up
Search      menu
جانور شناسی :: مقاله مار PDF
QR code - مار

مار

مار، وحشتناك، مفيد، بيآزار …

شرق با تمدني كهن داراي رمز و رازها، اخلاق و آداب و سنن خاص خود است. از طبيعت و موجودات آن، به گونهاي سود ميجويد كه تمدن معاصر با تمام پيشرفتهاي علمي و تكنيكي، هنوز نتوانسته به اسرار آن پي ببرد يا لااقل به تقليد آن بپردازد.
مارها از جمله موجودات و مخلوقات فوقالعاده خطرناك و هولانگيز طبيعت هستند و كمتر كسي است كه بدون تجهيزات ايمني، ياراي نزديك شدن به آنها را در خود بيابد و اين در حالي است كه مارگيري با پيشينهاي بسيار زياد، در كشورهاي مشرق زمين به عنوان يك پيشه و يك وسيله تامين روزي رواج دارد و نه تنها مار را با سحر و افسون رام ميكنند، بلكه به كارهايي وا ميدارند كه عجيب و غير ممكن به نظر ميرسد و يكي از جاذبههاي مورد توجه و علاقه گردشگران و توريستهاي خارجي است.
هندوستان از جمله كشورهايي است كه اديان متعددي در آن سكونت دارند و پيروان بعضي از اين اديان براي «مار» احترام خاصي قايل ميباشند بدين گونه كه اگر ماري وارد خانهاي شود ساكنين آن براساس اعتقادات مذهبي خود حق كشتن يا بيرون راندن او را ندارند و طبعاً در چنين شرايطي آن جا هم مار گزيدگي فراوان است و هم مارگيري.
در هندوستان علاوه بر مارگيري، برگزاري نمايشهاي شگفت آور و پر هيجان رقص مار هم مرسوم است.
اين نوع نمايشها كه اكثراً در معابر و پاركها تقريباً رايگان انجام ميگيرد آن قدر جذاب و پرهيجان و نفسگير است كه رهگذران، خاصه گردشگران خارجي نميتوانند از لذت تماشاي آن صرفنظر نمايند و با كمال ميل و رغبت و در حد توانايي خود از پرداخت هديه نقدي كوتاهي نكنند.
رامشگران مار كه ممكن است مرداني پير و فرتوت باشند يا نوجواناني كم سن و سال، وقتي در محلي براي نمايش مستقر ميگردند ابتدا با در معرض ديد قراردادن چند مار بزرگ و كوچك حضور خود را اعلام ميدارند. آنگاه، پس از آن كه عده كافي در اطراف محل نمايش جمع شدند با انتقال مارها از صحنه، نمايش اصلي را با به ميدان آوردن سبد حصيري آغاز ميكنند، نيلبك خود را به صدا درآورده و سر سبد را برميدارند.
با آواي نيلبك، مار كبري بزرگي كه در سبد است كمكم به حركت درميآيد، سرپهن و سه گوشش را از درون زنبيل خارج ميسازد و به آرامي قد ميكشد و در حالي كه با نگاه خوفناكش اطراف را ميپايد، زبان باريك و نوكتيزش را چون زبانه آتش از دهانش بيرون آورده، تهديد آميز تكان ميدهد هيكل درشت خود را محسور به آواي نيلبك از درون سبد بيرون ميكشد و به طرف مرد مارگير ميخزد. در يكي دو قدمي او ميايستد و بقيه اندام و دمش را كه هنوز در زنبيل است خارج ميسازد به دور خود جمع كند و چنبره ميزند و در حالي كه همواره با چشمان ريزش اطراف را ميپايد و زبانش را تهديدآميز پي در پي از دهانش خارج ميسازد سرش را بالا و بالاتر ميبرد هنگامي كه حدود دو سوم طول بدن را از زمين بلند كرده كفچه ميزند و محسور آهنگ نيلبك مارگير قسمتهايي از بدنش به چپ و راست متمايل ميشود و رقص هيجانانگيزي را به نمايش ميگذارد.
رقص مار تا زماني كه رامشگر صلاح بداند ادامه مييابد و بعد وقتي كافي ميداند با آهنگي كه مينوازد مار را به طرف زنبيل و داخل آن هدايت ميكند.مار در داخل زنبيل چنبره ميزند و سرش را روي بدنش ميگذارد و ظاهراً به خواب ميرود و نمايش پايان مييابد.
رقص پرهيجان مار كه از قرنها پيش در هندوستان و بعضي از كشورهاي همجوارش مرسوم است يكي از دشوارترين و خطرناكترين مشاغل و از جمله ديدنيهاي اين كشورهاست.
