up
Search      menu
مدیریت و اقتصاد :: مقاله مديريت و رهبري PDF
QR code - مديريت و رهبري

مديريت و رهبري

بعضي از صاحب نظران مديريت، رمز موفقيت مدير را در توان هدايت نيروي انساني تحت سرپرستي وي مي دانند و از اين رو مديريت را کار با ديگران و از طريق آنان در جهت کسب اهداف سازمان دانسته اند.
متفکران علوم انساني، مفهوم مديريت يارهبري را از ابعاد مختلفي مورد بحث قرار مي دهند، گروهي رهبري را بخشي از وظايف مديريت مي دانند و گروهي ديگر براي رهبري مفهوم وسيع تري نسبت به مديريت قائلند و آن را توانايي ترغيب ديگران به کوشش مشتاقانه جهت هدف هاي معين مي دانند.
سخن کوتاه اين که اگر رهبري نفود در ديگران جهت کسب هدف خود باشد، مديريت، نفوذ در ديگران جهت کسب اهداف سازماني است.
● سبک رهبري
طريقي که رهبر از نفوذش براي کسب اهداف استفاده مي کند، سبک رهبري ناميده مي شود.
اکنون اين سوال به ذهن مي آيد که چگونه مي توان در ديگران نفوذ کرد؟
در جواب بايد گفت که راه نفوذ، داشتن قدرت است که به طور کلي به دو بخش قدرت پست و مقام و قدرت شخصي تقسيم مي گردد.
مطالعات زيادي در طول سال هاي گذشته شده است که به برخي از آنها اشاره مي شود:
الف) خصوصيات رهبر
۱) هوش : معمولا رهبران باهوش تر از پيروان خود هستند، زيرا کار رهبري نيازمند تجربه و تحليل مشکلات و مسائل پيچيده است.
۲) بيان رسا: علاوه بر هوش، رهبر براي نفوذ در پيروان و ترغيب آنان به متابعت از خود بايد از بيان رسايي نيز برخوردار باشد.
۳) رشد اجتماعي و وسعت نظر به ظرفيت فکري و نفساني رهبر بايد به گونه اي باشد که از لحاظ روحي، مغلوب ناکامي ها يا مغرور از موفقيت نگردد، از اين رو بايد در مقابل موانع و تلخي ها، قدرت عمل زيادي داشته باشد و دشمني و عداوت با ديگران را در کار رهبري دخالت ندهد.
۴) انگيزش دروني: رهبران ميل زيادي به موفقيت دارند، پس از دست يافتن به يک هدف توقعات آنها زياد شده، به کسب هدف هاي بالاتري مي انديشند. هر موقعيتي موجب موفقيت ديگري براي آنها مي گردد. اگر چه تلاش هاي آنان، بيشتر متوجه برآوردن تمايلات و اهداف ايشان است، اغلب دوست دارند که به نحو منصفانه اي از پاداش هاي مالي نيز بهره مند گردند. رهبر، طرز تلقي و ارزش هاي دروني خويش را نمي تواند از کارکنانش پنهان بدارد. زيرا بايد با انديشه و عملش ايشان را تحت تاثير قرار دهد، بنابراين رهبر بايد ارزش هايي را به کارکنان ارائه دهد که ضمن حفظ احترام ايشان در آنان تاثير بگذارد، چون اگر رهبري فقط به ارضاي تمايلات خود بيانديشد و کارکنان خود را محکوم به انجام اوامر خود بداند، دچار مشکلات فراواني خواهد شد.
ب) نظريه هاي رفتار رهبري
به طور کلي دو نوع رفتار براي رهبران مورد تاکيد قرار گرفت
الف) سبک آمرانه سنتي
ب) سبک دموکراتيک که بر روابط انساني تاکيد دارد. استفاده از هر سبک، مبتني بر مفروضات رهبر درباره منشا قدرت خود و طبيعت انسان است. رهبري که قدرتش را ناشي از مقام خود مي داند و انسان را ذاتا تنبل و غيرقابل اعتماد مي شناسد، رفتاري آمرانه خواهد داشت و در صورتي که قدرت خود را ناشي از پيروانش بداند و انسان را به عنوان موجودي خودجوش و مسئوليت پذير که مي تواند به طرز شايسته اي انگيزش پيدا کند، بشناسد، سبک دموکراتيک را پيش خواهد گرفت، البته سبک هاي رهبري ديگري نيز ميان اين دو حالت وجود دارد.
● سيستم هاي مديريتي
۱) سيستم آمرانه و سازمان يافته: مديريت، اعتماد و اطمينان به زيردستان ندارد. بيشتر تصميم ها و تعيين اهداف، در رده هاي بالاي سازمان اتخاد مي شود.
۲) سيستم دلسوزانه: مديريت اعتماد و اطمينان زيادي به زيردستان دارد. ارتباط ميان مافوق ومادون ، همراه با ترحم و دلسوزي و از جانب مادون، همراه با ترس و احتياط است.
۳) سيستم بر مبناي مشاوره: در اين سيستم مديريت نه به طور کامل، ولي اعتماد و اطمينان قابل ملاحظه اي به زيردستان دارد، تعيين خط مشي و تصميم گيري هاي عمومي، در سطح بالا انجام مي گيرد، ولي ارتباط زيردستان در سلسله مراتب دو طرفه است.
۴) سيستم روابط انساني: در اين سيستم مديريت اعتماد و اطمينان کامل نسبت به زيردستان دارد. تصميم گيري به طور گسترده اي در سراسر سازمان پخش است.
از آنجايي که الگوهايي که نظريه پردازان رفتار رهبري ارائه داده بودند، نتوانسته بود، فرآيند رهبري را به طور کامل و دقيق توصيف کند، بحث انطباق رفتار رهبر با شرايط، به ميان آمد. بعضي از صاحب نظران، رهبري را تابعي از سه دسته عوامل مربوط به رهبر، پيرو و متغيرهاي وصفي مي دانند که به صورت زير مي توان نمايش داد.
