up
Search      menu
مذهب و عرفان :: مقاله مسائل ديني و شرعي PDF
QR code - مسائل ديني و شرعي

مسائل ديني و شرعي

روابط فرهنگي زن و شوهر

نسان مدني بالطبع است و به زندگي اجتماعي تمايل دارد. اگر به هر دليل، تنها و دور از اجتماع بيفتد، ديري نخواهد پاييد که فشارهاي روحي و رواني، وي را، يا به دامان اجتماع باز مي گرداند، و يا راهي ورطه جنونش مي کند.
بنابراين تأمين برخي از نيازها و خواسته هاي انسان و در نهايت رشد و شکوفايي بعضي از استعدادهاي بالقوه آدمي، متوقف بر روابط اجتماعي خواهد بود.
از طرف ديگر، تشکيل اجتماع، به معناي برقراري رابطه متقابل بين افراد آن جامعه است؛ زيرا هويت واقعي يک اجتماع، چيزي جز همان مناسبتها و روابط بين افراد تشکيل دهنده آن نيست؛ به گونه اي که اگر ميان افراد يک گروه، هيچگونه رابطه اي برقرار نباشد در واقع، آن گروه هيچ اجتماعي را تشکيل نداده اند. و با توجه به اينکه، چگونگي و تنظيم اين روابط در باز دهي و تأمين نيازهاي آن جامعه نقش غير قابل انکاري دارد، به گونه اي که گاه رابطه خاصي در اجتماع، موجب شکوفايي استعدادهايي مي گردد، در حالي که ممکن است رابطه ديگر، مانع به ثمر رسيدن اين استعدادها گردد. بنابراين تشخيص اين مناسبتها براي انسان هدفمند امري ضروري و اجتناب ناپذير خواهد بود.
با توجه با آنچه گفته شد، چنين به نظر مي رسد که قدم اول در برپايي اجتماع هدفمند، تدوين قوانيني است که حدود و چگونگي اين روابط را تعيين و تبيين کند.
شکي نيست که دين تنها مرجع مطمئن و ممکن، در تدوين و تبيين اين مناسبتها است. از آنجا که انسان از زمان انعقاد نطفه خواسته يا ناخواسته، در ارتباط با افراد، و محيط قرار مي گيرد، لذا بايد دين از همان ابتداي انعقاد نطفه انسان، و بعد از تولد و برقراري ارتباطهاي اختياري با ديگران و سپس بلوغ و تا نهايت، پايان عمرش قوانيني را براي تنظيم اين روابط بيان کند.
حال با عنايت به مطالب فوق، در خواهيم يافت که نخستين اجتماعي که هر کس براي اولين بار آن را تجربه مي کند خانواده است، زيرا نطفه انسان در بستر همين اجتماع خانواده منعقد مي گردد. سپس رشد مي کند، و فرزند در بدو تولد به اولين اجتماع يعني دامان پر مهر مادر و پدر قدم مي گذارد؛ و تا زمان بلوغ و کمي بعد از آن نيز در همين اجتماع رشد و نمو مي کند و سپس خود با ازدواج، تشکيل دهنده اجتماعي ديگر خواهد بود. و اين تقديري است الهي، که هيچ کسي را از آن گريزي نيست.
مجموعه اي که پيش روي شماست، روابط بين فرزندان و پدر و مادر از يک طرف، و روابط مختلف بين زن و شوهر از طرف ديگر، را از ديدگاه فقه و فقاهت بازگو مي نمايد. سعي ما بر آن بوده است که با دسته بندي و تبويت مطالب و فتاواي موجود و همچنين استفتاء موارد لازم از دفاتر آيات عظام بتوانيم نمودي جامع و حتي المقدور کامل، از روابط خانواده، به خوانندگان گرامي عرضه بداريم، تا در اين راه علاوه بر دست يابي آسان به مطالب، حقوقي را که در لابلاي کتب فقهي، عموماً از ديد خانواده هاي محترم پوشيده مي ماند، به آنها بشناسانيم.
طبيعي است که تنها با رعايت و به کارگيري اين حقوق از طرف کليه افراد خانواده مي توان علاوه بر ايجاد فضاي روحاني و صميمي در خانه، جامعه را به سوي هدفهاي متعالي رهنمون شد.
در اين ميان اگر چه ما حقوقي را براي هر يک از اعضاي خانواده به صورت مضبوط ذکر کرده ايم، لکن بر اساس آيه شريفه و من آياته أن خلق لکم من انفسکم ازواجاً لتسکنوا اليها و جعل بينکم مودة و رحمة (روم/21) هدف همه اين قوانين ايجاد مودت و محبت و ايثار و گذشت در راه رشد خانواده به سوي اهداف الهي مي باشد. و اگر چه آميزش لطيف اخلاق و حقوق خانواده در اسلام خود به خوبي تأمين کننده زمينه هاي تحقق هدف مذکور است، لکن مقدم داشتن خواسته هاي ديگران و چشم پوشي از برخي حقوق خويش در راستاي تقويت صميميت و ايجاد محبت در خانواده، مورد وفاق و توصيه کليه مراجع عظام مي باشد.
