up
Search      menu
تولید و کشاورزی :: مقاله ماهي PDF
QR code - ماهي

ماهي

پرورش ماهي

● مقدمه
رشد ماهيان و عواملي که روند رشد تحت تأثير آنهاست براي پرورش دهنده ماهي ، در درجه اول اهميت قرار دارند. زيرا حداکثر رشد ماهي در حداقل مدت زمان با حداقل مقدار غذا ، هدف اصلي اوست. ماهي جانوري خونسرد است و جهت حفظ درجه حرارت بدن خود ، مجبور به صرف انرژي نيست. بدين لحاظ ، يک ماهي نسبت به يک جانور خونگرم ، از لحاظ تبديل مواد غذايي به پروتئين بدن ، از کارآيي و استعداد بيشتري برخوردار است.
تغذيه ماهيان انرژي مورد نياز ماهي از غذا تأمين ميشود، بهر حال اين انرژي در اصل از خورشيد توليد ميشود. انرژي خورشيد بوسيله گياهاني که براي ساختن کربوهيدراتها ، انرژي مصرف مينمايند، به غذا تبديل ميگردد. جانوران اين گياهان را خورده و انرژي ذخيره شده را جهت انجام فعاليتهاي خود مورد استفاده قرار ميدهند.بنابراين گياهان به عنوان توليد کنندگان اوليه مواد غذايي شناخته شدهاند، که اين مواد به صور ديگر تبديل ميگردد و سپس در اختيار ماهيان قرار ميگيرد.
● ترکيبات آلي مورد نياز ماهيها
▪ پروتئينها
پروتئينها ترکيبات آلي پيچيدهاي هستند که از واحدهاي اسيد آمينه ساخته شدهاند و از طريق اسيدهاي ديواره روده به داخل خون جذب و يا جهت توليد انرژي ميسوزند. منابع گياهي و غالبا حيواني در تأمين پروتئين مصرفي ، در جيره غذايي مصرفي ، تغذيه مصنوعي پرورش دهندگان گنجانده ميشود.
▪ چربيها
اين مواد از واحدهاي اصلي به نام اسيدهاي چرب تشکيل ميشوند . اطلاعات در مورد جزئيات نياز ماهي به چربي در دست نيست، لذا در غذاهاي ويژه مصنوعي اهميتشان در درجه دوم قرار دارد.
▪ کربوهيدراتها
اين مواد شامل گروه وسيعي از مواد شامل قندها ، نشاسته و سلولز هستند. اين مواد غالبا در تغذيه مصنوعي ماهياني بکار ميروند که از طريق آنزيم آميلاز ، قادر به بهرهوري از محصولات گياهي هستند.
▪ ويتامينها
تيامين که در غلات و حبوبات و سبزيجات و خمير ترش (Yeast) و بافت حيواني يافت ميشود و کمبود آن باعث کمي رشد و تشنجها است.
پيريدوکسين ، که در خمير ترش ، غلات وحبوبات موجود است و کمبود آن کم خوني ماهي را به دنبال دارد.
اسيد اسکوربيک که در سبزيجات و بافت حيواني موجود و کمبود آن باعث خونريزي بافتها ميشود.
ويتامين A در روغن ماهي موجود و از طريق گنجاندن پودر ماهي در جيره غذايي تأمين ميشود.
ويتامين D از طريق تأثير نور ماوراء بنفش در پوست ماهي ساخته ميشود و کمبود آن اختلال در فرآيند استخوان سازي را باعث ميشود.
ويتامين E و ويتامين K در بافت گياهي و سبزيجات موجود و کمبود آنان باعث کم خوني و اختلال در انعقاد خون ميگردد.
● استحصال تخم و بچه ماهي
در صنعت تکثير و پرورش آبزيان ، واژه تخم يا بچه ماهي به مراحل جواني حيوان مورد استفاده جهت ماهيدار نمودن استخرهاي پرورش ماهي اطلاق ميگردد. تهيه و تأمين بچه ماهي در زمينه پرورش ماهيان تحت تأثير وجود اختلافي مهم بين رفتار تخم ريزي گونههاي مختلف ماهيان قرار دارد. به عبارت ديگر برخي از انواع ماهيان آب شيرين از روي ميل در استخرهاي پرورش ماهي تخمريزي ميکنند و تأمين تخم به راحتي صورت ميگيرد و برخي در کارگاه تخمريزي ميکنند.
بهترين نوع ماهي شناخته شده که به سهولت در استخر تخمريزي مينمايند ، ماهي تيلاپيا است.
