up
Search      menu
ساختمان و معماری :: مقاله معماري PDF
QR code - معماري

معماري

پل سازي در ايران (معماري فراموش شده)

در سده هاي بسيار، معماري و مهندسي ما با عناصر 4 گانه آب، باد، خاک و آتش، هم خواني و هم نشيني بسيار داشته است، خاک که عنصر اصلي معماري است، در فرم و شکل هايي مانند طاق، گنبد، ديواره ها، فضاهاي معماري اصلي ما را ساخته اند. آتش، که در جاي جاي ميهن ما، ايران زمين، به نشانه احترام به فروزش آن آتشکده هاي بي شماري را بنا کرده اند و باد که با ساختن بادگيرهاي کويري که در زير تابش بي امان نور خورشيد کوير، گرماي طاقت گير را به آرامش کشيده اند، شرح آنها داستان هاي طول و درازي دارند که بايد هر يک در طي گفتار و نوشتاري طولاني و با حوصله بسيار به زبان و قلم در آيند. در اين يادداشت که در مورد پل هاي ايراني است فرصت پرداختن به آن ها نيست، اما آب، اين شوينده و پاک کننده که مظهري است از تضادها، آرامش و صفا، غرش و توفندگي، آباداني و سرسبزي، داستاني ديگر دارد که در بحث پل ها (به ويژه پل هاي زندگي به تعبيري) اهميت بسيار مي يابد.
چه چيز بيشتر از آب، در عطش سوزان سرزمين کوير مي تواند گرامي باشد. روان و جاري، خنک و آرامش بخش، شوينده و توفنده.
آب در برکه ها و آبگيرها، پاکي و زلالي و در رودها پويندگي و حرکت، جنبش و جهندگي و در دشت ها، سرسبزي و خرمي را به محيط زيست انسان ها ارمغان مي دارد.
با اين تعبير وقتي که آب را مي ستاييم و آن را از عناصر چهار گانه زندگاني و زندگي بخش مي دانيم آيا براي عبور از روي آن بايد به ساختن پل آن هم به شکل کنوني آن ها بسنده کنيم؟
ايراني، پل سازي را با ستايش آب آميخته است. اگر به سال هاي ديرين برگرديم، پل در ايران، فرم و شکل نماد گونه اي را پيدا مي کند که در آتشکده ها و بعدها در بادگيرها و گنبدهاي خشتي، اين فرم تجلي يافته اند.
پل در ايران يک نماد معمارانه است. همان طور که بادگير، همان گونه که آتشکده و طاق و گنبد چنين هستند و بدين گونه در سرزمين ما ايران، پل سازي از ديرباز با معماري آميخته است. از ديرباز و از زمان پارت ها، هخامنش ها، ساساني ها ک با نام پل دخترها و بندها و در چند قرن اخير سي و سه پل خواجو شناخته شده اند.
وقتي که قرار شد چهار باغ که به احترام و صفاي 4 فصل سال بنا نهاده شده بود به سوي ديگر زاينده رود به پيوندد، نه تنها نمي توانست از معماري زاينده عصر خود، صفاي چهارباغ و آرامش زيباشناختي نقش جهان و بازار قيصريه فاصله بگيرد، بلکه بايد اين همه، جلوه هاي هنر و زيبايي و معماري را با خود به آن سوي رود همراه ببرد. بدين علت در مي يابيم که چگونه سي وسه پل، صفاي چهارباغ را و پل خواجو، صلابت و لطافت نقش جهان و مسجد شاه و چهل ستون و بازار را به آن سوي پل، با زيبايي و هم نواختي تحسين برانگيز، انتقال مي دهند.
هر چند اين پل هاي زندگي، زاينده رود را که هر لحظه و ساعت و روزش يک زندگي است، با انسان مي آميزند، انسان از پل ها تنها گذر نمي کند، بلکه مي ماند و تامل مي کند و به فکر فرو مي رود و با رود و محيط اطراف آن زندگي مي کند و زندگي را در صفا و شويندگي و در آرامش و پويندگي زاينده رود تجربه مي کند. در شب هاي مهتابي آسمان را، ستاره ها و ماه را، ابرها را درون آب مي جويد. در روزهاي گرم تابستاني، هرم آفتاب را با آب رود، پر از لطف و دلگشا مي يابد. بدين معني است که پل هاي ساخته شده بر روي زاينده رود، پل هاي زندگي ناميده مي شوند، چرا که انسان ها در حجره هاي آن ها مي نشينند و به صفاي رود مي پيوندند و هر آنگاه که بخواهند با پله هايي که به آب مي رسند، طراوت آب را به جان و دل مي نشانند. چنانچه پل هاي چنين ساخته شده را که به ميراث برده ايم با پل هايي که در 50 سال اخير بر روي همين رود ساخته ايم مقايسه کنيم به تفاوت فاحش ميان آنها و ارزش هاي از دست داده پي خواهيم برد.
چندي پيش، وقتي که کتاب (The in habited bridges past present and future) پل هاي زندگي (يا زيستاپل) را ورق مي زدم و در صفحات اول، عکس و تفصيل پل خواجو را يافتم، احساس غريبانه عجيبي به من دست داد. غربت هويت ملي، گلويم را فشرد که با داشتن چنين پل ها، چنين افتخارات و ميراث غني معماري، در کجاي کار هستيم.
هر روز يک پل زشت و بي قواره و ناموزون را به عنوان يک عنصر مهندسي بدون رعايت هيچ اصلي از اصول زيباشناسي رج مي زنيم و توسط وزير و وکيل و مقام هاي بالاتر و پايين تر نوار افتتاح آنها را قيچي مي کنيم و عکس و خبر در رسانه ها به گزاف پخش مي کنيم، بدون آن که لحظه اي به ميراث ها، ارزش هاي فرهنگي و به هويت ملي انديشيده باشيم.
اميدوار هستيم مهندسان ما و مسئولان، به ويژه وزراء و مقامات بالاي مملکتي به نويسنده اين نوشتار خرده نگيرند که چرا مدعي است. آن ها 400 سال از حسن بيگ (سازنده پل ها) و از الله وريخان (وزير و سردار شاه عباس مجري طرح اين پل ها) عقب تر مانده اند.
امروزه در جهان، پل هاي بزرگ همانند پل هاي 400 سال پيش در ايران طراحي مي شوند. طراحي اين گونه پل ها را معماران مشهور جهاني به عهده دارند. در مسابقات بين المللي طرح اين گونه پل ها به مسابقه گذاشته مي شوند و اين در حالي است که ما ساليان دراز (به استثناي پل هاي اوايل پهلوي اول) پل هاي فاقد رعايت اصول زيباشناختي، حتي نه براساس تکنولوژي روزآمد، بي روح و بدقواره مي سازيم.
سي وسه پل و پل خواجو و بندامير و پل دخترها را ما به ميراث برده ايم و با داشتن چنين ميراث و فرهنگي اقدام به ساختن پل هايي مي کنيم، نظير آن چه که شهرداري تهران بر روي بزرگ راه هاي داخل شهر مي سازد و يا وزارت راه بر بزرگ راه ها و راه هاي سراسر کشور. چنانچه خوب بيانديشيم در خواهيم يافت که تا چه حد از ارزش هاي بالنده ديرينه خود به دور مانده ايم.
کمي توجه به يک يا همه آن ها (در مقايسه با سي وسه پل و پل خواجو و پل هاي دخترها) به افول صنعت و هنر پل سازي کشورمان ايران در سال هاي اخير واقف خواهيم شد. نگارنده فقط مايل است توجه مسوولان را به بي توجهي که اعمال مي دارند، جلب کند. بي توجهي به هويت فرهنگي، معماري و مهندسي کشورمان و اين در حالي است که در کشورهاي ديگر، پل هاي بر روي رودهايي مانند تيمز،سن، ذاهاحديد و دانوب را معماران بزرگ مانند «نورمن فاستز، ذاهاحديد» و در ژاپن پل شهر تويوتا را معمار شناخته شده جهاني «کيشو کوروکوا» طراحي مي کنند. زيبايي آن ها چنان چشمگير است که نه تنها ساکنان اطراف پل ها، بلکه ميليون ها گردش گر و پژوهنده زيباشناس، ظرافت و هم نواختي و زيبايي اين پل ها را ستايش مي کنند و ساليانه ميليون ها دلار به درآمد ملي کشورهاي صاحب آن ها افزوده مي شود. اتفاقي که مي تواند در مورد پل هاي زيباي ايراني هم رخ دهد .

