up
Search      menu
جانور شناسی :: مقاله ماهي کور PDF
QR code - ماهي کور

ماهي کور

آيا ماهي کور ايراني چشم انتظار نابودي است ؟

افرادي که با قطار به سمت انديمشک سفر مي کنند شايد خبر نداشته باشند که در نزديکي آنها غارنشين کوري در زير زمين براي زنده ماندن و حفظ بقاي نسل خود با ناآگاهي انسان هاي به ظاهر متمدن مبارزه مي کند. در نزديکي ايستگاه تنگ هفت لرستان روستايي به نام لَوَن واقع شده که در حوالي آن اثري طبيعي و ملي به نام غار ماهي کور در پاية کوهي جاي گرفته است. اين غار محل زندگي يکي از کمياب ترين ماهي هاي جهان به نام ماهي کور ايراني است. نام علمي اين ماهي Iranocypris typhlops است. نام هاي علمي از زبان لاتين الهام گرفته شده است و از لحاظ ريشه يابي نام علمي اين ماهي تشکيل شده است از Iran به دليل اينکه در کشور ايران شناسايي شد، Cypris در زبان لاتين و جانورشناسي به ماهي کپورها اطلاق مي شود و اين ماهي از نظر رده بندي در گروه کپور ماهيان قرار دارد و typhlops به معناي نابينا است و به طور کلي اگر بخواهيم نام علمي اين ماهي را به فارسي برگردانيم، ماهي کپور کور ايراني خوانده مي شود.
اين ماهي داراي بدني فشرده و سري تخت است. ۲جفت سبيل در گوشه هاي دهان دارد. هيچ آثاري از چشم در آن ديده نمي شود و به همين دليل فاقد قدرت بينايي است و تنها از طريق سبيل هاي حسي اطراف دهان و خط جانبي موجود بر دو طرف شکم قادر به درک حسي پيرامون خود است. بدن اين ماهي برهنه و فاقد فلس است به جز اينکه رديفي از فلس هاي کوچک در قاعدة باله هاي پشتي و در برخي نمونه ها تعداد اندکي فلس بر روي پهلوها دارند. ماهي کور داراي دندان هاي بزرگ و مخروطي است. ماهي کور غارزي در کل فاقد رنگ است و تنها در برخي نمونه ها آثار مايل به صورتي يا قرمز کم رنگ مشاهده مي شود. کم رنگي با بي رنگي اين ماهي به قدري است که رگ هاي خوني از زير پوست ديده مي شود. نمونه هاي موجود در محلول هاي نگهدارنده مانند الکل و فرمالين که در موزه نگهداري مي شود به سفيد مايل به زرد تغيير رنگ مي دهند.
حداکثر اندازه در نمونه هاي بدست آمده تا ۵۵ميليمتر گزارش شده است. گونة ماهي کور ايراني تاکنون تنها از غار ماهي کور در تنگ هفت لرستان در ايران يافت شده است.
زيستگاه اين ماهي در آب هاي زيرزميني است. در غار ماهي کور به دليل اينکه دهانة اين غار به سطح آب هاي زيرزميني اتصال دارد، اين امکان را به وجود آورده که ماهي کور در طول شب ها به نزديکي سطح آب در دهانة غار مي آيد. اين ماهي تنها روزهاي گرم سال در نزديکي آب هاي سطحي زمين ديده مي شود. دماي آب محل زندگي اين ماهي از ۵ تا ۲۸ درجه سانتيگراد متغير است. غير از جلبک هايي که در کنارة صخره هاي آبي در سطح زمين مي رويد، وجود هيچ گونه گياهي در نهرهاي زيرزميني تأييد نشده است. اينکه ماهي کور از چه تغذيه مي کند تاکنون به طور دقيق شناخته نشده است ولي احتمال اين مي رود از نوعي آرتيما تغذيه کند که در آب هاي زيرزميني يافت مي شود. عمر اين ماهي در طبيعت مشخص نيست ولي در محيط اکواريوم حدود ۱۸ تا ۲۴ ماه عمر مي کند. همچنين توليد مثل اين ماهي نيز ناشناخته باقي مانده است.
ماهي کور ارزش خوراکي و صنعتي براي انسان ندارد ولي نقش آن در چرخة زيستي و محيط زيست بسيار حياتي است. اين ماهي در پايداري سفره هاي آب زيرزميني نقش ارزنده اي را بازي مي کند. همان طور که در قبل گفته شد ماهي کور داراي خط جانبي در ناحيه پهلويي بدن است که به وسيلة آن قادر است تلاطم و جابجايي آب را حتي به صورت جزيي حس کند. اين خط جانبي متشکل از سلول هاي حسي ويژه اي است. زماني که راه آهن تهران انديمشک توسط کارشناسان احداث مي شد، غارماهي کور براي اولين بار توسط پژوهشگران خارجي شناسايي شد. در ششم ماه مي ۱۹۳۷ جانورشناسي به نام E.W.Kaiser توانست ۷ نمونه از اين ماهي را جمع آوري و شناسايي کند. اين جانورشناس نمونه هاي خود را در اختيار موزة جانورشناسي کوپنهاگ قرارداد.
Kaiser به همراه جانورشناس ديگري به نام Bruun در سال ۱۹۴۴ اين ماهي را در جنس Barbus يعني سس ماهي ها قرار دادند و اين دليل دارا بودن دو جفت سبيل بود. که شباهت به ماهي هاي نامبرده داشت.
نيلسون (Nilsen) در سال ۱۹۷۴ نيز اين نمونه ها را مورد بررسي قرار داد. با بررسي دقيق تر نمونه هاي بدست آمده، ماهي کور ايراني را در جنس Cypris طبقه بندي کردند. در اين ميان جانورشناسي انگليسي به نام آنتوني اسميت نمونه هايي از اين ماهي را در سال ۱۹۷۹ جمع آوري کرد. هرچند که وي احتمال اين را مي داد که گونه اي مشابه اين ماهي کور در قنات هاي جوپار وجود دارد ولي تاکنون گزارشي در اين مورد ارائه نداده است. ماهي کور به دلايل گوناگوني از سال ۱۹۹۰ در ليست قرمز قرار گرفته است و در حال حاضر يکي از حيوانات در معرض خطر شناخته شده و از نظر اتحاديه جهاني حفاظت از گونه هاي جانوري حتي بيشتر از يوزپلنگ ايراني در معرض خطر و نياز به حفاظت هاي شديد قرار دارد.
ماهي کور غارزي در ناحيه اي دورافتاده قرار گرفته است و از نظر دسترسي بسيار مشکل است و اين امتيازي براي اين ماهي به شمار مي آمد ولي برخي افراد اين دردسر را مي پذيرند که خود را به دهنة غار رسانده و ماهي هايي که به سطح آب مي آيند را صيد کنند به اين جهت که در اکواريوم نگهداري کنند و برخي نيز آنها را به قيمت هاي بالا خريد و فروش مي کنند.
به دليل دورافتاده بودن اين غار ماهي کور از ايستگاه تنگ هفت و به اين دليل که در آن ناحيه هيچ جادة شوسه و اتومبيل رو غير از خط آهن وجود ندارد، به کارگيري نيروي حفاظتي از جانب سازمان محيط زيست بسيار مشکل است. در حال حاضر تنها يک محيط بان در ايستگاه تنگ هفت مستقر شده که فاقد هيچ گونه امکانات گشت زني و مراقبتي است. به طوري که اگر اين محيط بان بخواهد هر روز در يک نوبت اين غار را بازبيني کند مجبور است از تونل هاي طولاني در مسير راه آهن و مسيرهاي صعب العبور تردد کند در حالي که اين شخص حتي يک موتورسيکلت هم در اختيار ندارد. غارماهي کور به لحاظ اينکه داراي نادرترين گونه جهاني و به عنوان اثر ملي و طبيعي است نياز به مراقبت هاي اساسي دارد. چه بسا نابودي اين ماهي کمياب و منحصر به فرد، لطمه بزرگي را به طبيعت وارد مي سازد که به هيچ وجه قابل جبران نيست.

