up
Search      menu
زمین شناسی,جغرافیا :: مقاله مزوزوئيک PDF
QR code - مزوزوئيک

مزوزوئيک

دوران مزوزوئيک

مززوئيک از دو کلمه Meso به معني ميانه و Zoa به معني حيات ساخته شده است. دوران مزوزوئيک که دوران ميانه زيستي نيز ناميده مي‌شود 160 ميليون سال به طول انجاميده است. اين دوران از سه دوره زمين شناسي تشکيل شده است که به ترتيب از قديم به جديد عبارتند از : ترياس ، ژوراسيک ، کرتاسه.
در رسوبات دوان مزوزوئيک آثار بقاياي موجودات حد واسط بين موجودات دوران پالئوزويک و دوران سنوزوئيک وجود دارد. در اين دوران دو دسته مهم جانوري وجود دارد که عبارتند از خزندگان غول پيکر به نام دايناسورها و آمونيت‌ها. آب و هواي دوران مزوزوئيک نسبتا گرم و از نوع آب و هواي استوايي و يکنواخت تر از آب و هواي فعلي بوده است.
حد و مرز مزوزوئيک با دورانهاي ديگر
حد زيرين
حد بين پالئوزوئيک و مزوزوئيک هميشه در همه جا به خوبي مشخص نيست. در بيشتر نواحي دوره ترياس ادامه دوره پرمين به شمار مي‌رود و به همين سبب زمين شناسان اصطلاح پرمر - ترياس را براي اين حد بکار مي‌برند. از لحاظ کوهزايي اين حد ارتباط کوهزايي هرسي نين با کوهزايي آلپي را مشخص مي‌نمايد. از لحاظ فسيل شناسي حد بين دوران پالئوزوئيک و مزوزوئيک با از بين رفتن تريلوبيت‌ها و برخي ديگر از جانوران مشخص مي‌شود.
حد بالايي
از لحاظ بيواستراتيگرافي حد بين دورانهاي مزوزوئيک و سنوزوئيک به خوبي قابل تشخيص است. زيرا تغييرات شديدي در بين جانوران اين دو دوران قابل مشاهده است و علت اين تغييرات شديد مربوط به تغييرات آب و هوايي و گسترش سرماي عمومي مي‌باشد. در اين مرز برخي از موجودات پلانکتون از بين رفته و گونه‌هاي جديدي از آنها بوجود آمدند و همچنين آمونيت‌ها و بلمنيت‌ها در اواخر مزوزوئيک از بين رفتند.
جغرافياي ديرينه دوران مزوزوئيک
در دوران مزوزوئيک دو قاره در سطح کره زمين وجود داشته است. يکي از اين قاره‌ها لورازپا نام داشت و شامل آمريکاي شمالي و خشکي اروپا - آسيا بوده است و در تمام اين دوران درياها روي آن پيشروي داشته‌اند. شواهد نشان دهنده جدا شدن خشکي اروپا - آسيا در اواخر کرتاسه است که اين جدايش منجر به تشکيل اقيانوس اطلس گرديده است. خشکي ديگر گندوانا نام داشت که در قسمت مياني کره زمين قرار داشت. اين خشکي از پرمو - ترياس شروع به تقسيم شدن نموده است.
دو کمربند کوهزايي در دوران مزوزوئيک اتفاق افتاده است. يکي در اطراف اقيانوس آرام و ديگري کمربند کوهزايي مزوژه. اقيانوس هند در دوره‌هاي ترياس و ژوراسيک و اقيانوس اطلس در دوره کرتاسه بوجود آمده‌اند. اقيانوس آرام نيز بطور مداوم وجود داشته است. در ژوراسيک دو حوضه رسوبي مهم در اروپا وجود داشته است که دو حوضه عبارتند از : حوضه جنوبي تنديس به نام Thethyan Relean و حوضه شمالي به نام Boureal Releam. ايران در دوره‌هاي ترياس ژوراسيک در قسمتهاي مرکزي تتيس قرار داشت.
آب و هواي دوران مزوزوئيک
بطور کلي آب و هواي دوران مزوزوئيک نسبت به دوران پالئوزوزوئيک گرفته و يکنواخت تر بوده است. در رسوبات اين دوره هيچگونه آثار يخچالي مشاهده نمي‌شود مطالعات ايزوتوپي نشان مي‌دهد که آب درياهاي اين دوران حدود 10 درجه گرمتر از درياهاي معتدله کنوني بوده است.
اين آبهاي گرم محيط مسلعدي را براي تشکيل رخساره‌هاي آهکي بيوشيميايي با صدفهاي فراوان نرم تنان و انواع جلبکها و آهک االيتي و ريفي بوجود آورده بود. در آغاز مزوزوئيک ، قطب شمال با مختصات 140 درجه عرض جغرافيايي در اقيانوس آرام قرار داشت. مهاجرت و جابجايي استوا به سمت جنوب در کرتاسه موجب پايين آمدن درجه حرارت در اروپا گرديده است. با سرد شدن هوا در خشکي لوازيا ، خشکي گندوانا گرمتر شده و باعث ايجاد رسوبات تبخيري در آفريقاي شمالي شده است.
کوهزايي هاي دوران مزوزوئيک
مراحل کوهزايي هاي اين دوران به نام کوهزايي آلپ مشهور است. اين کوهزاييها از اوايل اين دوران تا زمان حال ادامه داشته است و شامل :
* سيمرين پيشين (Earlykimerian) در پايان ترياس
* سيمرين يا کمبرين پسين (Latckimenian) در پايان ژوراسيک.