متغيرهاي وضعي× پيرو× رهبر f= رهبري
اگر شرايط براي مديريت رهبري کاملا مناسب باشد، يعني مدير از قدرت شخصي و پست و مقام بسيار بالايي برخوردار باشد و ابعاد کار نيز کاملا مشخص باشد، يا برعکس اگر مدير مورد قبول کارکنان نباشد و نتوانسته باشد حمايت مافوق ها را جلب نمايد و کار نيز کاملا نو باشد، در هر دو حالت سبک کارگرا و آمرانه بسيار موثر است و اگر شرايط بين اين دو، نهايت مطلوب و نامطلوب باشد، در آن صورت سبک ليبرال (روابط انساني) کارساز است. نمودار زير رابطه ميان سبک و متغيرهاي سه گانه را نشان مي دهد.
بيشتر مديران، داراي سبکي هستند که با ويژگي هاي خودشان انطباق دارد يا برايشان سهل تر است و تنها معدودي از مديران مي توانند سبک خود را با شرايط افراد گوناگون منطبق سازند. تمامي صاحب نظران مديريت، حتي طرفداران سبک ليبرال اذعان دارند، سبکي که در گذشته و حال در جهان غلبه داشته، سبک محافظه کار بوده است. گو اين که طرف داران سبک ليبرال پيش بيني مي کنند که در آينده سبک ليبرال غلبه خواهد کرد.
گذشته از دو سبک عمده بالا، سبک ميانه اي نيز هست، سبکي که آميزه اي از هر دو سبک است در سبک ميانه، مديريت به بعضي از جبنه هاي شغل مديريت محافظه ک ار و نسبت به جنبه هاي ديگر ليبرال است.
● انگيزش
عده اي، انگيزه ها را نيازها، خواسته ها، تمايلات، يا قواي دروني افراد تعريف مي کنند. انگيزه را چرايي رفتار گويند. به ديگر سخن هيچ رفتاري را فرد انجام نمي دهد که انگيزه اي يا نيازي محرک آن نباشد.
▪ نظريه سلسله مراتب نيازهاي مازلو:
در اين نظريه، احتياجات بشري به پنج طبقه تقسيم بندي شده است و آن را سلسله مراتب نيازها مي نامند.
منظور از سلسله مراتب نيازها اين است که وقتي يکي از احتياجات تا حدي بر طرف شد، احتياجات ديگري پديدار مي شود. براي مثال وقتي احتياجات جسماني يک فرد برطرف شد، يا به بيان ديگر شخصي از نظر خوراک، پوشاک و مسکن مشکلي نداشت، ديگر اين نياز در ايجاد حرکت در شخص نقش مهمي نخواهد داشت بلکه بلافاصله احتياج ديگري از طبقه بعدي ظهور مي کند که آن نياز در انسان ايجاد حرکت مي کند.
دانشمندان معتقدند اگر احتياجات جسماني کارکنان برآورده شود، آنان حداکثر تلاش خود را براي کسب هدف هاي سازمان به کار خواهند برد. اين گونه مديران معمولا از خود سوال مي کنند که چرا بر کارايي سازمان اضافه نمي شود، در حالي که ما پول خوبي مي پردازيم و شرايط کار عالي است. در حقيقت پولي که به کارمندان يک سازمان پرداخت مي شود تا احتياجات جسماني خود را از قبيل خوراک، پوشاک و مسکن تامين کند، وقتي به مصرف مي رسد که آنها در خارج از محيط سازمان خود هستند و معمولا هر کس پول را موقع کار خرج نمي کند. بنابراين پول به تنهايي نمي تواند انگيزه اي در کارمندان سازمان ايجاد کند.
ارضاي نياز قدرت و منزلت، يکي از ابعاد دروني نياز احترام است. احساساتي مانند اتکاي به نفس ارزش داشتن، صلاحيت، قابليت داشتن و مانند آن را در فرد به وجود مي آورد. حال آن که عدم ارضاي اين نيازها باعث مي شود که شخص احساس خود کم بيني، ضعف و بي پناهي کند و احتمالا ناراحتي هاي عصبي در شخص ايجاد گردد.
آنچه تا کنون گفته شد، چکيده اي از تحقيقات پژوهش گران در مورد چگونگي رفتار مديران با زيردستان يا بحث کلي از انگيزه هاي انساني بود که در واقع در آن به علت انگيزش فردي مديران توجهي نشده بود بنابراين آخرين مطلب گفتار انگيزش را با تحقيقي در مورد عواملي که موجب انگيزش در مديران مي شود به پايان مي بريم.
۱) چالشي بودن کار: در صورتي که انجام نه چندان آسان و نه محال باشد، گفته مي شود، چالشي است. وظايف، مسئوليت ها و قدرت مجريان بايد متناسب با نياز و توانايي هاي ايشان در کار باشد.
۲) مقام: يکي از انگيزه هاي آدمي داشتن موقعيت اجتماعي است که اين موقعيت اجتماعي در يک سازمان اداري به صورت پست سازماني جلوه گر مي شود.
۳) انگيزه رهبري: احساس نياز فرد به اين که در ميان همکاران و هم رديفانش رهبر باشد.
۴) رقابت: تلاش آدمي را براي کسب مزاياي سازماني بيشتر که ديگران نيز خواهان آن هستند، رقابت گويند.
۵) پول: پول را عامل انگيزش مهمي مي دانند زيرا به آن وسيله ميزان قدرداني سرپرست از نحوه فعاليت فرد، مقام، موقعيت وقدرت او سنجيده مي شود.

