up
Search      menu
جانور شناسی :: مقاله ماهيان نه چشمي PDF
QR code - ماهيان نه چشمي

ماهيان نه چشمي

ماهيان نه چشمي که به صورت انگلي مانند زندگي مي کنند، مه عضو ماهيان حقيقي شناخته شده در دنيا هستند و نه خويشاوندي با مار ماهيان دارند بلکه شبيه به زالوهايي هستند که از بدن ديگر ماهيان داخل رودخانه ها تغذيه مي کنند حقي براي مهاجرت نيز از ماهيان ديگر استفاده نموده و خود را به بدن آنها چسبانده و حرکت مي کنند. لاروهاي اين ماهيان نيز مانند والدين زندگي انگلي دارند و از ديگر موجودات ريز زنده داخل رودخانه ها استفاده و تغذيه مي کنند، اما از همه اينها مهمتر اين است که والدين اصلا فرزندان خود را نمي بينند و حتي يک لحظه نيز در کنارشان باقي نمي مانند ولي نه چشميان نهري در کنار تخم هاي خود مي مانند.
مقدمه:
اين تحقيق که در مورد ماهيان نه چشمي رودخانه اي و نهر ها است، در مورد نوع زندگي، روش جفت گيري، نوع تخم ريزي، نوع مهاجرت ، چگونگي بزرگ شدن لاروها، مراحل رشد بدن و بوجود آمدن دندان ها و قسمتهاي مختلف ماهي نه چشمي صحبت کرده است.
ماهيان نه چشمي:
نه چشميان فاقد فلس بوده و با بدني مدور که در ناحيه انتهايي به باله دمي ختم مي شود. حدودا در وسط بدن، اولين باله پشتي شروع و سپس دومين باله پشتي کوچک قرار گرفته است. کناره هاي باله هاي پشتي و دمي توسط شعاعهاي غضروفي ظريفي نگهداري مي شوند. از باله مخرجي فقط اثري مانده، باله هاي جفت وجود ندارند. رنگ پشت اين ماهيان تيره، طرفين معمولا روشنتر و شکم سفيد است. در مورد شکل و رنگ بدن که شبيه مارماهي است، با وجود اين شباهت هاي مارمکاهي با ماهي نه چشمي خويشاوندي ندارد. بدين ترتيب ماهيان نه چشمي را در فوق رده (ماهيان بدون فک) طبقه بندي مي کنند، محققين سيستماتيک بحق آنها را در کنار فوق رده ماهيان قرار داده اند. در واقع نه چشميان متعلق به ماهيان نبوده زيرا که آنها فاقد مشخصات واقعي دهان و در حقيقت فاقد استخوان هاي فکين هستند. آنها به جاي دهان استخواني، داراي يک دهان مدور مکنده بوده و به همين جهت آنها را دهان گردان مي نامند. صفحه دهاني مدور به سمت داخل بدن به صورت قيفي در مي آيد. دهان مجهز به دندانهاي شاخي است. در انتهاي دهان زبان قرار دارد که خود نيز داراي دندانهاي تيز شاخي است. دهان قيفي شکل شبيه يک بادکش بوده و به منظور چسبيدن به اجسام سخت از آن استفاده مي شود. دهان مستقيما به مري متصل و در حفره چشمي به صورت دو کانال روي هم قرار گرفته، منشعب مي شود. کانال فوقاني به روده و کانال تحتاني گسترش يافته و به صورت کيسه بزرگ بسته اي( مجراي آب يا کيسه برانشي) در مي آيد، کيسه فوق در هر طرف داراي هفت کيسه کوچک برانشي است. کيسه هاي کوچک برانشي توسط حفره هاي بادامي شکل کوچکي با خارج در ارتباط است. بدين ترتيب آب تنفسي به دو طريق به برانشي ها مي رسد. به هنگامي که جانور با دهان خود به اجسام چسبيده است، آب با کمک عضلات کيسه بزرگ برانشي از حفرات برانشي هاي مکيده و از همين راه نيز خارج مي شود.