نوع ديگري از سيستم تکثير ماهياني که در آب شيرين استخرها به حد بلوغ و تخمريزي و بهرهبرداري ميرسد ماهي قزلآلا است. البته وجه تمايز آن با ماهيان ديگر آب شيرين ، در استفاده از استخرهاي بتوني بوده که ويژه اينگونه ماهيان است. در صورت عدم استفاده از اين گونه استخرها لازم است در شرايط حوضچه تخمريزي ماهيان قزلآلاي مولد از استخر برداشته و با استفاده از دست ، از طريق وارد آوردن فشار بر روي بدن ماهي تخم کشي صورت و سپس تخمهاي بارور شده را به خارج از حوضچه (استخرهاي غير بتوني) هدايت کرد.
● آب
منشاء آب شيرين جهت پرورش ماهيان ، بارندگي است که با توجه به موقعيت جغرافيايي و آب و هوايي محل تغيير ميکند. چشمهها و چاهها در اثر نفوذ آب باران در زمين بوجود آمدهاند که جهت پرورش و تکثير ماهيان مورد بهرهبرداري قرار ميگيرند. گاهي نيز از هرز آبهاي جمع شده در زمينهاي شيبدار با منشاء باران در تکثير و پرورش استفاده ميگردد. مردابها ، درياچهها و رودخانهها منابع ذخيره هرز آبها هستند. براي يک استخر پرورش ماهي ، نيازمند يک مقدار آب اوليه جهت آبگيري متناسب با حجم مورد نياز استخر هستيم. مقدار آب مورد نياز براي پرورش ماهي در آبهاي شيرين از مجموع عوامل زير تعيين ميگردد:
▪ حجم استخر در شروع دوره پرورش ماهي
▪ تلفات نفوذي در طول دوره پرورش ماهي
▪ تلفات تبخيري در طول دوره پرورش ماهي
در صورتي که کل آب شيرين مورد استفاده جهت پر کردن استخر در مواقعي از سال براي تأمين آب استخر کافي نباشد، ساختن يک مخزن ذخيره آب ، پرورش دهندگان را قادر خواهد ساخت تا در مواقع پر آبي ، آب را جهت زمان خشکسالي و کم آبي ذخيره و استفاده نمايند. اگر استخر به شکل مربع مستطيل باشد با در هم ضرب کردن دو ضلع و ارتفاع کل آب مورد نياز برآورد ميشود. ارتفاع × عرض × طول که تعيين ارتفاع از طريق تخمين ميانگين عمق آب صورت ميگيرد که به صورت ارتفاعات مختلف سطح استخر قابل استحصال است .
● کارگاههاي پرورش ماهي
مديريت اينگونه استخرها مستلزم تأمين آب کافي و هنر ايجاد شرايط مطلوب محيطي لازم براي حداکثر رشد و حداقل ميزان مرگ و مير جمعيت ماهيان موجود در استخر است. ورود آب به استخر از طريق يک ورودي تحت کنترل انجام ميگيرد که هدف از آن تأمين جريان مرتب و قابل تنظيم آب ممانعت از فرار ماهيان و جلوگيري از ورود گونههاي نامطلوب به داخل استخر ميباشد. اين آب از طريق يک خروجي قابل کنترل به نام مانک (Monk) از استخر خارج ميگردد و به توليد کننده امکان ميدهد که هر گونه لايه آب موجود در کف استخر را که احتمالا کيفيت آن پايين آمده و بايستي با آب تازه تعويض گردد را تخليه سازد.
● دستورالعملهاي عمومي در رويه پرورش ماهيان آبهاي شيرين
در اين خصوص پرورش دهندگان ماهي ميتوانند از محيطهاي آبي و تسهيلاتي استفاده کنند که براي پرورش ماهي کپور و ديگر گونههاي ماهي آبهاي شيرين مناسبترند ، تا براي ماهيان قزلآلا و فنون اين کار در حال حاضر کاملا مرسوم و رايج است.
ايجاد استخرهاي ماهي در اصل رويهاي از آبزدايي و کنترل منظم مناطق باتلاقي با استفاده از سدهاي ساده که به تدريج استخرهايي مناسب توليد ماهي در کنار آن ايجاد شد، ريشه گرفته است. از لحاظ فني کليه گونههاي ماهي آب شيرين را ميتوان پرورش داد و اين بسته به انتخاب بازار است. در ذيل برخي از مسايلي که در رويههاي پرورش و تکثير ماهيان آب شيرين بايد بدانها توجه داشت مد نظر قرار ميگيرد.
▪ ضد عفوني استخر
استخرها که در اندازههاي متفاوتي هستند (از ۱۰۰ متر مربع براي تخمريزي گرفته تا بيش از ۱۰ هکتار براي پرورش ماهيان استخرهاي نمونه يا در زمين حفر ميشوند و يا بوسيله پشتههاي خاکي ساخته ميشوند که در هر حال بايد قابل زهکشي باشند و اين کار معمولا بوسيله سيستم (مانک) صورت ميگيرد. بهترين و ارزانترين روش ضد عفوني استخرها خنگ گذاشتن و به آيش درآوردن آن است.
