up
Search      menu
علم و تکنولوژی :: مقاله مجموعه نفوذي اشنويه PDF
QR code - مجموعه نفوذي اشنويه

مجموعه نفوذي اشنويه

تعيين سن مجموعه نفوذي اشنويه با روش پتاسيم آرگن (1)

مجموعه نفوذي اشنويه عضو غربي كمربند آذرين دروني گلپايگان – اروميه در پهنه سنندج – سيرجان شمالي است. اين مجموعه با وسعت حدود ۷۰۰ كيلومتر مربع از ۱۰ توده پديد آمده است كه در سه خانواده (suite) ديوريتي، گرانيتي و آلكالي سيينيتي آلكالي گرانيتي مورد مطالعه قرار گرفته اند. توده هاي ديوريتي قديمي ترين سنگهاي نفوذي منطقه را شكل مي دهند كه بر پايه شواهد صحرايي در منطقه مورد مطالعه زمان نسبي تشكيل آنها بعد از ژوراسيك آغازي قبل از ميوسن بوده است.
با توجه به سن سنگهاي نفوذي مشابه در منطقه نقده مي توان زمان بعد از كرتاسه آغازي – قبل از ميوسن را براي خانواده ديوريتي در نظر گرفت. بر پايه وجود سنگهاي دورگه در مرز مشترك سنگهاي ديوريتي با گرانيت ها، زمان نسبي جايگيري گرانيتها بطور همزمان با ديوريت ها بوده است.
توده سيينيتي از خانواده سوم سنگهاي ديوريتي و گرانيتي را قطع نموده است، ولي توده آلكالي گرانيتي فلوئورين دار از اين خانواده با ديگر سنگهاي آذرين منطقه مرز مشترك ندارد. سن سنجي به روش K Ar بر روي آمفيبول سنگهاي ديوريتي مجموعه اشنويه زمانهاي ۳ ۲+۹ ۹۱ ، ۳ ۲+۱ ۹۴ و ۴ ۲+۱۰۰ ميليون سال ( اواخر كرتاسه آغازي ) و براي بيوتيت هاي توده هاي گرانيتي زمان هاي ۹ ۱ + ۱۰۰ و۵ ۱+۹ ۹۸ ميليون سال ( اواخر كرتاسه آغازي ) را نشان داده است.
نتيجه تحقيقات مشابه بر روي آرفودسونيت هاي سيينيت ها و فلدسپاتهاي آلكالي گرانيت فلوئورين دار به ترتيب زمان هاي ۱ ۳+۹ ۷۸، ۹ ۱+۶ ۷۹ و ۰ ۲+۷ ۸۱ ميليون سال و ۴ ۳+۷۶ و ۸ ۱+۱ ۷۷ ميليون سال (كرتاسه پاياني) بوده است. بر پايه شواهد صحرايي و سن يابي راديومتري جايگيري سنگهاي اشنويه در دو مرحله زماني اتفاق افتاده است ، در مرحله اول توده هاي ديوريتي و گرانيتي بطور همزمان ( يا با اختلاف زماني كوتاه ) پديد آمده اند و در مرحله دوم توده هاي آلكالي سيينيتي – آلكالي گرانيتي با قطع كردن آنها جايگزين شده اند. مرحله اول ماگماتيسم حدود ۱۰۰ميليون سال قبل و مرحله دوم حدود ۸۰ ميليون سال قبل اتفاق افتاده اند.
● مقدمه
مجموعه نفوذي اشنويه با وسعت حدود ۷۰۰ كيلومتر مربع در جنوب شهر اروميه و شمال شهر اشنويه رخنمون دارد . اين مجموعه بخشي از نوار آذرين دروني مزوزوئيك ترشيري پهنه سنندج سيرجان شمالي ( Berberian & Berberian, ۱۹۸۱؛ ولي زاده،۱۳۷۰؛معين وزيري، ۱۳۷۵؛محجل و سهندي، ۱۳۷۸) به شمار مي آيد. شهرابي (۱۳۶۴) در نقشه زمين شناسي منطقه اروميه با مقياس ۱:۲۵۰۰۰۰ سنگهاي نفوذي شمال اشنويه را حاصل دو فاز آذرين دروني و يك فاز نيمه آتشفشاني دانسته و به صورت زير معرفي نموده است:
۱) گرانوديوريت هاي زمان پركامبرين:
اين گروه به صورت مجموعه اي از سنگهاي ديوريتي، گرانوديوريتي، گابرويي و پريدوتيتي معرفي شده است. توده هاي نفوذي شرق كوه والي ( غرب جاده اروميه اشنويه )، كوه راندولا( غرب شهر اشنويه ) به اين گروه نسبت داده شده اند.
۲) گرانيت هاي بعد از ژوراسيك قبل از ائوسن:
سنگهاي نفوذي اين گروه به صورت گرانيت آلكالن معرفي شده اند و توده هاي نفوذي قميشلو، بالستان يونسلو و قوشچي با سن بعد از ژوراسيك – قبل از ائوسن به اين گروه نسبت داده شده است.
