up
Search      menu
زمین شناسی,جغرافیا :: مقاله ماسه سنگ PDF
QR code - ماسه سنگ

ماسه سنگ

محيط رسوبي دلتايي ماسه سنگ

مقدمه
دلتاها محيط‌هاي پيچيده‌اي هستند که خصوصيات آنها توسط نوع سيستم رودخانه تامين کننده رسوب ، فرايندهاي ساحلي و آب و هوا تعيين مي‌گردند. دلتاها مي‌توانند به چندين قسمت تقسيم گردند. دشت دلتايي يا بالاي دلتا ، به ناحيه‌اي که در پشت خط ساحلي قرار دارد، اطلاق مي‌شود و بخش بالاتر دشت دلتا که تحت نفوذ فرايندهاي رودخانه‌اي قرار دارد از بخش پايين‌تر دلتا که تا حدودي تحت تاثير فرايندهاي دريايي و عمدتا طغيانهاي جزر و مدي است قابل تشخيص مي‌باشد. ماسه‌ها و ماسه سنگهاي کانال‌هاي دلتايي و سدهاي دهانه‌اي بطور تيپيک داراي جورشدگي متوسط تا خوب با دانه بندي گرد شده هستند.
اين رسوبات داراي تخلخل و نفوذپذيري اوليه بالايي مي‌باشند. گل‌هاي بخش انتهايي دلتا و گل‌هاي دشت دلتايي و زغال‌ها مي‌توانند سدهاي نفوذناپذيري را تشکيل دهند. بطور کلي ماسه سنگهاي دلتايي از سنگهاي قسمت زير پوسته سرچشمه گرفته اند. بنابر اين بسياري از آنها کوارتزي و ليت آرنيتي هستند. انواع زيادي دلتا شناخته شده است و از نظر شکل هندسي توده‌هاي ماسه‌اي با يکديگر اختلاف زيادي دارند. دلتاهاي عصر حاضر را مي‌توان با استناد به قدرت رودخانه ، امواج جزر و مد به سه رده تقسيم نمود.
دلتاهاي تحت نفوذ رودخانه
دلتاهاي عصر حاضر و قديم مي‌سي‌سي‌پي مثال بارزي از يک دلتاي تحت نفوذ رودخانه است. دو نوع اصلي از اين دلتاها عبارتند از:
دلتاهاي کشيده
دلتاهاي کشيده تعداد کمي رودخانه شاخه شاخه دارند يک کانال اصلي رسوب را به بخش جلويي دلتا ، که سپس به چندين کانال کوچکتر تقسيم مي‌شود، حمل مي‌کند. رسوبات خليج به خوبي در مجاورت کانال اصلي گسترش دارند و غالبا شکستگي به داخل خليج ايجاد مي‌شودر تا دلتاهاي کوچک پر کننده خليج را تشکيل دهد که از يک واحد نازک دانه‌ها به طرف بالا درشت شونده درست شده است.
بيشتر رسوبات در سدهاي دهانه‌اي و سدهاي دورتر رسوب مي‌کنند و در نتيجه پيشروي به طرف دريا يک توده ماسه‌اي کشيده تشکيل مي‌شود. اينها چندين کيلومتر يا بيشتر طول داشته و نسبتا ضخيم مي‌باشند. کانال با رسوبات پر کننده درشت و به طرف بالا ريز شونده اين رسوبات را قطع مي‌کند. دلتاهاي کشيده تمايل دارند در جايي که دبي رودخانه در طي سال ثابت بوده و يا رسوب معلق زياد است تشکيل شوند. همچنين تمايل دارند در جايي که دلتا به داخل آبهاي نسبتا عميق در حال پيشروي است تشکيل شوند.
دلتاهاي پهن
دلتاهاي پهن داراي تعدادي رودخانه شاخه شاخه است که برخي از آنها در گذشته غير فعال بوده‌اند. خليج‌هاي بين رود خانه شاخه شاخه در اين دلتاها وجود نداشته يا کوچک است و باتلاقها و مرداب‌هاي زياد و نيز تعدادي درياچه در بين کانالها وجود دارد. ماسه در دهانه رودخانه‌هاي شاخه شاخه کوچک ، وليکن متعدد در اطراف بخش جلويي دلتا رسوب مي‌کند، تا يک ورقه ماسه‌اي نازک ، ممتد را تشکيل ‌دهند که به طرف دورتر از ساحل به سدهاي دورتر سليتي و بخش گلي انتهايي دلتا تبديل مي‌شود.
پيشروي دلتايي پهن نسبتا آهسته است. پس از يک دوره رشد دلتاي پهن رودخانه اصلي اين پهنه دلتايي را ترک کرده و يک دلتاي جديدي در نزديکي آن تشکيل مي‌گردد. در دلتاهاي تحت نفوذ رودخانه ، جهت جريان قديم عمدتا به طرف دورتر از ساحل و به بهترين نحو با اندازه‌گيري طبقه بندي مورب مسطح و تراف در ماسه‌هاي کانالي و سدهاي دهانه‌اي دلتا بدست آيد.
