up
Search      menu
زمین شناسی,جغرافیا :: مقاله مجموعه نفوذي اشنويه 2 PDF
QR code - مجموعه نفوذي اشنويه 2

مجموعه نفوذي اشنويه 2

تعيين سن مجموعه نفوذي اشنويه با روش پتاسيم آرگن (2)

در مرز مشترك دو توده(Interaction Zone) انكلاوهايي از ديوريت با ابعاد سانتيمتري تا متري در داخل سنگهاي گرانيتي يا مونزونيتي ديده مي شود.
مرز قطعات ديوريتي با شبكه رگچه هاي گرانيتي (Net vein granite) در بر گيرنده آنها مشخص ( تصوير A۴ ) و يا محدب (Lobate) ( تصوير b۴ ) است. در برخي از قطعات ديوريتي رگچه هايي از سنگهاي گرانيتي در داخل قطعات ديوريتي ديده مي شود .
وجود درشت بلورهاي فلدسپات آلكالن در سنگهاي مختلط با تركيب مونزو ديوريتي ( تصوير d۴ ) گاه مناظري از بافت راپاكيوي را تداعي مي نمايد كه تائيد ديگري بر اختلاط ماگماهاي ديوريتي و گرانيتي در مرز توده ها مي باشد.
لذا با توجه به پديده هاي ياد شده و بر پايه نوشتار Castro et al. (۱۹۹۰) كه پديده هاي اختلاط دو توده فلسيك و مافيك را معرفي نموده اند مي توان نتيجه گرفت ، ماگماي ديوريتي وگرانيتي بطور همزمان فعال و با هم مخلوط شده اند. علي رغم وجود مناطقي كه سنگهاي گرانيتي – ديوريتي مخلوط شده اند، در بعضي نقاط زبانه هاي گرانيتي با مرز مشخص توده هاي ديوريتي را قطع نموده اند كه با توجه به سردشدگي سريعتر ماگماي مافيك و متحرك بودن ماگماي اسيدي مي تواند رگه هايي از آن در مراحل نهايي نيز ديوريتها را قطع كند .
▪ قطع شدن توده هاي ديوريتي توسط دايكهاي گرانيتي
تمامي توده هاي ديوريتي منطقه توسط دايكهاي گرانيتي قطع شده اند. اين پديده در اطراف روستاهاي نازناز ، دوربه و شمال روستاي يونسلو قابل رويت مي باشد.
همانطوري كه اشاره گرديد توده هاي گرانيتي منطقه بطور همزمان با توده هاي ديوريتي فعال بوده اند، ليكن بعد از انجماد و سردشدگي سنگهاي ديوريتي هنوز بخشي از ماگماي گرانيتي فعال و رگه هايي از آن ديوريتها را قطع نموده اند، لذا زمان شكل گيري آنها پس از كرتاسه آغازي و قبل از ميوسن خواهد بود.
۳) سن نسبي خانواده آلكالي سيينيت آلكالي گرانيت
توده سيينيتي بردكيش در مركز منطقه سنگهاي ديوريتي و گرانيتي را با مرز مشخص قطع كرده است. در متن سنگهاي سيينيتي اين توده انكلاوهاي ديوريتي ديده مي شود كه در مرز با سنگهاي ديوريتي تعداد آنها بيشتر مي باشد. هم چنين رخنمونهاي كوچك ديوريتي در بخشهاي بالايي توده سيينيتي وجود دارد. اين پديده نشانگر جوانتر بودن ماگماتيسم سيينيتي نسبت به ماگماتيسم ديوريتي و گرانيتي منطقه است. توده آلكالي گرانيتي فلوئورين دار بالستان، توده ديگري از خانواده سنگهاي آلكالن است كه در مسير جاده اروميه مهاباد ، در حاشيه درياچه اروميه برونزد دارد .
