up
Search      menu
جانور شناسی :: مقاله ماهي پلي پتروس PDF
QR code - ماهي پلي پتروس

ماهي پلي پتروس

اگر کسي مايل به نگهداري يک ماهي ماقبل تاريخي (زماني که دايناسور ها روي زمين جولان ميدادند) با سابقه اي که به ۲۴۸ ميليون سال پيش باز ميگردد با تنفس هوايي و مقاوم در برابر بيماريها و شرايط ناگوار محيطي است , بي شک ماهي پلي پتروس انتخابي مناسب است!
فقط کافي است به اين ماهي آبزيداني با بستر مناسب و جادار و آبي متعادل و کمي غذاي گوشتي بدهيد تا سالها حيوان خانگي دست آموزي برايتان باشد .
اين ماهي به زودي دست آموز مي شود و رفتار ويژه اي دارد . مثلا گاهي به صورت افقي بي حرکت در ستون آب مي ماند و گاهي خودش را به سمت طعمه شليک مي کند !
● نامگذاري
▪ اين ماهي از لحاظ رده بندي در خانواده Polypteridae جاي دارد.
اين خانواده داراي دو جنس است .
الف) يکي از جنسها ؛ Polypterus نام دارد که داراي ۹ تا ۱۰ گونه است ( بدون در نظر گرفتن زير گونه ها ) .
ب) جنس ديگر Erpetoichthys نام دارد که تنها يک گونه دارد .
از اين خانواده تاکنون ۲ گونه در بازار ماهيان زبنتي ايران وارد شده است که هر دو به جنس پلي پتروس تعلق دارند .
▪ اين ماهيان به ترتيب عبارتند از :
۱) Polypterus senegalus
اسم عمومي اين ماهي Gray bichirيا ماهي بيشير (بيکير) خاکستري است که به آن بيشير سنگالي هم مي گويند.
(ملاحظه فرموديد که تا حالا اثري از دايناسور يا پلي نبود بلکه فقط در اسم جنس اين ماهي کلمه پلي وجود دارد !)
به طور کلي يعني ماهي با تعداد باله هاي زياد , که به تعداد زياد باله هاي پشتي اين ماهي اشاره دارد .
در اصل باله پشتي طولاني اين ماهي به بالچه هاي مجزا تبديل شده که در هر بالچه يک خار و چند شعاع منشعب وجود دارد و در حالت افراشتگي حالتي اره مانند به پشت ماهي ميدهد.
ماهي بيشير سنگالي ( خاکستري ) شايد فراوان ترين گونه از اين خانواده در تجارت آکوآريوم باشد .
گزارش شده که در زمان فرعون از اين ماهي به عنوان ماهي خوراکي استفاده مي کردند.
● خاستگاه
خاستگاه اين ماهي آفريقا و حوضه آبريز رودخانه نيل و آفريقاي غربي مانند سنگال , نيجر , گامبيا و ... مي باشد.
● ويژگي ها
بدن اين ماهي استوانه اي ( سيلندري ) و مار مانند است .
طول کل اين ماهي به ۵ ۵۰ سانتي متر ميرسد و بيشترين وزن ثبت شده از اين ماهي ۲۰۷ گرم است.
رنگ اين ماهي در پشت بدن زيتوني و در کناره ها کرم – خاکستري است و زير شکمش شيري رنگ است .
گاهي در انتهاي باله هايش رنگ قرمز ديده مي شود که نشانه کمبود اکسژن و خفگي يا نامناسب بودن شرايط آب آکوآريوم است.
اين ماهي ساکن آب شيرين و يک ماهي گرمسيري است و دماي ۲۵ تا ۲۸ درجه سانتي گراد را مي پسندد.
p.H مورد تحمل اين ماهي هم ۶ تا ۸ درجه است.
از لحاظ ظاهري گاهي فک بالايي در اين ماهي جلو تر از فک پاييني است. دهان پلي پتروس داراي دندانهاي ساده است .
سوراخهاي بيني اين ماهي به شکل لوله در آمده است . تعداد بالچه هاي پشتي از ۸ تا ۱۱ عدد گوناگون است.
فلس هاي اين ماهي لوزي شکل (گانوئيد) است و پوششي زره مانند به ماهي ميدهد . (اين نوع فلس در ماهي هاي خاوياري هم وجود دارد )
بيشير خاکستري در طبيعت از حشرات , سخت پوستان , نرم تنان , قورباغه ها و ماهي ها تغذيه مي کند.
زير گونه اي از اين ماهي با نام Polypterus senegalus senegalus اصولا حشره خوار ( insectivorous ) است. طول عمر اين ماهي را تا ۳۴ سال برآورد مي کنند.
اين ماهيان داراي اسپيراکل و دريچه مارپيچي روده بوده و استخوانهاي فک فوقاني آنها با جمجمه يکي شده است .
به علت بالا بودن ترکيبات نيتروژن دار در ادرار اين ماهيان معمولا پيشنهاد مي شود که ۱۰ تا ۲۵ درصد آب آبزي دان در هفته عوض شود.