دلتاهاي تحت نفوذ امواج
عمل امواج قوي در بخش جلويي دلتا ماسه‌هاي سد دهانه‌اي را دوباره به حرکت در آورده تا سدهاي ساحلي و رشته‌هاي ساحلي را بوجود آورند. يک توده ماسه‌اي به موازات بخش جلويي دلتا تشکيل مي‌گردد. هر چند به توسط رسوبات رودخانه شاخه ‌شاخه قطع مي‌شود.
همچنان يک توالي با افزايش اندازه دانه‌ها به طرف بالا از طريق پيشروي دلتاهاي تحت نفوذ امواج تشکيل مي‌شود و ليکن ماسه‌هاي قسمت بالاتر توالي بايستي طبقه بندي‌هاي مورب با زاويه کم و طبقه بندي مسطح را ، که از تپه‌هاي در منطقه حاشيه ساحلي تشکيل شده‌اند را نشان دهند. جهت جريانهاي قديمي بايستي بايمرال باشد و حتي اگر ماسه به مقدار زيادي به موازات ساحل جابجا شود، جهت جريان پلي مرال و پراکنده خواهد بود.
دلتاهاي تحت نفوذ جزر و مد
اين دلتا‌ها در جايي که دامنه جزر و مد زياد بوده و جريانهاي رفت و برگشتي جزر و مدي مکانيسم اصلي پراکندگي رسوب در بخش جلويي دلتا باشد يافت مي‌شود. رشته‌هاي خطي و انگشتي به موازات جهت جريانهاي قديم جزر و مدي تشکيل مي‌شوند، که ممکن است عمود يا موازي با بخش جلويي دلتا باشند. دشت دلتايي پايين‌تر داراي پهنه‌هاي جزر و مدي گسترده‌اي هستند که در آنجا گل رسوب مي‌کند.
توالي تشکيل شده توسط جزر و مد بايستي يک توده ضخيم با افزايش دانه‌ها به طرف بالا باشد که توسط کانالهاي اصلي پر شده در ماسه همراه با طبقه‌بندي جزر و مدي قطع شده‌اند و توسط رخساره‌هاي دشت دلتايي که ممکن است شامل رخساره‌هاي پهنه گلي جزر و مد باشد، پوشيده شوند.
دلتاهاي قديمي
توالي دلتاهاي قديمي در ادوار گذشته زمين شناسي به صورت پراکنده است، با وجود اين بيشتر آنهايي که توصيف شده‌اند از سيستم‌هاي دلتايي تحت نفوذ رودخانه بوده‌اند. اين رسوبات به توسط توالي‌هاي اصلي به طرف بالا درشت شونده ، که رسوبات دريايي به طرف بالا بطور فزاينده‌اي به گل سنگها و ماسه سنگهاي غير دريايي تبديل مي‌شود، مشخص مي‌گردند.
گل سنگها و ماسه سنگها توسط يک يا چندين کانال قطع شده و ماسه‌هاي پرکننده آنها توسط لايه‌هاي زير زغالي و زغالي پوشيده مي‌شوند. سيکل‌هاي کوچک مقياس به طرف بالا درشت شونده توسط پر شدن خليج‌ها و درياچه‌ها تشکيل مي‌گردد که ممکن است تمام توده دلتايي را محصور کند. ماسه سنگهاي دلتايي در برخي از حوضه‌ها ، مخازن نفتي مهمي را تشکيل داده‌اند.
دلتاهاي مخروطي
دلتاهاي مخروطي که تحت عنوان دلتاهاي دانه درشت نيز خوانده مي‌شوند، رسوبات مخروطي شکلي هستند که مستقيما از ناحيه منشا به داخل دريا يا درياچه ريخته شده‌اند. دلتاهاي مخروطي اغلب در نزديکي مناطق گسلي فعال جايي که کوهها بالا آمده‌اند و خرده‌هاي فرسايشي يافته از طريق دره‌هاي عميق مستقيما به دريا و درياچه وارد مي‌‌شود، تشکيل مي‌شوند. چنانچه حوضه دريايي به اندازه کافي عميق باشد، دلتاي مخروطي ممکن است به طر ف پايين به مخروطهاي زير دريايي برسد.
دلتاهاي مخروطي اغلب از گرلول و ماسه تشکيل شده که توسط جريانهاي خرده‌دار ، لغزش‌هاي گرلولي ، سيلابهاي رودخانه‌اي و سيلاب‌هاي ورقه‌اي به طرف مخروط حمل شده‌اند. زماني که رسوب در دلتاي مخروطي است، مي‌تواند به توسط امواج و جريانهاي جزر و مدي دوباره حرکت کرده يا توسط جريانهاي خرده دار و لغزشي در آبهاي عميق‌تر مجددا رسوبگذاري نمايد. از نظر ساختمان داخلي ، دلتاهاي مخروطي اغلب از طبقات ماسه‌اي درشت و گرلول با شيب زياد تشکيل شده‌اند که به طرف پايين به رسوبات ريزتر با شيب ملايم تا سرهاي تحتاني افقي تبديل مي‌شود.