جوانترين واحد رسوبي كه توسط اين توده قطع شده است، لايه هاي آهكي پرمين بالايي مربوط به سازند روته مي باشد كه در بخش جنوبي توده نمايان هستند. اين توده در اطراف جاده اروميه مهاباد توسط لايه هاي كنگلومراي آهكي قاعده قم پوشيده مي شود كه قطعات آن در متن كنگلومراها وجود دارد، لذا زمان تشكيل گرانيت فلوئورين دار بعد از پرمين قبل از ميوسن مي باشد. در منطقه مورد مطالعه گرانيت فلوئورين دار هيچ ارتباطي با ديگر سنگهاي آذرين منطقه ندارد و ارتباط سني آن با آنها معلوم نيست. در شمال غرب شهر اروميه، در منطقه قولنجي، يك يك توده نفوذي با تركيب آلكالي گرانيت فلوئورين دار ، سنگهاي گرانيت بيوتيت دار را قطع نموده است ( تاج بخش، ۱۳۷۹ ) كه با توجه به اين پديده، زمان نسبي جايگيري آلكالي گرانيت فلوئورين دار بالستان بعد از بيوتيت گرانيت ها و هم ارز با سنگهاي آلكالي سيينيتي بردكيش به نظر مي رسد.
● سن سنجي توده هاي نفوذي اشنويه با روش K – Ar
۱) روش آزمايشگاهي
به منظور تعيين سن راديومتري سنگهاي نفوذي اشنويه ۶ نمونه از توده هاي وابسته به خانواده هاي مختلف آذرين دروني منطقه انتخاب گرديد. بعد از خردايش و آماده سازي نمونه ها، كانيهاي مناسب( بيوتيت، آمفيبول و فلدسپات آلكالن) از نمونه خرد شده با ذره بين تفكيك و از هر نمونه كاني دو بخش با وزن هاي ۳۰ تا۴۰ ميلي گرم و ۱۰۰ تا ۸۰۰ ميلي گرم تهيه گرديد. بخش اول در ظرفي از جنس تفلون با مخلوط غليظ از اسيدهاي HF و HCl حل و پتاسيم آن به وسيله اسپكترومتر جذب اتمي اندازه گيري شد. بخش دوم نمونه ها در كپسول آلومينييومي وزن و با ۳۸Ar رقيق و در ظرف موليبدني ذوب گرديد. آرگن آزاد شده با اسپكترومتر جرمي اندازه گيري شد. در نهايت سن نمونه ها با بهره گيري از ثابت هاي
Steiger and Jager (۱۹۷۷) محاسبه گرديد. براي محاسبه ميزان خطا نيز از معادلاتMahood and Drake(۱۹۸۲) استفاده شده است. لازم به ذكر است تعيين سن نمونه ها در آزمايشگاه ژئوكرونولوژي دانشگاه برتاني غربي شهر برست كشور فرانسه انجام شده است.
۲) نتايج سن سنجي
نمونه هاي A و ۲۶۶ از آمفيبولهاي جدا شده ديوريت هاي درشت بلور دوربه سنهاي ۳ ۲+۹ ۹۱ ، ۳ ۲+۱ ۹۴ و ۴ ۲+۱۰۰ ميليون سال را داشته اند. دو نمونه بيوتيت از خانواده گرانيت ها ]نمونه M از توده گرانيتي سه كاني و نمونه N از توده گرانيتي ناري [ زمان هاي ۹ ۱ + ۱۰۰ و۵ ۱+۹ ۹۸ ميليون سال را نشان داده اند. نمونه S كه از آرفودسونيت هاي توده سيينيتي بردكيش تهيه شده بود ، زمانهاي ۱ ۳+۹ ۷۸، ۹ ۱+۶ ۷۹ و ۰ ۲+۷ ۸۱ ميليون سال و نمونه B از فلدسپاتهاي توده آلكالي گرانيت فلوئورين دار بالستان زمانهاي ۴ ۳+۷۶ و ۸ ۱+۱ ۷۷ را داشته اند. نتايج سن سنجي بر روي توده هاي نفوذي اشنويه بطور خلاصه در جدول ۱ آورده شده است.
● نتيجه گيري:
مجموعه نفوذي اشنويه شامل سه خانواده ديوريتي، گرانيتي و آلكالي سيينيتي آلكالي گرانيتي است كه توده هاي ديوريتي قديمي ترين سنگهاي نفوذي منطقه را شكل مي دهند . كه بر پايه شواهد صحرايي در منطقه مورد مطالعه زمان نسبي تشكيل آنها بعد از ژوراسيك آغازي قبل از ميوسن بوده است. با توجه به سن سنگهاي نفوذي مشابه در منطقه نقده ( افتخارنژاد ، ۱۹۷۳ ) مي توان زمان بعد از كرتاسه آغازي قبل از ميوسن را براي توده هاي ديوريتي در نظر گرفت. با توجه به شواهد اختلاط ماگمايي در مرز توده هاي ديوريتي و گرانيتي ] وجود سنگهاي مونزونيتي و مونزوديوريتي ، وجود انكلاوهاي ديوريتي در سنگهاي گرانيتي يا مونزونيتي با مرزهاي مشخص يا محدب( lobate)، وجود بافت راپاكيوي در سنگهاي دو رگه [ زمان فعاليت ماگماي ديوريتي و گرانيتي همزمان بوده است.