حال که با عطف و عنايات حضرت بقيةالله - الاعظم - روحي و ارواح العالمين لتراب مقدمه الفداء - و همت والاي امام راحل - قدس سره - و امت سلحشور و خداجوي اسلاميمان، نظام مقدس ولايت در اين سرزمين بر پا گشته است و امت ما از نعمت وجود رهبر انقلاب حضرت آيت الله العظمي خامنه اي - دامت برکاته - و مراجع عظام ديگر بهره مند گشته اند. اميد است در پرتو آگاهي از دستورات نوراني اسلام و عمل به آنها، بتوانيم مورد توجه و عنايت حضرت حق - جل و علا - قرار گرفته، جامعه اي را به سوي بر پا داشتن پرچم توحيد و ولايت در سراسر عالم رهنمون سازيم.
در پايان نظر خوانندگان محترم را به تذکرات ذيل معطوف مي داريم:
- متن اصلي اين مجموعه بر اساس فتاواي حضرت امام (ره) تنظيم گرديده، در صورت اختلاف نظر مراجع ديگر، علاوه بر آدرس مسأله در پاکنويس، فتاواي آنان نيز در پاورقي ذکر شده است و در صورت عدم اختلاف نظر، فقط به ذکر آدرس مسأله در کتب مراجع اکتفاء کرده ايم.
- قابل عنايت است به علت رحلت امام - رضوان الله تعالي عليه - بعضي مسائل از شوراي استفتائات معظم له در قم اخذ شده است و اگر در مسأله اي نظر حضرت امام به دست نيامده باشد آن مسأله در پاورقي آورده شده است.
- در صورتي که نام هر يک از آيات عظام در ذيل مسأله نيامده باشد، بدان معناست که نظر آن مرجع در مسأله به دست نيامده است.
- به منظور سهولت در انتقال نظرات آيات عظام گاهي بعضي از مسائلي را که آنها به صورت فتوي و يا مسأله مطرح کرده اند، ما به صورت سؤال و جواب بيان کرده ايم و همچنين ممکن است استفتائي را با توجه به همه جوانب آن مسأله مطرح کرده باشيم.
- از آنجا که عدم آگاهي بسياري از اعضاي خانواده ها از حقوق يکديگر، مشکلات و معضلات فراواني را موجب گشته است، تدريس و آموزش اين دست از احکام براي عموم متأهلين به خصوص کساني که تازه ازدواج کرده اند بسيار لازم و ضروري به نظر مي رسد.
بديهي است به علت طرح بعضي از مسائل مختص به زن و شوهر، مطالعه و يا تدريس اين احکام، را براي کساني که فعلاً قصد ازدواج ندارند توصيه نمي کنيم.
- به دليل آنکه برخي از مسائل مطروحه در اين مجموعه از چند مدرک يک مسأله گرفته شده است و گاهي تعميم و يا تخصيص شرايط آن از ميان آدرسهاي مختلف آن مسأله اخذ شده است، لذا بايد خوانندگان محترم براي شناخت مدرک همه جوانب مسأله، به کليه مدارکي که در ذيل هر مسأله ذکر شده است مراجعه نمايند و تنها به رجوع به يک مورد اکتفا نکنند.
- اين مجموعه مشتمل بر حدود دويست استفتاء مي باشد که نگارنده شخصاً از دفاتر استفتائات مراجع عظام تهيه نموده است و اين موارد به صورت استفتاء در پاکنويس مسائل مشخص شده است.
- تنظيم فتاواي طرح شده در اين مجموعه بر اساس نظرات حضرات آيات عظام: امام خميني (ره)، بهجت، تبريزي، فاضل و مکارم - دامت برکاتهم - مي باشد. اگر چه براي تکميل اين مجموعه لازم بود نظرات حضرت آيت الله العظمي خامنه اي - دامت برکاته - نيز ذکر مي شد، لکن به علت عدم رضايت معظم له در نشر فتاواي ايشان به زبان فارسي، ناچار اين مجموعه را بدون نظرات معظم له منتشر کرديم.
بديهي است در صورت صلاحديد ايشان در هر زمان که موافقت بفرمايند، اين مجموعه نيز با نظرات ايشان تکميل خواهد شد.
- در انتهاء از شوراي محترم استفتائات هر يک از آيات عظام که براي تکميل اين رساله زحمات بي شائبه اي را متحمل شدند، کمال تشکر و قدرداني مي شود. همچنين از کليه کساني که ما را به ارائه نظرات خود، در تأليف اين مجموعه ياري کردند، نيز تشکر و قدرداني مي گردد. از خداوند متعال توفيق آنان را مسألت مي نمايم.