برعکس به هنگام شنا جريان آب از راه دهان وارد کيسه برانش و از حفرات برانشي ها به خارج دفع مي شود. هفت حفره برانشي در هر طرف بدن انگيزه اي براي فرانسويان بود که ماهي را ماهي هفت چشمي بنامند. در ممالک آلماني زبان بدين علت ماهي فوق، نه چشمي خوانده مي شود که علاوه بر هفت حفره برانشي، چشم حقيقي و حفره بيني، با هم تشکيل نه حفره را داده و اسم ماهي از مجموع آنها گرفته شده است. اين گونه نامگذاري در ساير کشورهاي غير آلماني زبان در مورد جانور فوق وجود ندارد. اسم جانور فوق همراه با تغييراتي که در زبان آلماني طي ساليان متمادي انجام گرفته از نيوآگه به نوي آگه که همان نه چشمي مي باشد تغيير يافته است. حفره بيني به صورت يک کيسه طويل به نام کيسه بيني تا زير مغز امتداد مي يابد. اين يکي از علائم مشخصه همه دهان گردان بوده و باعث شده است جانور شناسان مدت زمان طولاني مهره داران را به دو دسته تک بيني و جفت بيني طبقه بندي کنند. در اين رابطه بايستي بيان کرد که تکيه گاه بدني اين جانور به صورت نواري با خاصيت ارتجاعي و بدون بند بوده و به آن نوار مهره اي مي گويند. به جهت اينکه در چنين مهره داران نيز در مرحله گذرا اين چنين نواري موجود است، براي محققين مهره داران دليل ديگري براي قبولي اين نظريه که نه چشمي ها در ابتداي مراحل تکاملي مهره داران قرار دارند.
مي توان چنين تصور کرد که دهان گردان يا همان نه چشميان از اين سير تکاملي که از نيم ميليارد سال پيش آغاز شده بود جدا شده است. مخالفين اين نظريه، نه چشميان را جزء جانوران دهان گردصفات ابتدايي نديده، بلکه آنها را جز مهره داران تکامل يافته به حساب مي آورند ومعتقدند از آنجائيکه اين جانوران داراي زندگي انگلي هستند احتياجي به اسکلت استخواني نداشته اند. وجود صفات دواير و تيغ هاي غضروفي در اسکلت ماهيان نه چشمي علائم دژنراسيون آنهاست. دانشمندان گذشته نيز نظريه دادن که بر اساس آن« نه چشميان را به عنوان زالو هاي برانشي دار شرح و توصيف کرده اند». بعضي از دانشمندان نيز نه چشميان را در گروه کوسه ها، شيطان دريا يا تاس ماهيان قرار داده اند چون که کوسه ها و تاس ماهيان نيز مانند نه چشميان داراي اسکلت غضروفي اند. مي گويند که نه چشميان جانوران حد واسط بين مارها و ماهيان اند، اما محققان امروزي توانسته ان که نظريه حدواسط بودن نه چشميان را با مارها به طور مطمئن و کامل رد کنند، همچنين نه چشمياني وجود دارند که معروف به نه چشميان کور هستند و چنين نظريه در مورد آنها داده شده است« نه چشميان کور تا زمانيکه ديده نشوند تخم دار نمي گردند». نه چشميان براي تخم ريزي ابتدا به طرف بالاي رودخانه ها شروع به مهاجرت مي کنند.
زمان شروع اين عمل معمولا از اواسط سال است و تا بهار سال بعد به طول مي انجامد. هدف از اين مهاجرت راه يابي به مناطق سنگي و شني قسمتهاي علياي رود خانه است. محقق و بيولوژيست ماهي به نام (بار) توانسته است بطور تجربي نشان دهد که به هنگام اقامت ماهي در دريا، زمانيکه اندامهاي تناسلي اش شروع به رسيدن مي کند حساسيت زياد خود را نسبت به تغييرات غلظت املاح آب دريا به تدريج از دست داده و در نتيجه انگيزه اي مي شود که ماهي نه چشمي دريا را ترک کند. از نظر ظاهري اين نقصان حساسيت سبب بوجود آمدن تغييرات قابل رويتي در شکل بدن ماهي مي شود. در هر دو جنس علي الخصوص در جنس ماده، باله پشتي ضخيم و بزرگتر مي شود. در کنار آن قسمت جلويي دومين باله پشتي، به طور مشخص به انتهاي اولين باله پشتي نزديک شده و به هنگام تماس دست در اين محل به صورت يک برجستگي ضخيم قابل لمس به نظر مي رسد. همزمان قسمت انتهايي باله دمي آماس پيدا مي کند و در جنس نر کلواک به صورت يک زائده نوک تيز گنيتال پاپيل تغيير شکل مي دهد. طبيعي است اين تغييرات از امروز به فردا حاصل نمي شود. چنين حالتي در مورد نحوه و ميزان تغذيه اين ماهيان به مدت کوتاهي قبل از شروع به مهاجرت نيز صادق است. به نحوي که به تدريج تغييراتي در دندانها مشاهده مي شود يعني دندانهاي نوک تيز قلابي شکل جاي خود را به دندانهاي شاخي مدور مي دهند.
