوط است. مخچه در کار کنترل فعاليتهاي ماهيچهاي به مخ کمک ميکند.
مخچه پيامهاي حرکتي را قبل از اينکه به اندامها بروند تقويت ميکند. در نتيجه حرکات نرمتري از بدن سر ميزند. حفظ تعادل بدن نيز به عهده مخچه است. براي اينکار چشمها و گوش داخلي وضعيت بدن را به مخچه خبر ميدهند و مخچه ، ماهيچهها را طوري کنترل ميکند، که تعادل برقرار بماند. در مجموع کارهايي که مخچه انجام ميدهد همگي غير ارادي هستند.
▪ بصل النخاع
بصلالنخاع پايين ترين مرکز عصبي واقع در استخوان جمجمه است. انتهاي بصلالنخاع به نخاع مربوط است. بيشتر بصلالنخاع از ماده سفيد و رشته اعصابي تشکيل شده است که ميان نخاع و مغز قرار دارد. بصلالنخاع فعاليت اندامهاي داخلي بدن مانند قلب ، ششها و اندامهاي گوارشي را اداره ميکند. به همين دليل يکي از مهمترين اجزاي مغز است و آسيب وارده به آن مرگ را به دنبال دارد. مغز ۱۲ جفت عصب دارد. اين اعصاب با اندامهاي مهمي ارتباط دارند.
▪ بطنهاي مغزي
در جريان تکامل مغز از لوله عصبي جنيني ، حفره مرکزي لوله عصبي در ۴ ناحيه متسع شده و بطنهاي مغزي را بوجود ميآورد. بطنهاي مغزي عبارتند از: بطنهاي جانبي شامل دو بطن و هر کدام در يکي از نيمکرههاي مغزي ، بطن سوم در ناحيه تالاموس و بطن چهارم در محل بصلالنخاع و پل مغزي.
▪ مايع مغزي-نخاعي
سيستم عصبي مرکزي در درون مايعي به نام مايع مغزي-نخاعي قرار گرفته که اين مايع هم به عنوان ضربهگير سيستم عصبي مرکزي را در مقابل ضربات مکانيکي حفظ ميکند و هم براي فعاليتهاي متابوليکي آن ضروري است. حجم اين مايع که از رگهاي خوني بافت مغز منشا ميگيرد بين ۱۵۰ - ۸۰ ميليليتر متغير است.عدم باز جذب اين مايع و تجمع آن در بطنهاي مغزي منجر به شرايطي به نام هيدروسفالي ميگردد که ميتواند باعث آسيب پارانشيم مغز گردد.
● بيماريهاي مغزي
عامل بيماريهاي عفوني مراکز عصبي ، باکتريها ، ويروسها و يا موجودات زنده ميکروسکوپي ديگرند. در بعضي از اين بيماريها مراکز عصبي خوني ميشوند و در برخي ديگر سموم ميکروبها که در جاي ديگر بدن مستقر ميشوند، به مراکز عصبي ميرسند و آنها را دچار مشکل ميکنند.
▪ فلج اطفال يا پليوميليت
عامل اين بيماري نوعي ويروس است که از طريق غذا و آبي که به مدفوع شخص بيمار آلوده باشند، به شخص سالم سرايت ميکند. ويروس به نخاع ميرسد و در آنجا به جسم سلولي نورونهاي حرکتي آسيب کلي ميرساند، و ماهيچههاي تحت کنترل آنها فلج ميشوند. با استفاده از واکسن ميتوان به راحتي از ابتلا به اين بيماري جلوگيري کرد.
▪ مننژيت مغزي
در اثر عفونت پردههاي مننژ مغز يا نخاع حاصل ميشود. انواعي از باکتريها باعث اين بيماري ميشوند. يک نوع از اين باکتريها به نام مننگوکوک است. علايم بيماري مننژيت به طور ناگهاني بروز ميکند. حرارت بدن دردناک ميشود. مننژيت بيماري خطرناکي است و در صورت تاخير در معالجه باعث مرگ ميشود.
▪ آنسفاليت
آنسفاليت يک بيماري ويروسي است. ويروس در بخشهاي خاکستري مغز مانند بصلالنخاع و مغز مياني جايگزين ميشود. ويروسهاي سرخک و اوريون نيز ممکن است به مغز برسند و آنسفاليت ايجاد کنند. آنسفاليت ممکن است حاد يا مزمن باشد. در حالت حاد سردرد ، حالت خواب آلودگي در روز و دوبيني عارض ميشود.
▪ بيماري هاري
ميکروب اين بيماري نوعي ويروس است که با گاز گرفتن سگ ، گربه وارد بدن آدمي ميشود. از زمان گاز گرفتن تا بروز بيماري ۱۵ روز تا دو ماه طول ميکشد.

اگر تمايل به جهش مغزي داريد به نظرم مي بايست چند عامل مهم و قابل توجه را مد نظر قرار دهيد که در اين ميان به دو عامل از آنها مي پردازيم و شايد بقيه را ...

اگر تمايل به جهش مغزي داريد به نظرم ميبايست چند عامل مهم و قابل توجه را مد نظر قرار دهيد که در اين ميان به دو عامل از آنها ميپردازيم و شايد بقيه را در ...

بارش مغزي BRAIN STORMING يکي از شناخته شده ترين شيوه هاي برگزاري جلسات هم فکري و مشاوره بوده و کاربرد جهاني دارد. اين روش داراي مزايا و ويژگيهايي من ...

● سكته مغزي عوامل خطرساز راه هاي پيشگيري و غلبه بر مشكلات كوچك ناشي از آن سكته مغزي هنگامي رخ مي دهد كه يك بخش از مغز براي مدتي منبع خوني خود را از دس ...

طي تاريخ مغز انسان در ناديده گرفته شدن خود نقش بسيار خوبي را ايفا کرده است. تمامي انسان ها از مصريان باستان گرفته تا ارسطو اهميت چنداني به نقش ماده مر ...

طي تاريخ مغز انسان در ناديده گرفته شدن خود نقش بسيار خوبي را ايفا کرده است. تمامي انسان ها از مصريان باستان گرفته تا ارسطو اهميت چنداني به نقش ماده مر ...

وقتي به بازار کفش مي روي، جداي از قيمت هايي که سر به فلک مي زند، با مدل هايي روبرو مي شوي که هوش را از سرت مي پراند. به سختي مي تواني کفشي پيدا کني که ...

آسيب به سر عبارت است از ضربه به سر، همراه با يا بدون از دست دادن هوشياري يا ساير علايم قابل مشاهده. بسته به ماهيت ضربه، زخم هاي سر ممکن است باز يا بست ...

دانلود نسخه PDF - مغز انسان