سيد مسعود معصومي
بيست و هفتم رجب 1417
مطابق با نوزدهم آذر ماه 1375
روابط فرهنگي زن و شوهر
1- سؤال: چندين سال است که ازدواج کرده ام، خودم خيلي دنبال مسائل ديني و شرعي هستم و مقلد امام مي باشم؛ ولي متأسفانه همسرم زياد، به مسائل ديني اهميت نمي دهد و بعضي اوقات پس از سر و صداي زياد يک دفعه نماز مي خواند و چند دفعه نمي خواند و اين امر مرا زياد رنج مي دهد، در اينجا وظيفه من چيست؟
1 - آيا خوردن غذايي که او درست مي کند از نظر شرعي جايز است؟
2 - آيا در اين مورد، در روز قيامت مسؤول نيستم؟
3 - آيا در اثر بي توجهي او به دين، بايد او را طلاق بدهم؟
جواب: اگر منکر خدا يا رسول يا يکي از ضروريات (1) دين نيست پاک است و بايد او را امر به معروف کنيد و اگر مؤثر نباشد شما معذور هستيد و لازم نيست طلاق دهيد، اختيار طلاق در دست خود شماست.
امام: کتاب استفتائات، ج 1، ص 487، سؤال 15.
بهجت - تبريزي - فاضل - مکارم:
استفتاء
2- سؤال: زني که به مسائل شرعي مثل نماز و ديگر مسائل بي اهميت باشد، به خصوص نماز صبح را هيچگاه به پا نمي دارد، وظيفه شرعي شوهرش چيست؟
جواب: بايد او را امر به معروف نماييد و به خواندن نماز وادارش کنيد.
امام: کتاب استفتائات، ج 1، ص 487، سؤال 16.
بهجت - تبريزي - فاضل: (2)
3- مسأله: مردي که از پدر و مادر مسلمان به دنيا آمده، اگر مرتد شود، عقد او با زنش باطل مي شود، خواه با عيالش نزديکي کرده باشد يا نه.
امام: توضيح المسائل، مسأله 2449 و تحرير الوسيله، کتاب نکاح، القول في الکفر، مسأله 5.
بهجت: توضيح المسائل، مسأله 1947.
تبريزي: توضيح المسائل، مسأله 2458.
فاضل: توضيح المسائل، مسأله 2515.
مکارم: توضيح المسائل، مسأله 2097 و استفتاء.
4- مسأله: مردي که از پدر و مادر غير مسلمان به دنيا آمده، و مسلمان شده اگر پيش از نزديکي با عيالش مرتد شود عقد او باطل مي گردد و اگر بعد از نزديکي مرتد شود چنانچه زن در سن زنهايي باشد که حيض مي بينند، بايد آن زن به مقداري که در احکام طلاق گفته شده است عده نگه دارد، پس اگر پيش از تمام شدن عده زن شوهر مسلمان شود، عقد باقي وگرنه باطل است.
امام: تحرير الوسيله، کتاب نکاح، مسأله 5 و توضيح المسائل، مسأله 2450.
تبريزي - فاضل: (3)
5- مسأله: اگر زن مسلماني مرتد شود عقد او با شوهرش باطل مي شود. اعم از اينکه پدر و مادر او مسلمان باشند يا نباشند و اعم از اينکه شوهرش با او نزديکي کرده باشد يا نه. اما اگر بعد از نزديکي مرتد شود و يائسه نباشد بايد به دستوري که در احکام طلاق گفته شده است عده نگه دارد، پس اگر در بين عده مسلمان شود عقد باقي و اگر تا آخر عده مرتد بماند عقد باطل است.
امام: تحرير الوسيله، کتاب نکاح، القول في الکفر، مسأله 5 و توضيح المسائل، مسأله 2448.
بهجت: توضيح المسائل، مسأله 1949.
تبريزي: (4)
فاضل: توضيح المسائل، مسأله 2514.
6- سؤال: اگر زن يا مردي ادعا کند که مسلمان شده و شهادتين را بگويد آيا يک مسلمان مي تواند با او ازدواج کند؟ اگر چه مطمئن نباشد او واقعاً مسلمان شده يا نه.
جواب: کسي که شهادتين را اعتراف دارد و قول و يا عملي که موجب ارتداد مي شود و از او سر نزده، محکوم به طهارت است و ازدواج با او اشکال ندارد.
امام: با استفاده از کتاب استفتائات، ج 1، ص 105، سؤال 276.
تبريزي: صراط النجاة، سؤال 828.
7- سؤال: اگر زن بعد از ازدواج بفهمد شوهر او مسلمان نيست، حکمش چيست؟
جواب:
تبريزي: نکاح مزبور باطل است.
استفتاء
مکارم: نمي تواند با او زندگي کند و ازدواجش باطل است.
استفتاء
8- سؤال: اگر زن غير مسلمان، مسلمان شود و با مرد مسلمان ازدواج کند (به عقد دايم) لکن بعد معلوم شود اصلاً مسلمان نشده بوده و صوري ايمان آورده. آيا عقد او باطل است؟
جواب: تبريزي: ملاک در اسلام شخص، اقرار به شهادتين است به زبان. و اعتقاد قلبي از شرايط ايمان مي باشد و مادامي که اظهار بر خلاف نکرده محکوم به اسلام است و عقد آن صحيح است.
استفتاء
9- مسأله: جايز نيست زن يا شوهر عکسي را که مي داند ديدن آن براي ديگري حرام است به او نشان بدهد.