همزمان روده شروع به کوچک شدن مي کند، تا براي تخم هايي که دائما در حال بزرگ شدن هستند جايي باز کند. نه چشمي ها به هنگام مهاجرت به طرف بالا، هيچ گونه تغذيه نداشته و از ذخاير بدن خويش که در دريا انباشته کرده اند جهت ادامه حيات استفاده مي کنند. نه چشميان به نور حساس بوده و از آن گريزانند. اين حالت ترس از نور به محض اينکه به محل تخم ريزي خود در مناطق علياي رودخانه ها رسيدند از بين مي رود. آنها شناگران ماهر و پر استقامتي بوده، آبشارها و جريانهاي سريع و سدهاي کوچک و ساير موانع ديگر نمي تواند جلو حرکت و پيشرويشان را بگيرد. طبق گزارش هاي محققين علوم طبيعي قرون وسطي اين جانور به هنگام مهاجرت به طرف بالا، به ساير ماهيان بزرگتر مهاجر چسبيده و بدين ترتيب به هدف خود مي رسد. نه چشمي رودخانه اي معمولا به هنگام مهجرت ماهيان آزاد را که از آب دريا وارد رودخانه ها مي شوند همراهي کرده و خود را توسط دهان به بدن ماهيان مزبور مي چسباند. هر دو جنس ماده و نر، نه چشمي در محل تخم ريزي خود شروع بعد جابجايي سنگ هايي به وزن ۲ پوند مي کنند.
هدف و منظور از انجام اين عمل بعد ها نيز غالبا مورد سؤال قرار گرفته است. در حاليکه عده اي معتقدند اين جانوران از سنگ ها براي خود آشيانه سنگي درست مي کنند، عده اي ديگر عقيده دارند که اين عمليات ناگهاني بوده و اصلا هدف از ساختن آشيانه براي خود نيست. به علاوه آنها اظهار مي دارند که جريان جفت گيري نه چشميان معمولا خارج از گودال تخم ريزي انجام مي گيرد. نقطه اوج عمل جفت گيري ماهيان نه چشمي هنگامي است که جنس نر محکم از پهلو خود را به قسمت جلويي جنس ماده چسبانده و قسمت انتهايي بدن را در جلوي اولين باله پشتي بدن جنس ماده مي پيچاند. لحظه اي بعد در همان حالت پيچيدگي از روي اولين باله پشتي ليز خورده و در بين دوباله پشتي ثابت مي شود به علاوه اين وضعيت توسط باله دمي ضخيم شده تقويت مي گردد. در اين حالت کلوآک جنس نر طويل شده و به حفره تناسلي جنس ماده مي رسد.
نقطه اوج جفتگيري موقعي حاصل مي شودکه تخمها رها گشته و توسط اسپرم جنس نر بارور شوند. طبق ارقام ارائه شده نه چشمي ماده بين ۲۶۰۰۰-۹۰۰۰ تخم رها مي کند. قطر تخم نه چشمي رودخانه اي حدود ۱ ميلي متر است. شکافتگي به طورکامل و نامساوي توتال اکوال و تمام زرده را شامل مي شود، شکافتگي مانند تخم دوزيستان بوده نه مانند تخم ماهيان حقيقي که عمل شکافتگي فقط دريک قطب ديسکوائيدل پارتيل انجام مي پذيرد. رشد اين جنين حدود ۱۵روز به طول مي انجامد. سپس لارو نه چشمي تخم را ترک مي کند. والدين تولد نوزاد را هرگز نمي بينند زيرا که آنها به علت مهاجرت پر مشقت و تلاش زياد و همچنين عمل جفت گيري، دچار کوفتگي شديد شده و به تدريج از بين مي روند. در کتب قرون وسطي در اين زمينه گزارش شده است که آنها«به علت تلاش بيش از حد، ضعيف گشته سپس مي ميرند قبل از آنکه تولد نوزادان خود را ببينند.» لارو خارج شده اين ماهي به نام کوردر طولي برابر ۳۰۴ ميلي متر دارد. بدن آنها شبيه بدن مار ماهي يعني قسمت قدامي مدور، تنه کمي پهن و ناحيه دم به صورت بند بند است.
