up
Search      menu
مدیریت و اقتصاد :: مقاله مديريت ريسک PDF
QR code - مديريت ريسک

مديريت ريسک

سه گفتار از مديريت ريسک

با نگاهي به گرماي شديد اين روزها ونگرشي به ريشه ها ي اين تغيير اقليم climate change))ملاحظه مي شود افزايش بي سابقه گرماي کره زمين رخدادي است که دراين ايام توجه همگان را به خود جلب کرده است .
بر اساس گزارش سازمان هاي بين المللي يک سوم خشکي هاي جهان به مساحت ۵ ميليارد هکتار در ۱۱۰ کشور جهان در معرض پديده بيابان زايي قرار دارند در حالي که اين پديده بعد از دو چالش عمده تغيير اقليم و کمبود آب شيرين به عنوان سومين چالش عمده جهاني در قرن ۲۱ از سوي کارشناسان قلمداد مي شود.
تهديد تخريب ۷۳ درصد کل مراتع جهان به مساحت ۳ ۳ ميليارد هکتار، کاهش توان توليد خاک در ۴۷ درصد مناطق خشک جهان، غير قابل استفاده شدن ۵۰ تا ۷۰ هزار کيلومتر مربع اراضي حاصلخيز در سال و بالغ بر ۴۲ ميليارد دلار خسارت سالانه به محصولات کشاورزي همراه با اثرات بسيار وسيع و گسترده اکولوژيکي، اجتماعي، اقتصادي، فوريت محيطي به ويژه فقر گسترده و تخريب منابع پايه به عنوان تنها بخشي از آثار و پيامدهاي جهاني پديده بيابان زدايي محسوب مي شود.
ايران نيز نه تنها از اين امر قريب الوقوع مستثني نمي باشد بلکه به دليل شرايط اقليمي و جغرافيايي خاص با تشديد بيابان زايي روبرو خواهد بود.
شرايط ژئو پوليتيکي و همسايه غربي ايران که رسيدگي به مسائل زيست محيطي در آن با وجود شرايط خاص آن در اولويت قرارنمي گيرد عواملي هستند که موجب مي شوند کشورمان با پديده گردوغبار نيز دست وپنجه نرم کند.
در اين مقاله بر آنيم که راهکاري براي مقابله يا حداقل جلوگيري از پيشروي اين سه دشواري کنوني که به زودي به کابوسي هولناک بدل خواهد شد، بيابيم.
● مقدمه
با افزايش جمعيت جهان آنچه که بيش از هر زمان ديگري داراي اهميت خاص مي باشد، تأمين نياز هاي اساسي اين جمعيت روزافزون و در رأس آن تأمين منابع آب وغذاي اين افراد است. طوري که بنا به نظرپاره اي از کارشناسان، جنگي که جهان بارهادر هزاره سوم تجربه خواهد کردبر سر منابع آبي است.
در اين ميان وضعيت بيلان آبي ايران نمايانگر اهميت وشدت اين وضعيت در کشورمان است. ايران نيز چون ديگرمناطق خشک جهان که بيشتر دربين مدارات ۲۰و۳۵ درجه قرارداشته و ۳۱درصد مساحت کره زمين رابه خود اختصاص داده است در زمره اين مناطق قرار مي گيرد, اين کمربندپرفشار حاره اي مرزهاي ايران راقطع کرده وباعث شده ۹۱%ازمساحت کشوردراقليم خشک ونيمه خشک قراربگيرد.
● گرما
گرم شدن زمين يا گرمايش زمين (Global Warming) نام پديده اي است که منجر به افزايش ميانگين دماي سطح زمين و اقيانوس ها گرديده است.
طي ۱۰۰ سال گذشته، کره زمين به طور غيرطبيعي حدود ۰٫۷۴ درجهٔ سلسيوس گرمتر شده که اين موضوع دانشمندان را نگران کرده است. برخي از دانشمندان معتقدند که دهه هاي پاياني قرن بيستم، گرم ترين سال هاي ۴۰۰ سال اخير بوده است. گزارش ها حاکي از آن است که ۱۰ مورد از گرم ترين سال هاي جهان تنها از سال ۱۹۹۰ تا سال ۲۰۰۷ به ثبت رسيده است که اين ميزان در ۱۵۰ سال گذشته بي سابقه بوده است. به نظر مي رسد فعاليت هاي صنعتي در ايجاد اين مشکل بسيار موثر است و به گرم شدن کره زمين کمک مي کند.
از سال ۱۸۸۰ اندازه گيري دماي هواي کره زمين آغاز شده است و تا کنون نيز ادامه دارد. پيش بيني مي شود تا سال ۲۰۱۴ زمين شاهد رکورد بي سابقه «گرم شدن» باشد. همچنين گفته مي شود گرم شدن کره زمين، در سال ۲۱۰۰ باعث خشکسالي شديد، گرماي سوزان و طوفان هاي وحشتناک خواهد شد.