* آترايشين يا استرين (Autrichian Or Austrian) بين کرتاسه زيرين تا کرتاسه مياني
* لاراميد که مربوط به اواخر کرتاسه پسين مي‌باشد.
دوره‌هاي مزوزوئيک
ترياس (Triassic)
نام ترياس براي اولين بار توسط آلبرتي (Alberti) در سال 1834 در ناحيه مرن آلمان بکار برده شد. چون رسوبات اين دوره از سه قسمت کاملا مشخص تشکيل گرديده است نام آن را ترياس نهاده‌اند. در دوره ترياس آب و هوا بسيار گرم و مقدار بارندگي کم بوده است. اکسيد شدن مواد آهني ، ماسه سنگهاي قرمز ، ترکهاي گلي در رسوبات و همچنين وجود مواد تبخيري مانند گچ و نمک مويد خشکي هوا هستند. در اين دوره بيابانها توسعه پيدا کرده‌اند.
نوعي از آمونيت‌ها در دوره ترياس گسترش يافته و بسيار فراوان بودند. همچنين در اين دوره خزندگان تنوع و گسترش زياد داشته اند. جلبک ها از مهمتري گياهان دريايي دوره ترياس مي‌باشند. نهانزادان آوندي بخصوص سرخسها در اين دوره فراوان بوده‌اند. البته لازم به ذکر است که دوره ترياس به دليل داشتن آب و هواي خشک چندان براي رشد و توسعه گياهان مناسب نبوده است. ظهور اولين حشره با دگرشيبي کامل و اولين پستاندار مربوط به اين دوره مي‌باشد.
دوره ژوراسيک (Jurassic)
نام ژورسيک از کوههاي ژورا در آلپ گرفته شده است نهشته‌هاي دوره ژوراسيک در زمين شناسي تاريخي حائز اهميت مي‌باشد زيرا مطالعات باارزش چينه شناسي و بخصوص بيواستراتيگرافي در اين دوره صورت گرفته است. اولين پرندگان در اين دوره ظاهر شده‌اند. مهره داران گذشته مانند ماهيها ، دوزيستان و خزندگان و ژوراسيک در فراوان بوده‌اند. همچنين نخستين قورباغه شبيه به انواع امروزي در اين دوره ظهور کرده است. گسترش دانياسورها در اين زمان زياد بوده است. روپاي اين جانوران در رسوبات ژوراسيک کرمان ديده شده است.
از لحاظ جغرافيايي ژوراسيک تفاوت چنداني با دوره ترياس ندارد در اين دوره نيز خشکي گندوانا شامل آمريکاي جنوبي و آفريقا بوده است. پيشروي دريا در اروپاي توسعه داشته است بطور که ژوراسيک پسين باعث جدا شدن نقاطي از خشکي لوازيا شده بود. وجود خزندگان و گياهان در اين دوره نشان دهنده آب و هواي معتدل مي‌باشد.
دوره کرتاسه (Creta Ceous)
نام کرتاسه اولين بار به رسوبات گل سفيري در جنوب انگلستان اطلاق گرديده است. کرتاسه با 70 مييليون سال طول طولاني تر سيستم دوان مزوزوئيک به شمار مي‌رود. آب و هواي دوره کرتاسه گرم و ملايم بوده است. گياهان نهاندانه در کرتاسه ظاهر و توسعه يافته‌اند. بنابراين تمام گروههاي گياهي از اين دوره به بعد وجود داشته‌اند مهمترين گروههاي جانوري بي‌مهره در اين دوره آمونيت‌ها و بلمنيت‌ها مي‌باشند.
علاوه بر مهره داران دوره‌هاي قبلي در اواخر اين دوره پستانداران کوچکي بوجود مي‌آيند در آخر کرتاسه دايناسورها و همچنين برخي از بي‌مهره‌ها مثل آمونيت از بين مي‌روند و منقرض مي‌شوند. در کرتاسه پيشين آمريکاي جنوبي از آفريقا جدا گرديده بود. در حاليکه بقيه قاره‌ها در طول دوره‌هاي ترياس و ژوراسيک جدا گرديده بودند.
دلايل انقراض دايناسورها
دانشمندان دلايل و فرضيه‌هاي مختلفي را براي انقراض دايناسورها بيان مي‌کنند که از جمله اين فرضيه‌ها ، برخورد شهابسنگها با زمين مي‌باشد. بر طبق اين فرضيه حدود 65 ميليون سال قبل يک شهاب سنگها با قطر 5 مايل و با سرعت معادل 150000 مايل در ساعت با کره زمين برخورد کرده است قدرت انفجار اين برخورد معادل صد ميليون مگا تن TNT بر آورده شده است.
در اثر برخورد خرده‌هاي سياره يا شهاب سنگها و ميليونها تن خاک و صخره‌هاي زمين به صورت گرد و غبار در آمده و در نتيجه ابري عظيم از پودر اجرام آسماني و گرد و غبار در سراسر کره زمين بوجود آمد. اين ابر عظيم مانع از رسيدن نور خورشيد به سطح کره زمين گرديد و باعث کاهش دماي هوا در سطح زمين شد. همچنين عدم نفوذ نور خورشيد باعث تاريک شدن زمين نيز شد. با سرد شدن و برودت هوا و تاريکي در طي سالها ، بسياري از جانوران و گياهان روي سطح زمين از همه دايناسورها از بين رفته‌اند و فقط گياهان و جانوراني که در قعر و گودالهاي زير زميني زيست مي‌نموده‌اند توانستند زنده بمانند.

