up
Search      menu
تولید و کشاورزی :: مقاله مباني شيلات PDF
QR code - مباني شيلات

مباني شيلات

آشنايي با مباني شيلات ارتباط شيلات با علوم پايه

● واژگان
آبزي:
به موجوداتي که تمام و يا بخشي از زندگي خود را در درون يا سطح آب سپري مي کنند (در ارتباط با جانداراني که بخش کوتاهي از زندگي خود را در آب هستند تنها در دوره ي حضور در آب با نام آبزي معرفي مي شوند).
گرمايش جهاني( Global warming):
افزايش تدريجي دماي زمين در اثر آلاينده هايي مانند گاز Co۲ و ...
تکثير:
به افزايش تعداد موجودات گفته مي شود که به دو صورت غير جنسي و جنسي بوده لازم به توضيح است دراکثر ماهيان تکثير به صورت جنسي و لقاح خارجي است.
لقاح خارجي:
در اين نوع ازلقاح اسپرم و تخمک در خارج از بدن جاندار بهم چسبيده و ترکيب مي شوند.
آب شور:
به آب هايي که داراي املاح بيشتر از ۱۲ گرم در ليتر يا يک قسمت در هزار(PPt) باشند گفته مي شوند.
آب شيرين:
آب هايي که املاح کمتر از ۱ گرم در ليتر داشته باشند.
انقراض گونه:
به حذف يک گونه از ساختار جمعيتي در منطقه گفته مي شود.
پرورش آبزيان:
رساندن گونه ي آبزي ازمرحله ي تولد تا مرحله ي بلوغ وعرضه به بازار.
فرآوري:
آماده و اضافه کردن مواد نگهدارنده و ساير عمليات هايي که براي عرضه ي طولاني مدت يک محصول به بازار انجام مي شود.
● ارتباط شيلات با علوم پايه
امروزه براي بهينه کردن تکثير و پرورش آبزيان و پيدايي پيشرفت در اين علوم، به کارگيري از علوم پايه و مولکولي داراي اهميت بسياري بوده و اساس موفقيت تکثير و پرورش اغلب کشورها بستگي به پيشرفت در اين علوم دارد.
اين علوم شامل موارد نام برده است:
الف) بيوشيمي و فيزيولوژي:
اين علوم به بررسي ساختار (Structure) و عمل(Function) اندام ها، بافت ها و بخش هاي مختلف آبزيان پرداخته و از داده ها و اطلاعات به دست آمده در مديريت و بهبود شرايط تکثير و پرورش استفاده مي کنند. در اين بخش سازوکار فعاليت اندام هاي گوناگون مانند دهان، حلق، معده، روده و ... مورد بررسي قرار مي گيرد.
ب) ژنتيک:
پيشرفت هاي بسيار علوم ژنتيک در دنيا، منجر به آن شده است که متخصصان و کارشناسان شيلات و پرورش آبزيان نيز از اين علوم به منظور، اصلاح نژاد آبزيان، تهيه ي بانک ژن از گونه هاي در حال انقراض، ايجاد صفات مطلوب در گونه هاي پرورشي و... بهره گيرند.
ج) تغذيه:
يکي از فاکتورهاي بهداشت و سلامت جامعه، کيفيت گوشت و پروتئين مصرفي جامعه است اين درحالي ست که، مصرف آبزيان از اهميت تغذيه اي خاصي براي انسان ها برخورداراست، بنابراين براي افزايش توليد بهينه ي گوشت با کيفيت بالا در مراکز پرورشي، لازم است که از اصول تغذيه اي مناسب و انتخاب جيره هاي غذايي پربازده تر با هزينه ي اقتصادي کمتر استفاده کرد. لازم به ذکر است که امروزه پساب و آب خروجي مزارع پرورش ماهي به دليل استفاده ي ناصحيح از جيره هاي غذايي، داراي آلودگي هاي زيادي هستند که اين آلودگي ها با ورود به رودخانه ها و درياها منجر به پيدايي خطرات جدي در اين اکوسيستم ها مي شوند.
شيلات (Fisheries) آبزي پروري (Aquaculture)
▪ اهميت شيلات
امروزه با پيدايي مشکلات زيست محيطي و خطر گرمايش زمين ( Global warming) نگراني هاي زيادي در مورد تامين غذا و پروتئين جامعه، رفع آلودگي ها، انقراض گونه ها، بيماري ها و ... به وجود آمده است؛ علم شيلات به عنوان يکي از شاخه هاي اصلي علوم منابع طبيعي نقش مهمي در برطرف کردن اين مشکلات ايفا مي کند.
● شاخه هاي علم شيلات
در گرايش هاي گوناگون اين رشته به راه هاي تکثير و پرورش آبزيان (ماهي ها، کوسه ها، خرچنگ ها، ميگوها، صدف هاي دوکفه اي و ... )، مباحث اکولوژيکي آب هاي دريايي (marine ecology)، آب هاي داخلي يا آب هاي شيرين (fresh water ecology)، آب هاي ساختاري زمين (ground water)، راه هاي علمي صيد آبزيان و درنهايت به فرآوري محصولات شيلاتي توجه ويژه اي مي شود.
شايان ذکر است هريک از گرايش ها ي نام برده در جايگاه خود نقش بسيار مهمي در تامين سلامت جامعه، غذا و حفاظت از آب هاي سرزميني در برابر آلودگي ها، انقراض گونه و فاجعه هاي زيست محيطي دارد.
۱) تکثير و پرورش آبزيان:
در اين شاخه به انواع روش هاي تکثير آبزيان (جنسي و غير جنسي)، با الگوبرداري از شرايط زيست طبيعي گونه آبزي پرداخته مي شود که تنوع بسيار زياد آبزيان، به خصوص ماهيان منجر به پيدايي روش ها بسيار متنوع شده است.
دربرخي از مواقع ممکن است بر اساس هدف از تکثير روش هاي نوين و گوناگون تعريف شود براي نمونه اگر هدف از تکثير، توليد تخم گونه هاي آبزي در مقياس کوچک و آزمايشگاهي باشد از روش هاي ساده و بسته، و از سويي در مقياس بزرگ و مزارع تکثير، از روش هاي پيشرفته و البته با خطاي کمي بالاتر استفاده مي کنند.
پرورش آبزيان نيز يکي از بخش هاي مهم علوم آبزي پروري ست، زيراکه هدف از پرورش ماهيان بازاري ايجاد شرايط مطلوب براي توليد ماهيان با وزن متناسب و از سويي جلوگيري از انقراض گونه هايي ست که در معرض خطر انقراض قرار گرفته اند.
۲) اکولوژي آب ها:
در اين شاخه از علم شيلات، اکولوژي يعني شناخت موجودات آبزي در آب هاي شيرين و شور و ارتباط متقابل ميان موجودات و محيط زيست آن ها مورد بررسي قرارمي گيرد. امروزه به دليل تخريب زيستگاه ها، صيد بي رويه، ورود آلودگي هاي شهري و صنعتي به رودخانه ها و درياها و در نهايت گرمايش جهاني اين شاخه اهميت ويژه اي پيدا کرده است. درکشورما با توجه به چالش هاي موجود در زمينه ي آلودگي هاي نفتي، غير نفتي، ورود سموم و کودهاي کشاورزي به آب درياها و صيد بي رويه ي بسياري از ماهيان خاوياري و کيلکا از درياي خزر و ماهي تن از آب هاي جنوب و احداث سدهاي بي شمار برروي رودهايي که مسير مهاجرت بسياري از ماهيان هم چون ماهي سفيد مي باشد، منجر به آن شده است که مطالعه ي اکولوژيکي اين زيستگاه ها و شناخت موجودات و ارتباط آن ها با هم نقشي مهمي در حفظ و پايداري اين نوع از اکوسيستم ها ايفا کند.
۳) فرآوري محصولات شيلاتي:
باتوجه به اهميت غذايي آبزيان، مي توان به اهميت فرآوري محصولات شيلاتي پي برد زيراکه عرضه ي اين محصولات به بازار مستلزم رعايت اصول بهداشتي و نگهداري مناسب است، لازم به ذکراست بسياري از آبزيان به خصوص ماهي ها نسبت به ساير جانوران پرورشي سريعتر فاسد مي شوند بنابراين اين محصولات بايد به اشکال مختلف فرآوري شده و با بسته بندي هاي مناسب به بازار مصرف عرضه شوند. صنعت کنسروسازي يکي از زير بخش هاي مطرح در فرآوري محصولات شيلاتي ست، که امروزه در سراسر جهان از آبزيان و ماهيان گوناگون به منظور کنسرو کردن استفاده مي شود اما در کشور ما بيشتر از تن ماهيان ( در جنوب کشور ) و ماهيان کيلکا ( در شمال کشور) استفاده مي شود.
۴) صيد و صيادي:
امروزه به دليل صيد بي رويه در اکثر اکوسيستم هاي آبي حيات بسياري از گونه ها ي آبزي به خطر افتاده است، از اين رو پيش از اقدام به صيد آبزيان ابتدا لازم است مطالعات اوليه براي ارزيابي وضعيت، فراواني و ارتباط گونه ها با هم انجام شده و برحسب توان توليد آن منطقه صيد انجام شود که در اين گرايش چگونگي انجام صيد، زمان و مکان صيد مورد بررسي قرار خواهد گرفت سپس اقدام به صيد مي شود.