در مورد دلايل اين پديده، يک سري از تئوري ها بر تأثير گازهاي گلخانه اي بر اين فرآيند مبتني است و برخي ديگر فرآيندهايي نظير فعاليت هاي آتشفشاني و زمين گرمايي و همچنين فعاليت هاي خورشيدي را دليل اين پديده مي دانند. استناد اين دانشمندان براي گفته هاي خويش، وقوع دوره هاي سرد و گرم در طول مدت زماني است که از عمر زمين مي گذرد.
به عقيده بسياري از دانشمندان با افزايش آگاهي هاي عمومي، مصرف بهينه سوخت و انرژي، افزايش سطح فضاي سبز و جلوگيري از تخريب جنگل ها، بازيافت مواد و استفاده از انرژي هاي جايگزين سوخت هاي فسيلي مانند باد و خورشيد مي توان اين پديده و اثرات منفي آن بر زندگي بشر را کنترل کرد.
● علل
نظرهيات بين المللي بررسي تغييرات آب و هوايي (IPCC) بر اين است که تغييرات جوي که در سراسر جهان مشاهده مي شود به احتمال خيلي زياد ناشي از عواملي است که بشر در آنها دست دارد. آکادمي ملي علوم آمريکا نيز فعاليت انسان ها و توليد گازهاي گلخانه اي را علت اصلي اين پديده معرفي مي کند.
دانشمندان با استفاده از داده هاي جمع آوري شده از گياهان، يخچال ها و ساير نمونه ها به اين نتيجه دست يافته اند و معتقدند که اين تحقيقات به طور قطعي تاييد مي کند که فعاليت هاي انساني بر آب و هوا تأثير مي گذارد.
ولي برخي دانشمندان معتقدند که افزايش حرارت در سال هاي اخير را مي توان به فعاليت هاي خورشيدي و تابش آن نسبت داد. اين گروه مي گويند تصاعد دي اکسيدکربن و ساير گازهاي گلخانه اي کمتر از آن است که تغييرات مشاهده شده را توجيه کند.
همچنين نابودي و آتش سوزي جنگل ها به عنوان يکي از دلايل گرم شدن دماي زمين مطرح شده است. درحقيقت درختان با جذب دي اکسيد کربن، آن را ذخيره مي نمايند که در اثر سوختن، آن را آزاد مي نمايند. بنابراين آتش سوزي در جنگل ها مي تواند به عنوان يکي از دلايل افزايش ميزان دي اکسيد کربن در اتمسفر و درنتيجه گرم شدن زمين مورد توجه قرار بگيرد. شايان ذکر است که رويداد ال نينيو ميزان گرماي زمين را به طور موقت افزايش مي دهد.
● پيامد ها
برخي از دانشمندان، افزايش توفان ها و گردبادهاي سهمگين را يکي از نتايج گرم شدن کره زمين قلمداد مي کنند. اغلب کارشناسان اقليمي معتقدند که اين روند مي تواند به وقوع خشکسالي ها، سيل ها، بادهاي گرم و توفان هاي مهيب تر منجر شود اما بعضي از آنها هم بر اين باور هستند که بعضي از اين حوادث رخ داده علامت گرم شدن زمين نيستند چون اين آشفتگي و نابسماني ويژگي طبيعي اقليم است. از پيامد هاي ديگر بالا آمدن آب دريا ها، و در نتيجه رفتن مناطق ساحلي و جزاير زير آب و رقيق شدن آب اقيانوس ها و در نتيجه افزايش بارندگي در تمام جهان است.
گرم شدن زمين باعث شده است که دماي داخلي يخچال هاي طبيعي واقع در نقاط مختلف جهان از جمله يخچال هاي واقع در شمالگان، جنوبگان و چين افزايش پيدا کند و در نتيجه با آب شدن تدريجي، حجم زيادي از ذخاير اين يخچال ها ذوب شود. اين مساله از آنجا حائز اهميت است که اين يخچال ها بخش عمده اي از ذخاير آب آشاميدني جهان را تشکيل مي دهند. بنابراين منابع آب آشاميدني سالم رو به کاهش مي گذارد و احتمال شيوع بيماري هايي که از طريق آب آشاميدني ناسالم شيوع مي يابند، بيشتر مي شود. طبق برآوردهاي سازمان بهداشت جهاني، بيماري هايي که از تغييرات اقليمي و گرم شدن زمين ناشي مي شود، هر ساله باعث مرگ و مير ۸۰ هزار نفر در کشورهاي آسيايي مي شود.
بر اساس اعلام مرکز پيش بيني و هشدار سازمان هواشناسي ؛ گرم شدن تدريجي هوا، موجب برجسته شدن پديده جزيره گرمايي و در نتيجه کاهش سطح آب هاي زير زميني خواهد شد.
آن چه که در گرم شدن شهر تهران مشهود است ، گرم شدن تدريجي است به طوري که دماي هواي تهران در طول سال هاي گذشته افزايش يک درجه اي داشته است.