بايد دانست انواع مارهاي بزرگ و كوچك كه بنواي نيلبك پيرمردي لاغر اندام يا نوجواني كم سن و سال از سبد بيرون ميخزند و آرام و مطيع چنبره ميزنند يا به رقص درميآيند عموماً مارهاي سمي بسيار خطرناكي هستند كه مارگيرها و رامشگران مار، براي توفيق در حرفه خود و مصون ماندن از نيش و زهر آنها، بايد انواع مارها را بشناسند و از تمايلات و عاداتشان آگاهي داشته باشند و همواره در برخورد با آنها جوانب احتياط را رعايت كنند و گرنه سلامتي و جان خود را به آساني از دست ميدهند.
مارگيري و رامشگري مار در هندوستان قرنهاست نسل به نسل، از پدر به پسر انتقال يافته و آنهايي كه اين حرفه را از پدر و اجداد خود به ارث برده و ادامه ميدهند در واقع از سالها تجربه و تمرين بهرهمند ميباشند.
رامشگران مار در هندوستان، براي اجراي نمايش رقص مار بيشتر از مار كبرا استفاده ميكنند و اين نه به خاطر كم خطري اين نوع مار، يا استعداد يادگيري آنها ميباشد بلكه از آن جهت است كه مارهاي كبرا با وجود زهر بسيار كشنده و خطرناكشان، به علت كلاهك قابل گسترشي كه داراند شكارشان بسيار آسان ميباشد.
●هنر مارگيري
مارگيرها براي صيد مار، روشهاي متفاوتي دارند. در هر منطقه براساس تجربيات خود و ديگران شگرد خاصي به كار ميبرند و چون ميدانند كه به دست آوردن پشت گردن مار و بيحركت ساختن دمش او را بيخطر ميسازد بيشتر از همين طريق او را شكار ميكنند كه رايجترين آن استفاده از يك چوب بلند دوشاخه است.
آنها به محض مشاهده مار در فرصتي مناسب چوب دو شاخه را بر روي گردنش ميگذارند و به سرعت دمش را با پاي خود مهار ميكنند و بعد با احتياط پشت گردنش را با يك دست و دم را با دست ديگر گرفته او را در جعبه يا ظرفي كه قبلاً آماده كردهاند جاي ميدهند. بعضي براي كم خطر كردن مار هنگامي كه پشت گردنش را به چنگ آوردند تكه پارچه ضخيمي به دهانش ميدهند تا آن را گاز بگيرد و زهرش را بر آن بريزد و در نتيجه از خطرش كاسته شود.
زهر مار، مايع زرد رنگ و تقريباً غليظي است نظير روغن مايع منتهي كمي رقيقتر.
بعضي از مارگيران حرفهاي، خاصه آنها كه لازم است براي موسسات علمي و پژوهشي و لابراتورهاي دارويي تعداد زيادي مار شكار كنند از تلهها و وسايل مختلفي كه خود ابداع كردهاند استفاده مينمايند اما در ميان انواع وسايل و روشهاي صيد مار، نحوه كار بعضي از مارگيران هندي شنيدنيتر است.
آنها براي گرفتن مار يك كاسه شير و يك نيلبك و يك ديگچهي سفالي برميدارند و به محلي كه حدس ميزنند مار وجود دارد ميروند.
مار شير را خيلي دوست دارد و حتي ديده و شنيده شده كه خود را به اصطبل گاوها رسانده و بدون آن كه صدمهاي وارد سازد به مكيدن شير از پستان گاو پرداخته است.
مارگيرهاي هندي با توجه به همين علاقه، ظرف شير را در مسير مار ميگذارند و ديگچه را نيز در كنارش قرار ميدهند و خود در گوشهاي به انتظار مينشينند.
مار بوي شير را احساس كرده و آرام آرام خود را به ظرف شير ميرساند سر در كاسه شير ميكند و بنوشيدن مشغول ميشود.
آنگاه مارگير با به صدا درآوردن نيلبك او را محسور ميسازد. و در يك فرصت مناسب به داخل ديگچه هدايتش ميكند و در ديگچه را ميگذارد.
●انواع مارها
در دنيا بيش از ۲۰۰۰ نوع مار، در گونههاي مختلف و رنگهاي متنوع، با ويژگيهاي خاص خود وجود دارد كه به غير از مناطق قطبي تقريباً در تمام دنيا ديده ميشود.
ايرلند، ايسلند و نيوزلند از كشورها يا مناطقي هستند كه ميگويند فاقد اين خزندههاي خوش خط و خال ولي رعبانگيز و وحشتناك ميباشند.
مارها همانگونه كه انواع مختلف دارند چگونگي زندگي و محل زيست آنها نيز متفاوت و متنوع است.