امام: استفتاء
در نتيجه: زن نمي تواند عکس خانمهاي بي حجاب را که ديدن آن براي شوهرش جايز نيست به او نشان دهد. (مانند بعضي عکسهاي آلبوم خانوادگي)
10- سؤال: آيا بر زن و شوهر جايز است در حالي که تنها هستند به فيلمهاي جنسي و يا عکسهاي مستهجن نگاه کنند؟
جواب: تبريزي: ظاهر اين است که جايز نيست.
صراط النجاة: سؤال 895.
11- سؤال: آيا براي زن جايز است زيبايي هاي زنان نامحرم را براي شوهرش تعريف کند؟
جواب: تبريزي: اگر شوهر آن زنها را مي شناسد، اشکال دارد و اگر نمي شناسد در صورتي که آن زن شوهر دارد بنابر احتياط مستحب از اين کار پرهيز کند.
صراط النجاة، سؤال 896.
12- مسأله: دروغ گفتن به زن اگر چه براي جلب محبت او باشد جايز نيست. ولي توريه در اينگونه موارد اشکال ندارد.
امام: با استفاده از استفتائات، ج 2، ص 617، سؤال 5.
امام - تبريزي - فاضل - مکارم: استفتاء
13- سؤال: آيا خلف وعده نسبت به همسر و فرزندان جايز است؟
جواب: خلف وعده حرام نيست.
امام: با استفاده از استفتائات، ج 2، ص 617، سؤال 5.
امام - فاضل: استفتاء.
مکارم - تبريزي (5)
14- سؤال: آيا تعريف کردن صحنه هاي محرک براي شوهر و يا براي زن جايز است؟ اگر چه به قصد تحريک باشد؟
جواب:
تبريزي: اگر مشتمل بر امر حرامي نباشد مانعي ندارد. استفتاء.
فاضل: در صورتي که تعريف کننده خود زن يا شوهر باشد به قصد تحريک مانعي ندارد.
استفتاء.
15- سؤال: اگر خانمي ببيند شوهر او چشم چراني مي کند و با زنهاي نامحرم بيش از او گرم مي گيرد، آيا مي تواند براي متوجه کردن او به اين عمل زشتش تا مدتي به او تمکين نکند؟
جواب: فاضل: تمکين نکردن جايز نيست و لکن با رعايت مراتب و شرايط نهي از منکر، نهي از منکر کند.
استفتاء
فاضل: اگر حرف زدن هيچگونه مفسده اي نداشته باشد، و با حقوق شوهر منافاتي نداشته باشد و خلاصه حرف زدن شرعاً منهي عنه نباشد، وجهي براي نهي مرد نيست.
استفتاء.
16- سؤال: آيا زن مي تواند بدون اجازه شوهرش به مسجد يا نماز جمعه و يا به طور کلي به مجالس مذهبي برود؟
جواب: بهجت - تبريزي: اگر فرا گفتن احکام شرعيه متوقف بر خارج شدن از خانه باشد، مي تواند خارج شود، اما اگر بيرون رفتن براي غير احکام باشد نمي تواند از منزل بدون اذن شوهر خارج شود.
تبريزي: استفتاء
بهجت: با استفاده از توضيح المسائل، مسائل متفرقه، مسأله 18.
فاضل: اگر شوهر رضايت نداشته باشد بيرون رفتن حرام است.
استفتاء.
17- سؤال: اگر مردي به زنش گفت: نبايد با فلان نامحرم حرف بزني آيا زن مي تواند با آن مرد با رعايت حدود شرعي صحبت کند؟ يا به طور کلي بايد از حرف زدن با او اجتناب کند؟
جواب: تبريزي: سزاوار است زن در امور جايز هم طوري رفتار نمايد که رضايت شوهر هم تحصيل شود.
استفتاء.
در نتيجه: طبق اين فتوي مستحب است زن در همه اموري که احتياج به اجازه گرفتن از شوهر ندارد به گونه اي عمل کند که رضايت شوهر جلب شود.
18- سؤال: آيا زن مي تواند بدون اجازه شوهرش براي فراگيري مسائل شرعي از خانه خارج شود و يا به مسجد و يا مجالس مذهبي برود؟
جواب:
تبريزي: اگر ممکن نيست در منزل احکام شرعيه را فرا گيرد شوهر نمي تواند نهي کند، و زن مي تواند خارج شود. ولي براي مسجد و غير آن بنابر احتياط بدون اجازه نمي تواند خارج شود. (احتياط وجوبي است).
استفتاء
فاضل: اگر فراگيري مسائل شرعي از واجبات زن باشد و راهي براي فراگيري ندارد جز به خروج از خانه، و اين خروج نيز مفسده اي نداشته باشد، مي تواند به اندازه ضرورت و به مقدار واجب خارج شود. ولي براي مسجد و غيره بدون اجازه شوهر جايز نيست.
استفتاء
19- سؤال: اگر مردي به همسرش اجازه ندهد به فيلمهاي خاصي نگاه کند (منظور فيلمهايي است که مثلاً شخص خاص در آن بازي مي کند. البته اگر فيلم منافي عفت و غير شرعي نباشد) آيا زن مي تواند بدون قصدريبه و تلذذ به آن فيلم نگاه کند؟
جواب:
تبريزي: بهتر است زن در امور جايز هم طوري رفتار کند که رضايت شوهر هم تحصيل شود.