۳) ميكروديوريتهاي بعد از پالئوسن:
گنبدهاي نيمه عميق كه در شمال شهر اشنويه، در داخل مجموعه افيوليتي جايگير شده اند، در قالب اين گروه معرفي شده اند.
▪ در مقاله حاضر ما قصد داريم ضمن معرفي مجموعه نفوذي اشنويه به شكلي جديد:
۱) با بحث در شواهد صحرايي و نتايج سن سنجي به روش پتاسيم آرگن سن مجموعه نفوذي اشنويه را تعيين نمائيم .
۲) با مرور نتايج سن سنجي بر روي ديگر سنگهاي نفوذي پهنه سنندج سيرجان شمالي صحت سن هاي حاصل براي مجموعه اشنويه را نشان دهيم.
مجموعه نفوذي اشنويه
مجموعه نفوذي اشنويه از ده توده مختلف با ابعادي در حد استوك پديد آمده است كه در سه خانواده ديوريتي، گرانيتي و آلكالي سيينيتي آلكالي گرانيتي قابل طبقه بندي و مطالعه مي باشند( قلمقاش و همكاران، ۱۳۸۰). در تحقيق حاضر توده با مفهوم يك رخنمون واحد از سنگهاي آذرين دروني با تركيب و بافت مشخص در نظر گرفته شده است. چند توده با تركيب كاني شناسي ، سنگ شناسي و سني يكسان و يا مرتبط به هم ، بعنوان يك خانواده طبقه بندي مي شوند. خانواده در مطالعات حاضر هم ارز با تعريف Bateman (۱۹۹۲) از واحد lithodemes و تعريف خانواده(Suite) توسط White et al.(۲۰۰۱) بكار برده شده است.
۱) خانواده ديوريتي
اين خانواده قديمي ترين و گسترده ترين سنگهاي نفوذي منطقه را در بر دارد. پشته قميشلو با وسعت حدود ۷۰ كيلومتر مربع ، استوك طويل دوربه با طول ۱۲ كيلومتر و عرض ۳ ۲ كيلومتر و استوك يونسلو با وسعت تقريبي ۳۰ كيلومتر مربع، مهمترين توده هاي نفوذي اين خانواده به شمار مي آيند
در بخشهاي مياني توده يونسلو دو رخنمون كوچك و گنبد مانند از سنگهاي گابرويي تا گرانوديوريتي با بافت درشت بلور ديده مي شود كه ارتباط آنها با توده يونسلو بدليل پوشيدگي چندان مشخص نمي باشد.
نقشه سنگ شناسي مجموعه نفوذي اشنويه و محل برداشت( شماره نمونه نوع كاني سن) نمونه هاي سن سنجي به روش پتاسيم آرگن.
در سنگهاي ديوريتي قطعات بيگانه ( xenolith) و انكلاو (enclave) وجود ندارد. دايكهاي گرانيتي ، سيينيتي وآندزيتي توده هاي ديوريتي را در چند نقطه قطع نموده اند. سنگهاي درونگير خانواده ديوريتي بيشتر رسوبات كربناته پرمين (سازند روته) هستند.
۲) خانواده گرانيتي
اين خانواده از گرانيت هاي بيوتيت دار و مسكوويت گارنت دار پديد آمده است كه به صورت چند توده در بخشهاي شمالي و جنوبي منطقه برونزد دارند. توده هاي سه كاني با وسعت تقريبي ۳۵ كيلومتر مربع و دوستك با وسعت بيش از ۵۰ كيلومتر مربع با تركيب گرانيت بيوتيت دار در شمال غربي منطقه برونزد دارند كه به نظر مي رسد در عمق با يكديگر در ارتباط بوده و به هم متصل مي باشند. در شمال شرقي منطقه در اطراف روستاي ناري توده گرانيتي ديگري با تركيب بيوتيت آمفيبول دار با وسعت حدود ۲۵ كيلومتر مربع و در جنوب منطقه توده گرانيت مسكوويت گارنت دار دوربه با وسعت ۱۲كيلومتر مربع از اعضاي ديگر اين خانواده به شمار مي آيند.
واحدهاي تخريبي و كربناتي پرمين( سازندهاي درود و روته ) سنگ درونگير اصلي خانواده گرانيتي را پديد آورده اند، ولي واحدهاي ديگري چون سازند باروت ، لالون و شمشك نيز توسط توده هاي گرانيتي قطع شده اند.
در سنگهاي خانواده گرانيتي انكلاوهاي ديوريتي و زينوليت هاي دگرگوني وجود دارد. تعداد كمي دايك آندزيتي توده هاي گرانيتي اين خانواده را قطع نموده است.
۳) خانواده آلكالي سيينيتي آلكالي گرانيتي