نه چشميان خود را به مسير جريان آب واگذار مي کنند تا به مکاني لجني در کف نهر يا رودخانه برسند و تا چندين سال خود را مخفي کنند و در آن محل به زندگي ادامه دهند. نحوه فرو رفتن لارو نه چشمي در لجن به سرعت صورت مي گيرد به ترتيبي که جانور سر خود را در سطح لجن گذاشته و توسط حرکات ضربه اي شديد دم در آن فرو مي رود. در لجن حرکات ماري شکل آنها را به جلو رانده و هنگامي که به مکاني مناسب دست يافتند، ماده لزج لوله اي شکل ترشح کرده که سبب جلوگيري از ورود لجن به منطقه سر و شکاف هاي برانشي مي شود، از ديواره اين لوله لزج آب تنفسي و ذرات مواد غذايي ريز موجود در آن به داخل لوله نفوذ مي کنند.
حرکات تنفسي در کيسه برانشي کند شده و آب از راه دهان به آرامي وارد و از طريق برانشي ها مورد فيلتر شدن واقع مي شود اين گونه زندگي سبب رشد بطن لاروهاست ولي بايستي توجه داشت که آنها بدين طريق از عوامل خارجي محفوظ مي شوند. اين لاروها يا همان فرزندان نه چشمي ها ۳ تا ۵ سال لازم خواهند داشت که به طولي برابر ۱۵ سانتي متر برسند تا بتوانند مواد غذايي کافي براي عمل دگر ديسي را ذخيره کنند مراحل دگر ديسي کوتاه بوده و غالبا بين ۶ تا ۸ هفته کاملا خاتمه مي پذيرد. اين مرحله در اواخر تابستان و اوايل روزهاي پائيز است ابتدا جانور لجن را ترک و در اين هنگام چشمان درشت ظاهر شده رنگ پوست نقره اي جلا دار شبيه قزل آلاي رنگين کمان است. دهان لارو به صورت دهان مکنده مجهز به دندان در مي آيد، مري از سقف کيسه برانشي روده اي بوجود آمده و ما بقي به صورت کيسه تنفسي تغيير شکل مي يابد. اندام بويايي چندين برابر بزرگتر شده، به قدرت تحرک جانور افزون مي شود و سرانجام از اين محل به طرف دريا رهسپار مي گردد.
در آنجا خود را توسط دهان مکنده به بدن ماهيان چسبانده و به وسيله دندان ها پوست ماهي مورد حمله را پاره و بدين طريق عضلات و اندامهاي حفره داخلي دست يافته از آن تغذيه مي کند. اين قسمت انگلي زندگي جانور ۲ سال به طول مي انجامد. براي حفظ و بقا نسل، ماهيان نه چشمي که خوب تغذيه شده که طولي برابر نيم متر دارند جهت تخم ريزي شروع به مهاجرت به آبهاي داخلي مي کنند بر عکس نه چشميان رودخانه اي، نه چشميان نهري دائما در محل تولد خويش باقي مي مانند. پس از مرحله دگر ديسي هيچ گونه تغذيه اي نداشته، زيرا که روده در اين حالت فاقد فعاليت است. تنها علامت بالغ شدن آنها رشد کامل تخمدان و توانايي استفاده از آن بود که مانند نه جشمي رودخانه اي بالاخره باعث مرگ آنها مي شود. به طور کلي بيولوژي و خصوصيات بدني نه چشميان به شکلي است که در هيچ يک از ساير ماهيان آبهاي شيرين ديده نمي شود. بنابر اين اين سؤال وجود خواهد داشت که اصولا چرا اين جانور در کتب ماهيان آبهاي شيرين مطرح مي شود؟ جواب آن را بايستي از ديدگاه اقتصادي بررسي کرد. نه چشمي رودخانه اي جز ماهيان اقتصادي به شمار رفته و گوشت آن مورد توجه بسياري است گرچه سهم آن در ميان ماهيان صيد شده رودخانه ها از سال ها پيش مرتبا کاهش يافته است، ولي علل آن را مي توان در اقدامات و تاسيسات ساختماني در بستر رودخانه ها و همچنين آلودگي آبها ذکر کرد، زيرا از طرفي باعث جلوگيري از مهاجرت آنها به مناطق تخم ريزي شده و يا سبب مسموم شدن لاروهاي موجود در لجن ها مي شود. نه چشميان در اوايل بهار کاملا لذيذ و با ارزش بوده و هر چه بزرگتر باشند بهترند. غذاي آن مطبوع و دوست داشتني است و به علت چربي زياد با ادويه مصرف مي شود. گوشت اين ماهي در فرانسه مشهور است.