استفتاء
فاضل: اگر نگاه کردن منافي با حقوق شوهر نباشد و مفسده همراه نداشته باشد اجازه ندادن وجهي ندارد.
استفتاء.
20- سؤال: آيا مردان حق دارند زنانشان را مجبور به پوشيدن پوشيه و يا لباس خاصي بکنند؟
جواب:
تبريزي: زن لازم است بر حسب وظيفه شخصي خود عمل کند. ولي بهتر است رضايت شوهر را بجا آورد.
استفتاء
فاضل: اگر به ملاحظه حفظ عفت و عصمت او باشد و يا نهي از پوشيدن لباس خاصي که پوشيدن آن محرک شهوات و موجب انحراف افراد و موجب بي حيايي و بد حجابي است، لازم است مرد او را موعظه و نصيحت کند و بر زن است که نصايح او را گوش دهد.
استفتاء
21- سؤال: اگر شوهر به زن بگويد: نبايد در منزل فلان مجلس را بر پا کني آيا جايز است زن آن مجلس را بر پا نمايد؟ (اعم از اينکه مجلس مذهبي مانند روضه و... باشد يا غير آن)
جواب:
تبريزي: اگر خانه شوهر است نمي تواند بدون اجازه مجلس بر پا کند.
استفتاء
فاضل: براي انجام واجب شرعي احتياج به اذن ندارد ولي در ساير امور نبايد بدون اذن بيرون برود.
استفتاء
22- سؤال: آيا مردان حق دارند زنانشان را از پوشيدن لباسي نهي کنند؟
جواب: فاضل: لباسي که در شأن زن است و محذوري ندارد را نهي نکنند.
استفتاء
روابط اقتصادي زن و شوهر
23- سؤال: آيا اعضاي خانواده موظف هستند درباره حلال بودن درآمد سرپرست خانواده تحقيق و بررسي کنند؟
جواب: اعضاي خانواده مکلف به تحقيق نيستند و تا يقين به وجود مال حرام در بين اموال حاصل نشود تصرف مانع ندارد.
امام: استفتائات، ج 2، ص 49، سؤال 134.
24- سؤال: شوهر من نماز نمي خواند و خمس نمي پردازد:
الف- آيا پولي را که از او مي گيرم برايم حلال است و يا بايد خمس آن را بپردازم؟
ب - حکم مواد غذايي که به منزل مي آورد و يا لباسهايي که براي من و فرزندانم مي خرد، چيست؟
ج - حکم اقامت در خانه اي که او با اين پول تهيه کرده است چيست؟
جواب: تبريزي: براي شما جايز است.
استفتاء
فاضل: اگر يقين نداشته باشيد که عين آن پول و عين آن غذا و لباس متعلق خمس است، براي شما اشکالي ندارد و راجع به اقامت در خانه چنين شخصي، اگر مي توانيد او را نصيحت کنيد و با او مدارا نماييد و اگر مؤثر نشد حکم ديگري دارد.
استفتاء
25- سؤال: آيا زن و شوهر مي توانند طبق موازين شرعي و قوانين رسمي چيزي را به يکديگر بفروشند؟
جواب: هر يک مي توانند ملک شرعي ديگري را از او بخرد.
امام - با استفاده از استفتائات، ج 2، ص 105، سؤال 85.
تبريزي - فاضل - مکارم: استفتاء
26- سؤال: آيا مرد مي تواند همسر خود را مجبور به فروش اموالش نمايد، مثلاً زن را وادار کند خانه يا ملکش را بفروشد؟
جواب: حق ندارد، و شوهر اختيار همسرش را (در اينگونه موارد) ندارد و طرفين حقوق متقابله اي دارند که بايد عمل کنند.
امام: استفتائات، ج 2، ص 78، سؤال 27.
تبريزي - فاضل - مکارم: استفتاء
27- مسأله: اگر زن يا شوهر چيزي را به ديگري هبه کنند، تا زماني که آن چيز موجود باشد مي توانند آن را پس بگيرند. لکن بنابر احتياط مستحب بهتر است آن را پس نگيرد.
امام - تحرير الوسيله، ج 2، کتاب الهبه، مسأله 8.
28- مسأله: در صبح هر روز زن مالک نفقه همان روز از مال شوهر مي شود، البته به مقداري که در آن روز مصرف مي کند. (موارد و مقدار نفقه زن در قسمت حقوق ذکر خواهد شد، مراجعه نماييد.) بنابراين اگر مرد پول بيشتري به زن بدهد که او به اندازه نفقه خود از آن بردارد، زن زائد بر آن را مالک نيست و شوهر مي تواند آن را از زن پس بگيرد.
امام: تحرير الوسيله، کتاب نکاح، فصل في النفقات، مسأله 10.