بتن اساسا از دو قسمت دانه­هاي سنگي (Aggregates) و خمير سيمان (Concrete) تشکيل شده است. خمير سيمان که در واقع مخلوطي از سيمان پرتلند و آب مي­باشد. - در ...

بتن اساسا از دو قسمت دانه ­هاي سنگي (Aggregates) و خمير سيمان (Concrete) تشکيل شده است. خمير سيمان که در واقع مخلوطي از سيمان پرتلند و آب مي­باشد. - د ...

فيبر نوري يكي از محيط هاي انتقال داده با سرعت بالا است . امروزه از فيبر نوري در موارد متفاوتي نظير: شبكه هاي تلفن شهري و بين شهري ، شبكه هاي كامپيوتري ...

شيلات: جمع شيل که در سواحل درياي خزر و مخصوصا در گيلان به معني سدي است که از چوب در عرض رودخانه براي به دام انداختن و صيد ماهي مي سازند. تاريخچه شيلات ...

مباني بتن بتن اساسا از دو قسمت دانه­هاي سنگي (Aggregates) و خمير سيمان (Concrete) تشکيل شده است. خمير سيمان که در واقع مخلوطي از سيمان پرتلند و آب مي­ ...

ديد کلي آب جاري يا آبي که از چشمه‌ها خارج مي‌شود، نبايد از روي يک ناحيه ناپايدار حرکت کند. وجود آب در سطح دامنه ، علاوه بر نقش فرسايشي ، به راحتي مي‌ت ...

● واژگان ▪ آبزي: به موجوداتي که تمام و يا بخشي از زندگي خود را در درون يا سطح آب سپري مي کنند (در ارتباط با جانداراني که بخش کوتاهي از زندگي خود را در ...

● واژگان فيزيولوژي گياهي: علم مطالعه ي ساختارهاي گياهي. اکولوژي: بوم شناسي مطالعه ي محيط زندگي. ژنتيک: شاخه اي از علم زيست شناسي است که درباره ي انتق ...

دانلود نسخه PDF - مباني شيلات