ريز مغذي ها (عناصر خرد با تاثير کلان) مقدمه : تمامي موجودات زنده از جمله گياهان براي رشد و نمو نياز به غذا دارند. خاک تامين کننده اکثريت قريب به اتفاق ...

آموزش نقش تعيين کننده اي در يک مديريت خلاق دارد. « کنفوسيوس » فيلسوف و حکيم چيني احکامي در زمينه مديريت ارائه مي دهد که يادآوري آن خالي از لطف نيست او ...

خاکورزي نواري چيست؟ خاکورزي نواري شکلي از خاکورزي حفاظتي است که شامل شخم نوارهاي باريک به عنوان جايگاهي براي محصول است در حالي که بين نوارها محوطه ي خ ...

● آداب مذاکره حضوري ▪ تعيين وقت مذاکره: دنياي اقتصاد: هيچ وقت بدون اطلاع و آمادگي قبلي با کسي مذاکره نکنيد و هيچ کسي را نيز در چنين موقعيتي قرار ندهيد ...

● نحوه گرفتگي فيزيکي منابع آبي داري ذرات ماسه به بزرگي دهانه ورودي و خروجي قطره چکانها از مهمترين عواملي هستند که باعث گرفتگي قطره چکانها از نوع فيزيک ...

سازمان بنا به تعريف، سازمان عبارتست از اجتماع دو يا چند نفر و همكاري آنها براي نيل به هدفي مشترك از طريق تقسيم كار و وظايف و از مجراي سلسله مراتب اخت ...

عليرغم اينکه مدت نسبتا؛ زيادي از پيرايش بتن نمي گذرد ( حدود ۱۲۵ سال ) شناخت علل فساد در پروسه ي تحقيقات ميداني و جلوگيري از بروز آن ، مقاومت زياد ، اس ...

چند سالي است که صنعت دريانوردي به عنوان صنعتي جوان در مجامع سياسي و اقتصادي مملکت به صورت جدي مطرح شده است. آمار و ارقام برگرفته از تحقيقات بنگاه هاي ...

دانلود نسخه PDF - مديريت و رهبري