تبريزي - فاضل - مکارم: استفتاء
29- مسأله: اگر مرد نفقه يک روز يا يک هفته و يا مثلاً يک ماه را يک جا به زن بدهد، و زن با صرفه جويي و يا استفاده کردن از پولهاي ديگر، مقداري از اين پول را پس انداز کند، زن مالک آن است و شوهر حق پس گرفتن آن را ندارد.
امام: تحرير الوسيله، کتاب نکاح، فصل في النفقات، مسأله 11.
بهجت: با استفاده از توضيح المسائل، مسأله 1897.
تبريزي: با استفاده از توضيح المسائل، مسأله 2421.
فاضل: با استفاده از توضيح المسائل، مسأله 2480.
توجه: معمولاً مردها علاوه بر نفقه زن مخارج بچه ها را هم به زن مي پردازند، در مسأله فوق، زن فقط صاحب آن مقداري از پول مي شود که در نفقه خودش صرفه جويي کرده باشد. ولي صاحب مازاد بر مخارج فرزندان نيست. مگر آنکه شوهر آن را به زن تمليک کند.
30- مسأله: اگر مرد نفقه يک روز زن را نپردازد، در پايان آن روز به مقدار نفقه به گردن مرد، دين مي آيد و به زن مقروض مي شود. چه زن آن را از مرد طلب کرده باشد يا نه.
امام: تحرير الوسيله، کتاب نکاح، فصل في النفقات، مسأله 10.
بهجت: با استفاده از توضيح المسائل، مسأله 1897.
تبريزي: با استفاده از توضيح المسائل، مسأله 2421.
فاضل: با استفاده از توضيح المسائل، مسأله 2480.
31- مسأله: زن مي تواند نفقاتي را که شوهر نداده در هر زماني از او مطالبه کند، و اگر شوهر نپرداخت، زن مي تواند با مراجعه به حاکم شرع نفقه خود را از شوهر بگيرد، و در صورتي که شوهر نداشته باشد که نفقه را بپردازد به او مهلت داده مي شود که هر گاه توان پرداختن پيدا کرد بپردازد.
امام - تبريزي - فاضل - مکارم: با استفاده از مدارک مسأله قبل.
بهجت: (6)
32- مسأله: اگر مردي نفقه زن را نپردازد، زن مي تواند از تمکين به شوهر خودداري نمايد و همچنين مي تواند نزد حاکم رفته تا او شوهر با مجبور به پرداخت مخارج زندگي زن کند و اگر دسترسي به حاکم ممکن نباشد، زن مي تواند از اموال مرد به اندازه نفقه خودش بدون اذن او بردارد.
امام: تحرير الوسيله، کتاب نکاح، القول في نفقه الاقارب، مسأله 14.
33- مسأله: زني که از شوهر اطاعت مي کند (يعني ناشزه نيست) اگر مطالبه خرجي کند و شوهر ندهد مي تواند در هر روز به اندازه خرجي آن روز بدون اجازه از مال او بردارد و اگر ممکن نيست چنانچه ناچار باشد معاش خود را تهيه کند، در موقعي که مشغول تهيه معاش است اطاعت از شوهر بر او واجب نيست.
امام: توضيح المسائل، مسأله 2416.
تبريزي: توضيح المسائل، مسأله 2425.
فاضل - مکارم: (7)
34- مسأله: اگر مردي بعد از عقد از پرداخت نفقه معذور شد (يعني عذري که شرع آن را قبول کند) زن نمي تواند عقد را فسخ کند. بله اگر مرد مي تواند نفقه زن را بپردازد ولي نمي پردازد، زن مي تواند طبق مسأله قبل عمل نمايد. در هر حال يا حاکم از مال شوهر نفقه زن را مي پردازد و يا اگر زن راضي باشد حاکم از جانب شوهر طلاق را جاري مي کند.
امام: تحرير الوسيله، کتاب نکاح، القول في الکفر، مسأله 10.
تبريزي - فاضل - مکارم: با استفاده از مدارک مسأله قبل و استفتاء.
35- مسأله: زن نمي تواند نفقه روزهاي آينده را از شوهر طلب نمايد.
امام - بهجت - تبريزي - فاضل - مکارم: استفتاء
36- مسأله: نفقه را مي توان به صورت پول يا عين به زن پرداخت، مثلاً مي توان غذا را پخته يا نپخته و يا پول آن را به زن داد و زن نيز مالک آن مي شود و هيچکدام از طرفين حق ندراند ديگري را ملزوم به پرداخت يا دريافت پول کنند.
امام: تحرير الوسيله، کتاب نکاح، فصل في النفقات، مسائل 13 و 14.
37- سؤال: آيا مرد مي تواند پولهايي را که زن با صرفه جويي در مخارج خانه پس انداز کرده، از زن طلب کند؟
جواب: اگر از نفقه زن بوده و زن با کم گذاشتن از خود صرفه جويي کرده خير نمي تواند. اما اگر از مخارج بچه ها بوده و يا عنوان ديگري داشته، بله مي تواند پس بگيرد.
