up
Search      menu
گیاه شناسی :: مقاله محيط زيست PDF
QR code - محيط زيست

محيط زيست

درآمدي بر نقش گياهان بر محيط زيست

ريشه ارتياط و علاقه انسان به گياه از سال هاي بسيار دور و شايد از دوران انسان هاي اوليه نشأت مي گيرد. در طول تاريخ استفاده از گياه مسير تکاملي و اشتقاق علمي گسترده اي داشته است. در اين راستا از زمان مهاجرت قوم ماد به فلات ايران، مردم اين سرزمين همواره در توسعه فضاي سبز و کاشت گياهان کوشا بوده اند، به طوري که روزگاري ايران به نام کشور گل و بلبل شهرت داشت. متأسفانه در چند دهه ي اخير، حرمت سبزينه و منابع طبيعي، جايگاه خويش را در سرزمين مادري از دست داده و مورد بي مهري بسيار قرار گرفته و مي گيرند. از اين رو، بالا بردن سطح آگاهي هاي مردم در مورد فضاي سبز و آشنايي با خواص گياهان ضرورتي است که مانع بروز فاجعه نابودي شهرها بر اثر آلودگي هوا و محيط زيست مي شود.
چنين است که اهميت دادن به نقش فضاي سبز در زندگي انسان ها و ايجاد علاقه ي بيشتر به درخت و ديگر مواهب طبيعي، رسالتي است بسيار مهم که به مصداق هايي از فوايد درختان در اين مجال اشاره مي شود:
۱) جذب پرتوها: دو دسته از پرتوهاي خورشيدي تأثيرات چشمگيري بر بدن انسان و ساير جانداران باقي مي گذارند. يکي از آنها پرتو مادون قرمز و ديگري پرتو ماوراء بنفش است. احساس آرامشي را که انسان در سايه، به ويژه در سايه يک درخت احساس مي کند، تا حدي مربوط مي شود به جذب پرتوهاي مادون قرمز خورشيد توسط درخت (ناگفته نماند که که پرتوهاي مادون قرمز با طول موج بلند خود خاصيت گرمازايي دارند) و مقداري نيز به دليل جذب پرتوهاي ماوراء بنفش صورت مي گيرد. امروزه تأثيرات پرتو ماوراء بنفش بربافت سلولي گياهان و جانوران و همچنين خاصيت گندزدايي آن به خوبي روشن شده است. بنابراين نقش درختان در حمايت از انسان و ساير جانداران در برابر آفتاب سوزان به خوبي روشن مي شود.
۲) جذب گرد و غبار: درختان به سبب پراکندگي شاخ و برگ خود بر تمام زوايا و سطوح، همچون يک گردگير عمل مي کنند. اگر درخت را به دقت نظاره کنيم، مي توانيم تنه آن را به جاي دسته و شاخ و برگ آن را به جاي پرهاي روي يک گردگير معمولي که در خانه بکار گرفته مي شود، تصور کنيم. با اين ويژگي، درختاني که در خاک ثابت مانده اند، به منزله يک گردگير کاشته شده در زمين نقش خود را ايفا مي کنند. طي بررسي هاي به عمل آمده يک هکتار از فضاي سبز که حدوداً ۲۰۰ درخت در آن کاشته شده باشد تا ۶۸ تن از گرد و غبار را در هر بارندگي در خود جذب مي کند. کاملاً واضح است که با وجود چنين درختاني زدودن ۶۸ تن گرد و غبار، رايگان خواهد شد. در صورتي که بدون اين درختان بايد هزينه بسياري را براي اين کار اختصاص داد.
۳) توليد اکسيژن هواي مورد نياز انسان در روز حدود ۱۵ کيلوگرم است. درحالي که جذب غذاي مورد احتااج وي به آب ۵ ۱ کيلوگرم و غذا ۵ ۲ کيلوگرم مي باشد.از اين مقدار هواي سالم که به بدن انسان وارد مي شود ۷۸ درصد آن را نيتروژن و ۲۱ درصد آن را اکسيژن تشکيل مي دهد. گازهاي ديگر مانند گاز کربنيک، نئون و هليوم به همراه اکسيدهاي ازت و گوگرد مقدار بسيار ناچيزي از وزن هوا را تشکيل مي دهند.مثلاً گاز کربنيک ۰۳ %گاز کربنيک سريعاً به مرگ انسان منتهي مي شود. تأکيد مي شود که مقدار زيادي از اکسيژن آزاد شده در طبيعت از طريق فضاي سبز توليد مي گردد. حال اگر درخت و فضاي سبزي وجود نداشته باشد مشکل انسان در رابطه با وجود گازکربنيک در هوا و کمبود اکسيژن به خوبي نمايان مي شود. علف ها و چمنزارها اگر چيده و کوتاه نشوند سطح سبز زيادي را به وجود مي آورند. مثلاً يک متر مربع چمن چيده(بريده) شده به ارتفاع ۳-۵ سانتيمتر داراي ۶تا۱۰ مترمربع سطح سبز است. در صورتي که همين چمن در حالت کوتاه نشده در هر متر مربع داراي ۲۰۰متر مربع سطح سبز است. براساس اين محاسبه تنها ۵ ۱ مترمربع چمن کوتاه نشده مي تواند به اندازه يک انسان در يک سال اکسيژن توليد کند.
۴) توليد فيتونسيد: بررسي هاي دانشمندان علم محيط زيست نشان مي دهد که درختاني مانند گردو، کاج، نراد، بلوط، فندق، سروکوهي، اکاليپتوس، بيد، افرا، زبان گنجشک و داغداغان از خود ماده اي به نام فيتونسيد در فضا رها مي سازند که براي بسياري از باکتري ها و قارچ هاي تک سلولي و برخي از حشرات ريز اثر کشندگي دارد. در عين حال توليد چنين موادي توسط درختان بر روي انسان اثر فرح بخشي دارد. دليل اين امر را دانشمندان چنين بيان مي کنند:مغز انسان از دو نيمکره چپ و راست تشکيل شده است. نيمکره راست در تنظيم احساس غريزي و طبيعي انسان مانند احساس محبت، خواب و نيازهاي ديگر طبيعي نقش دارد. در حالي که نيمکره چپ، وظيفه به نظم کشيدن کارهاي مکانيکي انسان مانند تنظيم وقت و سروقت حاضر بودن را بر عهده دارد. انسان شهرنشين به دليل درگيري در کارهاي روزمره و شرايط محيط زيست شهري به مراتب کار بيشتري از نيمکره چپ خود مي کشد که اين امر موجب اختلال بين دو نيمکره مغز و در نتيجه عملکرد طبيعي مغز انسان مي شود. دانشمندان پي برده اند که درختان به سبب رهاسازي مواد شبيه فيتونسيد مي توانند تعادل بين دو نيمکره مغز را به خوبي برقرار ساخته و حالت طبيعي و آرام بخشي را به انسان ارزاني دارند. بنابراين نقش آرام بخشي درختان و فضاي سبز به خوبي نمايان است