گلخانه به فضاي محدودي اطلاق مي­شود که قابليت کنترل شرايط محيطي مناسب را براي رشد گياهان از نواحي مختلف در طي فصول مختلف يک سال داشته باشد. طبق اين تعر ...

گلخانه به فضاي محدودي اطلاق مي­شود که قابليت کنترل شرايط محيطي مناسب را براي رشد گياهان از نواحي مختلف در طي فصول مختلف يک سال داشته باشد. طبق اين تع ...

بابونه گياهي است دائمي و کوچک بارتفاع تقريبا ۳۰ سانتيمتر داراي بوئي معطر که در چمنزارها و اراضي شني مي رويد . ساقه آن برنگ سبز مايل به سفيد ، برگهاي آ ...

رازيانه گياهي است معطر ، علفي و دوساله که ارتفاع آن تا 2 متر مي رسد ساقه آن داراي شيارهاي هم دريف و موازي مي باشد برگهاي آن نازک و نخي مانند شود است . ...

ناخن‌هاي شما نشان‌دهنده آنچه شما مي‌خوريد، هستند. ناخن‌هاي سالم به معني داشتن بدن سالم است. برنامه‌ريزي تغذيه‌اي به منظور داشتن ناخن‌هاي سالم، شما را ...

● تنوع موريانه ها در هر دسته امروزه در حدود دو هزار گونه موريانه در دنيا مي شناسيم که در مناطق گرمسير و نيمه گرمسير فراوانند يکي از نمونه هاي بزرگ و م ...

عموماً تصور مي شود که موريانه ها موجودات مخربي هستند که نقش کم اهميتي در اکولوژي زمين دارا مي باشند. برخلاف آنچه تصور مي شود، موريانه ها نقش اکولوژيکي ...

مانند هر ساختاري در زيست شناسي، شکل به وظيفه بر مي گردد. يک تپه با انتهاي گرد شده ي مقاوم، چنانکه در بسياري از مناطق گرمسيري مشاهده مي شود، وظيفه دارد ...

دانلود نسخه PDF - ماهيان نه چشمي