▪ تخمريزي
بطور معمول ماهيان آب شيرين در دماي حدود ۲۲ درجه سانتيگراد تخمريزي ميکند و استخرهاي تخمريزي در آغاز ماه مه ، هنگامي که حرارت آب به سرعت زياد ميشود، آماده ميگردند. در استخرها بذر علف افشانده ميشود يا گياهان ديگر امکان رويش مييابند، بطوري که رستنيهاي مناسب موجود باشد، تا تخمها به آنها بچسبند.
استخرها در اکثر اوقات سال ، خالي هستند اما درست قبل از تخمريزي از آب پر ميشوند و فرصت گرم شدن مييابند. آنها تنها وقتي مورد استفاده قرار ميگيرند که درجه حرارت آبشان بالاي ۱۸ درجه سانتيگراد باقي بماند. ماهيهاي توليد مثل کننده آب شيرين در دستههايي شامل ۲ نر و يک ماده انتخاب ميشوند. نرها به سادگي شناسايي ميشوند.
به اين ترتيب که وقتي که حفره شکمي آنها به آرامي فشار داده شود، اسپرم از منفذ آن خارج ميشود. مادهها در اين زمان به واسطه حفره شکمي متورم و منفذهاي برجسته قابل تشخيصاند. ماهي کپور معمولا در ۴ سالگي بالغ ميشود ، گرچه نرهاي آن ميتوانند زودتر بالغ شوند. دستههاي ماهيان بلافاصله بعد از آبگيري استخر ، وارد آن ميشوند و تخمريزي بعد از حدود ۳۶ ساعت صورت ميگيرد.
مادهها روي گياهان مرکز استخر تخم ميريزند و هر ماهي حدود ۰۰۰ر۱۰۰ تخم به ازاء هر کيلوگرم از وزن بدن توليد ميکند. ماهيهاي توليد مثل کننده را پس از تخمريزي بلافاصله از استخر بيرون ميآورند تا تخمها را نخورند.
▪ مراحل لاروي
معمولا تخم ماهيان آب شيرين از جمله کپور پس از گذشت ۱۰۰ درجه روز (يعني ۴ روز در دماي ۲۵ درجه سانتيگراد) سرباز ميکند. لاروها به طول ۵ ميليمتر هستند و تنها يک کيسه غذايي کوچک با خود همراه دارند. هنگام آماده سازي استخر تخمريزي يا نزديک به اين زمان ، استخرهاي نوزاد پروري بزرگتر از استخرهاي تخمريزي هستند و بايد حدود ۱.۲ متر عمق داشته باشند. اين استخرها اختصاصا براي توليد لارو بکار ميروند و بايد تنها حاوي مواد غذايي در چنان اندازه و کيفيتي باشند که مناسب تغذيه لاروها باشند.
▪ کنترل بيماري
کنترل بيماري تا حد زياد مسئلهاي است مربوط به بهداشت استخر. استخرها حتيالامکان بايد در طول زمستان ، خشک نگه داشته شوند و با آهک زنده ، فرمالين يا سود سوزآور ضد عفوني گردند. ماهيان توليد مثل کننده هميشه بايد از بچه ماهيها و ماهيان در حال رشد بزرگتر و جدا نگاه داشته شوند.
ماهيان بايد به خاطر انگلها يا ساير علائم بيماري بطور مکرر در فصل رشد و ترجيحا حداقل ماهي يک بار بطور کامل معاينه شوند و اگر بيماري آنان محرز گرديد، سريع و بطور موثر درمان شوند. دقت در انتخاب ماهيان توليد مثل کننده اهميت فراواني دارد تا در درجه اول موجب انتقال بيماري به مزرعه نشوند.
▪ کنترل شکارچيان
کنترل شکارچيان (عمدتا پرندگان و حشرات آبزي) ، بيشتر با پيشگيري از ورود آنان تا نابود ساختن آنها بايد فراهم گردد. گرين هاوسها واقعا در مقابل شکارچي مقاوم هستند. مسئله عمده ديگر بويژه در اواخر فصل که گرماي آب بيشتر و محصول ماهي موجود در آب بالاست. آلودگي استخر بوسيله خود ماهيان ميباشد.
در اين حالت اکسيژن مورد نياز ضايعات دفع شده از ماهي ، و همچنين مصرف اکسيژن توسط ماهيان در حال رشد ، سبب کاهش ميزان اکسيژن محيط ميگردد. براي مقابله با اين موضوع ميتوان آب را در طول شب که ميزان اکسيژن در پايينترين حد خود است، هوا داد يا آب آن را بطور دائم عوض کرد، گرچه مورد اخير با اتلاف حرارت آب همراه است.