چکيده : آنچه درپيش روست تاريخ معماري مدرن نيست ، بلکه نگره اي نظريه پردازانه است و تلاشي را براي توصيف اينکه معماري مدرن درباره چيست به دست مي دهد . آ ...

در يکي از يادداشت‎هاي پيشين با عنوان لزوم تدوين تئوري معماري، به نکات مهمي درباره جايگاه مباني نظري معماري اشاره گرديد. در ادامه اين سلسله مباحث نگاهي ...

رنگ - نور - شکل نور و اثر آن نور عبارت است از جريان ذراتي بي‌نهايت ريز به نام فرتون که با سرعتي معادل 300 هزار کيلومتر بر ثانيه از منبع نور تشعشع مي‌ک ...

ساخت بناهاي متفاوت توسط بشر براي منظورها و کاربردهاي مختلف بوده است. بناهاي مذهبي، دولتي، صنعتي، يادبود، تجاري، مسکوني و گونه‌هاي مختلف ديگر هر يک کار ...

تخت جمشيد ،مجموعه اي از کاخهاي بسيار باشکوهي است که ساخت آنها در سال ب512 قبل از ميلاد آغاز شد و اتمام آن 150 سال به طول انجاميد.تخت جمشيد در محوطة وس ...

بنام خدا تعريف شغل : مجموعه اي از مهارت هاي قابليتهاي فردي و شغلي جهت ارايه خدمات معماري – ساختماني به متقا ضيان در شرايط مختلف . رشته ( گروه شغلي ) : ...

قابل توجه كليه مهندسين معمار ، شهر ساز ، طراح وشركتهاي ساختماني وانبوه سازان آجر نماي نماي رنگي AZ هر نمايي كه مي خواهيد براي ساختمان خود انتخاب كنيد ...

نويسنده : علي کاظمي-کارشناس ارشد معماري مقدمه شهر در گذر زمان همواره از پارامترهاي مختلف کالبدي، اقتصادي، اجتماعي، فرهنگي و... تأثير پذيرفته و در نسبت ...

دانلود نسخه PDF - معماري