up
Search      menu
پزشکی و دامپزشکی :: مقاله مالاريا PDF
QR code - مالاريا

مالاريا

مالاريا مهم‌ترين بيماري انگلي و يکي از مسايل مهم بهداشتي تعدادي از کشورها بخصوص کشورهاي گرمسيري دنيا است.
اين بيماري به صورت عفونت حاد در بيشتر موارد وخيم و گاهي طولاني و با ويژگيهاي تب متناوب و لرز، کم‌خوني و بزرگي طحال و گاه با ويژگيهاي ساده يا کشنده ديگر خودنمايي مي‌کند. اهميت اين بيماري به خاطر شيوع زياد و مرگ‌ومير قابل توجه‌است.
کلمه مالاريا يک کلمه ايتاليايي و به معناي هواي بد (Mal-Aria) است و منظور از آن تعريف بيماري با ويژگيهاي تب متناوب است که ايتاليايي‌ها در گذشته وجود آن را ناشي از هواي بد و مناطق باتلاقي مي‌دانستند.
بيماري مالاريا با نامهاي ديگري چون پالوديسم، تب و لرز، تب نوبه و تب متناوب ناميده مي‌شود.
انگل مالاريا توسط پشه‌اي به نام آنوفل به انسان منتقل مي‌شود که شامل چندين گونه مي‌باشد.
تاريخچه
تاريخچه باستان
علائم بيماري مالاريا در نوشته‌هاي چين باستان توضيح داده شده‌است. ۲۷۰۰ سال پيش از ميلاد چند علامت مشخص مالاريا که بعداً به نام بيماري مالاريا نام گرفت در ناي‌چينگ (انگليسي:Nei ching) (قانون پزشکي) توضيح داده شد. قانون ناي‌چينگ توسط امپراتور هاونگ‌تاي (انگليسي: Huang Ti) ويرايش شد. بيماري مالاريا در يونان تا قرن چهارم قبل از ميلاد به خوبي شناخته مي‌شد. بقراط علايم اوليه اين بيماري را شرح داد. در سوزروتا (انگليسي:Susruta)(مقاله پزشکي نوشته شده به زبان سانسکريت) علايم تب مالاريا نوشته شده بود و به نيش زدن حشره معيني در ايجاد تب اشاره شده بود. تعدادي از نويسندگان رومي باتلاق را در ايجاد بيماري دخيل مي‌دانستند. در کشور چين در سده دوم پيش از ميلاد به گياه گندواش (Qinghao) در يک مقاله پزشکي اشاره شده بود. همچنين در آرامگاه ماواندويي (انگليسي: Mawandui چيني: 馬王堆) واقع در شهر چانگشا کشور چين ۵۲ دارو براي درمان مالاريا پيدا شد. در سال ۳۴۰ پس از ميلاد براي نخستين بار خواص ضد تب گياه گندواش توسط جي هانگ (انگليسي:Ge Hong، چيني:葛洪)از خاندان ين شرقي (انگليسي:Yin)توضيح داده شد. در سال ۱۹۷۱ ماده موثره گياه کينگو توسط دانشمندان چيني جداسازي شد که به نام آرتميزينين(انگليسي: artemisinin) ناميده شد. امروزه اين ماده يک داروي قوي و موثر براي درمان مالاريا به خصوص در ترکيب با داروهاي ديگر ضد مالاريا محسوب مي‌شود.
کشف انگل مالاريا
چارلز لوييس آلفونس لاوران(انگليسي: Charles Louis Alphonse Laveran) جراح فرانسوي ارتش بود که در شهر کنستانتين واقع در شمال شرقي کشور الجزيره سکونت داشت. او براي اولين بار وجود انگل مالاريا را در خون افراد مبتلا به مالاريا توضيح داد. به خاطر اين کشف او در سال ۱۹۰۷ جايزه نوبل را دريافت کرد.
فرق‌گذاري بين گونه‌هاي مالاريا
کاميلو گلژي فيزيولوژيست اعصاب که اهل ايتاليا بود توضيح داد که بيماري مالاريا حداقل داراي دو شکل متفاوت است، يکي با دوره تب سه‌روزه (تب بعد از ۲ روز) و ديگري دوره چهار روزه (تب بعد از ۳ روز) وجود دارد. همچنين او مشاهده کرد که هرکدام از اشکال بيماري شکلهاي متفاوتي از مروزوييت را توليد مي‌کنند که تب در اثر بلوغ و رهاشدن آنها در خون اتفاق مي‌افتد. او در سال ۱۹۰۶ جايزه نوبل فيزيولوژي اعصاب را به خاطر اين کشف دريافت کرد.
نامگذاري انگلهاي مالاريا
دو نفر از محققان ايتاليا‌يي به نامهاي جوواني باتيستا گراسي (انگليسي: Giovanni Batista Grassi) و ريموندو فيلتي براي اولين بار نامهاي پلاسموديوم ويواکس و پلاسموديوم مالاريه را براي دو انگلي که در سال ۱۸۹۰ باعث بيماري افراد مي‌شدند معرفي کردند. لاوران معتقد بود که فقط يک نوع انگل مالاريا به نام اوسيلاريا مالاريه (انگليسي: Oscillaria malariae) وجود دارد. يک آمريکايي به نام ويليام اچ ولش (انگليسي: William H. Welch) اين موضوع را دوباره بررسي کرد و در سال ۱۸۹۷ انگل مالارياي سه‌يک بدخيم را به نام پلاسموديوم فالسيپاروم نامگذاري کرد. در مقابل اين نامگذاري استدلالهاي زيادي وجود داشت. اگرچه کاربرد اين نام در ادبيات آنقدر گسترش پيدا کرده بود که تغيير نام اين انگل به نامي که لاوران انتخاب کرده بود، يک گمان ممکن بود. در سال ۱۹۲۲ جان ويليام واتسون استيفنز (انگليسي: John William Watson Stephens) چهارمين انگل مالارياي انسان را به نام پلاسموديوم اوال معرفي کرد. و همواره با گرم شدن زمين، شيوع اين بيماري افزايش مي‌يابد.
