up
Search      menu
طب سنتی :: مقاله مديريت گياهان دارويي PDF
QR code - مديريت گياهان دارويي

مديريت گياهان دارويي

مديريت گياهان دارويي بر اساس قابليتها و حساسيت ها

خلاصه:
امروزه پوشش و تراكم گياهان دارويي موجود عرصه‌هاي طبيعي با برداشت مستقيم بيش از اندازه، چراي بي رويه و تبديل مراتع و جنگلها به اراضي زراعي شديدا در حال كاهش و تخريب است و حفظ آن مديريت ويژه‌اي را بر اساس حساسيت‌ها و قابليت‌هاي اين گياهان طلب مي‌كند. بعضي از گياهان در مواجهه با تنشهاي محيطي مواد ثانويه توليد مي‌كنند كه اغلب به عنوان مواد دارويي و صنعتي مورد استفاده قرار مي‌گيرد. بنابراين محيط‌هاي داراي تنش مي‌توانند براي توليد گياهان دارويي مورد توجه قرار گيرند.از طرفي توليد مواد ثانويه صرف انرژي بيشتري را براي اين گياهان به دنبال دارد و توان رقابتي آنها را در مقايسه با گياهان همراه كاهش مي‌دهد.در چنين شرايطي اعمال چراي متعادل، اهلي كردن گياهان دارويي و احياء رويشگاهها براي حفظ و بقاء اين گياهان ضروري است.
قابليت ها:
بعضي از گياهان در مواجهه با تنش هاي محيطي از قبيل نور، درجه حرارت، رطوبت، باد، علفخواران و غيره واكنش نشان داده و مواد ثانويه اي را توليد مي‌كنند كه اين مواد عمدتا به‌وسيله بشر به عنوان دارو و يا مواد صنعتي مورد استفاده قرار مي‌گيرد. توليد اين مواد اغلب باعث کاهش وارد شدن تنش به گياهان مي‌شود و به حفظ آنها کمک مي کند. به‌طور مثال ملاحظه گرديد که اندام سبز (conollyi) Ammodendron persicum مورد چراي دام قرار نمي گيرد. يکي از دلايل آن بالا بودن ميزان فلاونوئيدها در برگهاي گياه در مرحله رشد فعال تشخيص داده شد (3). در ارس توليد روغن هاي فرار از خورده شدن آن توسط دام مي‌كاهد. در گياهان خشکي پسند توليد مواد ثانويه باعث افزايش تحمل به خشكي (1) و توليد آلکالوئيد در محيط‌هاي شور به عنوان سازوكار مقابله با شوري عمل مي کند (6).
در مجموع چنين استنباط مي شود كه براي اغلب گياهان دارويي وجود تنش براي توليد مواد ثانويه يك ضرورت است. بنابراين با شناخت بنابراين گياهان دارويي به تنش‌ها مي‌توان محيط مناسب توليد هر محصول را پيدا نمود و از اين خصوصيات در مديريت گياهان دارويي بهره جست. به عنوان نمونه انيسون در ايران داري مواد موثره بيشتري نسبت به كشورهاي تركيه، آلمان و مکزيک است (2). زعفران مناطق جنوبي خراسان بايستي از كيفيت بالاتري نسبت به زعفران اكثر نقاط كشور برخوردار باشد.
حساسيت‌ها :
واكنش گياهان به تنش با توليد مواد ثانويه هزينه‌هايي را نيز براي گياه به‌دنبال دارد. اصولا توليد مواد ثانويه صرف انرژي زيادتري را نسبت به توليد مواد اوليه در بر دارد (4). ملاحظه شده است كه نهالهاي داراي تانن بالا به ميزان كمتري از نهالهاي با تانن پايين چريده مي‌شوند، ولي اين نهالها داراي رشد برگي كمتري نسبت به نهالهاي داراي تانن پايين تر بودند. اين موازنه رشدي را مربوط به هزينه توليد تانن مي‌دانند(4). گونه‌هايي از شبدر سفيد كه داراي مواد سيانوژنيك بودند قدرت رقابتي پايين تري نسبت به گونه‌هاي فاقد مواد سيانوژنيك داشتند(5).
يكي از سازوكارهاي مقاومت به چرا در گياهان توليد مواد ثانويه است كه در آن دام از خوردن و يا زياد چرا نمودن گياه اجتناب مي‌کند. در مراتع طبيعي چنانچه دام به‌طور آزادانه چرا نمايد و فشار چرا كم باشد، دام‌ها با عمل انتخاب معمولا از گياهان داراي مواد ثانويه در حد كمتري تعليف مي‌نمايند. اما اگر علوفه قابل دسترس كم، فشار چرا زياد و روش چرايي به گونه‌اي باشدكه قدرت انتخاب از دام سلب گردد، اين گونه‌ها نيز بيش از حد چرا مي‌شوند. در چنين شرايطي چون گياهان دارويي سرعت رشد کمتري نسبت به گياهان همراه دارند, بنابراين در اثر توان رقابتي پايين تر، فضاي خاك و هوا براي آنها تنگتر مي شود و آب و مواد غذايي به نفع گياهان همراه زودتر تخليه مي‌گردد. با اين حساب مديريت رويشگاههاي طبيعي بايد به گونه‌اي تنظيم شود كه گياهان دارويي کم چرا شده و فرصت رشد کافي را داشته باشند. چراي متعادل و در زمان مناسب يكي از راهكارهاي پيشنهادي در اين زمينه است.
بعضي از گياهان دارويي مونوکارپيک هستند و هر از چند سال يكبار گل داده و پس از توليد بذر با تخليه انرژي گياه، از بين مي‌روند. در اين قبيل گياهان تناوب برداشت و بذر كاري ضرورت دارد. در گياهاني مثل كماباريجه، كما آنغوزه و کم کندل نتيجه بذرکاري مثبت مي باشد.
نتايج تحقيقاتي بسياري نشان مي دهد که گونه هاي موجود در عرصه هاي طبيعي به دليل تفاوت در شرايط اقليمي و ادافيكي محل هاي مختلف رويشي داراي کيفيت هاي متفاوتي مي باشند. بنابراين براي يکنواختي و بهبود کيفيت و کميت محصول ونيز افزايش بازار پسندي توصيه مي شود اغلب گياهان دارويي اهلي و در محيط کنترل شده توليد گردند. گونه هاي دارويي موجود در رويشگاه‌ها عمدتا به عنوان ذخاير ژنتيکي حفظ و مديريت شوند.