سنگ از نظر زمين شناسان به ماده ي سازنده ي پوسته و بخش جامد سست کره ي زمين گفته مي شود. سنگ ها از يک يا چند کاني درست شده اند و از نظر چگونگي پديد آمدن ...

دياژنز: سنگ زايي پس از انباشته شدن رسوب ها در محيط هاي رسوبي ممکن است فرايندهاي فيزيکي و شيميايي گوناگوني در آن ها رخ دهد که به سنگ شدن آن ها بينجامد. ...

گلسنگ نوعي پيکره گياهي بدون ريشه، برگ يا گل است؛ در واقع، مجموعه اي از جلبک و قارچ است که زندگي هر کدام وابسته به زندگي ديگري است. در اين همزيستي جلبک ...

سنگ آهک کربنات کلسيم(CaCO3) به ندرت به صورت آهک خالص در طبيعت پيدا مي‌شود. اين سنگ بيشتر به صورت آهک رسي ، آهک ماسه‌اي و دولوميت يافت مي‌گردد. ناخالصي ...

سنگ آهک نوعي سنگ رسوبي است که عمدتا از کلسيت معدني تشکيل شده‌است. اصول تهيه و بکارگيري آهک در واقع هدف از تهيه آهک، تبديل سنگ آن به حالت قابل مصرف و ت ...

سنگ آهک کربنات کلسيم CaCO۳ به ندرت به صورت آهک خالص در طبيعت پيدا مي شود اين سنگ بيشتر به صورت آهک رسي , آهک ماسه اي و دولوميت يافت مي گردد ناخالصيهاي ...

▪ کانيهاي سنگين: سنگهاي آذرين و دگرگوني حاوي يک سري کانيهاي سنگين با وزن مخصوص بيشتر از ۲.۶۵ (وزن مخصوص کوارتز) و ۲.۵۶ تا ۲.۷۶ (وزن مخصوص فلدسپاتها) م ...

آشنايي با سنگ هاي کربناته و رده بندي سنگ هاي اهکي: سنگ آهک کربنات کلسيم(CaCO3) به ندرت به صورت آهک خالص در طبيعت پيدا مي‌شود. اين سنگ بيشتر به صورت آه ...

دانلود نسخه PDF - ماسه سنگ