توده سيينيتي بردكيش سنگهاي ديوريتي و گرانيتي را قطع نموده است، ولي توده آلكالي گرانيت فلوئورين دار بالستان در منطقه مورد مطالعه با ديگر سنگهاي آذرين مرز مشترك ندارد. از آنجاكه سنگهاي نفوذي با تركيب مشابه در شمال غرب شهر اروميه ( در منطقه قولنجي ) گرانيتهاي بيوتيت دار را قطع نموده اند ( تاج بخش، ۱۳۷۹) و با توجه به پوشيده شدن توده بالستان توسط رسوبات سازند قم، لذا سن نسبي خانواده آلكالي سيينيتي آلكالي گرانيتي را مي توان جوانتر از سنگهاي ديوريتي و گرانيتي و قديمي تر از سازند قم در نظر گرفت.
بر پايه شواهد صحرايي مجموعه نفوذي اشنويه، يك مجموعه چند مرحله اي (polyphase) است. در اين گونه توده ها احتمال خروج بخشي از آرگن از سنگهاي قديمي تر تحت تاثير حرارت فازهاي جوانتر و خطا در سن سنجي به روش پتاسيم آرگن وجود دارد. براي اجتناب از بروز اين خطا در نتايج سن سنجي، افزون بر اطمينان از دگرگون نبودن نمونه ها قبل از جدايش كانيها، در سن سنجي فازهاي قديمي تر از نمونه هاي كه محل نمونه برداري آنها به اندازه كافي با رخنمون فازهاي جوانتر فاصله دارند استفاده شده است
بر پايه نتايج سن سنجي توده هاي گرانيتي حدود ۱۰۰ ميليون سال قبل پديد آمده اند، سن سنجي آمفيبول سنگهاي ديوريتي زمانهاي ۹۲، ۹۴ و ۱۰۰ ميليون سال را نشان داده است كه زمانهاي جوانتر از ۱۰۰ ميليون سال صحيح به نظر نمي رسد زيرا با توجه به شواهد صحرايي ديوريتها قبل از گرانيتها و يا به طور هم زمان با آنها تشكيل شده اند. هم چنين با توجه به نتايج سن سنجي كاني هاي آرفودسونيت و فلدسپات آلكالن، توده هاي آلكالي سيينيتي آلكالي گرانيتي در فاصله زماني ۸۰ تا ۷۶ ميليون سال قبل جايگير شده اند.
نتايج سن راديومتري مجموعه نفوذي اشنويه هماهنگي خوبي با شواهد صحرايي نشان ميدهند، ولي از آنجا كه سن سنجي اين مجموعه تنها به يك روش و با تعداد محدودي نمونه بوده است براي بررسي صحت مطالعات، مقايسه سن اين مجموعه با سن ديگر سنگهاي نفوذي در پهنه سنندج سيرجان شمالي مفيد مي باشد.
در پهنه سنندج سيرجان شمالي تعداد زيادي توده هاي آذرين با تركيب بازيك و اسيدي در فاصله شهرهاي گلپايگان تا اروميه نمايان است كه مجموعه نفوذي اشنويه بخشي از اين كمربند آذرين به شمار مي آيد. توده گرانيتي موته در شرق گلپايگان رخنمون دارد و يكي از اعضاي اين مجموعه آذرين به شمار مي آيد. رشيد نژاد و همكاران ( گفته شفاهي ) با روش K – Ar زمان جايگيري اين توده را كرتاسه پاياني تعيين نموده اند.
Masoudi, (۱۹۹۷) با روش Rb–Sr سنگهاي نفوذي مختلف مربوط به توده آستانه اراك و باتوليت بروجرد(شكل۱) را تعيين سن نموده است. ايشان براي يك نمونه از ديوريت آستانه اراك زمان ۰ ۱ + ۹ ۹۸ ميليون سال را بدست آورده است. در كمپلكس بروجرد براي يك نمونه گرانيت قديمي سن ۴ ۱ + ۱۳۰ ميليون سال و براي ديوريت هاي همين مجموعه نيز سنهاي ۲ ۱ + ۱۱۷ تا ۱ ۱ + ۱۱۴ ميليون سال بدست آمده است.