اگر گياه در آبزي دان قرار بدهيم , ماهي با رفتار ويژه اي در لابه لاي آنها کمين مي کند و گاهي سرش را از لابلاي گياهان سطح آب بيرون مي آورد .
آبزيدان حاوي اين ماهي بايد سر پوشيده باشد زيرا استرس يا رد شدن حشرات ممکن است باعث بيرون پريدن اين ماهي شود .
اگر هم يکي از ماهيانتان از آب بيرون پريده بود و بي حرکت افتاده بود , نگران نشويد , زيرا معمولا پس از منتقل کردن ماهي به آب و هوادهي ؛ پس از مدتي ماهي دوباره جان ميگيرد .
نمونه هاي بزرگ پلي پتروس معمولا قلمرو طلب هستند و با هم مي جنگند . مگر اينکه آبزيدان خيلي خيلي بزرگي داشته باشيد .
بهتر اين است که تنها يک عدد از اين ماهي را در آبزيدان نگهداري کنيد .
اگر قصد وارد کردن چند ماهي از اين نوع را به آکوآريوم خود داريد , بهترين حالت اين است که آنها را هم زمان وارد کنيد و با يک تور دستي آماده بمانيد تا در صورت زدوخورد , آنها را جدا کنيد .
آبزي دان پلي پتروسها بهتر است دراز باشد ( يعني طولش زياد باشد ) و گياه در آن وجود داشته باشد . آب نسبتا سنگين نيز نتيجه اي بهتر از آب سبک مي دهد .
● تنفس هوايي
پلي پتروس ها داراي ويژگي بسيار کم يابي هستند و آن دارا بودن اندام شش است .
کيسه شناي اين ماهيان علاوه بر حفظ شناوري به عنوان اندام تنفسي هم ايفاي نقش مي کند .
يک بخش از اين کيسه شناي دو بخشي با يک مجراي دريچه دار يه گلو ( مري ) متصل مي شود و در زمان کمبود اکسيژن در آب (هيپوکسي) نقش تنفسي را ايفا مي کند .
گزارش هايي از ايجاد حالت خفگي در ماهي در اثر جلوگيري از رسيدن آن به سطح آب و تنفس هوا وجود دارد.
ماهي براي تنفس به سطح آمده و با حرکتي ناگهاني مقداري هوا مي بلعد و به زير آب مي رود .
به همين دليل هميشه چند سانتي متر فضاي خالي بين سطح آب و سقف آبزي دان خود براي تنفس ماهي باقي بگذاريد .
● تغذيه پلي پتروس
اين ماهي را مي توان با همه گونه غذاهاي گوشتي , چه زنده و چه مرده تغذيه کرد .
ميگو , کرم ها , لارو حشرات (مثل کرم خوني ) , تکه هاي بريده شده دل گوسفند يا گوساله (مخصوصا وقتي به شکل کرم در آمده باشند ) , قورباغه , ماهيان کوچک يا تکه هاي کوچک ماهيان , سمندر کوچک ( Newt ) و حتي ماهيان کوچک آبزبداني مثل زبرا و گوپي و ... را مي توان به عنوان خوراک به اين ماهي پيشکش نمود.
به ياد داشته باشيد که اگر مثلا چند ماهي زبرا به عنوان غذا براي اين ماهي خريده ايد , آنها را با فاصله و يکي يکي به آکوآريوم وارد کنيد . زيرا اگر همه را با هم وارد آبزيدان کرديد , پلي پتروس شما تا همه را نخورد ول کن معامله نيست .
فراموش نکنيد که رژيم يکنواخت باعث مي شود که همه مواد لازم به بدن ماهي بيشير نرسد , پس سعي کنيد رژيم متنوعي برايش تدارک ببينيد .
پس از مدتي اين ماهي با شما آشنا مي شود و ميتوان وي را شرطي نمود .
همچنين ماهي دوست دارد که غذا را از دست شما بگيرد , ولي از آنجا که بينايي خوبي ندارد و ممکن است انگشت شما را با غذا اشتباه بگيرد , بهتر است اين غذا دهي با پنسهاي دسته بلند يا دستکش کلفت انجام شود !
تکه هاي دل يا کرم فشرده ( توبي فکس ) را مي توان با اين شيوه به ماهي تعارف کرد .
اگر به صورت دستي به ماهي خود غذا مي دهيد , و آبزيدانتان لبه هاي تيز دارد يا در زهوار آن لامپ کار گذاشته ايد ؛ مواظب باشيد ماهيتان نسوزد يا زخمي نشود .
نکته ديگري که توجه به آن لازم است ؛ تناسب دهان ماهي و اندازه غذا و سايز سنگهاي کف آبزيدان است !
اگر از غذايي استفاده مي کنيد که به کف آبزيدان مي رود بايد مواظب باشيد که به علت ساختار پوزه اين ماهي , ممکن است مقداري از سنگها را همراه با غذا ببلعد .