۵) تعديل آب و هوا:درختان با تعريق و تعرق خود نقش حساسي در کاهش دماي ميکروکليما و افزايش رطوبت نسبي هوا ايفا مي کنند. دماي يک هکتار فضاي سبز در مرداد ماه تا ۵ ۴ درجه کمتر از فضاي مجاور خالي از درخت است. به همين نحو رطوبت نسبي درون يک فضاي سبز تا ۱۱ درصد بيش از محيط خارج اندازه گيري شده است. با تعديل دو پيراسنجه ياد شده، فضاي سبز، ميکروکليمايي به وجود مي آورد که آسايش فيزيکي مناسبي براي زيست انسان در پي دارد.
۶) مؤثر در کاهش آلودگي صدا:در حالي که آلودگي هواي تهران يا آلودگي جويهاي سياه رنگ و گنديده قابل رؤيت است. بسياري از شهروندان تهراني جنجال هياهوي اطراف خود را آگاهانه يا ناخودآگاهانه ناديده گرفته و آن را جزئي تفکيک ناپذير از زندگي شهري مي دانند. صداي گوش خراش فروشندگان دوره گرد با بلندگو، موتورسواران با سروصدا در هر ساعت از روز، اتومبيل ها با اگزوز ناقص و بوق زدن هاي بي مورد، مته هاي مختلف جهت کندن و لوله گذاري و با آسفالت خيابان ها، صداي بلندگوهاي گوناگون، فضاي شهر را با آلودگي صوتي آلوده مي سازند. بايد توجه کرد که عادت به نوعي آلودگي دليل برمصونيت در مقابل آن نيست بلکه عادت به معناي کاهلي و هرچه بيشتر مستهلک شدن و غرق شدن در آلودگي است. اخطاريه اتحاديه پزشکان مبني برآلودگي صوتي را بايد جدي تلقي کرد. هرصداي نا خواسته اي که به گوش انسان برسد آلودگي صوتي محسوب مي شود و حتا صداي موسيقي ملايمي که به طور نا خواسته از خانه همسايه به گوش برسد آلودگي صوتي به حساب مي آيد، زيرا خود مخل آسايش فرد است. عکس العمل انسان در برابر صدا بستگي به عوامل ذهني مثل شدت صدا، فرکانس صدا و به عوامل عيني مانند مقبوليت يا عدم مقبوليت فرستنده صدا دارد.صداهاي ملايم عکس العمل هاي خاصي را در انسان پديد مي آورد هنگامي که شدت صدا به ۷۰ يا ۸۰ دسي بل مي رسد تأثيرات سر وصدا مي تواند ايجاد کري موقتي يا دائمي کند و آن در حالي است که سلول هاي گيرنده گوش به طور شديدي در معرض صدا قرار گيرند. اين تأثيرات بر انسان به طور مستقيم صورت مي گيرد. تآثيرات غير مستقيم صداي ناخواسته بر انسان غير قابل لمس است. بي خوابي، پاره شدن افکار، کم حوصلگي، عصبي بودن، بروز بيماري هاي رواني، از عوارض صداهاي ناخواسته است. سبک شدن خواب کاهش زمان خواب عميق که جزء آلودگي هاي ناخودآگاه هستند. کاهش مدت رويا پريدن از خواب بر اثر صداهاي ناهنجار که آلودگي آگاه شمرده مي شوند. واکنش هاي فوق به وسيله آلودگي صوتي معادل ۴۰-۵۰ دسي بل ايجاد مي شود و حاصل اين واکنش ها بدون ترديد، کاهش بازده قدرت فکري و جسمي را در پي دارد.
۷) کاهش آلودگي صوتي غيرقابل تحمل: که خود موجب انحراف سيستم اعصاب حرکتي شده که در نتيجه اين اختلال بر کل بدن مؤثر است. اين جريان موجب بروز يک سلسله واکنش هاي احساسي مي گردد. مانند اختلال در حرکت معده پيدايش تومور در معده و روده، درد اعضاء دروني به صورت کنش و پيچش. گفتني آنکه براساس تازه ترين مطالعات انجام شده توسط پژوهشگران فرانسوي ، بين سر و صدا و بيماري سرطان در انسان رابطه اي نزديک وجود دارد. اين مطالعات جديد و نتايج حاصل از آن در آخرين شماره مجله فرانسوي (پاري ماچ) درج شده است. در آنجا آمده: سر و صداي شديد و تکرار آن باعث تضعيف عمومي مصونيت بدن انسان و در نتيجه تضعيف مقاومت وي در مقابل بيماري هاي خطرناک مي شود. بر اساس اين مطالعات، سر و صداي زياد بر ساختار هورمون هاي بدن انسان تأثير منفي مي گذارد و باعث اخلال در کار آنها و سپس سرطان هورمون مي شود. امروزه دانشمندان ثابت کرده اند که درختان و درختچه ها مي توانند در کاهش آلودگي صدا مؤثر باشند. اگرچه خود صدا ممکن است رشد گياه را به مخاطره اندازد. کاهش رشدي در حدود ۴۱ درصد دريک مزرعه توتون که در معرض صداي شديد قرار گرفته، ديده شده است. به هر حال کيفيت کاهش صدا در درختان و درختچه هاي مختلف برحسب اندازه برگ، تراکم شاخ و برگ، نوع و بلندي درخت تفاوت دارد. با آزمايش هايي که به عمل آمده ديده شده که درختان و فضاي سبزي که درحاشيه خيابان ها ايجاد شده است اثرکاهندگي بيشتري نسبت به ديوارهاي صداگير پيش ساخته و مصالح ساختماني دارند. با اين حساب نقش فضاي سبز در کاهش آلودگي صوتي و کاهش هزينه هاي ساختماني (دوجداره شدن پنجره ها و ديوارهاي بلند) و زيبايي شهر کاملاً مشخص مي شود.

