up
Search      menu
ستاره شناسی :: مقاله ماه گرفتگي PDF
QR code - ماه گرفتگي

ماه گرفتگي

در خسوف (ماه گرفتگي) زمين در حرکت مداري خود به دور خورشيد سايه اش را، که در فضا در سمتي مخالف خورشيد ممتد است، به دنبال مي کشد. سايه زمين به شکل يک مخروط است که قاعده آن مقطع زمين و طول متوسط آن ۱،۳a۸۰،۰۰۰ کيلومتر است. طول اين سايه ، بر اثر تغيير فاصله زمين از خورشيد تا حدود ۴۰۰۰۰ کيلومتر نسبت به مقدا متوسط تغيير مي کند. خسوف زماني اتفاق مي افتد که ماه وارد مخروط سايه زمين شود.
● شرايط وقوع خسوف
وقتي از بالا به دايرهٔ البروج بنگريم به اشتباه گمان مي کنيم که خسوف بايد ماهي يک بار اتفاق افتد. خطاي اين ديد وقتي آشکار مي شود که از پهلو نگاه کنيم. آنگاه روشن مي شود که اين سه جرم در حقيقت بر يک خط واقع نيستند. ماه در نتيجه ميل مدارش با دايرهٔ البروج ، مي تواند از بالا يا پايين مخروط سايه ، به فاصله اي که حداکثر ۳۲،۰۰۰ کيلومتر مي شود بگذرد. براي اينکه خسوف برقرار باشد واقع شود بايد دو شرط مهم زير همزمان با يکديگر برقرار باشند:
خورشيد ، زمين و ماه ، بايد بر خطي مستقيم واقع باشند يعني ماه به حالت بدر از زمين ديده شود. اين واقعه ماهي يک بار روي مي دهد.ماه در حرکت مداريش بايد در حال عبور از دايرهٔ البروج ، يعني در يکي از عقده ها باشد.بيشتر ديده شد که کره ماه نيمي از ماه را در زير صفحه دايرهٔ البروج به سر مي آورد و نيم ديگر را بالاي آن. دو نقطه اي که در آنها ماه صفحه دايرهٔ البروج را قطع مي کند عقدتين ناميده مي شود: يکي از اين دو عقده رأس (گره شمالي) است و ديگري عقده ذنب (گره جنوبي). خط واصل اين دو نقطه را خط عقده ها يا خط گره ها نامند.
● مدت خسوف
مدت دوام خسوف نسبتا زياد است، زيرا قطر مخروط سايه زمين در نقطه اي که ماه از آن مي گذرد، در حدود ۹،۲۰۰ کيلومتر است. اگر ماه مخروط را بطور مرکزي قطع کند، نزديک به دو ساعت در خسوف کامل خواهد بود، زيرا قطر ماه در حدود ۳،۵۰۰ کيلومتر و سرعت متوسط آن ۳،۲۰۰ کيلومتر در ساعت است. سايه زمين ماه را کاملا تاريک نمي کند. حتي وقتي که خسوف کامل باشد ماه کاملا مرئي است، ولي رنگ سرخ بي فروغي جاي درخشش عادي آنرا مي گيرد. اين فروغ مختصر معمول نور آفتابي است که از جو زمين به داخل مخروط سايه شکسته شده است. اجزاي آبي و بنفش نور آفتاب بر اثر پراکندن در جو زمين ، حذف شده اند و مولفه هاي سرخ نورند که قرص ماه را اندکي روشن مي کنند.
● خسوف جزئي
در خسوف جزئي فقط قسمتي از ماه از ميان مخروط سايه مي گذرد. به اين ترتيب بريدگي تاريکي در ماه تمام ، در بخش شمالي آن و يا در بخش جنوبي ، پديدار مي شود. البته خسوفهاي جزئي هم بعد و هم پيش از خسوف کلي نيز واقع مي شوند. در حدود نيم ساعت طول مي کشد تا ماه کاملا وارد سايه شود و مدت مشابهي نيز لازم است تا کاملا از سايه بدر آيد.
● دنباله خسوفها
خسوفها به ترتيب و در دنباله هايي چند روي مي دهند. يک دنباله کامل که شامل ۴۸ يا ۴۹ خسوف مي شود، حدود ۸۶۵ سال طول مي کشد. فاصله زماني بين دو خسوف متوالي در يک دنباله ..۳۳ ۶،۵۸۵ روز است. خسوفهاي متوالي شباهت زيادي باهم دارند که دال بر عضويتشان در يک دنباله است. روش بدست آوردن عدد..۳۳ ۶،۵۸۵ روز بدين قرار است:
● براي آنکه خسوفي تکرار گردد:
ماه بايد در حالت بدر باشد. اين وضعيت هر ۵۳۰۵۹ ۲۹ روز يکبار تکرار مي شود.خورشيد بايد نسبت به عقده ها در همان مکان قبلي باشد، و اين هر ۶۲۰۱ ۳۴۶ روز تکرار مي گردد.کوچکترين مضرب مشترک اين اعداد ۶،۵۸۵ است، يعني هر ۶،۵۸۵ روز ماه ، زمين و خورشيد وضعيت خسوف قبلي را تکرار مي کنند. فاصله زماني ..۳۳ ۶۵۸۵ روز به يک ساروس موسوم است که در زبان بابلي قديم به معني تکرار است.

ماه تنها قمر طبيعي زمين و تنها جرم آسمانيست که انسان بر روي آن حضور داشته است. ماه روشن ترين جرم در آسمان شب است اما نوري از خود توليد نمي کند در عوض ...

ماه ماه تنها قمر طبيعي زمين و تنها جرم آسمانيست که انسان بر روي آن حضور داشته است. ماه روشن ترين جرم در آسمان شب است اما نوري از خود توليد نمي کند در ...

ماه تنها قمر طبيعي زمين و تنها جرم آسمانيست که انسان بر روي آن حضور داشته است. ماه روشن ترين جرم در آسمان شب است اما نوري از خود توليد نمي کند در عوض ...

● ليبراسيون يا رخگرد ما در زمين گاهي شاهد بخشي از قسمت پنهان ماه هستيم. نمايان شدن بخشي از قسمت پنهان به دليل ليبراسيون يا رخگرد ماه مي باشد. در ماه س ...

در بقاياي تمدن سومري کتيبه هايي مربوط به ستاره شناسي يافت شده است که قدمت آنها به ۲۵۰۰۰ سال قبل از ميلاد مسيح مي رسد . در بقاياي سنگي کتيبه هاي يافت ش ...

▪ باور غلط : نقاط نوراني که در آسمان شب ديده مي شود، ستارگان هستند. ▪ باور درست : به جز ستارگان، اجرام ديگري نيز در آسمان شب وجود دارد که ما مي توانيم ...

۱۰ حقيقت شگفت انگيز درباره ماه آغاز ماموريتهاي اخير ناسا به منظور شکل گيري مطالعات جديد بر روي کره ماه باعث شده تا به بررسي خصوصيات شگفت انگيزي از کره ...

اخترشناسي که در زبان يوناني از ترکيب اجزاي astronomia = astron + nomos (به معناي قانون ستارگان) تشکيل شده است علم اشياء سماوي (مانند ستارگان، سيارات، ...

دانلود نسخه PDF - ماه گرفتگي