مقدمه مزوزوييک، به عنوان دومين ائون فانروزوييک، حدود 160 ميليون سال از تاريخ کره زمين (225 – 65 ميليون سال پيش) را به خود اختصاص مي‎دهد. در اين دوران، ...

● دوره هاي زمين شناسي به طور كلي دوره هاي زمين شناسي به ۱۱ بخش تقسيم مي شوند : ۱) دوره کواترنري ۲) دوره اردويسين ۳) دوره پرمين ۴) دوره ترياس ۵) دوره د ...

مززوئيک از دو کلمه Meso به معني ميانه و Zoa به معني حيات ساخته شده است. دوران مزوزوئيک که دوران ميانه زيستي نيز ناميده مي شود ۱۶۰ ميليون سال به طول ان ...

((کريپتوزوئيک)) تقسيم بندي کامبرين زمان قبل از ائون فانروزوئيک را پرکامبرين (precambrian) ناميده اند.پرکامبرين قريب به نود درصد طول عمر زمين را شامل م ...

کشور ما از لحاظ وجود مخازن هيدروکربوري جزء کشور هاي بسيار غني دنيا محسوب مي شود. ولي با وجود اين آگاهي ما دانشجويان زمين شناسي و ديگر هم وطنان درباره ...

آشنايي با سنگ هاي کربناته و رده بندي سنگ هاي اهکي: سنگ آهک کربنات کلسيم(CaCO3) به ندرت به صورت آهک خالص در طبيعت پيدا مي‌شود. اين سنگ بيشتر به صورت آه ...

نام ترياس اولين بار توسط فون آلبرتي در سال ۱۸۳۴ در ناحيه لرن (Luraien) آلمان بکار برده شد. چون رسوبات اين دوره از سه قسمت کاملا مشخص تشکيل گرديده است ...

دانلود نسخه PDF - مزوزوئيک