هم چنين مطالعات محقق ياد شده بر روي سه نمونه از پگماتيت هاي قديمي كمپلكس بروجرد سن هاي ۳ ۱ + ۳ ۱۲۷ ، ۷ ۰ +۲ ۱۲۰ و ۳ ۱ + ۱۱۹ و چهارنمونه از گرانيت هاي جوان تر اين مجموعه سن هاي ۷ ۰ + ۱ ۷۰ ، ۷ ۰ + ۶ ۶۹ ، ۶ ۰ + ۸ ۶۱ ، ۷ ۰ + ۱ ۶۶ ميليون سال را نشان داده اند. پگماتيت هاي جوانتر كمپلكس بروجرد سن ۵ ۰ + ۳ ۵۲ ميليون سال را داشته اند. برپايه نتايج ياد شده Masoudi, (۱۹۹۷) پلوتونيسم مناطق بروجرد و آستانه را درسه مرحله به شرح زير معرفي نموده است :
۱) مرحله اول با سن ۱۲۰ تا ۱۱۷ ميليون سال ( بخش قديمي كمپلكس بروجرد )؛
۲) مرحله دوم با سن ۹۹ ميليون سال ( ديوريت آستانه اراك )؛
۳) مرحله سوم با سن ۷۰ ميليون سال ( بخش جوان كمپلكس بروجرد )؛
ولي زاده( گفته شفاهي) از تعيين سن بيوتيت هاي يك نمونه گرانيت مجموعه بروجرد با روشهاي K – Ar و Rb – Sr زمانهاي حدود ۷۰ ميليون سال را به دست آورده و معتقد است كه اين سن مربوط به جوانترين رخساره گرانيتي باتوليت بروجرد مي باشد.
Valizadeh and Cantagrel (۱۹۷۵) براي نوريت هاي باتوليت الوند(شكل۱) با روش K–Ar زمان ۳ + ۱ ۸۹ ميليون سال و با روش Rb – Sr زمانهاي ۵ ۸۸ ، ۵ ۷۸ ميليون سال را بدست آورده اند. مطالعه اين محققان بر روي كاني بيوتيت گرانيت هاي الوند با روش Rb – Sr زمان ۲ +۶۲ و با روش K – Ar زمان ۳+ ۸۱ ميليون سال را نشان داده است. همچنين سن ديوريت هاي آلموقلاق ( شكل۲) با روش Rb – Sr ، ۱۷ + ۱۴۴ ميليون سال تعيين سن شده است. افزون بر مطالعات تعيين سن راديومتري، محققان زيادي با كمك شواهد صحرايي زمان جايگيري توده هاي نفوذي مجموعه آذرين دروني سنندج سيرجان را تعيين نموده اند.
▪ بر پايه تحقيقات يادشده بر روي زمان جايگيري توده هاي نفوذي مجموعه گلپايگان اروميه به نظر مي رسد كه:
اغلب توده هاي نفوذي اين مجموعه حاصل جايگزيني چند مرحله ايي سنگهاي آذرين مي باشند و بيشتر توده هاي نفوذي مجموعه گلپايگان اروميه سن كرتاسه پالئوسن دارند.
نتايج سن سنجي مجموعه نفوذي اشنويه هماهنگي خوبي با سن ديگر توده هاي پهنه سنندج سيرجان شمالي دارد و قابل قبول به نظر ميرسد.
▪ با مقايسه سن نسبي و سن راديومتري مجموعه نفوذي اشنويه نتايج زير قابل استنتاج است:
در مجموعه نفوذي اشنويه سه خانواده آذرين با تركيب سنگي متفاوت وجود دارد كه از نظر زماني در دو مرحله پديد آمده اند. بر پايه شواهد صحرايي خانواده هاي ديوريتي و گرانيتي به طور هم زمان و خانواده آلكالي سيينيتي آلكالي گرانيتي پس از آنها و در فاصله زماني پس از كرتاسه آغازي قبل از ميوسن تشكيل شده اند.
نتايج سن راديومتري نيز دو مرحله پلوتونيسم را در مجموعه نفوذي اشنويه تائيد نموده است. بر اساس اين نتايج خانواده هاي ديوريتي و گرانيتي به طور هم زمان در ۱۰۰ ميليون سال قبل و توده هاي خانواده آلكالي سيينيتي – آلكالي گرانيتي در ۸۰ تا ۷۶ ميليون سال قبل جايگزين شده اند.