بعضي در لابلاي سنگها و در ميان كشتزارها، برخي در زيرزمين و پارهاي در ميان شاخ و برگ و روي درختان، انواعي از آنها نيز در داخل آب زندگي ميكنند.
●پاهاي مار
مارها ظاهراً پا ندارند ولي با اين حال ميتوانند خيلي سريع جابجا شوند و خود را از محلي به محل ديگر برسانند يا از درختان بالا و پايين روند و بسوراخ بخزند و يا شنا كنند.
آن چه مارها را قادر ميسازد تا از محلي به محل ديگر جابجا شوند و بخزند و يا از پستيها و بلنديها بالا و پايين روند فلسها يا پولكهاي درشتي است كه زير تنه آنها وجود دارد. مار وقتي ميخواهد حركت كند و پيش رود با گير دادن فلسها به ناهمواريهاي زمين خود را به جلو ميكشد.
مارها بر خلاف اين كه ميگويند استخوان ندارند داراي تعدادي دنده هستند. يك سر دندهها كه روبروي هم قرار دارند به ستون فقرات و سر ديگر به وسيله ماهيچهاي به پولكهاي زير شكم آنها متصل ميباشند و از قسمت گردن به طرف عقب باز و خم ميشوند. هنگامي كه مار ميخواهد جابه جا شود و به اصطلاح راه برود با حركت دادن دندهها، پولكها را به حركت وا ميدارد و به كمك آنها به جلو خزيده ميشود و در واقع، پاهاي مار همان دندهها و پولكهاي زير بدن اوست.
مارها وقتي ميخواهند خيلي سريع حركت كنند براي سرعت بخشيدن به پيشروي، اندام خود را به شكل S درميآورند با جمع كردن اندام خود، مانند فنر به جلو ميجهند.
در بدن انواع انگشت شماري از مارها، مثل مار بوا آثاري از پا وجود دارد و براساس آن حدس زده ميشود كه مارها قبلاً پا داشتهاند ولي در جريان تكامل از بين رفته است.
مارها گوش ندارند اما قادر هستند خفيفترين صداها را بشنوند و جهت آن را تشخيص دهند.
آنچه مار را قادر به شنيدن ميكند عضلات سينه آنها است. اين عضلات آن قدر حساس ميباشند كه صداهايي را كه ما نميتوانيم با گوشهاي خود بشنويم آنها به خوبي قادر به شنيدن آن هستند، حتي اگر كوچكترين ارتعاشات صوتي باشد.
در ميان انواع مارها «مار كبرا» قدرت شنوايي بيشتري دارد.
●نيش…
مارها خزندهاي هستند كه نيش دارند ولي نيش نميزنند و در عين حال بوسيله نيش، زهر را به بدن قربانيان خود وارد ميسازند به اين گونه كه:
در فك بالاي سر مار دندانهاي زهري نيش او جاي گرفته و كيسههاي زهر در پس دندانها در ناحيه سرش قرار دارند.
در نوك دندان نيش كه توخالي است سوراخ ريزي وجود دارد و مار با فروبردن دندان نيش زهر خود را بوسيله آن به بدن قرباني ميريزد.
مارها وقتي قصد حمله و گزش دارند، دهان خود را باز كرده و دندانهاي نيش را در وضع مناسبي قرار ميدهند، ولي در هنگام معمول دهانشان را ميبندند و در آن حال نيشها به طرف داخل و سقف دهان جمع ميشود. دندانهاي نيش در انواع مارها متفاوت است بعضي مثل مارهاي زنگولهاي، نيشهاي زهري بلندي دارند و برعكس، نيش بعضي ديگر مثل مارهاي كبرا كوتاه است.
مار زنگي يا زنگولهاي كه از گونههاي بسيار خطرناك ميباشد هنگام احساس خطر با تكان دادن دم صدايي ايجاد ميكند كه شباهت زيادي به صداي زنگ و زنگوله دارد به همين علت هم به مار زنگي يا زنگولهاي معروف گرديده است.
مارها وقتي كفچه ميزنند تنها پوست و عضلاتشان تغيير شكل نميدهند بلكه استخوانبندي و بدنشان هم در آنچه بوجود ميآيد موثر است.
در پشت سر نوعي مار كبرا دو لكه سياه وجود دارد كه بوسيله خط نازك سياهي به يكديگر اتصال يافته است اين دو لكه و خط هنگام كفچه زدن به شكل دو چشم و يك عينك درميآيد كه به خاطر همين شباهت به آنها مار عينكي هم ميگويند.
نوعي ديگر از انواع مار كبرا داراي تنها يك لكه سياه در قسمت بالاي سرشان ميباشند.
مار كبرا خيلي سريع حمله ميكند و زهرش كشنده است.