کشف انتقال انگل مالاريا توسط پشه
در اوت سال ۱۸۹۷ رونالد راس کارمند بريتانيايي خدمات پزشکي کشور هند توضيح داد که انگل مالاريا از افراد بيمار توسط پشه‌ها به افراد سالم انتقال مي‌يابد. در تحقيقات بعدي برروي مالارياي پرندگان، راس نشان داد که پشه‌ها مي‌توانند انگل مالاريا را از پرنده‌اي به پرنده ديگر انتقال دهند که اين کار مستلزم وجود چرخه جنسي (اسپوروگوني) در پشه بود. او به خاطر اين کشف درسال ۱۹۰۲ جايزه نوبل فيزيولوژي و پزشکي را دريافت کرد.
کشف انتقال انگل مالارياي انساني
رهبري يک گروه از محققين ايتاليايي را که آميکو بينيامي و جوزپه باستيانلي نيز در آن حضور داشتند را جوواني باتيستا گراسي به عهده داشت. اين گروه پشهآنوفل به نام آنوفل کلاويگر را جمع‌آوري کردند و اين پشه‌هاي آنوفل از خون بيماران تغذيه کردند. سپس چرخه کامل جنسي (اسپوروگوني) پلاسموديوم فالسيپاروم، پلاسموديوم ويواکس، پلاسموديوم مالاريه شرح داده شد.
در سال ۱۸۹۹ پشه‌هاي آنوفل که با تغذيه از خون بيماران آلوده شده بودند به لندن فرستاده شدند تا از ۲ داوطلب اين کار تغذيه کنند. اين ۲ داوطلب در اثر تغذيه اين پشه‌ها به مالارياي سه‌يک مبتلا شدند.
اين موفقيت‌ها شامل حذف مالاريا در مناطقي که داراي آب‌وهواي گرم بودند بود. بعضي از کشورها مانند هند و سري‌لانکا کاهش چشمگيري در موارد ابتلا به مالاريا داشتند. بعضي ديگر از کشورها مانند اندونزي، افغانستان، هايتي و نيکاراگوئه پيشرفت ناچيزي در کاهش مالاريا داشتند. اکثر بخش‌هاي جنوب صحرادر آفريقا اصولا در اين زمينه توفيقي نداشتند. بروز مقاومت انگل نسبت به دارو، گسترش مقاومت آنوفل‌ها به حشره‌کشها، جابجايي گسترده جمعيت، مشکل جلب حمايت مالي کشورها، کمبودو يا عدم مشارکت همه احاداجتماع سسب طولاني شدن تلاشها براي حذف مالارياگرديد. سرانجام به علت مشکلات بالا عمليات حذف و ريشه کني مالاريا به کنترل مالاريا تغيير يافت.
چرخه زندگي انگل (انگليسي:Life Cycle)
سير تکاملي انگل در دو ميزبان انجام مي‌شود. در مورد مالارياي انسان ميزبان اصلي انگل پشه آنوفل ماده‌است و دوره جنسي (انگليسي:Sporogony)در اين ميزبان طي مي‌شود و دوره غيرجنسي (انگليسي:Schizogony)در بدن انسان طي مي‌شود. علاوه بر اين سلول‌هاي جنسي (انگليسي:Gametocyte) در انسان به وجود مي‌آيد که اصطلاحاً دوره گامتوگوني (انگليسي:Gametogony)مي‌گويند. هنگامي که پشه آنوفل ماده آلوده به انگل مالاريا از انسان خونخواري مي‌کند اسپوروزوييت‌هاي موجود در غدد بزاقي پشه آنوفل به انسان منتقل مي‌شود. اسپوروزوييت‌ها به سلول‌هاي کبد وارد شده و پس از رشد وتکثير به شيزونت (انگليسي:Schizont) تبديل مي‌شود. شيزونت‌ها پس از بالغ شدن مروزوييت‌ها را آزاد و وارد جريان خون مي‌کنند و سپس وارد گلبول‌هاي قرمز مي‌شود و در آنجا پس از مرحله تشکيل حلقه به تروفوزوييت تبديل مي‌شود
منبع عفونت
منبع مهم بيماري افرادي هستند که اصول بهداشتي را رعايت نمي‌کنند و کمتر از ديگران درصدد درمان خود هستند، بيشتر کودکان ۲تا۹ ساله هستند که به علت عدم ايمني و تعداد زياد گامتوسيت (سلول جنسي) در خون محيطي، خوابيدن در اوايل شب و نداشتن پوشاک مناسب براي بيماري عوامل مناسبي هستند. مساله مالارياي انساني با منبع حيواني با کشف يک مورد پلاسموديوم ناولزي (انگليسي:Pl.Knowlesi)که به طور طبيعي در کشور مالزيا منتقل شده و يک مورد پلاسموديوم سيميوم (انگليسي:Pl.Simium)که به طور طبيعي نزد انسان در برزيل مشاهده شده، دوباره مطرح است. انتقال طبيعي بين مالارياي ميمون و انسان و يا برعکس بين انسان و ميمون در ديگر مناطق نيز امکان دارد. مطالعه‌هاي جديد در آمريکا و مالزيا روي پلاسموديوم سينومولژي انگليسي: (Pl.Cynomolgi)و پلاسموديوم اينوي (انگليسي:Pl.Inui)و پلاسموديوم برزيلي (انگليسي:Pl.Brazillianum)نشان داد که اين پلاسموديوم‌ها نه تنها از طريق خون آلوده، بلکه از طريق نيش پشه آلوده به انسان منتقل مي‌شوند. ولي نکته مهم اين است که گمان نمي‌رود جهت ريشه‌کن کردن مالارياي انساني مالارياي ميموني بتواند مانع اين امر شود.
ناقل
پشه آنوفل ناقل و ميزبان نهايي انگل مالاريا است