تقسيم بندي توده‌هاي نفوذي در زمين شناسي ساختماني ، توده‌هاي نفوذي را بسته به وضعيت آنها نسبت به سنگهاي مجاور، به دو دسته، توده هاي هم شيب و نا هم شيب ...

تقسيم بندي توده‌هاي نفوذي در زمين شناسي ساختماني ، توده‌هاي نفوذي را بسته به وضعيت آنها نسبت به سنگهاي مجاور، به دو دسته، توده هاي هم شيب و نا هم شيب ...

تقسيم بندي توده‌هاي نفوذي در زمين شناسي ساختماني ، توده‌هاي نفوذي را بسته به وضعيت آنها نسبت به سنگهاي مجاور، به دو دسته، توده هاي هم شيب و نا هم شيب ...

مجموعه نفوذي اشنويه عضو غربي كمربند آذرين دروني گلپايگان – اروميه در پهنه سنندج – سيرجان شمالي است. اين مجموعه با وسعت حدود ۷۰۰ كيلومتر مربع از ۱۰ تود ...

مجموعه ميراث جهاني پاسارگاد مجموعه‌اي از آثار باستاني برجاي‌مانده از دوران هخامنشي است که در 135 کيلومتري شمال شيراز در منطقهٔ پاسارگاد استان فارس واق ...

مجموعه‌هاي افيوليتي به نظر عده زيادي از زمين شناسان معرف پوسته اقيانوسي مي‌باشند که در نتيجه پديده‌اي به نام فرارانش يا obduction در پوسته قاره‌اي قرا ...

مجموعه‌هاي افيوليتي به نظر عده زيادي از زمين شناسان معرف پوسته اقيانوسي مي‌باشند که در نتيجه پديده‌اي به نام فرارانش يا obduction در پوسته قاره‌اي قرا ...

● مقدمه: منشا سوختهاي گازي متفاوت است. برخي به طور طبيعي وجود دارند و برخي ديگر از تغيير شکل سوختهاي مايع و يا جامد تهيه مي شوند. سازنده ي اصلي مفيد آ ...

دانلود نسخه PDF - مجموعه نفوذي اشنويه 2