امام - بهجت - فاضل - مکارم: استفتاء
38- سؤال: اگر خانمي ماهانه از شوهرش براي مخارج تغذيه خانواده پول مي گيرد ولي هر ماه مقداري از آن را پس انداز مي کند، آيا مي تواند بدون اذن شوهر براي خودش يا بچه ها با اين پول لباس يا چيز ديگري بخرد؟
جواب: اگر شوهر ماهيانه را تمليک زن کرده، و اختيار مصرف را به او داده و يا ماهيانه نفقه خود زن است، بله مي تواند بدون اجازه شوهر آن را خرج کند. اما نسبت به مخارج فرزندان و يا غير آن، اگر صرفه جويي کند، بايد از شوهر اجازه بگيرد.
امام - بهجت - فاضل - مکارم: استفتاء
39- مسأله: مخارج سفر زن اگر بيشتر از مخارج وطن باشد، با شوهر نيست، ولي اگر شوهر مايل باشد که زن را سفر ببرد، بايد مخارج سفر او را بدهد.
امام: توضيح المسائل، مسأله 2415.
تبريزي: توضيح المسائل، مسأله 2424.
فاضل: توضيح المسائل، مسأله 2483.
40- مسأله: وسايلي همچون فرش، روانداز، پرده، وسايل منزل و هر آنچه را که مرد به عنوان نفقه در اختيار زن قرار مي دهد اگر عين آن باقي باشد در ملک شوهر است. بنابراين اگر زن ناشزه شود و يا طلاق داده شود، همه آن وسايل به شوهر مسترد مي گردد. مگر آنکه آنها را به زن تمليک کرده باشد.
امام: تحرير الوسيله، کتاب نکاح، فصل في النفقات، مسأله 15.
41- سؤال: شوهر من اکثر حقوق خود را خرج دوستان و بستگان و پدر و مادرش مي کند و من و بچه ها را به شدت در مضيغه قرار داده است آيا مي توانم در هر ماه بخشي از حقوقش را از او بگيرم تا آن را صرف ديگران نکند؟
جواب: شما مي توانيد نفقه هر روز خود را در صبح همان، روز از او مطالبه نماييد و بر مرد نيز واجب است ابتدا نفقه زن و مخارج بچه ها را بپردازد و اگر درآمد زيادتري داشت مي تواند به ديگران ببخشد.
امام: با استفاده از تحرير الوسيله، کتاب نکاح، فصل في النفقات، مسأله 20.
42- مسأله: اگر مرد فقط به اندازه فقه پول يا امکانات داشته باشد نمي تواند آن را به اقارب خود ببخشد، بله اگر بيش از نفقه داشت مي تواند مازاد را ببخشد.
امام: تحرير الوسيله، کتاب نکاح، فصل في النفقات، مسأله 20.
43- مسأله: تصرف در اموال شوهر بدون اذن او جايز نيست مگر آنکه زن علم به رضايت او داشته باشد. و همينطور تصرف مرد در اموال زن.
امام: با استفاده از تحرير الوسيله، کتاب غصب، مسائل 6 و 7.
تبريزي: توضيح المسائل، مسأله 2424.
فاضل: توضيح المسائل، مسأله 2483.
در نتيجه: در صورتي که مرد نفقه زن را مي پردازد، زن نمي تواند بدون اجازه شوهر دست در جيب او کرده پول بردارد؛ و يا از وسائل او اعم از جوراب، انواع لباس يا وسايل منزل يا هر آنچه که متعلق به شوهر است استفاده نمايد. البته اگر زن بداند که و شوهر راضي است مي تواند در اموال او تصرف کند، اگر اجازه نگرفته باشد.
و همينطور مرد حق ندارد بدون اجازه زن در اموال او تصرف کند. مثلاً زينت آلات او را بدون اجازه او بفروشد و يا اگر صاحب ملک يا مستغلاتي است آنها را بدون اجازه زن تصرف کند و...
البته در اين موارد، تصرف در مواد خوراکي جهت خوردن استثناء شده است. زيرا در مواد خوراکي کافي است انسان علم به عدم رضايت صاحب مال نداشته باشد ولي علم به رضايت او لازم نيست.
44- مسأله: اگر منزل ملک شوهر باشد، زن اجازه ندارد کسي را که شوهر راضي نيست به خانه او بيايد، دعوت کند. اگر چه آن شخص از بستگان نزديک باشد.
امام: با استفاده از تحرير الوسيله، کتاب غصب، مسأله 6.
تبريزي: توضيح المسائل، مسأله 2424.
فاضل: توضيح المسائل، مسأله 2483.
در نتيجه: اگر شوهر بگويد راضي نيستم فلان شخص را دعوت کني، زن اجازه ندارد او را جهت آمدن به منزل دعوت نمايد. البته اگر او خودش آمد بر زن واجب نيست او را به منزل راه ندهد.
45- مسأله: اگر منزل ملک زن باشد، شوهر نمي تواند زن را از دعوت بستگان و نزديکانش نهي کند، مگر آنکه اين کار با حقوق مرد منافات داشته باشد. البته مرد مي تواند به زن اجازه ندهد که از وسائل و يا از پول و يا امکاناتي که جزء اموال مرد است استفاده نمايد.