در بخش مركزي منطقه مورد مطالعه، سنگهاي ديوريتي توده قميشلو و سنگهاي گرانيتي توده سه كاني توسط يك توده سيينيتي– آلكالي گرانيتي قطع شده اندكه در حدود ۲۵ كيلومتر مربع وسعت دارد. اين توده به دليل داشتن مرزهاي مشخص با سنگهاي آذرين ياد شده و وجود انكلاوهاي ديوريتي در متن سنگهاي سيينيتي، جوانتر از آنهاست. اين توده توسط دايكهاي ميكروسيينيتي و آندزيتي قطع مي شود.
در بخش شرقي منطقه و در اطراف روستاي بالستان( در جاده اروميه مهاباد ) يك توده گرانيتي كوچك هلولكوكرات برونزد دارد كه بدليل داشتن كاني فلوئورين در تركيب كاني شناسي خود از ديگر توده هاي نفوذي منطقه متمايز مي باشد( قلمقاش و همكاران،۱۳۷۹). اين توده با وسعت ۱۰ كيلومتر مربع در بين سنگهاي دگرگونه و رسوبي پركامبرين، و سنگهاي كربناته تخريبي پالئوزوئيك و مزوزوئيك( سازندهاي سلطانيه، باروت، درود و روته) جايگزين شده است و توسط سنگهاي كربناته تخريبي سازند قم پوشيده مي شود. در سطح زمين اين توده گرانيتي هيچ ارتباطي با ديگر توده هاي ماگمايي منطقه ندارد. در متن سنگهاي آن هيچگونه انكلاوي ديده نشده است و هيچ دايكي آن را قطع نمي نمايد.
● سن نسبي مجموعه نفوذي اشنويه
همانطوري كه قبلاً اشاره گرديد مجموعه نفوذي اشنويه از نظر تركيب سنگي از سه خانواده آذرين دروني شامل خانواده ديوريتي، خانواده گرانيتي و خانواده آلكالي سيينيتي آلكالي گرانيتي پديده آمده است.
۱) سن نسبي خانواده ديوريتي
توده هاي ديوريتي قديمي ترين سنگهاي آذرين منطقه را در بر دارند كه بيشتر در داخل سازندهاي تخريبي كربناتي درود و روته جايگزين شده اند.اين سنگها در جنوب شرق روستاي ترسه بولاغ لايه هاي شيلي كربناتي ترياس پاياني ژوراسيك آغازي را قطع و دگرگون نموده اند،
همچنين در شرق روستاي زيوه سنگهاي ديوريتي توده قميشلو توسط رسوبات تخريبي قاعده سازند قم پوشيده مي شوند كه قطعات ديوريتي( و گرانيتي) در لايه هاي كنگلومرايي پي اين سازند ديده مي شود.
بر پايه شواهد ياد شده سن نسبي توده هاي ديوريتي منطقه بعد از ژوراسيك آ غازي قبل از ميوسن آغازي مي باشد. از سوي ديگر در جنوب غربي شهر نقده يك توده ديوريتي وجود دارد كه در بين لايه هاي كربناتي كرتاسه زيرين جايگزين و سن آن به بعد از كرتاسه ( پالئوسن ) نسبت داده شده است( افتخارنژاد ،۱۹۷۳ ). با توجه به شباهت تركيب سنگي و نزديكي اين دو منطقه و فرض هم زماني تشكيل توده نقده با توده هاي مشابه در منطقه مورد مطالعه مي توان زمان جايگيري توده هاي ديوريتي منطقه را به بعد از كرتاسه آغازي قبل از ميوسن نسبت داد.
۲) سن نسبي خانواده گرانيتي
براي تعيين سن نسبي خانواده گرانيتي توجه به نكات زير ارزشمند خواهد بود:
▪ ارتباط توده هاي گرانيتي با واحدهاي رسوبي منطقه
سنگهاي گرانيتي در دو محل ، آبراهه چاپان و بيژدره، سازند شمشك را قطع و دگرگون نموده اند.
و توسط رسوبات تخريبي سازند قم پوشيده مي شوند. لذا بر پايه شواهد چينه ايي زمان جايگيري توده هاي گرانيتي منطقه بعد از ژوراسيك آغازي قبل از ميوسن آغازي است.
▪ وجود سنگهاي دورگه در مرز توده هاي گرانيتي با ديوريت در مرز سنگهاي گرانيتي سه كاني، دوربه و دوستك با سنگهاي ديوريتي، سنگهاي دورگه يا مختلط با تركيب مونزوديوريتي مونزونيتي وجود دارد. اين پديده در جنوب جاده روستاي سه كاني به روستاي سياوان در مركز منطقه مورد مطالعه كاملاً نمايان است.