بخش عمده دلايل گرم شدن زمين و به ويژه در شهر تهران، گسترش فضاي شهري و افزايش مصرف انرژي هاي فسيلي است که در اين ميان بحث جزيره گرمايي شهر تهران برجسته مي شود.
با توجه به اين که اغلب پشت بام ها در تهران تيره رنگ هستند، اين سطوح تيره رنگ گرماي گسيل شده از سوي خورشيد را جذب مي کنند و در خود نگه مي دارند.اين پديده باعث افزايش دماي مناطق مسکوني از ٢ تا ١٥ درجه سانتيگراد شده و اصطلاحا به آن پديده جزيره گرمايي گفته مي شود.
کارشناسان اين سازمان درباره افزايش دما در سطح جهان معتقدند؛ در ٢٠ تا ٣٠ سال گذشته، دماي جهاني به اندازه نيم درجه افزايش داشته و اين روال گرم شدن ادامه دارد.
بر اساس اعلام مراکز جهاني کاهش اقليم، طي ٣٠ سال آينده نيز اين افزايش دما در جهان ادامه خواهد داشت وپيش بيني مي شود تا ۵۰ سال آينده دماي هواي کره زمين ۱ تا ۲ درجه افزايش يابد.
● خشکسالي
برديواره جنوبي تخت جمشيد کتيبه اي منسوب به داريوش اول است که در قسمتي از اين سنگ نبشته چنين نگاشته است:
▪ گويد داريوش شاه: اهورامزدا و ايزدان مرا ياور باشند.
▪ اهورامزدا اين کشور را بپايد از: دشمن، خشکسالي و از دروغ.
به اين کشور نيايد نه دشمن، نه خشکسالي، نه دروغ. اين را من از اهورامزدا و ايزدان خواهانم، اهورامزدا و ايزدان اين بخشش را بهرمند سازد .
اين موضوع نشان از آن دارد که خشکسالي از دير باز با ايران همراه بوده است و همواره در طول تاريخ اقتصاد ايران را مورد تهديد قرار داده به گونه اي که خسارات جبران ناپذيري را به بدنه اقتصاد کشور وارد ساخته است, چنان که دربخش کشاورزي طبق آخرين يافته ها خسارات ناشي از آن به حدود ۱۹۰هزارميليارد ريال رسيده است.
ازمجموع کل آب هاي جهان فقط۶ ۲درصدآن شيرين است وازاين ميان ۰۱۴ ۰آن قابل استفاده براي مصارفي همچون شرب وکشاورزي مي باشد شايان ذکراست ؛از نظر پراکنش جغرافيايي ۷۰%بارندگي در ۲۵% مساحت کره زمين روي مي دهد که نشان از پراکنش نامناسب آن دارد.
دردهه اخيرودر آغاز قرن حاضر سازمان ملل متحد (UN) اعلام کرد:قرن ۲۱، قرن جنگ بر سر آب خواهد بود.»بنابر اين جهاني بدون آب يا دست کم با منابع ابي محدود ، کابوس زمين در سال ۲۰۵۰ ميلادي است ؛ کابوسي که در آن انسان ها با نيمي از آنچه امروز مصرف مي کنند روبرو خواهند بود.اين موضوع را بانک جهاني در گزارشي انتشار داده است واضافه مي کند از آنجا که در سطح جهاني ۸۵ درصد آب در دسترس ، صرف کشاورزي مي شود ، کشاورزي مسأله اي است که بايد به آن بيشتر پرداخته شود.
گفته مي شود، کاهش کيفيت و کميت آب در ايران باعث کاهش ۳ درصدي توليد ناخالص داخلي شده است.
ازديدگاه اقليم شناسي کشاورزي علاوه بر مقداربارندگي ،توزيع وپراکنش آن درطول دوره رويشي گياه بربروزخشکسالي مؤثر است.
انواع خشکسالي که در تعاريف مختلف بيان مي شود؛خشکسالي هواشناسي ، کشاورزي ، اقتصادي و هيدرولوژيکي است.
درخشکسالي کشاورزي ميزان رطوبت موجود درخاک مهم بوده و خشکسالي کشاورزي را به عنوان حالتي که در آن رطوبت خاک براي محصول ناکافي باشد درنظرگرفته اند(وان باون وورليندن ۱۹۵۶) به طور خلاصه چنانچه عدم موفقيت در توليد محصول درارتباط با بارندگي باشد به عنوان خشکسالي کشاورزي مطرح مي شود.
آمارنشان مي دهد ازسال ۲۰۰۵ ۱۹۹۱ در جهان عامل ۷% مرگ وميرافرادي که به دليل بلاياي طبيعي جان خود را از دست داده اند،خشکسالي بوده است و ۲۷% ازافراد زيان ديده ازبلاياي طبيعي ، ازخشکسالي متأثر شده اند.
اگرچه هم اکنون ۴۰ ميليارد متر مکعب از آب تجديد شونده کشور بهره برداري نمي شود، اما بنا به دلايل فني و اقتصادي ، هيچگاه دسترسي به همه منابع آب کشور مقدور نبوده و رسيدن به رکورد آب استحصالي نمايانگر اين امراست که فراتررفتن از اين مرز؛ قطره اي و بسيار کند خواهد بود.
