up
Search      menu
مذهب و عرفان :: مقاله محاربه PDF
QR code - محاربه

محاربه

محاربه و فساد في الارض و مجازات آن

براساس تعريف قانون مجازات اسلامي هر کس که براي ايجاد رعب و هراس و سلب آزادي و امنيت مردم دست به اسلحه ببرد، محارب و مفسد في الارض است و ميان سلاح سرد و سلاح گرم تفاوتي نيست.
«محاربه و افساد في الارض» جزو جرائم و گناهاني است که داراي مجازات خاص و معين شرعي بوده و از اين جهت، در حوزه حدود (مجازات هايي که کميت و کيفيت آنها در شرع مشخص شده است) جاي مي گيرد.
حکم محاربه و افساد في الارض و مجازات آنها در آيه ۳۳ سوره مائده بدين شکل بيان شده است: «همانا کيفر کساني که به محاربه با خدا و رسولش برمي خيزند و در فساد روي زمين مي کوشند، قتل يا مصلوب کردن يا بريدن دست ها و پاهايشان به صورت مخالف يا نفي بلد است. اين مايه، خواري و رسوايي آنها را در اين جهان است و در آخرت نيز عذاب بزرگي خواهند داشت.»
«مرحوم علامه طباطبايي» در تفسير الميزان درباره اين آيه مي نويسد: «محاربه با خدا داراي معناي وسيعي است که بر مخالفت با هر حکم از احکام الهي صدق مي کند؛ اما اضافه شدن رسول(ص) به خداوند، دلالت دارد که منظور از محاربه، مخالفت با اموري است که وجود حضرتش در آن دخالت داشته است. پس تقريباً مشخص مي شود که منظور، به هدر دادن و باطل کردن اثر امور مورد ولايت و حکومت پيامبر(ص) است، همچون اخلال در امنيت عمومي که توسط پيامبر (ص) در حيطه حکومتش ايجاد شده است.»
● تعريف محاربه و افساد في الارض
براساس تعريف قانون مجازات اسلامي هر کس که براي ايجاد رعب و هراس و سلب آزادي و امنيت مردم دست به اسلحه ببرد، محارب و مفسد في الارض است و ميان سلاح سرد (همچون چاقو، قمه، شمشير، نيزه و...) و سلاح گرم (تفنگ، هفت تير، مسلسل و...) تفاوتي نيست.
البته کسي که به روي مردم سلاح بکشد ولي در اثر ناتواني موجب هراس هيچ فردي نشود محارب نيست. همچنين اگر کسي سلاح خود را با انگيزه عداوت شخصي به سوي يک يا چند نفر مخصوص بکشد و عمل او جنبه عمومي نداشته باشد، محارب محسوب نمي شود.
بايد توجه داشت مفهوم محاربه از مفاهيمي است که بدون قصد، تحقق پيدا نمي کند، اگر چه قتلي هم صورت گرفته باشد. همچنين محاربه محارب بايد ظاهر و علني باشد، زيرا در غير اين صورت عنوان محارب صدق نخواهد کرد. البته در صدق عنوان محاربه وقوع آن در شهر يا بيابان تاثيري ندارد؛ منتها بايد سوءنيت (قصد مجرمانه) محارب ظهور و بروز پيدا کند تا عنوان محاربه صادق باشد.
در اينکه اسلحه اي که محارب به کار مي برد قديم يا جديد باشد يا رايج يا غيررايج باشد نيز تفاوتي وجود ندارد، حتي اگر ايجاد رعب و هراس با چوب دستي و سنگ هم حاصل شود، عنوان محاربه صادق است.
نکته مهم اين است که هر فرد يا گروهي که براي مبارزه با محاربان و از بين بردن فساد در زمين دست به اسلحه برند محارب نيستند، زيرا عمل اين گروه جنبه فساد ندارند بلکه عنوان دفع فساد دارد.
سارق مسلح و قطاع الطريق (راهزن) هرگاه با اسلحه امنيت مردم يا جاده را بر هم بزند و رعب و وحشت ايجاد کند محارب است. در واقع اين دو عمل از مصاديق بارز محاربه و افساد في الارض هستند.