توليد مثل بيشتر دوزيستان در آب تخم گذاري مي کنند. بنابراين بعد از مدتي که لارو از تخم بيرون مي آيد در آب زندگي کرده و بزرگ مي شود. تا آنکه بر اثر دگرد ...

● زيست توده (Biomass) زيست توده(Biomass)و سوخت هاي زيستي حاصل از ان يکي از انواع انرژي است که مي تواند از گياهان يا کشت گياهان مخصوص بدست ايد وجانشين ...

● زيست توده (Biomass) زيست توده(Biomass)و سوخت هاي زيستي حاصل از ان يکي از انواع انرژي است که مي تواند از گياهان يا کشت گياهان مخصوص بدست ايد وجانشين ...

انرژي زيستي نيرويي است که از تجزيه مواد آلي به دست مي آيد. اين مواد گياهي و جانوري به توده زيستي نيز موسوم هستند. توده زيستي ماده خام بسيار حياتي در ک ...

تنش يا استرس Stress ، واژه‎اي است که اولين بار توسط دانشمندان علوم بيولوژيک در مورد موجودات زنده بکار برده شد. بعدها اين واژه از علم فيزيک گرفته شده و ...

● بيوشيمي گياهي بيوشيمي گياهي شاخه اي از بيوشيمي است. دانشي است تجربي که هدف آن بررسي طبيعت و مکانيسم واکنشهاي شيمياي ويژه اي است که در گياهان روي مي ...

● نام علمي : Ficus carica ● خانواده : Moraceae انجير با توجه به ارزش غذايي و طبي بالا در بيشتر نقاط دنيا از جمله گرمسيري ، نيمه گرمسيري و معتدله کاشت ...

گوجه فرنگي را مي توان داخل بسترهايي در خاک کف گلخانه کشت نمود . خاکي که براي اين منظور استفاده مي شود بايد پوک ، قوي و بافت آن شني يا شني لومي بوده و ...

دانلود نسخه PDF - محيط زيست