بشر با کمک علم و تکنولوژي به دنبال راهکارهايي براي کاهش اثرات اين بليه بوده که تاکنون به راههايي نيز دست يافته است که از جمله اين موارد مي توان به نکات زير اشاره کرد:
پايش آب (Water Supervision)
افزايش راندمان آبياري (Irrigation Performance)
احداث گوراب
آبياري تحت فشار
استفاده از پوشش پلاستيکي عمدتا در صيفي جات
به کارگيري پوشش هاي نازک جلوگيري از تبخير به ويژه برخي ازالکل ها
کشت وجايگزيني ارقام مقاوم به خشکي
به کارگيري پليمرهاي سوپرجاذب
اصلاح الگوي کشت
آبخيز داري
آبخوان داري
احداث بندسار
سدهاي زير زميني
بارور سازي ابرها
به کار بردن موادي که انعکاس نور را زياد ميکند
کاهش تبخيروتعرق ((evapotranspiration
بهره وري منابع آبي موجود واصلاح نظام قيمت گذاري آب به نحوي که ارزش خود را در توليد نمايان کند.
ميزان بارندگي ايران که يک سوم ميانگين جهاني است با ۳برابر تبخير و تعرق ميانگين درسطح جهان روبروست که اين امر در کنار افزايش جهاني درجه حرارت کره زمين، خشکسالي را امري دائمي نموده و هرساله مردم و به ويژه کشاورزان را به عنوان پرمصرف ترين بخش تحت تاثير قرار مي دهد.
● بيابانزايي
بيابان زايي يا بر اساس تعريف کنوانسيون بين المللي بيابانزدايي ؛
تخريب سرزمين در مناطق خشک و نيمه خشک و خشک نيمه مرطوب در اثر عواملي مانند عوامل انساني و عوامل طبيعي ،بعد از دو چالش تغيير اقليم و کمبود آب شيرين
به عنوان سومين چالش مهم جامعه جهاني در قرن بيست و يک محسوب مي شود، به طوري که براساس گزارش هاي سازمان هاي بين المللي يک ششم جمعيت، سه چهارم اراضي خشک و يک سوم خشکي هاي جهان به مساحت پنج ميليارد هکتار در ۱۱۰ کشور جهان در معرض پديده بيابان زايي است . تهديد تخريب ۷۳ درصد کل مراتع جهان به مساحت ۳ ۳ ميليارد هکتار، کاهش توان توليد خاک در ۴۷ درصد مناطق خشک جهان، غير قابل استفاده شدن ۵۰ تا ۷۰ هزار کيلومتر مربع اراضي حاصلخيز در سال و بالغ بر ۴۲ ميليارد دلار خسارت سالانه به محصولات کشاورزي همراه با اثرات بسيار وسيع و گسترده اکولوژيکي، اجتماعي، اقتصادي و زيست محيطي به ويژه فقر گسترده و تخريب منابع پايه به عنوان تنها بخشي از آثار و پديده هاي جهاني پديده بيابان زايي محسوب مي شود. در زمان حاضر عوامل طبيعي، آنچنان نقشي در بيابان زايي ندارند البته خشک سالي هايي که به وقوع مي پيوندد بيابان زايي را تشديد مي کند ولي درکشور ما اين عوامل انساني هست که بيشتر باعث بيابان زايي مي شود و شايد مهمترينش افزايش جمعيت باشد.
افزايش جمعيت و به دنبال آن معضل تهيه آب و غذا براي اين جمعيت ، برداشت از منابع آبي افزايش يافته که نه تنها براي تأمين آب شرب که براي تأمين نيازهاي صنعتي وخدماتي نيز مي باشد.
● عوامل موثر در بيابانزايي
از نظر تقسيم بندي عوامل موثر در بيابانزايي به دو دسته انساني و محيطي تقسيم مي شوند.
۱) عوامل محيطي :
اين عوامل شامل دو گروه عوامل اقليمي و زمين شناسي هستند.
زمان ، ميزان نامناسب بارندگي ، تبخير بالا ، فراواني و سرعت نسبتا زياد باد ، دوره برگشت کوتاه واستقرار خشکسالي ها و گستردگي مناطق با اقليم خشک در گروه عوامل محيطي اقليمي و عواملي چون سازند هاي شور ، سازند هاي قليايي ، سازندهاي تبخيري ، اسزندهاي حساس به فرسايش و بلاياي طبيعي نيزدر زمره عوامل محيطي زمين شناسي قرار مي گيرند.
۲) عوامل انساني :