هر گروه يا جمعيت متشکل که در برابر حکومت اسلامي قيام مسلحانه کند مادام که مرکزيت آن باقي است، تمام اعضاء و هواداران آن که موضع آن گروه يا جمعيت يا سازمان را مي دانند و به نحوي در پيشبرد اهداف آن فعاليت و تلاش موثر دارند، محارب محسوب مي شوند، اگر چه در شاخه نظامي شرکت نداشته باشند. همچنين هر فرد يا گروهي که طرح براندازي حکومت اسلامي را بريزد و براي اين منظور اسلحه و مواد منفجره تهيه کند و نيز کساني که با آگاهي و اختيار، امکانات مالي موثر و يا وسايل و اسباب کار و سلاح در اختيار آنها بگذارند، محارب و مفسد في الارض هستند.
غير از موارد فوق، هرکس در طول براندازي حکومت اسلامي خود را نامزد يکي از پست هاي حساس حکومت بداند و کودتا کند و نامزدي او در تحقق کودتا به نحوي موثر باشد، محارب و مفسد في الارض است.
● طرق اثبات محاربه و افساد في الارض
محاربه و افساد في الارض از راه هاي زيرثابت مي شود:
الف) با يک بار اقرار به شرط آن که اقرار کننده بالغ و عاقل بوده و اقرار او با قصد و اختيار باشد.
ب) با شهادت فقط دو مرد عادل
البته شهادت مردمي که مورد تهاجم محاربان قرار گرفته اند به نفع همديگر پذيرفته نيست، منتها شهادت اشخاصي که مورد تهاجم قرار گرفته اند اگر به منظور اثبات محارب بودن مهاجمان باشد و شکايت شخصي محسوب نشود، پذيرفته است.
همچنين هرگاه عده اي مورد تهاجم محاربان قرار گرفته باشند، شهادت اشخاصي که بگويند به ما آسيبي نرسيده است نسبت به ديگران پذيرفته خواهد شد، زيرا از اين شهادت تهمت و اتهامي که مانع شهادت باشد ناشي نمي شود به عبارت ديگر در مسئله مقروض، تهمت عداوت مانند تهمت تباني منتفي مي باشد، زيرا کساني که به نفع آنها شهادت داده شده است به نفع شهود شهادت نداده اند.
نکته مهم اين است که شهادت زنان در اثبات محاربه و افساد في الارض قبول نيست چه اينکه شهادت زنان به تنهايي باشد و چه اينکه به انضمام شهادت مردان انجام گيرد.
● مجازات محاربه و افساد في الارض
حد محاربه و افساد في الارض يکي از چهارچيز زير است: قتل، آويختن به دار، اول قطع دست راست و سپس پاي چپ و نفي بلد.
البته انتخاب هر يک از اين امور چهارگانه به اختيار قاضي است خواه محارب کسي را کشته يا مجروح کرده يا مال او را گرفته باشد و خواه هيچ يک از اين کارها را انجام نداده باشد.
حد محاربه و افساد في الارض با عفو صاحب حق ساقط نمي شود، زيرا محاربه از حقوق الله است و اگرچه ممکن است برخي اعمالي که از محارب صادر مي شود جنبه حق الناسي داشته باشد و از اين حيث قابل عفو و بخشش باشد، ليکن جنبه محارب بودن او جداي از اين جنبه است.
به گزارش فارس محاربي که تبعيد (نفي بلد) مي شود بايد تحت مراقبت قرار گيرد و باديگران معاشرت و مراوده نداشته باشد. مدت تبعيد نيز در هر حال کمتر از يک سال نيست، اگر چه محارب بعد از دستگيري توبه کند.
در صورتي که توبه نکند همچنان در تبعيد باقي خواهد ماند. «صاحب جواهر» (ره) يک روايت از امام رضا (ع) و يک روايت از امام صادق (ع) در رابطه با کيفيت نفي بلد نقل کرده است که در هر دو قيد يک سال ذکر شده است. اما مصلوب کردن مفسد في الارض و محارب به صورت زير انجام مي گيرد:
الف) نحوه بستن موجب مرگ او نشود،
ب) بيش از سه روز بر صليب نماند ولي اگر دراثناي سه روز بميرد مي توان او را پايين آورد،
ج) اگر بعد از سه روز زنده بماند نبايد او را کشت.

جرم در اصطلاح فقه عبارت است از هر عملي که منع شرعي دارد و توسط شارع از طريق حدّ يا تعزير باز داشته شده اند[۱]. جنايت نيز در اصطلاح فقه عبارت است از جر ...

دانلود نسخه PDF - محاربه