همانند معماري منحصر به فرد و آميخته با نظم باغ ايراني، گونه‌هاي گياهي موجود در آن نيز منحصر بفرد بوده‌اند. در باغ ايراني همچنانكه معماري با اصول و قوا ...

ريز مغذي ها (عناصر خرد با تاثير کلان) مقدمه : تمامي موجودات زنده از جمله گياهان براي رشد و نمو نياز به غذا دارند. خاک تامين کننده اکثريت قريب به اتفاق ...

در زمان هاي نه چندان دور در خانواده هاي ايراني معجوني تهيه مي شد که شايد فراهم کردن آن براي خانم ها در اين زمانه کمي سخت باشد چرا جايي که مي توان با ب ...

● مقايسه چمن باگياهان پوششي : چمن گياهي است از خانواده گندميان که به نگهداري و مراقبت زيادي احتياج دارد. داشتن يک چمن خوب مستلزم صرف هزينه سنگيني مي ب ...

● مقايسه چمن باگياهان پوششي : چمن گياهي است از خانواده گندميان که به نگهداري و مراقبت زيادي احتياج دارد. داشتن يک چمن خوب مستلزم صرف هزينه سنگيني مي ب ...

داروهايي كه در درمان دارويي مورد استفاده قرار مي گيرند عبارتند از: قرصهاي ضدبارداري قرصهاي ضدبارداري شايعترين داروهايي هستند كه براي درمان هورموني است ...

دانه، برگ، ريشه، عصاره و پوست درختان و انواع گياهان موجود در طبيعت، اولين ترکيباتي بود که آدمي از بدو تولد به جاي قرص و ديگر داروهاي شيميايي از آن برا ...

قبل از کشف انسولين و داروهاي کاهش دهنده قندخون، بيماران ديابتي با گياهان دارويي و درمان هاي سنتي معالجه مي شدند. تاکنون تاثير مثبت بيش از ۱۲۰۰ گياه دا ...

دانلود نسخه PDF - مديريت گياهان دارويي