البته پلي پتروس پس از لحضه اي سنگها را بيرون مي اندازد اما ممکن است اشتباهي تعدادي از آنها را بخورد و دچار مشکلات گوارشي گردد .
يک ويژگي اعجاب آور در اين ماهيان باهوش اين است که هر ماهي سليقه مخصوص به خودش را دارد.
يعني ممکن است دو ماهي در يک آبزيدان باشند که يکي از آنها عاشق طعم ميگو باشد ولي ديگري حتي لب هم به آن نزند !
● تفاوت هاي جنسي و توليد مثل
تفاوت آشکاري بين نر و ماده پلي پتروس وجود ندارد . گزارش شده که باله مخرجي نر ها بزرگتر و پهن تر از باله مخرجي ماده هاست . همچنين ماده هاي اين گونه داراي سر بزرگتري نسبت به ماهيان نرها مي باشند .
تاکنون چند گونه از اين ماهيان را با موفقيت در اسارت تکثير کرده اند ولي اسرار آن به بيرون درز نکرده است .
فقط ميدانيم که نمونه هاي انتخابي تا ۳۰ سانتي متر طول داشته اند .
به نظر مي آيد که يک دوره خشکسالي براي آماده سازي اين ماهي براي تخم ريزي مفيد باشد .
يعني ماهي در فصل بارندگي ( که پس از خشکسالي رخ ميدهد ) و پر آب شدن رودخانه ها جفت گيري و تخم گذاري مي کند که مي شود از ماه اگوست تا سپتامبر. و اين زماني است که سيلاب هاي متناوب در حوضه رود نيل رخ ميدهد .
گفته شده که افزودن کمي آب سرد به آکوآريوم ميتواند ماهيان رسيده را تحريک به تخم ريزي کند .
در زمان جفت گيري معمولا يک جفت ماهي نر بر سر تصاحب يک ماده با هم به جست و خيز مي پردازند .
سپس ماهي پيروز به سراغ ماهي ماده مي رود و شروع به انجام رقص هاي عشقي با هم مي کنند و گاهي ممکن است که هر دو با هم از آب به بيرون بپرند !
پس از لحظه اي استراحت ماهي نر به کنار ماهي ماده خزيده و ضربه هاي آرامي به سر ماهي ماده مي زند.
در همين زمان , ماهي نر باله مخرجي خود را که چند وقتي است بزرگ و کلفت و متورم شده , به شکل يک ليوان در آورده و آن را زير شکم همسرش در زير سوراخ تناسلي ماهي ماده قرار ميدهد تا تخمها در اين باله مخرجي گود شده جاي بگيرند !
شايد به همين دليل باله مخرجي نر ها بزرگتر است و يکي از روشهاي تعيين جنسيت است !
معمولا ماهي ماده ۱۰۰ تا ۳۰۰ تخم مي گذارد و در دماي معمولي پس از ۳ تا ۴ روز نوزادان از تخم خارج مي شوند .
نوزادان در ابتدا به صورت گروهي ( School) زيست مي کنند . ويژگي جالب اين ماهيان اين است که نوزاد آنها داراي آبشش هاي خارجي برگ مانند است .ماهيان جوان داراي چند نوار تيره رنگ بر روي بدن هستند .
هنوز اطلاع درستي از رفتارهاي مراقبتي ويژه والدين در مورد فرزندان در اين ماهي در دست نيست . (نمي دانم اين همه دانشجوي شيلات چه کار مي کنند ؟ )
۲) Polypterus ornatipinnis
نام عمومي اين ماهي Ornate bichir يا ماهي بيشير پر نقش و نگار است . ساکن آب شيرين با دماي ۲۶ تا ۲۸ درجه سانتي گراد ميباشد . طول کل آن گاهي به ۶۰ سانتي متر هم ميرسد . خاستگاهش حوضه رود کنگو بوده و فک بالا و فک پايينش مساوي هستند. تعداد بالچه هاي باله پشتي اش ۹ تا ۱۱ عدد است .
اين ماهيان معمولا شبها شکار مي کنند و به صورت انفرادي ( و نه گروهي ) زيست مي کنند .
ساير ويژگي هايش شباهت زيادي به ماهي بيشير خاکستري دارد. اين ماهي کمي خجالتي است و در مقابل بيماريها آسيب پذير تر است .
● حلقه گم شده داروين
باله سينه اي در ماهي پلي پتروس داراي ساختار جالبي است و گمان ميرود در طي ميليونها سال جاي خود را به مچ داده است.
دارا بودن شش و باله اي که شبيه مچ دست است , شايد بيان گر اين واقعيت باشد که ميليونها سال پيش اين ماهيان آب را ترک گفته و قدم به خشکي گذاشته اند و به ترتيب دوزيستان , خزندگان , پرندگان و پستانداران را به وجود آورده اند .