ماهي يک مهره دار خونسرد و آبشش دار است که در آب زندگي مي کند. ماهيها (با بيش از ۲۷۳۱۵ گونه) يک گروه نزديک نيا (پارافيلتيک Paraphyletic) هستند و به سه ...

ماهي سوف (Zander) همچنان قسمتي از معماي اين گونه است که بارها در سرتاسر جهان مورد آزار واقع شده و پايان زننده اي از لحاظ سياست بهره برداري در انتظار ا ...

انواع گونه هاي کپور ماهيان : ۱) کپور معمولي ۲) کپور نقره اي ۳) کپورسرگنده ۴) کپور علفخوار ● روش هاي پرورش بهترين روش براي پرورش ماهيان گرمابي ، پرورش ...

▪ نام گروه ماهيانcobitidae : ▪ نام خانواده: لوچ ▪ نام ماهيان : لوچ دلقک ▪ طول حداکثر: ۳۰ سانتي متر ▪ سطح شنا: کف آب ▪ مکانهاي جاگيري : زير تخته سنگهاو ...

به باور آبزي پروران عرضه ماهيان پرورشي روز به روز با تقاضاي بيشتر مصرف کنند گان مواجه شده است.اين امر طبيعي به نظر مي رسد که مردم ، توليدات بهداشتي با ...

جمعيت رو به افزايش جهان جهت تامين نيازهاي روز افزون خود احتياج به غذا دارد. نياز هاي غذايي از زاه هاي مختلفي تامين مي گردد که ميتوان از توليدات زراعي ...

● رشد ماهيها : رشد ماهيان و عواملي که روند رشد تحت تأثير آنهاست براي پرورش دهنده ماهي ، در درجه اول اهميت قرار دارند ، زيرا حداکثر رشد ماهي در حداقل م ...

● ماهي هاي پرورشي بطورکلي دو گونه اند : ▪ انواع ماهي گرمابي ▪ انواع ماهي سرد آبي ● تاريخچه پرورش ماهي در ايران اولين تکثير مصنوعي ماهي در ايران به سال ...

دانلود نسخه PDF - ماهي