اين عوامل شامل بهره برداري بيش از حد از سفره هاي اب زير زميني ، بيلان منفي آب دشت ها ، آلودگي آب هاي زير زميني از طريق پساب هاي صنعتي ، شهري و کشاورزي ، شيوه هاي نامناسب آبياري ، ايش بلند مدت اراضي زراعي حساس به فرسايش ، شخم در جهت شيب و بوته کني ، تخريب وتبديل غير اصولي کاربري جنگل ها و مراتع ، عدم تعادل بين تعداد دام و ظرفيت مراتع و تخريب ناشي از برداشت غير اصولي از معادن سطحي مي باشند.
از نظر تناسب سطح مناطق خشک ايران با جهان، جمهوري اسلامي ايران روي کمربند خشک جهان قرار گرفته و ۶۱ درصد از مساحت آن داراي اقليم خشک و فراخشک است که ۱ ۳ برابر درصد جهاني است و در مجموع ايران با ۲ ۱ درصد خشکي هاي جهان داراي ۴ ۲ درصد پديده هاي بياباني فاقد پوشش گياهي و ۰۸ ۳ درصد مناطق بياباني جهان است.
از ۷ ۴۳ ميليون هکتار اکوسيستم بياباني در کشور، ۳۲ ميليون هکتار آن صرفا شامل پديده هاي بياباني فاقد پوشش گياهي است و حدود ۲۰ ميليون هکتار از اکوسيستم هاي بياباني تحت تاثير فرسايش بادي هستند؛ علاوه بر اين ۴ ۶ ميليون هکتار از آن نيز در محدوده مناطق تحت تاثير فرسايش بادي در ۱۸۳ منطقه در ۸۲ شهرستان و در ۱۸ استان جزو کانون هاي بحراني فرسايش بادي قلمداد مي شوند.
● ريزگرد
ريز گرد يا گرد وغبار(Haze)توده اي از ذرات جامد ريز غبار و گاه دود و … است که در جو پخش شده و ديد افقي را ميان ۱ و ۲ کيلومتر محدود مي کند.
شايد در کرات ديگر مانند مريخ ريزگرد رويدادي تقريباً هميشگي باشد که گاه تا ارتفاع ۳۰ کيلومتري (بيش از ۵ برابر ارتفاع کوه دماوند از سطح دريا) بالا مي رود و در فصل تابستان شدت گرفته و توفان هاي شديدي را ايجاد مي کند اما در زمين اتفاقي است که هرچند سال يک بار ان هم به علت هاي غير طبيعي حادث مي شود. يکي از دلايل بسياري از انقراض هاي بزرگ تاريخ از جمله انقراض دايناسور ها پديدهٔ ريزگرد است، زيرا اين پديده در موارد بحراني با جلوگيري از تابش نور خورشيد به زمين موجب زمستان جهاني مي شود. نمونه اي از چنين رويدادي در تاريخ بشر در سال ۱۸۱۶ ميلادي و به دنبال فوران کوه تامبورا روي داد که سال بي تابستان نام گرفت.
در ايران سرچشمه اصلي ريزگرد باد شمال است. اين باد که از خرداد تا شهريور فعال است، در شمال خاورميانه شکل مي گيرد و با گذر از کوه هاي ترکيه و شمال عراق، مانند قيفي به بيابان هاي عراق و سوريه سرازير مي شود و تا خليج فارس و رسيدن به آب هاي آزاد پيش مي رود. جريان هاي خشک هواي عربستان و عدم توجه به محيط زيست و بيابان زدايي در عراق باعث خشک شدن بسياري از باتلاق هاي عراق و ايجاد نواحي غبارساز شده است. در گذشته سه کشور ايران، عراق، و عربستان به صورت مشترک هزينه هاي مالچ پاشي اين زمين ها را تأمين مي کردند و تمام زمين ها در فصل خاصي از سال مالچ پاشي مي شدند. مالچ نوعي فرآورده چسبنده نفتي است که براي تثبيت شن هاي روان در بيابان ها استفاده مي شود. جنگ عراق و تغيير رويه اين دولت ها در دههٔ ۲۰۰۰ ميلادي سبب فراموشي اين کار، و در نتيجه افزايش ريزگرد در خوزستان، غرب ايران، و سرانجام تقريباً در سراسر ايران شد. توفان اخير، که به گفتهٔ برخي اهالي بغداد بدترين توفان غبار زندگيشان بوده است، سبب بيشترين ميزان ريزگرد در سه دههٔ اخير ايران شد و ترکيب غبار با آلاينده هاي شهري ريزگرد خطرناکي را توليد کرد که صدها شهروند را به بيمارستان کشاند.
● جمع بندي
بر اساس آنچه گفته شد تغييرات اقليمي ،امري بسيار جدي ومهم تلقي مي شود که بايد بيشتر به اهميت آن پرداخته شود.
تعامل بيشينه وعضويت فعال تر کشور مان در مجامع منطقه اي وبين المللي نقش در خوري را در مهار اين دشواري هاي عمومي ايفا مي نمايد وشايد به سخني تعاملات ديپلماتيک مترولوژيک وکليماتولوژيک گامي بسيار مهم در باز کردن گره هاي کنوني ونيز گشودن دريچه اي به سوي پايداري اقليم و آسمان آبي و پاک کشورمان باشد.