تصور جهان پيشرفته کنوني بدون وجود مواد پليمري مشکل مي باشد. امروزه اين مواد جزيي از زندگي ما شده اند و در ساخت اشياي مختلف ، از وسايل زندگي و مورد مصر ...

تصور جهان پيشرفته کنوني بدون وجود مواد پليمري مشکل ميباشد. امروزه اين مواد جزيي از زندگي ما شدهاند و در ساخت اشياي مختلف ، از وسايل زندگي و مورد مصرف ...

ماهي يک مهره دار خونسرد و آبشش دار است که در آب زندگي مي کند. ماهيها (با بيش از ۲۷۳۱۵ گونه) يک گروه نزديک نيا (پارافيلتيک Paraphyletic) هستند و به سه ...

ماهي سوف (Zander) همچنان قسمتي از معماي اين گونه است که بارها در سرتاسر جهان مورد آزار واقع شده و پايان زننده اي از لحاظ سياست بهره برداري در انتظار ا ...

ارزش غذايي جانوران آبزي باعث افزايش مصرف آنها شده است که در اين ميان شاه ميگوي آب شيرين خرچنگ دراز آب شيرين جايگاه ويژه اي داشته و به دليل داشتن خصو ...

افرادي که با قطار به سمت انديمشک سفر مي کنند شايد خبر نداشته باشند که در نزديکي آنها غارنشين کوري در زير زمين براي زنده ماندن و حفظ بقاي نسل خود با نا ...

بي شک به اعتقاد بسياري از کارشناسان و پرورش دهندگاه ماهي هاي آکواريومي ديسکاس ها زيباترين و بي نظيرترين ماهي هاي زينتي در بين ماهي هاي آکواريومي آب شي ...

▪ کرمهاي شيشه اي در فصل زمستان در بسياري از درياچه ها و استخرها مي توان با يک توري دستي مقدار زيادي کرمهاي شفاف که به آنها کرم شيشه اي مي گويند، صيد ن ...

دانلود نسخه PDF - ماهي پلي پتروس