مارها در مناطق گستردهاي از زمين پراکنده مي باشند کشور ما به ويژه در بخشهاي مرکزي بعلت کويري بودن و خشک بودن اين مناطق محل مناسبي براي زندگي برخي مارها ...

● کلياتي مار مار در زبان بيگانه با دو اصطلاح ( هرپنت ) يا ( اسنيک ) آمده است لغت هرپنت از ريشه لاتيني ( هر پنس ) به معني خزنده و لغت اسنيک از ريشه انک ...

رزماري، برگ و سرشاخه هاي گلدار خشک شدۀ گياه Rosmarinus officinalis از خانوادۀ نعناعيان (Lamiaceae) است که حداقل داراي ۱ درصد (حجم وزن) روغن فرار مي با ...

رزماري، برگ و سرشاخههاي گلدار خشک شدۀ گياه Rosmarinus officinalis از خانوادۀ نعناعيان (Lamiaceae) است که حداقل داراي ۱ درصد (حجم وزن) روغن فرار ميباشد ...

((اوکايي)) جانور پستانداري شبيه زرافه، ولي با گردني کوتاه است. اين حيوان از زبان بلند و زبر خود براي نظافت شخصي کمک مي گيرد. او قادر است آن قدر زبانش ...

مرغ شاخدار جزء راسته گالي فرميس، خانواده فزان ها و زيرخانواده نوميدين طبقه بندي مي شود. مرغ هاي شاخدار بر حسب ضمائم موجود در سربه سه فرم ظاهر مي گردند ...

مشخصات عمده مارها به شرح زير است: ۱) گوش خارجي ندارند. ۲) انتهاي قدامي زبان آنها دو شاخه است و داخل کيسه يا غدامي در دهان قرار دارد. ۳) چشم آنها فاقد ...

امروزه زندگي در مجتمع هاي مسکوني وآپارتماني که نگهداري سگ وگربه در آنها ممنوع يا مشکل ميباشد باعث شده که لاک پشت بعنوان حيوان خانگي که سروصدايي ندارد ...

دانلود نسخه PDF - مار