ريز مغذي ها (عناصر خرد با تاثير کلان) مقدمه : تمامي موجودات زنده از جمله گياهان براي رشد و نمو نياز به غذا دارند. خاک تامين کننده اکثريت قريب به اتفاق ...

بعضي از صاحب نظران مديريت، رمز موفقيت مدير را در توان هدايت نيروي انساني تحت سرپرستي وي مي دانند و از اين رو مديريت را کار با ديگران و از طريق آنان در ...

آموزش نقش تعيين کننده اي در يک مديريت خلاق دارد. « کنفوسيوس » فيلسوف و حکيم چيني احکامي در زمينه مديريت ارائه مي دهد که يادآوري آن خالي از لطف نيست او ...

خاکورزي نواري چيست؟ خاکورزي نواري شکلي از خاکورزي حفاظتي است که شامل شخم نوارهاي باريک به عنوان جايگاهي براي محصول است در حالي که بين نوارها محوطه ي خ ...

● نحوه گرفتگي فيزيکي منابع آبي داري ذرات ماسه به بزرگي دهانه ورودي و خروجي قطره چکانها از مهمترين عواملي هستند که باعث گرفتگي قطره چکانها از نوع فيزيک ...

سازمان بنا به تعريف، سازمان عبارتست از اجتماع دو يا چند نفر و همكاري آنها براي نيل به هدفي مشترك از طريق تقسيم كار و وظايف و از مجراي سلسله مراتب اخت ...

چند سالي است که صنعت دريانوردي به عنوان صنعتي جوان در مجامع سياسي و اقتصادي مملکت به صورت جدي مطرح شده است. آمار و ارقام برگرفته از تحقيقات بنگاه هاي ...

كنترل سازماني، مديريت سوء يا سوء مديريت يكي از مهمترين اركان هر جامعه اي، اجتماع مردم در كنار يكديگر و تعامل آنان جهت نيل به هدفي مشترك است. با توجه ب ...

دانلود نسخه PDF - مديريت ريسک