امام - تبريزي - با استفاده از مدارک مسأله قبل.
توضيح: از آنجا که مرد فقط داراي حقوق خاصي نسبت به زن مي باشد و اجازه ندارد در موارد غير آن، زن را امر و نهي کند، بنابراين اگر به زن بگويد فلان شخص را به منزل دعوت نکن، در صورتي که منزل ملک زن باشد، اطاعت از او واجب نيست. مشروط به آنکه اين دعوت با حقوق مرد منافات نداشته باشد و يا مثلاً اگر وظايف زن در خانه نسبت به مرد به واسطه اين دعوت ترک نشود و يا موجب استفاده از وسائل اين دعوت ترک نشود و يا موجب استفاده از وسائل و اموال مرد نگردد. اگر چه بهتر است در اين صورت رضايت شوهر را کسب کند.
بنابراين، اگر اين دعوت موجب هتک حرمت زن يا شوهر مي شود و يا لطمه به آبرو يا ناموس خانواده مي زند و يا موجب مي گردد که خداي نکرده تعلق زن نسبت به شوهر کم شود، در نتيجه حقوق مرد را، مانند آرايش کردن و يا دور کردن منافرات از خود و... را به خوبي ادا ننمايد، دعوت کردن جايز نيست و زن بايد شوهر را اطاعت کند.
46- سؤال: اگر زني بدون اجازه شوهرش از پول يا مال او بردارد ولي مي داند شوهرش راضي است، آيا گرفتن اجازه واجب است يا به همين اطمينان مي تواند اکتفا کند؟ و در صورتي که احتمال دهد او راضي است،
حکم چگونه است؟
جواب: با احراز رضايت مانعي ندارد. ولي در صورت احتمال، جايز نيست.
امام - بهجت - تبريزي - فاضل - مکارم: استفتاء.
47- سؤال: آيا جايز است زن از پولي که شوهرش براي مخارج خانه مي دهد در منزل مجلس روضه يا ختم انعام و يا مانند اينگونه مجالس برپا کند؟
جواب: اگر شوهر پول را تمليک زن کرده و اختيار مصرف آن را به زن داده، يا بداند شوهر راضي است مانعي ندارد و الا جايز نيست.
امام - بهجت - تبريزي - فاضل - مکارم: استفتاء.
48- سؤال: بر پا کردن مهماني يا مجالس جشن ميلاد ائمه عليهم السلام و يا مجالس عزاداري بدون اجازه شوهر در منزل براي زن چگونه است؟ و اگر شوهر راضي نباشد حکم چيست؟
جواب: بدون اذن شوهر جايز نيست و دعوت کردن بيگانه و ورود به منزل شوهر بدون اذن جايز نيست، مگر احراز رضايت شود.
امام: با استفاده از تحرير الوسيله، کتاب غصب، مسائل 6 و 7.
بهجت - تبريزي - فاضل - مکارم: استفتاء.
49- سؤال: آيا شرط بندي بين زن و شوهر جايز است؟
جواب: اگر مراد از شرط بندي قمار و برد و باخت است، جايز نيست.

فهرست مطالب کتاب : شامل - مقدمه - مدل هاي معرفتي � اقسام رئاليسم ( خام ، ابزار انگاري ، و رئاليسم انتقادي ) است باتوجه به اينکه کتاب از انتشارات باشگا ...

مدلهاي معرفت ديني فهرست مطالب کتاب : شامل - مقدمه - مدل هاي معرفتي – اقسام رئاليسم ( خام ، ابزار انگاري ، و رئاليسم انتقادي ) است باتوجه به اينکه کتاب ...

دعا حضرت رسول اکرم (صلى الله عليه وآله وسلم) روزى به بعضى از کودکان نظر افکند و فرمود: «واى بر فرزندان آخرالزّمان از پدران ايشان! عرض شد: يا رسول اللّ ...

در اين مجال اندک ، تاريخچه و انواع دين – حقانيت آنها – قلمرو تعاليم دين و مسئول فهم آن هدف از احکام و حدود – ارتداد – حجاب – کرامت ذاتي انسان ها حقوق ...

احتمالا هيچ کسي در دنيا نيست که آرزوي داشتن عمري طولاني همراه با سلامتي را نداشته باشد اما رسيدن به اين آرزو در دنياي پر از استرس امروز کار ساده اي ني ...

کتاب مدل هاي معرفت ديني يک کتاب توصيفي بوده و نويسنده سعي نموده با بدست آوردن منابع دست اول از نظريه پردازان اين رشته و آخرين يافته هاي اين دانش مدل ه ...

استخاره به معناي طلب خيز از خداوند است، و چون مؤمنين در مواردي خيرو صلاح كار خود را نمي دانند، به استخاره متوسل مي شوند. جايگاه استخاره در قرآن و احاد ...

سرزمين يونان مهد فلسفه است. فلسفه پس از آن كه در آسياي صغير طلوع كرد، راه تكامل خود را در يونان ادامه داد تا زماني كه فيلسوفاني چون سقراط، افلاطون و ا ...

دانلود نسخه PDF - مسائل ديني و شرعي