تعريف بيماري: مالارياي انساني كه به نامهاي پالوديسم(Paludism) ، تب حارَه اي، تب نوبه، تب و لرز، تب متناوب و تب جنگل هم ناميده مي شود، يك بيماري ع ...

طبق برآورد سازمان بهداشت جهاني در هر سال متجاوز از ۳۰۰ الي ۵۰۰ ميليون مورد ابتلاي به مالاريا در جهان به چشم مي خورد. مرگ و مير ناشي از مالاريا سالانه ...

تاکنون براي دانشمندان روشن نبوده است چگونه اين بيماري گلبولهاي قرمز را به اصطلاح مي ربايد اما تحقيقات جديد در استراليا اين فرآيند را آشکار کرده است. د ...

امروزه ديگر نمي توان از ريشه کن شدن يک بيماري که واکسن آن نيز توليد شده است مطمئن بود، چرا که جهش هاي ژنتيکي مي تواند در هر مقطعي، بدون کوچک ترين پيش ...

● مقدمه نمکهاي Ethylenediaminetetra acetic.Acid) EDTA) به علت حفظ سلولهاي خوني بعنوان ماده ضد انعقاد مناسب در آزمايشگاههاي هماتولوژي بکار مي رود. اين ...

همه ميکروبها زيان آور نيستند و حتي بسياري از آنها به ما کمک مي کنند. پس ميکروبهاي بيماري زا چه هستند و چگونه به بدن آسيب مي رسانند؟ ميکروبهاي بيماري ز ...

ملاسما يکي از شايع ترين علل ايجاد لک صورت است و اغلب در خانم هاي مراجعه کننده براي درمان لک صورت ديده مي شود که يک لک اکتسابي قهوه اي رنگ است که به صو ...

پسوريازيس (psoriasis) يا داء الصدف يک بيماريِ مزمن پوستي است که در آن مناطقي از پوست ضخيم و قرمز شده، با پوسته هاي سفيدِ نقره اي پوشيده مي شود. ضايعات ...

دانلود نسخه PDF - مالاريا