تقسيم بندي توده‌هاي نفوذي در زمين شناسي ساختماني ، توده‌هاي نفوذي را بسته به وضعيت آنها نسبت به سنگهاي مجاور، به دو دسته، توده هاي هم شيب و نا هم شيب ...

تقسيم بندي توده‌هاي نفوذي در زمين شناسي ساختماني ، توده‌هاي نفوذي را بسته به وضعيت آنها نسبت به سنگهاي مجاور، به دو دسته، توده هاي هم شيب و نا هم شيب ...

تقسيم بندي توده‌هاي نفوذي در زمين شناسي ساختماني ، توده‌هاي نفوذي را بسته به وضعيت آنها نسبت به سنگهاي مجاور، به دو دسته، توده هاي هم شيب و نا هم شيب ...

در مرز مشترك دو توده(Interaction Zone) انكلاوهايي از ديوريت با ابعاد سانتيمتري تا متري در داخل سنگهاي گرانيتي يا مونزونيتي ديده مي شود. مرز قطعات ديور ...

مجموعه ميراث جهاني پاسارگاد مجموعه‌اي از آثار باستاني برجاي‌مانده از دوران هخامنشي است که در 135 کيلومتري شمال شيراز در منطقهٔ پاسارگاد استان فارس واق ...

● تعريف سيستم هاي فازي و انواع آن واژة فازي در فرهنگ لغت آکسفورد به صورت مبهم، گنگ و نادقيق تعريف شده است. اگر بخواهيم نظرية مجموعه هاي فازي شرايط عدم ...

بشر به مدد تعقل و انديشه است که توانسته طبيعت چموش را رام خود کند، و فرهنگ و تمدن را رنگ و جلا ببخشد. مگر نه اينکه فرهنگ از انگيختگي و پويايي ارتباط د ...

● فناوري نانو در بسته بندي موادغذايي درصنايع و شرکت ها: در حال حاضر شرکت هاي زيادي مانند Unilever, keystone,Hershey,food,nestle مشغول کار روي نانو غذا ...

دانلود نسخه PDF - مجموعه نفوذي اشنويه