ماهي يک مهره دار خونسرد و آبشش دار است که در آب زندگي مي کند. ماهيها (با بيش از ۲۷۳۱۵ گونه) يک گروه نزديک نيا (پارافيلتيک Paraphyletic) هستند و به سه ...

● بيمار الف؛ بخش اول: آقاي ۵۵ ساله مهاجري، بدون سابقه قبلي، به دليل تنگي نفس (که از سه روز پيش شروع شده) و سرفه بدون خلط به اورژانس مراجعه مي کند. در ...

ماهي سوف (Zander) همچنان قسمتي از معماي اين گونه است که بارها در سرتاسر جهان مورد آزار واقع شده و پايان زننده اي از لحاظ سياست بهره برداري در انتظار ا ...

نفت کوره ، يک فراورده جانبي بيشتر نفت کوره‌هاي باقيمانده مصرفي در ايالات متحده آمريکا ، از خارج وارد مي‌شود. اين سوخت به قيمت بسيار ارزاني فروخته مي‌ش ...

ارزش غذايي جانوران آبزي باعث افزايش مصرف آنها شده است که در اين ميان شاه ميگوي آب شيرين خرچنگ دراز آب شيرين جايگاه ويژه اي داشته و به دليل داشتن خصو ...

بي شک به اعتقاد بسياري از کارشناسان و پرورش دهندگاه ماهي هاي آکواريومي ديسکاس ها زيباترين و بي نظيرترين ماهي هاي زينتي در بين ماهي هاي آکواريومي آب شي ...

▪ کرمهاي شيشه اي در فصل زمستان در بسياري از درياچه ها و استخرها مي توان با يک توري دستي مقدار زيادي کرمهاي شفاف که به آنها کرم شيشه اي مي گويند، صيد ن ...

انواع گونه هاي کپور ماهيان : ۱) کپور معمولي ۲) کپور نقره اي ۳) کپورسرگنده ۴) کپور علفخوار ● روش هاي پرورش بهترين روش براي پرورش ماهيان گرمابي ، پرورش ...

دانلود نسخه PDF - ماهي کور